Przegląd procesorów '2005 cz.I

Niniejszy przegląd skupia się na współcześnie oferowanych procesorach i nie próbuje w żadnym razie być źródłem historycznym. Dlatego nie znajdziecie w nim charakterystyk serii procesorów, które nie są już rozwijane. Pozwoliliśmy więc sobie pominąć takie platformy, jak Socket A, 64-bitowe Athlony dla Socket 754 oraz starsze modele Celeronów i Pentium 4.

UWAGA: Nie należy porównywać wydajności różnych modeli procesorów wyłącznie na podstawie częstotliwości taktowania!

Gdyby ktoś chciał ogólnie porównać ich prędkości, podajemy pewną wskazówkę - w uproszczeniu można powiedzieć, że procesor AMD z danego segmentu jest około 50% szybszy od analogicznego Intela o tym samym zegarze.

Przykładowo więc, prędkość Athlon 64 z zegarem 2 GHz odpowiada w przybliżeniu 3 GHz procesorowi Pentium 4 Intela (oba znajdują się w segmencie masowym).

Ostatnio panuje swoista moda na skróty. Każdy producent pragnie wymyślić swoją nazwę (a najlepiej kilka) na określenie danej technologii. Ponieważ przekroczyło to już zdroworozsądkowe granice, poniżej przedstawiamy tabelkę, która pomaga odnaleźć właściwą drogę w gąszczu najróżniejszych skrótów.

• MMX (MultiMedia eXtensions)
  57 dodatkowych instrukcji multimedialnych, pozwalających procesorowi na szybkie wykonywanie operacji 2D (64-bitowe rejestry i szybkie przetwarzanie liczb stałoprzecinkowych)
  
• SSE (Streamed SIMD Extensions) [= KNI]
  71 dodatkowych instrukcji multimedialnych, wspomagających wykonywanie operacji 3D (128-bitowe rejestry i szybkie przetwarzanie liczb zmiennoprzecinkowych)
  
• SSE2 [= WNI]
  144 dodatkowe instrukcje multimedialne, będące udoskonalonymi wersjami MMX i SSE
  
• SSE3 [= PNI]
  13 dodatkowych instrukcji multimedialnych, rozszerzających SSE2 i wspomagających wielowątkowość
  
• 3DNow!
  21 dodatkowych instrukcji multimedialnych, wspomagających wykonywanie operacji 3D (szybkie przetwarzanie liczb zmiennoprzecinkowych)
  
• x86-64 [= EM64T = AMD64]
  Zestaw dodatkowych instrukcji i rejestrów, pozwalający na adresowanie pamięci powyżej 4 GB oraz szybsze wykonywanie niektórych rodzajów obliczeń.
  
• EDB (Execute Disable Bit) [= Enhanced Virus Protection (EVP) = NX Bit = XD Bit]
  Udoskonalenie procesora, pozwalające na oznaczanie, które strony pamięci zawierają dane, a które wykonywalny kod. Pozwala to na dodatkową ochronę uruchomionych programów przed niektórymi rodzajami wirusów.
  
• Cool'n'Quiet
  Technologia pozwalająca zmniejszyć temperaturę i pobór prądu przez procesor. Polega na automatycznym obniżaniu częstotliwości jego taktowania, kiedy nie jest obciążony. Wykorzystywana przez AMD min. w procesorach Athlon 64.
  
• Enhanced SpeedStep
  Technologia Intela analogiczna do Cool'n'Quiet. Wykorzystywana min. w najnowszych procesorach Pentium.
  
• HT - Hyper Threading
  Technologia, występująca w procesorach Intel Pentium, umożliwiająca uruchamianie dwóch procesów na jednym rdzeniu. Pozwala na przyspieszenie aplikacji wielowątkowych o 10%-20% i poprawia działanie multitaskingu w systemie operacyjnym.

• AMD Sempron Socket 754

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania i wielkościami cache:

Sempron 2600+ : 1,6 GHz (L2: 128 KB)
Sempron 2800+ : 1,6 GHz (L2: 256 KB)
Sempron 3000+ : 1,8 GHz (L2: 128 KB)
Sempron 3100+ : 1,8 GHz (L2: 256 KB)
Sempron 3300+ : 2,0 GHz (L2: 128 KB)
Sempron 3400+ : 2,0 GHz (L2: 256 KB)

Sempron to nowa rodzina AMD, na którą składają się procesory z segmentu budżetowego. W wersji Socket 754 są to po prostu Athlony 64 z wyłączoną obsługą instrukcji 64-bitowych oraz zmniejszoną pamięcią podręczną. Nie posiadają też dwukanałowej obsługi pamięci (nie pozwala na to rodzaj zastosowanego gniazda). Poza tym procesory te zawierają wszystkie właściwości, którymi cechują się ich drożsi bracia. Do naszej dyspozycji pozostaje więc zarówno technologia Cool & Quiet (jednak ze względu na specyfikę działania została ona wyłączona w modelach poniżej 3000+), ochrona przed wirusami w postaci EVP oraz całe 256 KB cache L2.

