Kiedy pył już osiadł - recenzja Radeona RX 7800 XT 

Równocześnie z dobrze przyjętym Radeonem RX 7700 XT (który to zmusił GeForce RTX 4060 Ti 8 GB do drastycznego obniżenia ceny) do sklepów trafił także mocniejszy i tylko trochę droższy Radeon RX 7800 XT, który to cieszy się do dziś mocną popularnością, praktycznie nie mając konkurencji w swojej cenie (RTX 4060 Ti 16 GB pominiemy milczeniem). Jako że nie mieliśmy okazji tego modelu testować na premierę, to teraz mu się dokładniej przyjrzymy i ustalimy, czy zasługuje na swoją pozycję w zestawieniu najlepszych kart dla graczy.

Pomiń ten rozdział -> do omówienia kultury pracy i potencjału podkręcania referencyjnego RX 7800 XT.

Karta, którą przygarnęliśmy na testy, to model bezpośrednio produkcji AMD, zatem taki sam, z jakiego korzysta też część innych producentów (tzw. układ referencyjny). Względem droższych modeli różni się przede wszystkim ilością wentylatorów – są tylko dwa. Sama karta jest niemal tak samo długa, jak Radeon RX 7900 XT i w zasadzie tak samo szeroka (około 2,5 slotu PCI-E). Jest przy tym znacznie lżejsza – 1,1 kg względem 1,5 kg w przypadku RX 7900 XT.

Różnica w wadze wynika z mniej gęsto upakowanych finów chłodzenia. Co więcej, samo chłodzenie nie korzysta już z masywnej płyty przekazującej ciepło, tylko z bardziej klasycznych ciepłowodów (łącznie czterech). Różnic zatem realnie mamy bardzo dużo i bez wątpienia wpływają one na wydajność chłodzenia karty, ale również jej cenę. Niemniej sama karta, mimo iż nadal korzysta z dwóch złączy zasilania 8-PIN, pobiera znacznie mniej energii od starszych braci – powinna się zadowolić 263 W. Jako że to nadal stare złącze, to oczywiście nie ma komunikacji karty z zasilaczem. 

Model referencyjny nie posiada ozdobnego podświetlenia RGB, ale sam w sobie prezentuje się bardzo atrakcyjnie, nawet pomimo tego, że cała obudowa została wykonana z plastiku (włącznie z backplate). Warto też zaznaczyć, że za sprawą małej wysokości (chłodzenie wystaje 0,5 cm ponad mocowanie śledzia) oraz długość karty (26,7 cm), ta zmieści się bez problemu nawet w najmniejszych obudowach, co czyni z niej świetną propozycję do ulepszenia już posiadanego komputera (który pochodzi sprzed „ery wielkiego spuchnięcia PC”, do której doprowadziły karty NVIDII z serii RTX 4000).

Pod chłodzeniem czeka na nas GPU wykonane w innowacyjnej chipletowej architekturze RDNA3. Oznacza to obecność dodatkowego poziomu pamięci podręcznej, umieszczonej na czterech modułach MCD i zwanej również Infinity Cache. Radeon RX 7800 XT posiada takiej pamięci 64 MB, zatem o 16 MB więcej od RX 7700 XT (z trzema aktywnymi MCD), ale o 16 MB mniej od RX 7900 XT (5x MCD) oraz o 32 MB mniej od Radeona RX 7900 XTX (6x MCD). W samym GCD (Graphics Chip Die), który ma powierzchnię dokładnie 200 mm2, umieszczono 60 jednostek obliczeniowych, co przekłada się na 3840 shadery, 60 jednostek śledzenia promieni, 192 jednostki teksturujące (TMU) i 128 jednostek rasteryzujacych (ROP). Obecne są również dostępne dopiero dla RDNA3 jednostki wspomagające obliczenia AI – konkretnie 120 takich akceleratorów AI.

