Radeon HD 4890, czyli 4x Super Produkt: ASUS, Gigabyte, HIS, Sapphire

W nieco ponad 9 miesięcy które dzielą nas od premiery serii kart Radeon HD4800, firmie ATi/AMD urodziło się kolejne dziecko, które może nie tyle zrewolucjonizować segmentową walkę pomiędzy gigantami, co raczej wpasować się w obecny rynek jeszcze bardziej konkurencyjnie.

ATi/AMD prezentuje dziś swoją nową kartę opartą o układ RV790, będący tak naprawdę usprawnioną rewizją rdzenia RV770, tworzącego serca jakże popularnych Radeonów HD serii 4800. Nowa konstrukcja została ochrzczona mianem HD4890, co sądząc po oznaczeniu oddaje teoretyczne umiejscowienie wydajnościowe tej karty – gdzieś pomiędzy HD4870 1GB a dwuprocesorowym HD4870X2.

Karta bazuje na przebudowanej płycie PCB, bliźniaczo podobnej do tej stosowanej w wersjach referencyjnych Radeonów HD4870. Co przy pierwszym kontakcie rzuca się w oczy najbardziej, to stylizacja modułu chłodzenia oraz przebudowany system zasilania. Pomimo zastosowania nowego układu, najważniejsze parametry karty – a więc ilość jednostek, pozostała taka sama. Mamy więc do czynienia z 16 jednostkami ROP/RBE, 40-stoma jednostkami teksturującymi oraz 160-cioma blokami programowalnych shaderów (łącznie 800 jednostek). Szyna pamięci z jakimi komunikuje się układ pozostała na poziomie 256-bit, jednak biorąc pod uwagę prędkość pracy zastosowanych modułów GDDR5 kolejnej generacji, nie zauważymy tu żadnego uszczerbku w wydajności.

Czym zatem różni się ten układ od poprzednika, skoro najważniejsza struktura rdzenia pozostała niemal niezmieniona? Odpowiedź brzmi – w częstotliwości jego taktowania. Poprzednia wydajna karta z tego segmentu, jak doskonale pamiętamy, przy overclockingu niezbyt chętnie wykazywała chęci do współpracy, co w większości przypadków skutkowało swego rodzaju „blokadą” na poziomie 810-820MHz. Nowy układ zastosowany w Radeonie HD4890 pracuje już domyślnie z zegarem 850MHz, co jest wartością wyższą od poprzednika o całe 100MHz, „takty” pamięci natomiast, zostały podniesione do poziomu 975MHz  (3900MHz efektywnie), co w tym przypadku daje wzrost o 75MHz (300MHz efektywnie).

Na pierwszy rzut oka można więc sądzić, iż jest to zwyczajny, ale nieco bardziej podkręcony Radeon HD4870. Nic jednak bardziej błędnego. W Radeonie HD4890 wykorzystano nowy układ RV790 który w stosunku do poprzednika został znacząco „przemodelowany” (czasy dostępu, optymalizacja opóźnień wewnątrz układu, itp.), umożliwiając tym samym nie tylko wydajniejszą pracę przy mniejszych stratach energii, ale pozwalając również na przyzwoity overclocking. Taka podatność na dodatkowe megaherce ma zapewniać stabilną pracę tej konstrukcji nawet przy prędkości o ponad 100MHz wyższej od wartości referencyjnej. Bariera 1GHz dla wydajnego układu graficznego znalazła się zatem w zasięgu ręki.

Jak już wspomniałem układ RV790 to poddana liftingowi i nieco lepiej zoptymalizowana wersja (rewizja) rdzenia RV770xt znanego doskonale z kart Radeon HD4870. Pod kątem osiągnięcia wyższej częstotliwości pracy, optymalizacji dokonano w kilku wymiarach. Zmieniono czasy dostępu do poszczególnych bloków i pamięci podręcznej, a także „przemodelowano” dystrybucję i rozkład pobieranej i rozpraszanej energii wewnątrz układu. Cały rdzeń został ponadto „zabezpieczony” specjalnym pierścieniem kondensatorów „odprzęgających”, redukując tym samym interferencje sygnałów jakie mogłyby zakłócić jego pracę z wysokimi częstotliwościami. Choć na pierwszy rzut oka zmiany wydają się raczej kosmetyczne, w efekcie poskutkowały nieznacznym zwiększeniem ilości tranzystorów budujących układ z 956 do 959mln.

