Radeon i GeForce na procesorze 2- i 4-rdzeniowym - Runda II 

Zacznijmy od tego, czym podczas grania zajmuje się procesor. Ułatwi to zrozumienie zależności między procesorem a kartą graficzną. Pomocny będzie schemat udostępniony przez firmę Nvidia:Oto, czym zajmują się współczesne procesory i karty graficzneWyraźnie widać czym zajmuje się procesor. To, co jest najważniejsze to: obsługa fizyki (o ile nie jest to PhysX), A.I. przeciwników w grze oraz, co jest tematem artykułu, obsługa sterownika graficznego jak i samego API DirectX. Sterownik graficzny jest niejako pomostem pomiędzy grą a sprzętem, jaki znajduje się w komputerze. To od sprawności jego działania w dużej mierze zależy liczba wyświetlonych klatek na ekranie. Swego czasu, przy okazji wejścia na rynek kart graficznych DirectX 10, dużo mówiło się o mniejszym narzucie sterownika graficznego na procesor. Wielu jednak przekonało się, że w przeważąjacej większości gry działają wolniej na systemach Windows Vista/7, niż na Windows XP – nawet na tych samych ustawieniach graficznych.Musimy mieć świadomość, że w sytuacji gdy na mapie mamy wielu przeciwników i/lub zachodzą skomplikowane zjawiska fizyczne, to najczęściej wąskim gardłem jest właśnie procesor.Już za chwilę przekonacie się, jak wypadnie GeForce na dwurdzeniowym procesorze w Crysis 2Jak testowaliśmyPodstawowym błędem naszego poprzedniego artykułu, było użycie miejsc testowych charakterystycznych dla kart graficznych. Nie jest bowiem tajemnicą, że do testów grafik używa się miejsc w grze, które są możliwie najmniej zależne od wydajności procesora, a więc unika się sytuacji, gdy jest wielu przeciwników bądź komputer musi liczyć zaawansowaną fizykę. Nie jest to jednak normalna sytuacja w grze. Zwykle rozgrywka polega na wyeliminowaniu wrogów, więc właśnie w takich momentach kluczowa jest wydajność komputera. I właśnie w takich przeprowadziliśmy nasze testy.Jak to zweryfikować? Bardzo prosto: jeśli różnica między procesorami z różnych półek wydajnościowych jest zauważalna lub duża, to znak, że wszystko jest dobrze. :-) Polecamy też porównywać wyniki w dwóch różnych rozdzielczościach – im mniejsze różnice w kl./s, tym miejsce jest bardziej zależne od procesora. W ten sposób najłatwiej o znalezienie miejsca w grze, gdzie wydajność jest zależna od CPU.Testy przeprowadziliśmy zwykle w dwóch rozdzielczościach: 1920 x 1080 oraz 1366 x 768. Głównie po to, by przekonać was, że rzeczywiście są to miejsca zależne od wydajności procesora, a nie karty graficznej (wydajność zmieniała się w niewielkim stopniu). W dwóch przypadkach zrezygnowaliśmy, gdyż wyniki były dosłownie identyczne nawet na najszybszym procesorze.Jak odczytać wykresy?Na każdej stronie z grą znajdują się przynajmniej dwa wykresy. Pierwszy z nich to relacje procentowe szybszego procesora względem wolniejszego, z uwzględnieniem dwóch różnych kart graficznych. To właśnie on jest najważniejszy, gdyż właśnie na nim będą - jak na dłoni - widoczne różnice między Radeonem a GeForce. W sytuacji optymalnej wzrost wydajności między procesorem 2- a 4-rdzeniowym powinien być identyczny lub podobny zarówno na karcie graficznej  AMD, jak i Nvidii. Niestety nie zawsze tak jest, o czym zaraz się przekonacie.UWAGA! Na wykresach procentowych za 100% przyjęty jest wynik procesora słabszego z porównywanej dwójki. Z reguły jest to 2-rdzeniowy procesor, za wyjątkiem porównania Phenoma II X3 720 do Phenoma II X4 965, gdzie za 100% przyjęliśmy oczywiście 3-rdzeniową jednostkę. Zawartość drugiego wykresu to wyniki uzyskane przez poszczególne procesory w teście. Są to oczywiście wartości średnie. Zbadaliśmy również uzyskiwane wartości minimalne, ale ponieważ relacje były podobne, jak w przypadku wartości uśrednionych, postanowiliśmy nie zaciemniać wykresów dodatkowymi informacjami.