Każdy z chipletów MCD oferuje 64-bitowy interfejs, łączący GPU z 4 GB pamięci graficzną GDDR6 – oznacza to, że mówimy tu o łącznie 16 GB vRAM komunikującego się przez szynę 256-bit. To stanowczo adekwatna wartość dla tego segmentu (czego nie napisalibyśmy o takich samych 16 GB na szynie 128-bit – taka konfiguracja to byłoby zwykłe marnotrawstwo krzemu) i uwzględniając taktowanie, z jakim pamięci pracują, przekłada się na stałą przepustowość na poziomie 19,5 Gbps.

Pomiń ten rozdział -> do opisu procedury testowej i testów syntetycznych.

Okazuje się, że samo chłodzenie sprawdza się zaskakująco dobrze. Na domyślnych zegarach słyszalny jest tylko delikatny szum, który pewnie zagłuszy chłodzenie procesora, jeżeli ten jest osadzony na LGA 1700. Jednocześnie karta stanowczo nie jest chłodna – pod obciążeniem temperatura stale przekracza 70°C na rdzeniu (oraz 90°C na Hot Spot). Po podkręceniu wentylatory kręcą się już znacznie szybciej i w sumie wtedy karta ogólnie jest chłodniejsza, ale też stanowczo słyszalna.

A skoro mowa o podkręcaniu, to to dało nawet niezły rezultat. Nasz model zdołał podbić taktowanie pamięci o 170 MHz oraz taktowanie rdzenia o blisko 100 MHz, co przełożyło się na około 5-procentowy wzrost wydajności. Choć niestety miny nam zrzedły, gdy okazało się, że pobiera wtedy również blisko 20% więcej energii…

Pomiń ten rozdział -> do testów w grach.

Jako że jesteśmy (w końcu) w trakcie wymiany platformy testowej, to dla zachowania spójności z wcześniejszymi testami oraz aby tę recenzję dostarczyć Wam jeszcze przed świętami, skorzystaliśmy jeszcze z wcześniej używanych podzespołów.

• Procesor: Intel Core i9-12900KS
• Chłodzenie: Arctic Liquid Freezer II 420
• Pamięć: Fury Beast 2x16 GB DDR 5 (5600 MHz, CL40, gear 2)
• Płyta główna: ASUS ROG Strix Z690-F
• SSD: Samsung SSD 980 PRO 1 TB (PCI-E 4.0)
• Zasilacz: Corsair RM1000x
• Obudowa: testbench CoolerMaster 

Sterowniki użyte dla kart AMD, które znajdziecie w podsumowaniu, to AMD Adrenaline 23.11.1, pozostałe karty AMD reprezentują wyniki archiwalne sprzed 2-3 miesięcy. Podobnie w przypadku kart NVIDII karty z finalnego posumowania testowaliśmy na najnowszych sterownikach Game Ready 546.01, a pozostałe na wcześniejszych wykresach prezentują dane z testów przeprowadzonych 2-3 miesiące wcześniej. System użyty podczas testów to każdorazowo był Windows 11 22H2 z aktywnym Resizable BAR.

Zanim jednak przejdziemy do wyników w grach, jeszcze garść testów syntetycznych. Za punkt odniesienia należy tutaj przyjąć w zasadzie trzy karty – pierwszą oczywiście będzie poprzednik, czyli Radeon RX 6800 XT (który w zasadzie jest wyposażony w więcej jednostek obliczeniowych), następnie powinniśmy spojrzeć na dwie karty NVIDII – GeForce RTX 4070 (model droższy o 10%) oraz RTX 4060 Ti (tutaj to Radeon jest o 30% droższy).