Umiejscowienie bloków SIMD (SPu) oraz TU (TF/TA)

Architektura RV790 poza wspomnianymi wyżej optymalizacjami w zasadniczy sposób nie różni się od starszego brata (RV770). Cały czas mamy więc do czynienia z wydajną architekturą Terascale składającą się z 800 pojedynczych jednostek SIMD, które wspomagane przez 40 jednostek teksturujących oraz 16 ROPów (w przypadku ATI tzw. Render Back Endów) odpowiadają za niesamowitą wręcz (jak na pojedynczy układ) wydajność zmiennoprzecinkową wynoszącą 1,36TFlopsa. O architekturze Terascale szerzej pisałem w artykule „Testujemy Radeona HD4850”, z którym mogliście się zapoznać pod koniec czerwca zeszłego roku. Bardziej dociekliwych zachęcam więc do sięgnięcia w nasze archiwalia.

Schemat blokowy architektury układów RV770/790

Z zewnątrz sama karta do złudzenia przypomina Radeona HD4870. Nic w tym dziwnego, jest to przecież jego ewolucyjny następca. Elektroniczny „Darwin” przyszłości nie powinien mieć tu żadnych złudzeń :)

Porównanie: Radeon HD4890 (u góry), Radeon HD4870 (na dole)

Jeżeli z zewnątrz większych zmian nie widać, poza rzecz jasna nową szatą graficzną chłodzenia, to znajdują się one wewnątrz plastikowej „puszki” z wentylatorem. Serce tego modułu tworzy bardzo podobny jak w HD4870 radiator wykorzystujący układ „sprasowanych”, cienkich aluminiowych finów. Z miejsca styku tego bloku z powierzchnią rdzenia RV790 wychodzą już jednak nie dwa, a aż trzy miedziane heat-pipe'y (ciepłowody transportujące ciepło).

Wraz z premierą nowych układów w czerwcu zeszłego roku, wspominaliśmy o przygotowywanym  sprzętowym wsparciu dla obliczeń złożonej fizyki na bazie bardzo popularnego silnika fizyki jakim jest Havok. Jako że firma nawet pomimo znacznego upływu czasu raczej zawsze przechodzi od słów do czynów, takie wsparcie będzie już niebawem dostępne. Może się więc okazać, iż już niedługo na rynku będą ze sobą koegzystować tytuły gier, wymagające do pełnej zabawy z jednej strony GeForce'a (nvidia PhysX), a z drugiej Radeona (Havok). Oczywiście na obydwu rodzinach tych kart uda nam się bez przeszkód zagrać w każdy taki tytuł. Małym problemem może być jednak słaba wydajność silnika fizyki w momencie, kiedy zamiast GPU tymi operacjami zajmie się jednostka centralna (CPU). Dla użytkowników będzie to więc sztuka pewnego kompromisu, a dla producentów dalszej marketingowej walki „na wspierane przez dany silnik tytuły”, co chyba w dłuższej perspektywie czasu nie będzie zwiastować nic miłego.

Producent, grając nieco na nosie Microsoftowi (DirectX11), zaczyna coraz poważniej podchodzić także do wsparcia dla otwartego API jakim jest OpenCL (Open Computing Language). Interfejs ten pozwala na efektywne wykorzystanie jednostek stream procesorów na potrzeby między innymi autorskiego ATi Stream.

Pod koniec marca ATi/AMD ukończyło prace nad własnym środowiskiem programistycznym wykorzystującym przetwarzanie wątkowe w oparciu o OpenCL. Jak nie trudno się domyśleć, jest to odpowiedź na CUDA nvidii, które do tej pory zdobyło sobie już sporą przychylność zainteresowanych tym interfejsem użytkowników. Jeśli programiści zaczną korzystać ze środowiska Stream równie chętnie co z CUDA, w niedługim czasie powinniśmy się spodziewać prawdziwego wysypu aplikacji korzystających i z tego programistycznego interfejsu.