Testy przeprowadziliśmy na następujących platformach: AMD: Płyta główna: ASUS Crosshair IV AM3 Intel LGA1156: Płyta główna: Gigabyte GA-H55M-D2H Intel LGA1155: Płyta główna: Sapphire Pure Platinum Z68 Intel LGA775: Płyta główna: MSI X48 Platinum Elementy wspólne:   Pamięć RAM: PatriotViper II 2x 2 GB DDR3-1600   Chłodzenie: Zalman CNPS 11X Extreme   Dysk twardy: Samsung 1,5 TB   Zasilacz: OCZ Fatality 750W Monitor: NEC 2470WVX  Sterowniki, system operacyjny i programy Windows 7 x64 Sterowniki AMD Catalyst 11.9 WHQL Sterowniki NVIDIA ForceWare 280.26 WHQL

W sterownikach wymuszaliśmy jedynie wyłączonie V-Sync. Pozostałe opcje pozostały niezmienione.Metodologia testowa•Assassin’s: CreedBrotherhoodRozdzielczości: 1920x1080 oraz 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Test został wykonany na dachu jednego z budynków w mieście.•Battlefield Bad Company 2Rozdzielczości: 1920x1080 oraz 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Do testu użyliśmy dwóch map: „Zero darkthirty” oraz „Force multiplier”. W obydwu przypadkach były to początkowe etapy.•Call of Duty Black OpsRozdzielczości: 1920x1080 oraz 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Do testu wykorzystaliśmy ostatnią misję.•CrysisRozdzielczości: 1920x1080 oraz 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Do testu wykorzystaliśmy misję z wioską, w której było kilkudziesięciu Koreańczyków.•Crysis 2Rozdzielczości: 1920x1080, 1366x768, 1024x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze po zainstalowaniu najnowszego patcha DX11, aktualizacji tekstur wysokiej rozdzielczości oraz patchateselacji. Mapa: nieboszczyk.•DiRT 3Rozdzielczości: 1920x1080, 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Do testu wykorzystaliśmy tryb Single race z ciężarówkami oraz buggy.•Far Cry 2Rozdzielczości: 1920x1080, 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne w trybie DirectX 10. Do testu wykorzystaliśmy misję z walką w wiosce.•Shogun 2 Total WarRozdzielczości: 1920x1080. Maksymalne ustawieniach graficzne w trybie DirectX 11. Do testu wykorzystaliśmy powtórkę z wcześniej nagranej bitwy.•StarCraft IIRozdzielczości: 1920x1080. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Do testu wykorzystaliśmy powtórkę z gry na mapie Zero Hour.•World in ConflictRozdzielczości: 1920x1080, 1366x768. Maksymalne ustawienia graficzne dostępne w grze. Do testu wykorzystaliśmy misję Inwazja. 

