Viva la resolution - testy gier w 4K 

Jesienią ubiegłego roku testowaliśmy kartę graficzną Sapphire Radeon R9 290X, na której pokładzie znalazło się 8 GB pamięci operacyjnej. W większości rezultatów w rozdzielczości Full HD nie odnotowaliśmy realnego zysku w porównaniu do takiej samej karty z 4 GB pamięci. Pewne różnice dało się zaobserwować w trybie 2560x1600, lecz mimo wszystko uznaliśmy, że dopłata do modelu R9 290X 8 GB nie jest specjalnie opłacalna.

W podstawowej rozdzielczości Full HD, wiele z obecnych gier nie wykorzystuje więcej niż 3-4 GB pamięci graficznej. Jeśli nawet nadarzy się taka sytuacja, to w celu uzyskania płynności obrazu wystarczy obniżyć jakość tekstur w opcjach gry i po problemie. Zaczynają jednak pojawiać się powoli gry, które skonsumują więcej, niż najczęściej stosowane 4 GB pamięci w wydajnych akceleratorach. Odsetek takich gier jest niewielki, ale w przyszłości producenci będą coraz chętniej korzystać z większej ilości pamięci na karcie graficznej.

Bardziej wymagający użytkownicy, w tym entuzjaści przechodzący każdą grę w absolutnie maksymalnych detalach mogą zatem napotkać na ograniczenia pochodzące z ilości pamięci RAM. Stosując tryby zarezerwowane dla monitorów o przekątnej 30 cali lub panelach LCD obsługujących 4K / Ultra HD, akceleratory z pamięcią 6-8 GB mogą wykazywać przewagę na konkurencją z mniejszą ilością RAM. Tekstury wysokiej jakości muszą być gdzieś przechowywane.

"Śródziemie: Cień Mordoru" - to jedna z niewielu gier potrafiąca wykorzystać 8 GB pamięci karty graficznej.

Dziś podchodzimy do ośmiogigabajtowych akceleratorów Radeon R9 290X raz jeszcze, ale z planem przedstawienia większej liczby pomiarów i konfiguracji. Do testów przyjechało kilka R9 290X. Dwa pierwsze wyposażone w 8 GB pamięci. Druga paczka zawierała wersje akceleratorów z 4 GB pamięci. Nie mogło się obyć bez jakiejś konkurencji. W tym celu wypożyczyliśmy cenowego rywala dla R9 290X, czyli GeForce GTX 970. Również dwie sztuki, dzięki czemu mogliśmy sprawdzić jego możliwości w SLI.

Tak mocne konfiguracje w typowej i najczęściej użytkowanej przez nas rozdzielczości 1920x1080 nie rozwiną skrzydeł. Zresztą sens stosowania SLI/CF w Full HD będzie raczej niewielki, bo odpowiednią płynność gier gwarantują karty graficzne kosztujące mniej niż 1000 zł.

Dlatego w testach znalazł się monitor AOC U286PQU wyświetlający obraz w rozdzielczości 4K (3840x2160). Jako podstawę naszych testów uznajemy więc rezultaty uzyskany w takim trybie obrazu. Oczywiście nie pominęliśmy zbadania możliwości kart graficznych w ustawieniu bardziej „przyziemnym” – rozdzielczości 2560 x1440.

Głównym założeniem artykułu jest sprawdzenie, czy podwojona ilość pamięci operacyjnej w Radeonie R9 290X w konfiguracji CrossFire daje wymierne korzyści.

Uwaga: w przypadku akceleratora GeForce GTX Titan X i GeForce GTX 980 wyniki pojawiają się tylko przy niższej rozdzielczości. Wyniki uzupełnimy w najbliższym czasie.

Na kolejnych stronach znajdziecie testy kart w rozdzielczości Ultra HD / 4K w popularnych grach i benchmarkach.

Częstotliwość taktowania została ustanowiona na poziomie 1030/1375 MHz. Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB to karta graficzna o dużych gabarytach. Pierwsze co się zauważa po wyjęciu z pudełka, to jej ciężar. Układ chłodzenia Vapor-X waży wyraźnie więcej, niż na innych (wolniejszych) kartach graficznych firmy Sapphire. Długość konstrukcji wynosi 30 cm, a na płycie głównej zajmuje nieco więcej, niż dwa sloty.