• pierwsza seria tanich procesorów dla Socket 754
• zintegrowany w procesor kontroler do jednokanałowej obsługa pamięci RAM

• Cena
• wysoka wydajność przy niskiej częstotliwości
• niska temperatura pracy, żadnych problemów z chłodzeniem
• technologia Cool'n'Quiet - spowalnianie CPU do 1000 MHz przy małym obciążeniu (tylko modele 3000+ i wyższe)

Sempron dorównuje, a nawet trochę przewyższa analogiczne procesory Celeron D zarówno zmniejszonym poborem mocy, jak i nieco wyższą wydajnością w większości aplikacji. Jeśli dodać do tego atrakcyjną cenę, rysuje nam się wizja ciekawego i niedrogiego procesora bardzo konkurencyjnego dla swojego Intelowego odpowiednika.

• AMD Sempron Socket 939

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania i wielkościami cache:

Sempron 3000+ (939) : 1,8 GHz (L2: 128 KB)

Można by powiedzieć, że Sempron dla Socket 939, to Athlon 64 939 z cztery razy mniejszym cachem L2. Ten Sempron ma go tylko 128KB, podczas gdy w Athlonach jest go 512KB.

Z informacji jakie uzyskaliśmy od dystrybutora, procesory AMD Sempron 3000+ na Socket 939, nie będą dostępne osobno. Wyłącznie w zestawie z płytą główną OEM, w tym przypadku z Gigabyte GA-K8N51GMF-9 oraz Gigabyte GA-K8NF-9.

• dużo niższe koszty zbudowania platformy z AMD Socket 939
• łatwiejszy upgrade w przyszłości na Athlona 64

W większości testów, gdzie liczy się przede wszystkim moc obliczeniowa związana z częstotliwością taktowania, Sempron 3000+ dorównuje wynikami Athlonowi 64. Są oczywiście i takie testy/zadania, gdzie liczy się wielkość pamięci cache, a wówczas procesor ten traci około 5% mocy w stosunku do Athlona.

• AMD Athlon 64 Socket 939

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania i wielkościami cache:

Athlon 3000+ : 1,8 GHz (L2: 512 KB)
Athlon 3200+ : 2,0 GHz (L2: 512 KB)
Athlon 3500+ : 2,2 GHz (L2: 512 KB)
Athlon 3800+ : 2,4 GHz (L2: 512 KB)
Athlon 4000+ : 2,4 GHz (L2: 1 MB)

Athlon 64 to flagowy produkt AMD. W wersji Socket 939 po raz pierwszy dysponujący obsługą dwóch kanałów pamięci.

• nowe gniazdo Socket 939
• zintegrowany w procesor kontroler do dwukanałowej obsługa pamięci RAM
• obsługa 64-bitów (również w wersji Socket 754)
• technologia oszczędzania energii Cool'n'Quiet (również w wersji Socket 754)
• EVP - ochrona przed wirusami (również w wersji Socket 754)

• Technologia Cool'n'Quiet - spowalnianie CPU do 1000 MHz przy małym obciążeniu
• niska temperatura pracy, żadnych problemów z chłodzeniem
• wysoka wydajność przy niskiej częstotliwości

To AMD jako pierwsze wprowadziło 64-bitowe instrukcje, jednak chyba zabrakło siły przekonywania, bo Microsoft z premierą swojego systemu, wykorzystującego nowe możliwości czekał ponad rok - aż do premiery 64-bitowych Pentiumów. Teraz sytuacja jest już komfortowa - zarówno dla Intela, jak i AMD. System jest dostępny i zgodny z prawie wszystkimi dotychczasowymi aplikacjami, natomiast nowe 64-bitowe programy powoli się pojawiają. Jednak póki co nie ma ich zbyt wiele - dotychczas pokazało się głównie kilka niewielkich narzędzi oraz parę gier. 64-bitowe instrukcje należy więc traktować bardziej jako dodatek, który może się przydać w przyszłości niż coś, co natychmiast trzeba mieć.

Na szczęście 64-bity to nie jedyna zaleta Athlona 64. Procesory AMD jako pierwsze i póki co jedyne na rynku, posiadają kontroler pamięci nie w mostku północnym, jak u konkurencji, lecz w samym procesorze. W praktyce oznacza to mniejsze opóźnienia w dostępie do pamięci i wyższą prędkość działania całego systemu.