Nasze testy, mamy nadzieję, rozwiewają wszelkie wątpliwości. Sterowniki NVIDIA ForceWare zaniżają wydajność w grach na procesorach 2-rdzeniowych (2-wątkowych) i jest to niepodważalny fakt. Oczywiście nie występuje on w każdej grze oraz w każdym systemie operacyjnym – dotyczy to bowiem tylko (a raczej „aż”) systemów operacyjnych z rodziny Windows Vista oraz Windows 7. Jak poważny jest to problem? Na 10 przetestowanych przez nas gier – a tylko gry braliśmy pod uwagę i tylko w realnej grze, a nie we wbudowanych testach – problem z zaniżoną wydajnością na procesorze 2-rdzeniowym (i 2-wątkowym) i karcie graficznej NVIDIA GeForce wystąpił w 5, czyli statystycznie w połowie. Zobrazujmy go dwoma poniższymi wykresami. Zamieściliśmy na nim wyniki uzyskane przez procesory AMD Phenom II X2 565 oraz X4 965 na dwóch kartach graficznych.AMD Phenom II X2 565 (3,4 GHz) Assassin's Creed Bro. 36 36 Battlefield BC2 33 40 Call of Duty BO 40 46 Crysis 24 24 Crysis 2 31 30 DiRT 3 46 55 Far Cry 2 32 38 Shogun 2 11 14 StarCraft 2 23 25 World in Conflict 27 33   GeForce GTX 570 Radeon HD 6970   AMD Phenom II X4 965 (3,4 GHz) Assassin's Creed Bro. 46 44 Battlefield BC2 77 71 Call of Duty BO 44 54 Crysis 24 24 Crysis 2 49 49 DiRT 3 94 84 Far Cry 2 47 50 Shogun 2 17 16 StarCraft 2 25 28 World in Conflict 43 43   GeForce GTX 570 Radeon HD 6970  O ile w przypadku jednostki 4-rdzeniowej możemy mówić o remisie, o tyle na 2-rdzeniowym Phenomie II bezdyskusyjnie mniej obciążający sterownik ma Radeon. Różnica, jak w przypadku Battlefielda czy World in Conflict, jest dramatyczna. Oczywiście mowa o miejscach krytycznych z punktu widzenia wydajności procesora. Ale tych, jak wiemy, w grach jest coraz więcej – np. Battlefield 3, GTA IV. Jeśli ograniczeniem w danym miejscu jest karta graficzna, to problem praktycznie nie występuje.

Na całe szczęście problem dotyczy tylko w niewielkim stopniu jednostki 2-rdzeniowe i 4-wątkowe, a tych jest całkiem sporo na rynku, bo są to wszystkie Core i3 i Core i5 (2-rdzeniowe serie poprzedniej generacji). Niestety posiadacze słabszych jednostek z rodziny Pentium, jak i 2- oraz 3-rdzeniowych Phenomów, no i oczywiście bardzo duża grupa właścicieli Core 2 Duo - mają problem. Na ich procesorach GeForce będzie, a właściwie to robi to już od ponad roku, zaniżał wydajność w miejscach zależnych od wydajności CPU. Na dobrą sprawę to przy modernizacji tego typu sprzętu (bądź zakupu nowego z niższej półki wydajnościowej) chyba jednak lepiej polecić teoretycznie słabszego Radeona, bo ten i tak finalnie zapewni wyższą wydajność.

Niestety nie wiemy, jak relacje wydajności wyglądają na procesorach AMD z nowej serii FX (architektura Bulldozer). W chwili przygotowywania tego artykułu, jednostek tych nie było jeszcze na rynku.

Nie jesteśmy programistami by wskazać przyczynę problemu. Jesteśmy w stanie zaobserwować skutki i je udokumentować – i tych jesteśmy pewni. W przypadku jednostek przynajmniej 4-wątkowych problem, nawet jeśli wystąpi, to nie będzie na tyle uciążliwy, by rezygnować z wybranej przez siebie karty graficznej. Problem w pewnym sensie jest już marginalny, gdyż dotyczy tylko niskiej półki wydajnościowej, ale wciąż bardzo dużo osób ma procesory Core 2 Duo, czy 2-rdzeniowe Athlony, jak i Phenomy. Z drugiej jednak strony trudno jest tą marginalnością tłumaczyć tak źle napisane sterowniki do karty graficznej. Mamy nadzieję, że NVIDIA wreszcie zrobi coś w kierunku poprawy tej sytuacji.

• Tomasz Niechaj
• Kamil Myzia