Przegląd zasilaczy ATX: Chieftec HPC-360-302DF

Znana od dłuższego czasu konstrukcja tego 360-watowego zasilacza doczekała się niewielkiej modernizacji - wyposażono ją we wtyczkę zasilającą SATA. Posiadacze dysków tego typu ucieszą się, wyrzucając niepotrzebną już przejściówkę zasilającą, zaś innym rozwiązanie to może się przydać w przyszłości. Poza tym, zasilacz nie zmienił się, oferując dobre parametry, solidne wykonanie i w pełni uniwersalną budowę, czyli odpowiednią dla dzisiejszego peceta ilość kabli o wystarczającej długości.

Dwa wentylatory zapewniają dobre chłodzenie, ich obroty oscylują w granicach 1500 obr/min, emitowany hałas nie jest dokuczliwy i nie przeszkadza w pracy przy komputerze. Wielu miłośników ciszy modyfikuje jednak zasilanie wentylatorów obniżając ich obroty poprzez wstawienie małego oporniczka lub regulatora FanMate w obwody zasilające wentylator. Jest to nieco ryzykowne rozwiązanie, gdyż nieumiejętnie dobrane wartości mogą spowodować nadmierny wzrost temperatury w zasilaczu i w konsekwencji jego uszkodzenie. Trzeba przy tym odlutować lub przeciąć kabelki zasilające wentylatory, ponieważ są ona na stałe przylutowane do płytki zasilacza.

Innym, bezpieczniejszym, lecz dużo droższym sposobem jest wymiana oryginalnych wentylatorów na bezgłośne modele Papst lub Noiseblocker. Zwracamy jednak uwagę, że tylko jeden z dwóch wiatraków zasilacza ma standardową grubość 2.5 cm, a drugi jest cieńszy (1.5cm), co stawia sens wymiany pod znakiem zapytania.

Jak widać na zdjęciach radiatory nie mają zbyt dużej powierzchni oddającej ciepło, toteż w miarę wzrostu temperatury wzrastają obroty wentylatorów, dochodząc po jakimś czasie do 1700 obr/min, co zwiększa dość znacznie poziom hałasu.

Parametry pracy w przypadku HPC-360-302DF są dobre, wartości prądów dla głównych obwodów napięciowych nie odstają od innych, markowych zasilaczy klasy 350 - 400W.

W testach zasilacz wypada bardzo dobrze, wahania napięcia są niewielkie, co bardzo dobrze świadczy o jakości wykonania i przydatności do naszych zestawów komputerowych. Ogólnie model Chieftec HPC-360-302DF mając bardzo umiarkowaną cenę jest jednym z najbardziej godnych polecenia zasilaczy dla dobrych, solidnych zestawów domowych.

Ponieważ testy przy użyciu rozbudowanego, bogato wyposażonego komputera nie są w pełni miarodajne, postanowiliśmy zbudować odpowiednie stanowisko testowe dla zasilaczy.

Wszelkie pomiary napięć przeprowadzane przez dedykowane układy płyty głównej komputera mogą być obarczone dość dużym błędem. Poza tym pomiary te dokonywane są na płycie, a nas interesuje tylko zasilacz, a nie jakość układów prądowo-zasilających oraz jakość wykonania płyty głównej.

Dodatkową trudność stanowi w miarę dokładne określenie mocy pobieranej przez poszczególne elementy komputera. O ile z przyzwoitym przybliżeniem da się wyliczyć łączną pobieraną moc, o tyle rozłożenie tego obciążenia pomiędzy poszczególne napięcia jest trudne i obarczone dużym błędem.

Przyjęliśmy założenie, że platforma testowa musi obciążać wybranymi wartościami poszczególne obwody testowanego zasilacza. Powinna mieć również możliwość jednoczesnego obciążenia wszystkich napięć.

Z rezystorów dużej mocy oraz przełączników powstało stanowisko testowe, które powinno dać odpowiedź na podstawowe pytanie: czy sprawdzany zasilacz utrzymuje zadane napięcia pod dużym obciążeniem?