Athlon 64 zawiera również modną ostatnio ochronę przed wirusami w postaci obsługi EVP. Dzięki nowym chipsetom, takim jak nForce4, czy K8T890 nie ma też problemu z dostępnością płyt głównych, obsługujących magistralę PCI-Express.

Jednak głównym argumentem przemawiającym na korzyść tego procesora jest zastosowanie nim oszczędnego, mało grzejącego się rdzenia oraz efektywnej metody oszczędzania energii.

Cool'n'Quiet stworzony przez AMD działa analogicznie do intelowego Enhanced SpeedStep - w momencie, kiedy procesor nie jest obciążony, automatycznie spada jego zegar oraz napięcie zasilania. Konsekwencją jest obniżenie temperatury działania, spowolnienie wiatraków chłodzących oraz kilkukrotna oszczędność energii. O ile jednak w przypadku Intela, wszystkie jego nowe procesory (nawet te z Enhanced SpeedStep) potrafią być bardzo gorące, o tyle temperatury Athlonów 64 są generalnie niższe nawet o 15-20 stopni.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe zalety, podsumowanie będzie krótkie - AMD jest oczywistym wyborem dla każdego, kto pragnie mieć szybki, a przy tym możliwie cichy i energooszczędny komputer.

• AMD Athlon FX

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Athlon FX-51 : 2,2 GHz
Athlon FX-53 : 2,4 GHz
Athlon FX-55 : 2,6 GHz (ClawHammer) 1MB cache
Athlon FX-57 : 2,8 GHz (San Diego) 1MB cache
Athlon FX-60 : 2,6 GHz DualCore (Toledo) 2x 1MB cache

Athlon FX to oznaczenie zarezerwowane dla high-endowych procesorów AMD. Ostatni procesor z tej rodziny to obecnie dwurdzeniowy FX-60, oparty na tym samym jądrze co Athlon X2 4800+. FX-55 to stary, dobry ClawHammer, taktowany zegarem o 200 MHz wyższym od najszybszego Athlona 64. Przedostatni, FX-57 produkowany jest w technologii 90nm, a jego rdzeń ma kodową nazwę San Diego.

Athlon FX-60 w stosunku do poprzednika
• pierwszy dwurdzeniowy FX
  
  Athlon FX-57 w stosunku do poprzednika
• w wersji FX - najwyżej taktowany Athlon 64
• zwiększona podatność na podkręcanie dzięki odblokowanym mnożnikom
  
• wszystkie procesory z serii FX mają 1 MB cache L2

• Wysoka wydajność przy niskiej częstotliwości
• 1 MB cache L2
• niska temperatura pracy, żadnych problemów z chłodzeniem
• technologia Cool'n'Quiet - spowalnianie CPU do 1000 MHz przy małym obciążeniu

Athlony FX to takie same procesory, jak każdy inny jednordzeniowy Athlon 64, tyle że występujące z nieco wyższymi zegarami, wyposażone zawsze 1 MB pamięci podręcznej drugiego poziomu i mające odblokowany mnożnik.

Biorąc pod uwagę, iż FX-55 wytwarzany jest w technologii 0,13 mikrona, jego taktowanie, wynoszące 2,6 GHz to całkiem niezły wynik. Trzeba jednak pamiętać, że płacimy ponad 3500 złotych za procesor minimalnie tylko szybszy od dwukrotnie tańszego Athlona 3800+, za to bardziej podatny na podkręcanie. Do tego w przeddzień premiery Athlona X2, zawierający tylko jedno jądro FX-55 nie wydaje się już tak atrakcyjny dla entuzjastów, jak wcześniej. AMD musi się więc pospieszyć i uzupełnić rodzinę FX o nowy, dwurdzeniowy procesor.

Jeśli natomiast chodzi o modele FX-51 i FX-53 - jeżeli nie brać pod uwagę faktu, iż mają one odblokowany mnożnik, to kupowanie ich w obecnej chwili nie ma wielkiego sensu. Zostały już zastąpione przez analogiczne lub szybsze Athlony 64.

29 czerwca firma AMD oficjalnie ogłosiła swój kolejny procesor z rodziny FX. FX-57 pasuje w dotychczasowe podstawki Socket 939, produkowany jest w nowszej technologii 90nm, a jego rdzeń ma kodową nazwę San Diego. Częstotliwość taktowania jest o 200 MHz wyższa od poprzednika - FX-55 - i wynosi już 2.8 GHz. Jak każdy dotychczasowy FX, również i ten wyposażony jest w 1MB pamięci cache L2. Nowością są dodane rozszerzenia instrukcji SSE3 - te same, które pojawiły się niedawno w procesorach AMD Athlon 64 z rdzeniem Venice.