W odróżnieniu od nvidii cieszy jednak coraz bardziej przychylne spojrzenie w stronę otwartych standardów takich jak chociażby wspomniany OpenCL. Co z tego jednak wyjdzie i jakie korzyści osiągnie na tym przeciętny użytkownik przekonamy się już w niebawem.

Już teraz jednak studia graficzne opuszcza cała masa gier wspierających API DirectX10.1, oferując nie tylko jeszcze wyższą precyzję i jakość obrazu, ale także pozwalających Radeonom osiągać w stosunku do konkurencyjnego GeForce'a znacznie lepsze rezultaty. Najważniejsze jednak aby tytuły te nie okazały się stricte niszowymi. Choć spoglądając na te które już istnieją, takie jak chociażby „Stalker Czyste Niebo”, „Storm Rise” czy „Tom Clancy's H-A-W-X”, oraz na te które mają się dopiero ukazać - np. „Battle Forge”, można dojść do wniosku że stać się tak raczej nie powinno.

Przedpremierowo, dzięki uprzejmości przedstawicielstw kilku firm, tym razem mieliśmy okazję przyjrzeć się kilku referencyjnym egzemplarzom oferowanym m.in. przez Gigabyte'a, HiS'a, Sapphire'a oraz ASUSa.

Wszystkie te karty posiadają taktowania zgodne z wytycznymi referencyjnymi, a więc 850MHz dla rdzenia oraz 975MHz (3900 w trybie QDR) dla pamięci GDDR5. Jako że pamięci (o standardowej dla Radeona HD4890 łącznej pojemności 1GB) zostały skrzętnie przykryte pod masywnym systemem chłodzenia, nie było możliwości sprawdzenia zarówno producenta jak i ich specyfikacji technicznej. Biorąc jednak pod uwagę znacznie podniesiony w stosunku do poprzedników (stosowanych w HD4870/HD4870X2) potencjał O/C, mniemam iż zastosowano tu kostki 5Gbps.

Screen z programu GPU-Z

Screen z programu GPU-Z

Screen z programu GPU-Z

Każda z kart, którym dane nam się było przyjrzeć, posiada standardowy komplet wyjść sygnałowych (2 x DVI-I, obsługujących protokół HDCP oraz analogowo–cyfrowe złącze S-Video [HDTV]). Na krawędzi płytek drukowanych umieszczono, także standardowo, dwa złącza CrossFire, które możemy wykorzystać spinając na obsługującej ten standard płycie dwie, trzy lub cztery takie karty w tandem CrossFireX - w razie potrzeby zwiększając znacznie i tak niemałą ich wydajność.

Podstawowe zasilanie Radeona HD4890 zostało zrealizowane, oprócz prądu przepływającego od strony szyny PCI-E, przy pomocą dwóch dodatkowych złącz w formacie PEG 6-pin. Z „aparycji” ilość podobieństw do Radeona HD4870 może więc niejednemu mniej obeznanemu z zawiłościami rynku kart graficznych zawrócić tu nieco w głowie ;)

• procesor: intel Core2Duo E8400 Wolfdale 3.0@3.8GHz 1.3V
• płyta główna: DFI X48-T2R (iX48) CrossFireX s775 (bios CDC24)
• chłodzenie CPU: Scythe Ninja rev2
• pamięci RAM: Kingston HyperX DDR2-1066 2x1GB CL 5-5-5-18 CR 2T
• dysk twardy: Seagate 250GB 7200.10 ST3250410AS 16MBcache NCQ
• monitor LCD: iiyama ProLite E2403WS 24”

• obudowa: Chieftec CH-03-PA MIDI Tower
• zasilacz: Chieftec CFT-620-A12S 620W
  (+12V1 – 16A, +12V2 – 25A, +12V3 – 17A) – max 500W
  (+5V – 30A, +3,3V – 28A) – max 180W