Pierwszy z testów nie wykorzystuje śledzenia promieni i dobrze reprezentuje starsze gry oraz (co istotniejsze!) wydajność nowych kart w potyczkach sieciowych - w grach kompetytywnych nikt o zdrowych zmysłach nie będzie przedkładać oprawy graficznej ponad wydajność, zatem nawet jeśli dostępny jest Ray Tracing, to idzie on w odstawkę. W tym teście Radeon RX 7800 XT wychodzi na około 5-procentowe prowadzenie nad droższym RTXem, ale też minimalnie przegrywa ze swoim poprzednikiem… W pozostałych testach (już korzystających ze śledzenia promieni) RTX 4070 już ucieka do przodu, ale za to udaje się mocno przegonić RX 6800 XT – tu wychodzi, jak dużo dają optymalizacje jednostek RT w RDNA3. Gdzieś tam daleko w tyle (również z aktywnym śledzeniem promieni) pojawia się RTX 4060 Ti. Teraz pora sprawdzić, czy tak samo sytuacja będzie wyglądać w faktycznych grach.

Pomiń ten rozdział -> do testów w zastosowaniach profesjonalnych.

Listę testowanych gier przycięliśmy już przy okazji kilka dni temu opublikowanego testu RTX 4070 od KFA2, zatem nie powinno Was dziwić, że w tym okresie przejściowym między platformami testowymi gier jest nieco mniej niż zwykle. Dla Radeona złą wiadomością jest to, że pozostały głównie nowsze tytuły, czyli takie, które jednak korzystają ze śledzenia promieni, jeśli chcemy grać w najwyższych ustawieniach (a trudno, aby było inaczej, gdy wydajemy 2500 zł na nową kartę).

Świeża pozycja w naszej procedurze testowej to Assassin’s Creed: Mirage – gra korzystająca z tego samego silnika, co wcześniejsza Valhalla, ale jednak w wielu kwestiach poprawiona i lepiej zoptymalizowana (a przy tym znacznie ładniejsza i bardziej skondensowana od ogromnej Valhalli). Grając w FHD osiągamy wydajność dokładnie pomiędzy GeForce RTX 4070 a Radeonem RX 6800 XT. W bardziej dla takiej karty adekwatnym 1440p praktycznie zrównujemy się RTX 4070, nadal wyprzedzając RX 6800 XT. W 4K na wszystkich tych kartach mamy nadal przyjemne 50 FPS, a we wszystkich rozdzielczościach RTX 4060 Ti pozostaje wyraźnie w tyle, przegrywając naturalnie po drodze również z Radeonem RX 7700 XT – to oczywiście ma związek z korzystaniem z klasycznej rasteryzacji przez silnik Assassin’s: Creed Mirage.

A Plague Tale: Requiem to gra, w którą z pewnością warto zagrać właśnie dla zjawiskowej oprawy graficznej. Ta niestety okupiona jest wysokimi wymaganiami, a za sprawą dodania obsługi Ray Tracingu mamy tutaj istotny pogrom w szeregach czerwonych. Testowany RX 7800 XT zrównuje się z RTX 4060 Ti i w zasadzie obie karty są na granicy grywalności już w FHD. W wyższych rozdzielczościach Radeon wypada nieco lepiej, ale i tak z RTX 4070 nie można go porównywać.

Cyberpunk 2077 razem ze świeżutkim Alan Wake 2, który najpewniej też trafi do naszej procedury testowej, to nadal najbardziej wymagające gry pod kątem śledzenia promieni i w zasadzie wytyczają one kierunek, w jakim zmierza branża gier. Jeżeli na Radeonie RX 7800 XT zechcemy grać w najwyższych ustawieniach „zwykłego” śledzenia promieni (a jest jeszcze bardziej wymagający Path Tracing…), to bez upscalingu w formie FSR się nie obejdzie. O graniu w 1440 można zapomnieć, chyba że nieco zejdziemy z ustawień śledzenia promieni (czego nie muszą robić posiadacze RTX 4070, bazowo osiągając blisko 50% więcej FPS – na karcie droższej o tylko 10-15%).

Dying Light 2 jest nieco delikatniejszy dla Radeonów, choć nadal RX 7800 XT jest tu bliższy RTX 4060 Ti niż RTX 4070. Z drugiej strony udało się dogonić Radeona RX 6900 XT z poprzedniej generacji i ogólnie wydajność jest wystarczająca, aby w ten piękny symulator parkouru pograć nawet w 1440p na najwyższych ustawieniach (oczywiście z lekką pomocą FSR).