10 stycznia 2006 do serii FX dołącza najnowszy model FX-60, który w dniu swojej premiery jest najwyżej taktowanym dwurdzeniowym procesorem w ofercie AMD. W rzeczywistości, stosując politykę oznaczeń AMD, można by go równie dobrze nazywać Athlonem 64 X2 5000+

• Athlon 64 X2

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania i wielkościami cache:

Athlon X2 3800+ : 2,0 GHz (cache L2: 2 x 512 KB)
Athlon X2 4200+ : 2,2 GHz (cache L2: 2 x 512 KB)
Athlon X2 4400+ : 2,2 GHz (cache L2: 2 x 1 MB)
Athlon X2 4600+ : 2,4 GHz (cache L2: 2 x 512 KB)
Athlon X2 4800+ : 2,4 GHz (cache L2: 2 x 1 MB)

Athlon X2 to najnowsza seria 64-bitowych, dwurdzeniowych procesorów AMD.

• pierwszy dwurdzeniowy Athlon 64
• wymaga aktualizacji BIOS'u

• Wysoka wydajność przy niskiej częstotliwości
• niska temperatura pracy, żadnych problemów z chłodzeniem
• technologia Cool'n'Quiet - spowalnianie CPU do 1000 MHz przy małym obciążeniu

AMD i Intel jednocześnie zaprezentowały nowe, dwurdzeniowe procesory. Daje to nadzieję na ich szybkie spopularyzowanie i powstanie odpowiedniego oprogramowania. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że nowe chipy bardziej udały się koncernowi AMD.

Po pierwsze, Athlony X2 są znacznie bardziej oszczędne w kwestii poboru energii, dzięki czemu nie musiały mieć obniżonej przez producenta częstotliwości taktowania. Po drugie, dzięki rozsądnemu zaprojektowaniu, nowe procesory bez problemu będą działać w starych płytach głównych - co niestety nie ma miejsca w przypadku Pentium D Intela.

Generalnie rzecz biorąc, Athlon X2 jest oparty na bardziej obiecującej architekturze od swojego konkurenta - efektem jest większa szybkość i mniejsza prądożerność. O ile więc nowe Pentium D są na tyle kontrowersyjne, że trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, czy stanowią optymalny wybór do nowego komputera, o tyle w przypadku Athlona X2 nie mamy takich wątpliwości - jeśli dwa rdzenie, to tylko AMD!

• Celeron D Socket 478
• Celeron D Socket 775

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Celeron D 315 : 2,26 GHz
Celeron D 320 : 2,40 GHz
Celeron D 325 : 2,53 GHz
Celeron D 330 : 2,66 GHz
Celeron D 335 : 2,80 GHz
Celeron D 340 : 2,93 GHz
Celeron D 345 : 3,06 GHz

Celeron D to niskobudżetowa seria procesorów Intela, tym razem oparta na nowym jądrze Prescott. W stosunku do starych Celeronów z rdzeniem Northwood, charakteryzuje się nowymi instrukcjami SSE3, szyną FSB 533 MHz oraz tym, co najważniejsze z punktu widzenia wydajności - zwiększeniem pamięci cache ze 128 KB do 256 KB.

• 256 KB L2 - dwa razy większy cache niż w poprzednich Celeronach
• przyspieszona z 400 do 533 MHz szyna FSB
• nowe instrukcje SSE3
• EDB (tylko w serii J)
• wymaga zgodnej z nim płyty głównej (w przypadku Socket 478)

• Cena
• znakomita podatność na podkręcanie (poprzez podnoszenie szyny FSB z 133 na 166 MHz)

Intel zrobił miłą niespodziankę swoim klientom (przy okazji odpierając ataki ze strony coraz szybszego i tańszego Semprona), wprowadzając na rynek o połowę szybszy procesor budżetowy. Wystarczyła stara sztuczka - podwojenie pamięci podręcznej drugiego poziomu, żeby architektura NetBurst dostała skrzydeł. Efekt jest piorunujący - system działa wyraźnie szybciej, a niektóre programy (zwłaszcza gry) - niemal 2 razy wydajniej.

Niestety Celeron D to Prescott, a Prescott lubi się grzać. Trzeba więc wziąć pod uwagę, iż w większości przypadków komputer po włożeniu nowego procesora nie będzie już tak cichy, jak poprzednio. Na szczęście w przeciwieństwie do swoich droższych odpowiedników, Celerony D są taktowane niższymi zegarami, co przekłada się na zmniejszone wydzielanie ciepła.