• Windows VISTA Home Premium SP1 PL
• DirectX November'08 update
• intel INF update utility v9.1.0.1007
• nvidia PhysX driver v9.09.02.03

• ati: Catalyst 9.2 (8.582) – Radeon HD4670
• ati: Catalyst 9.3 (8.591) – Radeon HD4000 series
• ati: Catalyst 9.3 (8.592.1) – Radeon HD4890

• nvidia: ForceWare 181.22 whql – GeForce GTX260-core216
• nvidia: ForceWare 182.06 whql – GeForce 9600GT
• nvidia: ForceWare 182.08 whql – GeForce 9/GTX

• GPU-Z 0.3.3
• FRAPS 2.9.7
• Fur Stability Benchmark v1.6.5

• HiS HD4890 (850/3900) 1GB
• Gigabyte HD4890 (850/3900) 1GB
• Sapphire HD4890 (850/3900) 1GB

• Sapphire HD4670 (750/2000) 512MB
• Sapphire HD4830 (575/1800) 512MB
• MSI HD4850 (625/1986) 512MB
• Gigabyte HD4870 (750/3600) 512MB
• ASUS HD4870X2 (750/3600) 2GB

• EVGA 9600GT (650/1625/1800) 512MB
• Gainward GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB
• EVGA GeForce 9800GTX+ (756/1836/2246) 512MB
• Gigabyte GeForce 9800GTX+ (740/1850/2000) 1GB
• EVGA GeForce GTX260-core192 (576/1242/1998) 896MB
• EVGA GeForce GTX260-core216 SSC @(576/1242/1998) 896MB
• Gigabyte GeForce GTX285 (648/1476/2482) 1GB

- ** poglądowy schemat rozmieszczenia punktów pomiaru generowanego hałasu [dB]

1.pierwszy punkt pomiarowy - karta

2.drugi punkt pomiarowy - stanowisko

W 3dmark'06 – w testach HDR, nowy Radeon nie stanowi raczej konkurencji dla GeForce'a GTX260, dlatego że ... jest od niego zwyczajnie szybszy. Nowa karta ATi równać tu się może z o wiele droższym GeForce'em GTX285, pokonując go o 270 punktów w rozdzielczości HD, w której uaktywnimy jednocześnie wygładzanie krawędzie x8.

Pod DirectX10 karta ATi spisuje się już nieco słabiej, prezentując wydajność dosyć zbieżną z oferowaną przez GeForce'a GTX260-216SP. 285-tka nvidii odjechała jej tu na około 1300-2000 punktów w zależności od profilu.

Jako że w 3dmarki się nie gra, sprawdźmy co zaoferuje nowy Radeon w realnych tytułach. Stalker – Cień Czarnobyla nie stanowi dla karty żadnego problemu i to nawet w rozdzielczości 1920x1200. Radeon HD4890 sprawuje się tu znacznie lepiej od GTX260, i tylko nieznacznie słabiej od faworyzowanej 285-tki.

W nowej odsłonie Stalkera, Radeon z racji wykorzystania lepiej dopracowanego API (DX10.1), oferuje osiągi lepsze od GeForce GTX285. W najwyższych ustawieniach minimalny fps jest tu wyższy od „dżiforsowego” o całe 5kl/s.

W Assassin's Creed, przy raczej niekorzystnym do testów wydajnych „grafik” silniku, HD4890 wypada słabiej od GeForce GTX285, ale też znacznie lepiej od GTX260, co szczególnie uwidacznia się w rozdzielczości HD.

Mirrorr's Edge niemal na każdych ustawieniach, włącznie z HD i AA-x8, gra się bardzo płynnie. Warunkiem jest jednak zrezygnowanie z PhysX'a, choć akurat na testowej mapie wydajność po takiej operacji spadała o zaledwie 2-3kl/s. Pomimo uaktywnionego silnika fizyki, GTX260 jak widać nadal nie daje sobie rady z nowym HD-kiem.

Jak nie trudno się domyślać w Dead Space królują karty nvidii. Pomimo znacznie podniesionych zegarów w stosunku do HD4870, nowy Radeon przegrywa tu z szybszą odmianą GeForce'a 9800GTX+. Wiele to jednak znaczyć nie będzie albowiem karta pomimo widocznej „porażki”, generuje tu około 100 przy minimum na poziomie 80kl/s.