Układ chłodzący, to dobrze znany Vapor-X. W tym przypadku dość mocno rozrośnięty, bo jak wiadomo, chipy graficzne Hawaii wydzielają duże ilości ciepła. Dlatego też na pokładzie opisywanego Radeona pracują trzy wentylatory oraz umieszczono pięć grubych rurek cieplnych.

Dodatkowo na całej długości konstrukcji przyklejony został radiator. Ciepło odbierane jest zarówno z rdzenia graficznego, jak i wszystkich elementów sekcji zasilającej oraz modułów pamięci RAM. Pod względem kultury pracy Vapor-X na tle referencyjnego Radeona R9 290X wypada wręcz rewelacyjnie.

Akcelerator został fabrycznie podkręcony i pracuje z częstotliwością taktowania 1040/1300 MHz. Gabarytowo Sapphire Radeon R9 290X Tri-X OC różni się od wersji referencyjnej pod względem długości. Karta wraz z wystającym poza obrys płytki drukowanej chłodzeniem, mierzy 30 cm. Wysokość natomiast pozostała bez zmian i topowy akcelerator firmy Sapphire zajmuje dwa sloty.

Autorskie chłodzenie Tri-X Cooling składa się z trzech wentylatorów rozmieszczonych na całej długości konstrukcji. Dmuchają one na kartę schładzając aluminiowe radiatory. Ciepłe powietrze natychmiastowo opuszcza akcelerator, częściowo przez śledź poza obudowę komputera. Pod obciążeniem karty graficznej, szum powietrza pochodzący z wentylatorów, był stosunkowo niewielki.

Sprzęt dla wymagających i potrzebujących bardzo dużej powierzchni pulpitu do pracy. Skorzystają również zapaleni gracze, bo gry w rozdzielczości 3840x2140 wyglądają wręcz obłędnie. Monitor AOC U2868PQU charakteryzuje się świetnym czasem reakcji matrycy wynoszącym 1 ms, dobrą jakością wykonania oraz czterema wbudowanymi portami USB (w tym dwoma w standardzie 3.0). Poza tym na wyposażeniu są niewielkie głośniki, które z pewnością nie dorównają stacjonarnym, to jednak są w zupełności wystarczające, gdy monitor ma posłużyć jako narzędzie pracy w biurze.

Producent ustanowił częstotliwość taktowania na poziomie 1120/1400 MHz. Wielkościowo Asus Radeon R9 290X DC2 jest krótszy od konstrukcji firmy Sapphire i mierzy "tylko" 28 cm.

Za chłodzenie odpowiada autorskie i wykonane z największą starannością system DirectCU II. Zbudowane z dwóch wentylatorów, niklowanych rurek cieplnych i sporych wentylatorów utrzymuje dość niską temperaturę, jak na Radeona R9 290X - ok. 70 stopni Celsjusza.

• Windows 7 64-bit
• Program do mierzenia kl./s - Fraps
• Zotac GeForce GTX 970 - ForceWare 347.52
• GeForce GTX 980 - ForceWare 347.52
• GeForce GTX Titan X - ForceWare 347.88
• Asus Radeon R9 290X 4GB - Catalyst 15.2 beta
• Sapphire Radeon R9 290X 8 GB - Catalyst 15.2 beta

•3DMark

Tryby:

Fire Strike / Extreme – Ogólny wynik

•3DMark 11

Tryby:

• Performance / Extreme - Ogólny wynik

•Crysis 3

Tryb:

• 2560x1440 SMAA 2TX, AFx16

Maksymalne detale graficzne. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności polegał na liczeniu kl./s podczas przejścia z punktu A do punktu B.

•Far Cry 4

Tryb:

• 2560x1440 MSAA x4, AFx16

Maksymalne detale graficzne. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności polegał na liczeniu kl./s podczas przejścia z punktu A do punktu B.

•Metro: Last Light

Tryb:

• 2560x1440 AFx16

Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11. Test polegał na przejściu z punktu A do punktu B, zawsze w identyczny sposób. Pomiar ilości klatek/s dokonywaliśmy za pomocą Frapsa.

•Śródziemie: Cień Mordoru

Tryb:

• 2560x1440 AFx16

DDetale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11. Testowaliśmy przy użyciu miejsca testowego w jednym z początkowych etapów gry. Ilość klatek/s była odczytywana przy pomocy Frapsa.