Na zdjęciu widzimy, jak 300-watowy zasilacz marki Shido męczy się pod obciążeniem...

Umieszczone na radiatorze rezystory dużej mocy oraz gniazdka molex i ATX

Napięcia mierzyliśmy dla obwodów +3.3v, +5v oraz +12v. Napięcie +3.3v pobrane zostało z wtyczki ATX, natomiast napięcie +5v oraz +12v z wtyczek molex zasilających dyski i napędy CD. Jeśli na jednej wiązce producent zasilacza umieścił kilka molex'ów, wówczas napięcie pobieraliśmy z ostatniego, najbardziej oddalonego od zasilacza molexa.

Dobraliśmy rezystory w ten sposób, aby na każdym obwodzie (+3.3v, +5v i +12v) można było zbliżyć się maksymalnie do dopuszczalnego obciążenia, które odczytywane było z tabliczek zasilaczy.

Napięcia były sprawdzane za pomocą miernika MASTECH MY-64 (dokładność pomiaru 0.5%), sprawdzonego i bardzo starannie skalibrowanego.

Na wszystkich wykresach zaznaczone są dolna oraz górna granica tolerancji określona przez normę ATX. Można bardzo łatwo więc zaobserwować, który zasilacz zbliża się niebezpiecznie do owej granicy, co jest już objawem zdecydowanie niepokojącym. Napięcia takie wyróżnione są w tabelkach kolorem niebieskim. Czerwoną czcionką świecą napięcia, które granice tolerancji przekroczyły.

Przekroczenie norm dyskwalifikuje całkowicie zasilacz jako niebezpieczny dla komputera.

Zaczniemy od napięć zmierzonych podczas pracy przy minimalnym obciążeniu: po 25W dla każdego napięcia. Łatwizna.

Byłoby fatalnie, gdyby jakikolwiek zasilacz nie spełniał norm ATX pracując przy minimalnym poborze mocy. Przejdźmy do części zasadniczej, czyli testów w stresie - właśnie tego boją się słabsze konstrukcje.

Na początek tabelka z obciążeniami, którymi poddane były testowane zasilacze.

Dla Czytelników, którzy nie mają ochoty czytać powyższych obliczeń powiemy w skrócie, że każdy zasilacz był obciążany wartościami maksymalnymi lub zbliżonymi do maksymalnych J

Teraz część pierwsza szczegółowych wyników, czyli duże obciążenie pojedynczych napięć wartościami podanymi w Tabeli obciążeń. Badane napięcie obciążamy prawie maksymalnie, a dwa pozostałe po 25W, czyli nieznacznie.

Teraz druga część męczenia sprzętu testowego, czyli jazda ma maxa. Obciążamy wszystkie napięcia jednocześnie według wcześniej wyliczonych w Tabeli obciążeń wartości.

Następna w kolejności tabelka różnicy napięć pokazuje natomiast zdolność każdego testowanego zasilacza do utrzymania napięcia po obciążeniu go dużym poborem mocy. Jest to bardzo ważne, bowiem wyobraźmy sobie teoretycznie możliwą sytuację, że w zasilaczu pracującym bez obciążenia napięcie +12v wynosi 12.55v, czyli jeszcze w normie. Po przejściu do pracy w stresie napięcie spada do 11.45v - niby w porządku, gdyż jest to troszkę powyżej dolnej normy i wydawałoby się, że zasilacz radzi sobie dobrze, gdyby nie istotny fakt: spadek napięcia wyniósł 1.1v, co jest bardzo dużą wartością. Zdecydowanie zbyt dużą, aby powierzyć takiemu zasilaczowi nasz drogi komputer.

Wartości dodatnie oznaczają, że napięcie po obciążeniu zasilacza wzrosło, natomiast ujemne to spadek napięcia.

uaktualnienie grudzień 2003.