Far Cry 2 wraz ze wzrostem obciążenia karta powoli traci dystans najpierw do GTX285 (AA-x4), a później kolejno do GTX260-216SP oraz GTX260-192SP (AA-x8). Udaje jej się jednak pokonać najwydajniejszego, jedno- procesorowego GTX'a przy nie uaktywnionym wygładzaniu krawędzi.

W RTS-ie World In Conflict, Radeon HD4890 wykazuje niemal identyczną wydajność co GTX260-216SP, jednak już przy wysokim obciążeniu (rozdzielczość HD, antyaliasing) od wspomnianego GeForce'a prezentuje się znacząco lepiej.

GRID to pierwszy z testowanych tytułów, w którym nowa karta ATi karta niemal deklasuje najwydajniejszą jedno- procesorówkę nvidii. Średnie oraz minimalne fps na Radeonie są tu wyższe o około 8-10kl/s.

W Crysisie zarówno GTX285 jak i HD4890 prezentują bardzo zbliżoną wydajność. Właściwie tylko w rozdzielczości 1680x1050 bez antyaliasingu „dżifors” uzyskuje widoczną przewagę na poziomie 2kl/s.

Warhead, czyli kolejna odsłona Crysis'a, to już widoczna nad nowym „radkiem” dominacja GTX285. Pomimo przewagi jaką uzyskuje nad HD4890 192 procesorowy „dżifors” GTX260, zwiększenie obciążenia skutkuje tym, iż obie te karty prezentują się bardzo zbieżnie, przy lekkim wskazaniu na Radeona.

Powoli zbliżamy się do „gwoździa” naszego programu którym będzie, jak nie trudno się domyśleć – potencjał nowej karty na podkręcanie. Już same przedpremierowe zapowiedzi, poparte kilkoma przeciekami, nie pozostawiały złudzeń. Karta doskonale się podkręca. Wg informacji pochodzących od ATi/AMD możliwy do uzyskania overclocking standardowych wersji Radeona HD4890 powinien oscylować wokół zegarów 950MHz dla rdzenia oraz 1075MHz dla pamięci typu GDDR5. Mnie pozostało już tylko tę tezę poprzeć, lub też stosownymi testami zwyczajnie obalić.

Niestety jedna z kart – Gigabyte, musiała nieco wcześniej odjechać do innej redakcji, stąd na potrzeby testu O/C pozostały dwie konstrukcje sygnowane przez HiS'a oraz Sapphire'a. Możliwości karty Gigabyte'a, jako że stanowi bliźniacze referencyjne rozwiązanie, raczej nie powinny w jakimś większym stopniu odbiegać od dwóch pozostałych. A zatem do dzieła

Pierwsze niepowodzenie: Catalyst Control Center – brak zakładki ATi Overdrive

Pierwszą przeszkodą na jaką dane mi było natrafić, okazały się sterowniki z serii 8.592.x, w których ze świecą szukać można było modułu ATi Overdrive. Okazało się jednak, iż jest to problem z rejestrami systemowymi (Driver Cleaner w tym przypadku nie pomaga), a jako że czasu przed premierą nie było zbyt wiele, skorzystałem z aplikacji AMDGPU Clock Tool przystosowanej do obsługi nowego układu. Nieco bardziej efektywne narzędzie jakim jest RivaTuner w ostatniej swojej odsłonie, nie obsługuje jeszcze układu RV790.

RivaTuner 2.24: przydatna aplikacja narzędziowa tym razem na zbyt wiele się nie zdała

Kartę Sapphire'a jak widać udało się podkręcić do 953MHz na rdzeniu, oraz 1063MHz (efektywnie 4252MHz) dla pamięci. Przewidywania producenta okazały się więc bardzo trafne. Otrzymaliśmy niemal 100MHz zysku zarówno w taktowaniu układu, jak i zastosowanych GDDR5-tek.