W poprawionej wersji J, Celeron D zyskał również obsługę Execute Disable Bit, co zwiększa ochronę przed wirusami. Nowy układ nie obsługuje natomiast technologii oszczędzania energii.

Celeron D jest ciekawym rozwiązaniem dla oszczędnych fanów Intela. Trzeba jednak wziąć pod uwagę fakt, iż konkurencyjny Sempron wydajnościowo depcze mu po piętach i na dodatek jest znacznie chłodniejszy.

• Intel Pentium 4 (Socket 775) seria 500 (1 MB cache)

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Pentium 4 520 : 2,80 GHz
Pentium 4 530 : 3,00 GHz
Pentium 4 540: 3,20 GHz
Pentium 4 550 : 3,40 GHz
Pentium 4 560 : 3,60 GHz
Pentium 4 570 : 3,80 GHz

Przy okazji premiery Pentium 4 500, udało się Intelowi zrobić na rynku PC niemałe zamieszanie. Bardziej niż sam procesor, wyobraźnię pobudzała jednak liczba nowych technologii, związanych z jego wprowadzeniem.

- Po raz pierwszy zastosowano nową magistralę PCI-Express, mającą w dłuższej perspektywie zastąpić dotychczasowe sloty PCI i AGP. Z myślą o zwiększonym poborze energii wprowadzono nowe, beznóżkowe gniazda Socket 775. Nowe chipsety i915 i i925 przyniosły natomiast obsługę pamięci DDR2.

Jeśli chodzi o wewnętrzną architekturę procesora, zwiększono rozmiar pamięci podręcznej L2 z 512 KB do 1 MB oraz wydłużono potok wykonawczy. W późniejszych wersjach dodano obsługę EDB (seria J) oraz technologię oszczędzania energii (stepping E0).

• nowa podstawka LGA 775
• nowy rdzeń Prescott wykonany w technologii 0,09 mikrona
• 1 MB pamięci podręcznej L2
• technologia oszczędzania energii: Enhanced SpeedStep Technology (tylko stepping E0)
• poprawione bezpieczeństwo dzięki Execute Disable Bit (tylko wersja J)

• Technologia HyperThreading - zwiększa płynność pracy systemu przy działających równocześnie kilku aplikacjach.

Nowe podstawki Socket 775 na dobre już zadomowiły się w komputerach biurkowych. Pamięci DDR2 niedługo prawdopodobnie staną się standardem. Szyna PCI-Express skutecznie wypycha AGP z rynku, a niedługo prawdopodobnie zacznie silnie konkurować z PCI.

Natomiast jeśli chodzi o sam procesor, to trzeba zauważyć, iż pierwsza wersja Prescotta choć odniosła sukces marketingowy, z technicznego punktu widzenia okazała się klapą. Przejście na technologię 0,09 mikrona spowodowało liczne problemy, z którymi Intel nie zdołał się na czas uporać. W efekcie Prescott bardzo się grzał, nie będąc jednocześnie specjalnie szybszym od swojego poprzednika opartego na jądrze Northwood - nawet pomimo dwukrotnego zwiększenia pamięci cache.

Na szczęście dzisiaj na rynku znajdują się już poprawione wersje Prescotta - co prawda ich wydajność pozostała na niezmienionym poziomie, ale za to charakteryzują się rozszerzoną funkcjonalnością i częściowo rozwiązanym problemem nadmiernego poboru mocy. Chodzi o procesory o steppingu E0 z serii J. Zawierają one mechanizm wspomagający ochronę przed wirusami (EDB) a do tego mniej się grzeją. O zastosowanej w nich technologii oszczędzania energii przeczytacie w dziale dotyczącym Pentium 4 600.

Najnowszy stepping procesora (E0) przy dużym obciążeniu wciąż charakteryzuje się wysokimi temperaturami. Jest jednak na tyle poprawiony, że można go zwolennikom Intela polecić. Przy zakupie trzeba natomiast uważać, żeby nie trafić na któregoś z pierwszych Prescottów, gdyż wówczas dostaniemy naprawdę bardzo mocno grzejący się procesor, na dodatek pozbawiony kilku ciekawych funkcji.