Chcemy podkreślić, że głośność zasilacza jest sprawą niejako uboczną i nie najważniejszą. Doceniając zalety i walory cichych zasilaczy musimy jednak stwierdzić, iż jest to parametr indywidualny dla każdego użytkownika. Co dla jednego jest w wystarczającym stopniu ciche, dla kogoś innego może być głośne nie do zaakceptowania. Nasza ocena głośności przeprowadzana jest subiektywnie i ma na celu tylko przybliżenie Czytelnikom hierarchii głośności wśród zasilaczy, aby z większym dystansem traktować hasła typu "Noise Killer" czy "Ultra quiet".

Ponadto należy zdawać sobie sprawę, że nawet w najlepszych, firmowych zasilaczach występują zauważalne różnice w głośności pracy różnych egzemplarzy tej samej serii, oprócz tego dźwięki mogą mieć różną charakterystykę (np. niski szum kontra terkoczący pogłos). Pomiar głośności przeprowadzony przy minimalnych obrotach wentylatorów zasilacza byłby naszym zdaniem dosyć abstrakcyjny - w każdym zasilaczu obroty od razu po starcie wzrastają, a poziom, na którym się zatrzyma ów wzrost zależy od kilku czynników: temperatury zewnętrznej, rodzaju obudowy, przepływu powietrza w obudowie, konfiguracji obciążającej ... A zasilacz, będący najcichszym przy obrotach minimalnych 1300 rpm po pół godzinie pracy i wzroście obrotów do nominalnych 1600 rpm mógłby zacząć niemiło terkotać lub piszczeć. Co wtedy?

Chcąc natomiast osiągnąć maksymalne obroty wentylatorów zasilacza (w warunkach domowych) należałoby poddać go oczywiście wysokim obciążeniom, uruchamiając wszystkie podzespoły komputera w trybie "full load". Zastanówmy się, czy wówczas spomiędzy świszczących i wyjących napędów optycznych, chroboczących dysków twardych oraz szumiących wentylatorów obudowy, grafiki i procesora będziemy w stanie wyłowić odgłos wiatraków zasilacza?

Podsumowując stwierdzamy, że po testach głośności zasilaczy przeprowadzonych za pomocą laboratoryjnych przyrządów pomiarowych otrzymalibyśmy szereg oderwanych od rzeczywistości wyników, które dodatkowo mogłyby okazać się mylące dla części użytkowników. Koncentrując się więc na testach napięć dziękujemy wszystkim Czytelnikom za listy i opinie.

Trudno jest przeprowadzić ocenę poziomu hałasu, który emitują zasilacze podczas pracy, ale jest to ważne dla wielu osób kryterium, że nie sposób go całkowicie pominąć przy okazji tego przeglądu. Postanowiliśmy więc wystawiać oceny w skali od 1 do 10 za hałas podczas pracy bez obciążenia. Od razu chcemy też zaznaczyć, że oprócz poziomu hałasu bierzemy też pod uwagę jego dokuczliwość - wysokie i świszczące odgłosy są bardziej irytujące niż niski szum.

Ocena 1 punkt oznaczałaby idealnie cichy, niesłyszalny przy otwartej obudowie z odległości ok. 1 metra zasilacz. Ocena 10 to pracujący w odległości 1 metra stary odkurzacz.

Wartość średnia, czyli 5 punktów to hałas w pełni akceptowalny, który jednak podczas oglądania filmów lub w cichym pokoju może przeszkadzać niektórym użytkownikom. Taki zasilacz jeszcze niedawno byłby potraktowany jako "supercichy", jednak dziś wymagania użytkowników są dużo ostrzejsze, jeśli idzie o poziom hałasu, który są w stanie zaakceptować.

Każdy zasilacz z automatyczną regulacją obrotów staje się głośniejszy wraz ze wzrostem obciążenia. Nagrzewające się radiatory podnoszą temperaturę panującą w środku, odpowiednie układy termoregulacyjne zwiększają obroty wentylatorów a tym samym skuteczność chłodzenia. Zwiększony pobór mocy następuje jednak w sytuacjach, kiedy komputer pracuje intensywnie, emitując szum dysków twardych, nagrywarki czy głośną muzykę z wymagającej graficznie gry FPS. Hałas kręcącego się szybciej wentylatora w zasilaczu wtapia się w te dźwięki i przestaje być rozróżnialny, przestaje dokuczać.