AMD GPU Clock Tool v.0.9.20: wyniki overclockingu Sapphire'a

Kolejna karta wyprodukowana przez HiS'a okazała się nieco mniej podatna na podnoszenie taktowania układu. W odróżnieniu od Sapphire'a konstrukcja pracowała stabilnie z nieco niższym zegarem wynoszącym 938MHz na rdzeniu. Pamięci dało się za to taktować o niemal 30MHz wyżej. Efektywnie, przy odczycie pracowały więc one z zegarem 4386MHz [QDR].

AMD GPU Clock Tool v.0.9.20: wyniki overclockingu HiS'a

Mając do czynienia z konstrukcjami stricte „bliźniaczymi”, możliwości overclockingu każdej pojedynczej karty będą zależeć nie tyle od jej producenta, a bardziej od konkretnego egzemplarza jakim będziemy akurat dysponować. Należy więc pamiętać iż osiągane wyniki mogą się okazać zgoła odmienne.

Ważnym aspektem podkręcalności tych kart jest nie tylko podatność na tę operację przez układy RV790, ale także znacznie ułatwienie tego „procesu” w stosunku do starszego, mniej dopracowanego w tym względzie RV770xt. Różnica po O/C obu tych jednostek sięga niemal 130-140MHz, a jak się wydaje to jeszcze nie koniec możliwości nowego chipu.

Jak przełoży się ten obiecujący overclocking na wydajność, odpowiedź znajdziecie na następnej stronie.

W 3dmarkach zysk wydajności dzielący wersję taktowaną standardowo a podkręconą sięga od 12% (3dmark'06) do 16% (Vantage). Wyniki krótko mówiąc świetne. Co ciekawe różnica w rozkładzie taktowań obu kart powoduje iż prezentują tu niemal identyczną wydajność. Małym odstępstwem od tego schematu wykazuje się tu Sapphire, który poprzez nieco niżej taktowane pamięci osiąga nieco gorsze wyniki na profilu Extreme programu 3dmark Vantage.

W grach wzrost wydaje się nieco mniej zaznaczony aniżeli w Vantage, ale „darmowym” zyskiem na poziomie 9% (FarCry 2), 12% (Crysis) oraz 13,5% (Stlaker Clear Sky) nikt pogardzić nie powinien. Także i w grach obie karty, pomimo różnych zegarów pamięci i układu, wypadają bardzo podobnie.

Pomimo pozostania przy 55 nanometrowym procesie produkcji swoich najwydajniejszych układów, koncern ATI/AMD trzecią już generacją tego procesu udowadnia, iż potrafi świetnie projektować swoje chipy, a gdy zachodzi taka potrzeba poprawiać pojawiające się niedoskonałości. Takim przykładem jest właśnie Radeon HD4890, którego poprzednik (HD4870) u zapalonych overclockerów pozostawiał troszeczkę niedosytu. Tym razem dostaliśmy bardzo wdzięczny w tym względzie produkt, który dzięki dalszym zabiegom (np. delikatnym podniesieniu napięcia), pozwoli się taktować niedostępną przez długi czas dla GPU częstotliwością 1GHz.

Te kilka optymalizacji wewnątrz układu przełożyło się nie tylko na osiągane częstotliwości pracy. Drugą widoczną zaletą tej konstrukcji, a tym samym wyższością nad HD4870, jest obniżenie generowania przez rdzeń temperatury, co na dłuższą metę powinno skutkować minimalnie cichszą pracą wentylatora, oraz przedłużeniem żywotności i niezawodności tak skomplikowanego układu.

Czy karta okaże się hitem, zależy od najważniejszego poza wydajnością i kulturą pracy czynnika – a mianowicie od jej ceny. Referencyjne karty bazujące na RV790 zostały wycenione na około 260$, co w przeliczeniu na złotówki daje, wraz z doliczoną marżą dystrybutora, około 1000-1050zł.

Dzięki premierze nowej karty Ati/AMD spadną także ceny starszych konstrukcji bazujących na układzie RV770, w szczególności Radeon HD4870 wyposażony w  512MB pamięci GDDR5.