• Intel Pentium 4 (Socket 775) seria 600 (2MB cache, 64-bit)

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Pentium 4 630 : 3,00 GHz
Pentium 4 640 : 3,20 GHz
Pentium 4 650 : 3,40 GHz
Pentium 4 660 : 3,60 GHz
Pentium 4 670 : 3,80 GHz

Wraz z premierą tego procesora miało miejsce wydarzenie bez precedensu - po raz pierwszy w historii to Intel zapożyczył zestaw instrukcji od swojego rywala, AMD. Dotychczas AMD było firmą, która wprowadzała do swoich chipów rozwiązania wypracowane wcześniej przez konkurenta. Mowa oczywiście o x86-64 (nazywanego też EM64T lub AMD64), czyli 64-bitowym rozszerzeniu instrukcji procesora, wprowadzającym pecety w świat szybkich obliczeń i obsługi pamięci powyżej 4 GB.

Poza tą rewolucyjną zmianą Intel postanowił również podjąć próbę walki z wadą, która od początku dręczyła użytkowników procesorów opartych na rdzeniu Prescott - dużą ilością wydzielanego ciepła. W Pentium 4 600 wprowadzono więc technologię oszczędzania energii, będącą rozszerzoną wersją rozwiązań znanych wcześniej z notebooków, czy konkurencyjnego Athlona 64.

• 64-bitowe instrukcje x86-64
• technologia oszczędzania energii: Enhanced SpeedStep Technology
• 2 MB pamięci podręcznej L2
• wymaga aktualizacji BIOS'u

• Technologia HyperThreading - zwiększa płynność pracy systemu przy działających równocześnie kilku aplikacjach.
• technologia SpeedStep - spowalnianie CPU do 2800 MHz przy małym obciążeniu

Nowe, 64-bitowe instrukcje mogą się przydać, tym bardziej, że jakiś czas temu mieliśmy już premierę Windows 64-bit Edition, a stare programy działają pod nowym systemem bez większych problemów.

Jednak w chwili obecnej, pomimo istnienia 64-bitowej wersji systemu, programów potrafiących w pełni wykorzystać jego nowe możliwości jest jak na lekarstwo. Dlatego uważamy, iż na dzień dzisiejszy najważniejszą zaletą Pentium 4 600 są nie tyle jego 64-bitowe instrukcje, co wprowadzenie do procesora technologii oszczędzania energii. Ich zastosowanie pozwoliło dwukrotnie zmniejszyć pobór mocy w stanie spoczynku. Oznacza to większą oszczędność energii i możliwość stosowania cichszych wiatraków.

Powiększenie pamięci drugiego poziomu do 2 MB nie jest natomiast specjalnie godne uwagi - oznacza tutaj co najwyżej kilkuprocentowy wzrost wydajności. W żadnym wypadku nie można mówić o takim skoku wydajnościowym, jak choćby w Celeronie D, gdzie dodanie 128 KB L2 przyspieszyło procesor niemalże dwukrotnie.

Pentium 4 600 to ciekawa konstrukcja, w której Intel zrobił wiele, żeby naprawić swoje błędy i udoskonalić nieudany rdzeń Prescott (wcześniej kilka z tych poprawek wprowadził do serii 500). Dokonane modyfikacje to krok w dobrym kierunku, ale procesor wciąż do chłodnych nie należy i Intel musi pamiętać, że jeśli chce skutecznie konkurować z AMD, będzie w przyszłości musiał dokonać radykalniejszych zmian i wymienić rdzeń na mniej prądożerny.

• Pentium D (S775, dual core, 2MB cache, 64-bit)

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Pentium D 820 : 2,80 GHz
Pentium D 830 : 3,00 GHz
Pentium D 840 : 3,20 GHz

Seria 800 to kolejna po wprowadzeniu 64 bitów rewolucja na rynku pecetów. Tym razem pomysł polega na dodaniu do procesora drugiego rdzenia. Innymi słowy - otrzymujemy dwa procesory w jednym!

dwa rdzenie Smithfield w jednym procesorze

• dwa rdzenie
• wymaga nowej płyty głównej

Nie będzie wielkim uproszczeniem stwierdzenie, że Smithfield to po prostu dwurdzeniowy Prescott. Jednak pomimo, iż pasuje do podstawki Socket 775, wymaga nowej, zgodnej z nim płyty głównej oraz zmodyfikowanego BIOS'u.

Już Prescott nie był wzorem chłodnego procesora (delikatnie mówiąc). Rdzeń Smithfield potrafi z generować jeszcze więcej ciepła - nawet o kilkunaście procent przy tym samym zegarze. Dlatego, żeby w kwestii poboru mocy nie przekroczyć zdroworozsądkowych granic, Intel zdecydował się na taktowanie Pentium D mniejszymi zegarami od swoich poprzedników.