Zamknięcie obudowy może zmniejszyć i wytłumić hałas, ale niekoniecznie - bo jeśli temperatura wewnętrzna po zamknięciu obudowy wzrośnie, to wiatraki zasilacza zaczną się szybciej kręcić i hałas może się nawet zwiększyć. Nie dotyczy to zasilaczy bez automatycznej regulacji obrotów.

Skoro już o obrotach mowa, to kolejna tabela przedstawia nam prędkości obrotowe wentylatorów zasilacza podczas pracy z minimalnym obciążeniem. Dotyczy to tylko zasilaczy posiadających monitorowaną prędkość obrotową swoich wiatraczków.

Prędkość wiatraczków mierzyliśmy podłączając kabelek odczytu obrotów zasilacza do komputera wyposażonego w płytę Abit IS7 i program monitorujący Hardware Doctor.

Porównanie cenowe umożliwia nam dość precyzyjne umiejscowienie zasilacza w odpowiedniej kategorii, pozwala również na wybranie spośród modeli o podobnych parametrach tego o najbardziej atrakcyjnej cenie.

Jedno jest pewne - na zasilaczu nie należy oszczędzać. Kupmy najlepszy, na jaki nas stać, nawet kosztem innych podzespołów komputera. Pamiętajmy, że zawsze można wymienić słabą kartę graficzną na silniejszą, ale nigdy nie wymienimy spalonej karty graficznej czy płyty głównej, której właśnie skończyła się gwarancja.

Przy modernizacji lub zakupie komputera priorytetem niech zawsze będzie bezpieczeństwo i pewność, jaką daje marka i renoma producenta, poza tym dobry zasilacz to podstawa stabilności, ponieważ wraz z markową płytą główną tworzą solidny fundament, na którym budujemy nasz komputer. Chyba nie trzeba nikomu tłumaczyć, że to właśnie stabilność jest najcenniejszą zaletą dobrego zestawu - przed wydajnością 3D czy też uniwersalnością.

Ostatnia cecha, na którą warto zwrócić uwagę to poziom hałasu, który wytwarza PSU. Zalety ciszy dostrzega coraz większa ilość użytkowników domowych komputerów, kto raz poczuł komfort pracy i zabawy przy naprawdę bezgłośnym sprzęcie, ten będzie dążyć do maksymalnego wyciszenia swojej maszyny. Proponujemy zacząć od wymiany starego, niepewnego zasilacza.

• Antec NeoPower 480
ponad przeciętne możliwości konfiguracyjne, moc 480W i utrzymanie napięć niemal wzorcowe.

• Chieftec HPC-360-202 DF
  jakość wykonania, bardzo cicha praca oraz umiarkowana cena.
• Chieftec HPC-360-302 DF
  jakość wykonania, aktywne PFC, wtyczka SATA, dwa wiatraki, regulacja obrotów
• Mode Com MC-350BDP
  dobre osiągi, dodatkowe podświetlenie wentylatora oraz cicha praca.
• Mode Com ISO-450P
  dobre osiągi, stosunkowo cicha praca i rewelacyjny współczynnik ceny do możliwości.
• Hiper HPU-4B580 Modular
  nowoczesny zasilacz o mocy 580W, zgodny z ATX 2.2, konfigurowalne okablowanie.
• Tagan TG330-U01
  przy cenie niewiele przekraczającej 200 złotych to polecany przez nas najcichszy zasilacz do uniwersalnych, domowych komputerów.
• Tagan TG380-U01
  cichutki i mocny, posiadający ponadprzeciętnie wydajną linię +12v, stabilne napięcia oraz przemyślaną budowę. Umiarkowana cena.