Nowy rozkład cen możecie prześledzić na poniższym zrzucie z materiałów prasowych producenta.

Na początku maja czeka nas jednak kolejna niespodzianka – karty wykorzystujące pierwszy układ graficzny wykonany w procesie 40nm. Pierwszym posiadającym taki układ rozwiązaniem będzie Radeon HD4770, wypełniający nie tyle lukę pomiędzy HD4830 a HD4850, co godnie zastępujący na rynku pierwszą ze wspomnianych kart. Końcowa cena tego produktu, ustalona została na poziomie 99$, co biorąc pod uwagę zastosowanie nowoczesnych kości GDDR5, może sporo namieszać w segmencie mainstream; segmencie po który statystycznie najczęściej sięgają pecetowi gracze.

Czy nowy proces produkcji przyniesie ze sobą jeszcze niższy pobór energii, lepszą podatność na wysokie zegary, oraz pozwoli stosować bardzo ciche moduły chłodzenia, dowiemy się jednak dopiero za około miesiąc.

Tymczasem kart które właśnie dziś mają swą premierę jakkolwiek źle ocenić nie mogę – zdecydowanie na to nie zasługują. Mają wszystko to, czego oczekujemy od wydajnej karty graficznej, a jednocześnie nie kosztują przy tym zbyt zawrotnych sum pieniędzy. Patrząc przekrojowo pod kątem prezentowanej wydajności plasują się niemal dokładnie pośrodku pomiędzy GeForce GTX260-core216 a GeForce GTX285. Aby nie stracić części chłonnego rynku kart graficznych z tej półki cenowej, nvidia przewidziała również na dzisiaj premierę swojej nowej karty (GeForce GTX275), która w założeniu ma stanowić swoisty „kontratak”. Recenzję jednej z takich kart już niebawem znajdziecie na łamach naszego serwisu. Patrząc jednak na potencjał O/C  nowych kart ATi, oraz wprowadzeniu już niebawem fabrycznie podkręconych wersji, możemy być świadkami nie tyle epickiej walki na noże, co bardziej ciężkiej ale i ciekawej zarazem batalii o ten kawałek tortu, na którym leżeć będzie ta jedna, najbardziej krwista wisienka ;)

Mając na uwadze fakt, iż karty referencyjne oparte o te same układy, w znaczący sposób nie różnią się od siebie, znaczek Super Produktu przyznaję Radeonowi HD4890 pod wszelkimi „brandami”. Patrząc z kolei na dołączone wyposażenie i oprogramowanie, przy tej samej cenie (przynajmniej zapowiedzianej) najlepiej wypadł dziś produkt Sapphire'a, w którego pudełku znajdziemy m.in. aplikacje CyberLinka DVDSuite/PowerDVD7, a także płytę instalacyjną z 3dmark Vantage w wersji Advanced.

Podziękowania dla firm za udostępnienie kart graficznych do testów:

Testy popularnie określane mianem kultury pracy, zaczynamy od pomiaru natężenia generowanego hałasu. Wszystkie nowoczesne akceleratory, skierowane do najbardziej wymagających graczy, już od wielu lat wyposaża się w dwu- slotowe, masywne systemy chłodzenia. Od tej reguły nie odstąpiono również w przypadku nowego Radeona HD4890. Taka konstrukcja ma na celu, po pierwsze uporać się z kumulacją dużej ilości energii cieplnej w jak najkrótszym czasie (dobre przewodnictwo), a z drugiej tę energię możliwie szybko i bez zbędnego wytwarzania nadmiernego hałasu (wydajne wentylatory i turbinki) rozproszyć.

**natężenie generowanego przez karty hałasu wraz platformą testową (zasilacz, wentylator procesora)

**natężenie generowanego przez karty hałasu wraz platformą testową (zasilacz, wentylator procesora)

Najcichszym „referentem” okazał się Gigabyte, jednak stosunkowo niska głośność tego urządzenia przejawia się, jak będzie można za chwilę zauważyć, generowaniem wyższych od pozostałych dwóch kart temperatur. Jak się wydaje, przekrojowo jest tu bardzo podobnie jak w przypadku referencyjnego Radeona HD4870. Należy jednak pamiętać iż nowy „radek” posiada znacznie podniesione zegary, a także większe możliwości O/C. Podczas testów podatności na overclocking, maksymalna zanotowana temperatura była wyższa w stosunku do ustawień fabrycznych o zaledwie 5stC i wynosiła 77stC (karty HiSa i Sapphire). Wszystko, co ważne, przy tym samym poziomie natężenia hałasu.