Elden Ring, zatem najlepsza gra zeszłego roku (do której niebawem dołączy lub ją zamieni w naszej procedurze najlepsza gra tego roku, czyli Baldur's Gate 3), również od jakiegoś czasu oferuje dostęp do ładniejszej oprawy graficznej za sprawą cieniowania realizowanego przez śledzenie promieni. Nie jest to aż tak ekstremalny przypadek, zatem też Radeon RX 7800 XT nie zniża się aż do poziomu RTX 4060 Ti, ale do RTX 4070 nadal sporo brakuje. Niemniej pograć można w takich ustawieniach bez większego problemu nawet w 1440p, w której to rozdzielczości Radeon RX 7800 uzyskuje całkiem niezłe 69 FPS.

Przygody człowieka pająka w grze Spider-Man: Miles Morales również w dużej mierze korzystają ze śledzenia promieni – zarówno do wszechobecnych odbić w szybach budynków, jak i do cieni rzucanych przez te budynki i inne obiekty. To oznacza, że Radeon RX 7800 XT znowu musi uznać nieproporcjonalną do różnicy w cenie przewagę wydajności RTX 4070. Pograć można przyjemnie nawet w 1440p (czego już nie można zrobić nawet w najmniejszym stopniu na RTX 4060 Ti z uwagi na zbyt niską przepustowość pamięci) i ponownie udało się przegonić jedną z najszybszych kart AMD poprzedniej generacji (obecnie podobnie wycenioną, ale pobierającą więcej energii).

Ostatnia gra, którą tym razem testowaliśmy, to Starfield, zatem powrót do klasycznego renderowania i to w dodatku z dosyć oczywistym brakiem optymalizacji pod karty NVIDII oraz Intela (tutaj testy przeprowadziliśmy jeszcze przed łatką, która ponoć to zmieniła). Mamy zatem po raz drugi dziś zwycięstwo Radeona RX 7800 XT nad droższym GeForce RTX 4070 – małe, bo małe, ale jednak. Wybierając wyższe rozdzielczości, włącznie z niegrywalnym bez FSR 4K, udaje się zrównać ze znacznie droższym GeForce RTX 4070 Ti oraz o 50% wyprzedzić RTX 4060 Ti.

Pomiń ten rozdział -> do testów poboru energii.

Tak mocna karta graficzna z aż 16 GB własnej pamięci to naturalnie również łakomy kąsek dla osób wykorzystujących komputer do zarabiania pieniędzy. Włączając w to również zawodowych influencerów, którzy streamują swoją rozgrywkę – w tym przypadku karta oferuje wsparcie dla wydajnego enkodera AV1, z którego już teraz można korzystać na YouTube, a w przyszłości pewnie również na Twitch. Ponadto Radeon RX 7800 XT dobrze radzi sobie również z pracą w programach do edycji wideo (tutaj te 16 GB vRAM gra istotną rolę).

Naturalnie w pozostałych, nawet bardziej profesjonalnych zastosowaniach też kartę sprawdziliśmy. Są sytuacje, takie jak widoczny wyżej Blender, w których optymalizacje pod karty NVIDIA dają znacznie więcej niż czysta przewaga wydajności kart AMD – dotyczy to również praktycznie całego pakietu Adobe. Jednak tam, gdzie optymalizacji brak, to właśnie Radeony grają pierwsze skrzypce.

Pomiń ten rozdział -> do podsumowania.

Zanim recenzję podsumujemy, pozostała jeszcze kwestia pomiarów zużycia energii. W tym przypadku od dłuższego już czasu mierzymy tylko i wyłącznie zużycie samej karty graficznej, co pozwala uniknąć sytuacji, w której wydajniejsza karta mocniej obciąża też procesor, podnosząc tym samym dodatkowo zużycie prądu przez całą platformę. Warto też pamiętać, że testujemy w sytuacji, która faktycznie w pełni obciąża karty graficzne, a często może się okazać, że zbyt wydajna karta graficzna do danej rozdzielczości/gry będzie pracować na pół gwizdka i pobierać realnie tyle samo energii, co znacznie słabsze karty, które do danego limitu wydajności procesora ledwie docierają swoją wydajnością.