•Tomb Raider

Tryb:

• 2560x1440 FXAA / AF x16

Jednym z najbardziej obciążających miejsc dla kart graficznych jest las w czasie padającego deszczu. W takich warunkach notowaliśmy jedne z najniższych wartości wyświetlanych kl./s, stąd też obraliśmy je za miejsce testowe. Przechodziliśmy z punktu A, do punktu B.

•Thief

Tryby:

• 2560x1440 FXAA / AF x16

Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11.

•Watch_Dogs

Tryby:

• 2560x1440 AFx16

Maksymalne detale graficzne. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności polegał na liczeniu kl./s podczas przejścia z punktu A do punktu B.

Wyniki między konfiguracjami R9 290X z 4 a 8 GB były wielkości błędu pomiarowego. W przypadku platformy z Radeonami R9 290X 8 GB w trybie CF odnotowaliśmy stosunkowo niewielką przewagę nad akceleratorami z o połowę mniejszą pojemnością RAM.

Wnioski identyczne, jak w przypadku nowszej wersji programu 3DMark. Praktycznie brak jakiejkolwiek przewagi wynikającej z większej pamięci.

Już w niższej rozdzielczości widać nieco więcej generowanych kl./s w przypadku dwóch Radeonów R9 290X 8 GB połączonych w CF. Zwiększenie rozdzielczości obrazu do 4k nie zwiększa przewagi akceleratorów 8 GB.

Far Cry 4 w 2560x1440 wymaga minimum Radeona R9 290X, bądź GeForce GTX 980. W naszym miejscu testowym notowaliśmy na nich ok. 39-49 kl./s. Jednak pełnię komfortu zaznamy, albo kupując super drogiego GeForce GTX Titana X, albo na konfiguracjach multiGPU. Ta gra nieco lepiej, niż Crysis 3 spożytkowała więcej pamięci operacyjnej na Radeonach. Sporo lepsze wyniki odnotowaliśmy w rozdzielczości 3840x2160, gdzie w akceleratorach Radeon R9 290X 8 GB CF były wyraźnie mniejsze spadki wydajności, aniżeli na Radeonach R9 290X 4 GB CF.

Metro: Last Light także lepiej działał na Radeonach z podwojoną ilością pamięci RAM. Jednak różnice dostrzeżemy tylko w przypadku CrossFire. Na pojedynczych układach w zasadzie wydajność stoi na tym samym poziomie. Dobre wyniki zbiera konfiguracja z dwoma GeForce GTX 970.

Radeon R9 290X 8 GB w konfiguracji CrossFire w rozdzielczości 2560x1440 nie przejawia przewagi nad modelami z 4 GB RAM. Natomiast po zwiększeniu wielkości wyświetlanego obrazu ponownie notował nieco wyższe wyniki.

Tę grę wielu recenzentów okrzyknęło za jeden z bardziej "pamięciożernych" tytułów ostatnich miesięcy. Faktycznie, w przypadku trybu CrossFire widać lepszą wydajność na kartach z większą pojemnością pamięci. W rozdzielczości 4k przewaga wynosiła aż 10 kl./s w przypadku minimalnej liczby i 9 kl./s w średniej liczbie kl./s. Co ciekawe, pojedyncze karty graficzne R9 290X z 4 i 8 GB wypadły dość podobnie.

Pora na grę Thief. Ponownie w rozdzielczości 2560x1440 różnice są subtelne i na pewno nie do wychwycenia w czasie rozgrywki. Sytuacja następuje zmianie po przejściu do trybu 3840x2140. Radeon R9 290X 8 GB w parze z drugim wyposażonym w 8 GB pamięci akceleratorze potrafił być lepszy o kilka kl./s.

Na koniec rezultaty w Watch Dogs. Jako jedyny spośród wszystkich użytych do testowania gier sprawił nieco problemów konfiguracjom dwurdzeniowym. Na pierwszy rzut oka wyniki w rozdzielczości 4K wyglądają zachęcająco. Radeony R9 290X z 8 GB pamięci notowały niższe spadki wyświetlanych kl./s. Na kartach graficznych GeForce GTX 970 w SLI ogólna wydajność była niższa (zwłaszcza w 4k), to jednak rwanie obrazu nie było aż tak dokuczliwe. Niestety, mała pojemność pamięci RAM w przypadku GeForce GTX 970 mocno utrudniało granie w trybie 3840x2160.