Czy nowe procesory są w związku z tym szybsze, nawet pomimo zmniejszenia taktowania? To zależy. Przyrost prędkości nastąpi przede wszystkim w aplikacjach, które zostały napisane z myślą o wielowątkowości. Oznacza to, że wszelkiego rodzaju programy do przetwarzania danych (enkodery, dekodery, renderery) będą działały nawet 80% szybciej od Prescotta taktowanego takim samym zegarem. Natomiast w programach niezoptymalizowanych - najczęściej grach - jednordzeniowe Pentium 4 będą działały szybciej - z racji swojego wyższego taktowania.

Na szczęście wszystko wskazuje na to, że nowe procesory nie będą miały wygórowanych cen - co najwyżej kilkanaście procent wyższe od swoich odpowiedników z serii 600. Oznacza to, że nowa technologia szybko trafi pod strzechy, a optymalizowanych z myślą o niej programów i gier będzie coraz więcej. Z drugiej strony, trzeba pamiętać, iż Pentium D to procesor w prostej linii wywodzący się od gorącego i mało energooszczędnego Prescotta. Do tego jego taktowanie, a wraz z nim wydajność, nie są takie wysokie, jak byśmy sobie tego życzyli.

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Pentium 4 Extreme Edition : 3,73 GHz

Pracujący z zegarem 3,73 GHz Pentium 4 Extreme Edition to Prescott z serii 600, taktowany o 133 MHz wyższym zegarem. Do tego pozbawiony technologii oszczędzania energii. Gorący potwór!

• najszybszy procesor Intela
• FSB 1066 MHz
• wymaga płyty głównej z odpowiednim chipsetem (np. i925XE, nForce 4 SLI Intel Edition)

• Wysoka wydajność i zapas mocy na dodatkowe podkręcanie

Pentium 4 Extreme Edition 3,73 GHz to najszybszy obecnie procesor Intela. W większości programów, które nie robią dobrego użytku z wielowątkowości, wyprzedza nawet najszybsze modele Pentium D (razem z samym Pentium Extreme Edition 840). Wysokie taktowanie szyny FSB i samego procesora robią tutaj swoje.

Do tego dochodzą te same zalety, którymi cechuje się Pentium 4 600, a więc obsługa 64-bitowych programów i ochrona przed wirusami (EDB). Główne wady to wysoka cena i - tradycyjnie już w przypadku rdzeni Prescott - wysokie temperatury. Tym bardziej, że z powodu technicznych ograniczeń Enhanced SpeedStep, Pentium 4 EE 3,73 GHz nie jest w stanie obsługiwać technologii oszczędzania energii.

Jak na procesor z najwyższej półki przystało, Pentium 4 Extreme Edition świetnie się podkręca - osiągnięcie częstotliwości powyżej 4 GHz nie powinno sprawić problemu - pod warunkiem posiadania odpowiedniej płyty głównej i dobrego (głośnego albo wodnego) systemu chłodzenia. Tradycyjnie więc procesor ten nadaje się dla tych, którzy za wszelką cenę pragną najwyższej wydajności. Muszą jednak liczyć się z tym, że najnowsze, dwurdzeniowe procesory Intela i AMD potrafią w niejednej aplikacji zostawić Pentium 4 EE w tyle.

• jeszcze niedostępny w sprzedaży

Tabela oznaczeń procesorów wraz z odpowiadającymi im częstotliwościami taktowania:

Pentium EE 840: 3,20 GHz

Pentium Extreme Edition to nowe jądro Smithfield z paroma udogodnieniami: włączonym HyperThreadingiem i firmową podatnością na podkręcanie.

• dwa rdzenie i obsługa HyperThreadingu = 4 logiczne procesory w jednym
• zwiększona podatność na podkręcanie dzięki odblokowanym mnożnikom
• wymaga nowej płyty głównej

Pentium Extreme Edition to po prostu Pentium D z włączonym HyperThreadingiem. Niestety wydajność całości wcale nie jest rewelacyjna - najszybszy Pentium 4 z serii 600 często przegania nowego Pentium Extreme Edition. Programy wielowątkowe chodzą szybciej, ale pomimo obecności czterech logicznych procesorów jest to zazwyczaj przyrost wynoszący zaledwie kilka procent.

Intel musiał więc wymyślić inny powód, dla którego ktoś będzie chciał kupić nowego i bardzo drogiego Extreme Edition. Ponieważ topowe procesory biurkowe kupują zazwyczaj entuzjaści i overclockerzy, wpadł na pomysł, żeby odblokować mnożniki. Dzięki temu wielbiciele podkręcania mogą przyspieszyć Pentium Extreme Edition nawet do 4 GHz i wyżej. Brzmi świetnie, ale smutna prawda jest jednak taka, że w wielu testach nawet tak podkręcony procesor jest w dalszym ciągu wolniejszy od starszego Pentium 4 660.