Poziom głośności generowany przez pracujące na nowych kartach wentylatory, podczas intensywnej pracy w środowisku 3D, nie jest więc przesadnie wysoki. W trybie spoczynku jest natomiast stosunkowo cicho, co przy TDP wynoszącym około 190W może wydawać się mało prawdopodobne. Wprowadzenie kilku, jak się okazało bardzo istotnych zmian w układzie, oraz na samej płycie PCB, pozwala poprzez sterowniki tak zaprogramować stany pracy urządzenia, aby karta od swojego dziewięcio- miesięcznego protoplasty stała się jeszcze bardziej oszczędna. W trybie IDLE, czyli w tzw. 2D, wg specyfikacji technicznej, jest ona w stanie zadowolić się zaledwie 60-cioma watami energii. Dla porównania Radeon HD4870 na swoje „marnotrawstwo” w tym trybie potrzebował już do 90W.

Brzmi zachęcająco, my jednak przyjrzymy się na ile powyższe różnice dotyczą szarej rzeczywistości.

W trybie IDLE (spoczynku), różnice pomiędzy Radeonem HD4870 a HD4890 sięgają równo trzynastu watów; w trybie 3D natomiast: 15-stu watów. Warto zauważyć także, iż zmierzony maksymalny pobór energii na kartach ATi zaniża nieco technologia PowerPlay. Podczas testów nie udało się odnotować wyższych wartości od 268W, co przy tej klasie kart bardzo dobrze świadczy o ujarzmieniu strat energetycznych i bardziej optymalnym wykorzystaniu potencjału zastosowanego układu. Dzięki temu nowy Radeon w stosunku do np. GeForce'a GTX260-216SP „pożera nieco mniej energii w tzw. punkcie ”peak”, przy średniej gorszej o zaledwie 5W.

Zważywszy na technologię wykonania (55nm), oraz wysoką częstotliwość pracy, oparte o układ RV790 karty prezentują się jeżeli chodzi o generowaną temperaturę bardzo dobrze. Z trzech przetestowanych pod tym kątem egzemplarzy, wszystkie osiągały temperaturę w trybie 2D nie wyższą od 60stC - przy tylko nieznacznym wydzielaniu szumu przez zamontowany 70mm wentylator.

GPU-Z 0.3.3 /Sensors – Gigabyte HD4890 – temperatura w trybie idle

GPU-Z 0.3.3 /Sensors – Sapphire HD4890 – temperatura w trybie idle

GPU-Z 0.3.3 /Sensors – HiS HD4890 – temperatura w trybie idle

Podobne schematy zależności prędkości obrotowej wentylatora od temperatury wykazują karty HiS'a oraz Gigabyte'a. Nieco bardziej ostrymi ustawieniami charakteryzuje się Sapphire, dzięki czemu osiąga w tym trybie najniższą z testowanej trójki temperaturę.

Podczas intensywnej pracy, kiedy wentylator pracuje przy 34-35% swoich możliwości, maksymalne odnotowane prędkości obrotowe naszych kart wynoszą od 2160rpm do 2280rpm. Wystarcza to do tego, aby optymalnie chłodzić układ, pamięci oraz sekcję zasilania. Najgorszy wynik spośród całej trójki uzyskał tu Gigabyte (75stC), ale jak już zauważyliście wcześniej okupione to zostało najcichszą jego pracą.

GPU-Z 0.3.3 /Sensors – Gigabyte HD4890 – temperatura w trybie 3D

GPU-Z 0.3.3 /Sensors – Sapphire HD4890 – temperatura w trybie 3D

GPU-Z 0.3.3 /Sensors – HiS HD4890 – temperatura w trybie 3D