Pomiaru poboru energii dokonaliśmy przy pomocy watomierza. Poniższe wartości dotyczą całej platformy testowej (oprócz monitora, głośników, drukarki, itd.). Pomiar w trybie spoczynku odbywał się przy uruchomionym systemie operacyjnym. Natomiast "obciążenie" sprawdzaliśmy podczas testu w grze Crysis 3 (1920x1080).

Akceleratory Radeon R9 290X pod względem stosunku wydajności do poboru prądu wypadają znacznie słabiej, niż konkurencja z firmy Nvidia. Zbudowanie komputera z dwoma akceleratorami z sercem Radeon wymaga naprawdę wytężonej pracy przez zasilacz. Nasza cała konfiguracja pod obciążeniem pobierała aż 670 W. Przy okazji ilość wydzielanego ciepła jest ogromna i należy posiadacz dobrze wentylowaną obudowę z kilkoma wiatrakami.

Pomiarów dokonywaliśmy pod obciążeniem w zapętlonym teście w grze Crysis 3 oraz w trybie spoczynku, czyli w systemie operacyjnym. Podajemy maksymalne temperatury do jakich udało się rozgrzać rdzeń karty graficznej.

Odczytując wyniki należy brać pod uwagę fakt, iż temperatura zależy od użytego chłodzenia i zastosowanej wentylacji obudowy komputera. Dotyczy to zwłaszcza platform CF/SLI, gdzie ilość wydzielanego ciepła jest znacząco większa. Dwa Radeony R9 290X rozgrzewały się o kilka stopni więcej, niż w przypadku pojedynczo pracujących kart graficznych.

Najpierw odpowiemy na pytanie, czy więcej RAM-u przynosi jakiś realny zysk w grach. W naszych testach dwa Radeony R9 290X 8 GB działały lepiej, niż wersje wyposażone w 4 GB RAM. Trzeba jednak przyznać, że realne różnice pojawiły się dopiero w rozdzielczości 3840x2140. Nasze odczucia, to mniejsze spadki generowanych kl./s, co się przekładało na komfort grania. W niższej rozdzielczości - 2560x1600, również w kilku tytułach odnotowaliśmy większą wydajność. Przy czym w momencie, kiedy gra działa z prędkością np. 50-70 lub więcej klatek obrazu na sekundę, nie sposób wychwycić przewagi gołym okiem. Ogólnie rzecz biorąc, 8 GB pamięci na karcie graficznej Radeon R9 290X w konfiguracji CrossFire przyniosło poprawę w działaniu praktycznie każdego użytego przez nas tytułu gry.

Trzeba brać poprawkę na fakt, iż w niektórych grach mogą wystąpić jakieś utrudnienia w poprawnym działaniu technologii CrossFire (bądź też SLI w kartach graficznych Nvidia GeForce). Z naszej puli testowej trochę problemów stwarzał Watch Dogs, na którym dość wyraźnie było widać mikroprzycięcia, co się objawiało brakiem odpowiedniej animacji obrazu, choć program Fraps wyrzucał "dobre" wyniki.

Oczywiście użytkowanie dwóch, ośmiogigowych Radeonów R9 290X wiąże się z przede wszystkim trochę wyższym wydatkiem, albowiem takie karty są droższe, niż przedstawiciele z 4 GB RAM. Drugim punktem, którym trzeba zaakceptować, to więcej zużytej energii elektrycznej oraz wyższe temperatury w obudowie komputera.

Niemniej jednak zbudowanie takiej platformy dla gracza, a raczej już entuzjasty powyższe punkty nie będą wielkim problemem, ponieważ liczą się tylko osiągi w grach i wyniki w benchmarkach.

Podsumowując: 8 GB pamięci na Radeonie R9 290X - konieczność, czy luksus dla zainteresowanych? Po przeprowadzonych testach, według nas taka pojemność przyda się gdy zamierzamy grać w rozdzielczości 4k (3840x2160) i przy użyciu dwóch akceleratorów w trybie CrossFire. Pojedynczy R9 290X 8 GB w tak wysokiej rozdzielczości ma najczęściej zbyt niską ogólną moc, aby dodatkowa pamięć tu pomogła.