Trudno polecać Pentium Extreme Edition innym, niż wielbicielom najnowszych technologii, którzy w dodatku lubią sprawdzić się w maksymalnym podkręcaniu. Muszą do tego mieć gruby portfel, bo nowy procesor tani nie będzie. Niestety, nie będzie też grzeszył nadzwyczajną wydajnością.

Oto szczegółowe informacje dotyczące sprzętu, na którym przeprowadzaliśmy nasze testy:

• procesory : Pentium 4z serii 500 i 600, Celeron D (Socket 775)
  
  płyta główna : Intel Desktop D925XCVLKD2 Extreme Series
  ATX, Socket 775, chipset Intel 925X, FSB 800 MHz, 4x DDR2 533-667,
  4x PCI + 1x PCI-E x16, 2x PCI-E x1, 4x Serial ATA z Raid
  
  
  
• procesory : Pentium 4 EE3.73 GHz (Socket 775)
  
  płyta główna : Gigabyte GA-8I945P Pro
  ATX , Socket 775, chipset Intel 945P, FSB 533-1066 MHz, 4x DDR2 400-667 MHz,
  1 x PCI-E x16, 3x PCI, 2x PCIEx1, 4x Serial ATA II z Raid
  
  
• procesory : Athlon 64 X2 (Socket 939)
  
  płyta główna : ASUS A8N SLI Deluxe
  ATX, Socket 939, chipset nForce4 SLI, FSB 400 MHz, 4x DDR 400-333,
  3x PCI, 2 x PCI-E x16, 2x PCI-E x1, 4x Serial ATA z Raid + 4x Serial ATA II Raid
  
  
• procesory : Athlon 64 (Socket 939)
  
  płyta główna : Gigabyte GA-K8N Ultra-9
  ATX, Socket 939, chipset nForce4 Ultra, FSB 400 MHz, 4x DDR 400-333,
  3x PCI, 1 x PCI-E x16, 2x PCI-E x1, 4x Serial ATA z Raid + 4x Serial ATA II Raid
  
  
• procesory : Sempron (Socket 754)
  
  płyta główna : Gigabyte GA-K8NE
  ATX, Socket 754, chipset nForce4 4x, FSB 400 MHz, 4x DDR 400-333
  3x PCI, PCI-E x16, 2x 4x Serial ATA z Raid.
  
  
• POZOSTAŁE PODZESPOŁY
  
  pamięć RAM : Kingston DDR2 2 x 512MB 533MHz CL4
  napięcie zasilania 1.8v, styki pokryte złotem, CL 4-12-4-4, BGA : organizacja jednostronna 8x64MB
  
  pamięć RAM : GeIL DDR Dual 2 x 512MB ULD PC-500 CL2.5
  napięcie zasilania 2.6v, styki pokryte złotem, CL 2.5-7-4-4, organizacja dwustronna 8x32MB
  
  karta graficzna : Gigabyte GeForce 6600 GT 128MB, PCI-Express x16
  GPU @500MHz, GDDR3 @500MHz, sterowniki ForceWare 71.89
  
  dyski twarde : 2 x Seagate 160 GB Barracuda 7200.7 ST3160827AS połączone w RAID 0
  8.5 ms, 8MB cache, Serial ATA/150, 7200 obr./min., transfer wew. 683 Mb/s, zewn. 58 MB/s,
  technologia NCQ - Native Command Queuing czyli kolejkowanie zadań
  
  Zasilacz : Chieftec 420W (HPC-420-302DF)
  zasilacz z aktywnym PFC (ATX-12V V. 2.0), dwa wentylatory chłodzące.

Aby przedstawione przez nas wykresy wydajności procesorów były bardziej przejrzyste, zamiast umieszczać przy słupkach wyniki z poszczególnych benchmarków (jak to robiliśmy do tej pory), postanowiliśmy od razu przeliczyć te 'cyferki' na różnice procentowe. W gruncie rzeczy same 'cyferki' i tak niewiele nam mówią przy pierwszym spojrzeniu na wykres, wcześniej czy później i tak przeliczamy je w głowie na przyrost procentowy.

Tak więc zamiast serwować Wam takie wykresy wydajności :

Wszystkie przedstawimy w formie o wiele przyjemniejszej w interpretacji :

Jako odniesienie - 100% wydajności - postanowiliśmy wybrać procesor Intel Pentium 4 2.8 GHz "Northwood".

Przykładowo: Celeron D335 ma w tym benchmarku 88% mocy w/w Nortwooda, a Pentium4 660 131% mocy. W ten właśnie sposób bardzo łatwo będzie Wam też kalkulować przyrost mocy i różnice w cenie pomiędzy procesorami.