Nie da się jednak ukryć, że w tym przypadku Radeon RX 7800 XT pobiera znacznie więcej energii od swoich rywali. Około 25% więcej od RTX 4070 oraz 50% więcej od RTX 4060 Ti… Oznacza to w praktyce konieczność zakupu o 100 W mocniejszego zasilacza (zatem dopłatę około 50-100 zł przy składaniu nowego komputera lub wymianę zasilacza, jeżeli posiadacie jednostkę o mocy 500 W, a która poradziłaby sobie z nowymi RTX’ami) oraz dopłatę ok. 5-7 zł do każdych 100 godzin spędzonych na graniu z użyciem RX 7800 XT względem RTX 4070. Szybko może się okazać, że różnica 300 zł dzieląca ceny tych kart zacznie się niwelować za sprawą tych ukrytych dopłat.

W obecnych czasach wybór karty graficznej nigdy nie jest sprawą oczywistą – gracz nigdy nie wie, kiedy mała dopłata przełoży się na bardzo dużą przewagę w wydajności i czy może nie lepiej oszczędzić nieco na innych podzespołach, ale jednak dopłacić do karty graficznej. Niestety tutaj też nie ma jasnej odpowiedzi, ponieważ ta przewaga może występować po stronie różnych kart, w zależności od tego, w jakiego typu gry gramy. Z miejsca zatem możemy odradzić wybór nowego Radeona RX 7800 XT w przypadku graczy, którzy szukają sprzętu do podziwiania najwyższych ustawień w najnowszych grach – dopłata do RTX 4070 jest tutaj absolutnie wskazana, co potwierdzają nasze testy wykonane na najwyższych ustawieniach, w dodatku w większości w świeżych grach, zatem z obsługą śledzenia promieni. 

Zgoła inaczej ma się sytuacja dla graczy, którzy stawiają płynność rozgrywki ponad jej jakość (nie tylko w grach sieciowych). Jeżeli wystarczy nam granie na ustawieniach średnich lub nawet wysokich (przede wszystkim bez śledzenia promieni), ale koniecznie chcemy wykorzystać potencjał monitorów o wysokim odświeżaniu, to Radeon RX 7800 XT, nawet pomimo niższej ceny, niemal zawsze zaoferuje wyższą wydajność od RTX 4070. Przy okazji posiada też złącze DisplayPort w nowszym standardzie, więc pozwoli w ogóle aktywować te najwyższe wartości odświeżania, w przeciwieństwie do kart NVIDII (choć tutaj nadal nieszczególnie istnieją tak szybkie monitory :P). Okazuje się zatem, że Radeon RX 7800 XT będzie bardzo łakomym kąskiem dla graczy bardziej kompetytywnych lub nie dających się mamić na najnowsze efekty graficzne w dużych grach.

Dobrą wiadomością jest również to, że AMD faktycznie "dowiozło" i teraz już można używać FSR 3.0 (nadal tylko w dwóch średnio popularnych grach, do których niebawem dołączy trzecia, już bardziej wyczekiwana gra - Avatar: Frontiers of Pandora) oraz natywnego generatora klatek wbudowanego w sterownik karty AMD (choć to raczej "ostatnia deska ratunku" z uwagi na specyfikę działania tej funkcji). Należy jednak pamiętać, że FSR 3.0 działa na każdej karcie, więc nieszczególnie przemawia za wyborem karty AMD, a co najwyżej deprecjonuje znaczenie DLSS 3.0 Frame Generation. Teraz pozostaje poczekać na odpowiedź AMD na DLSS 3.5 Ray Reconstruction, jako że Path Tracingu na kartach AMD nadal nie bardzo da się używać (w kontekście płynności).  

Jeżeli nie potrzebujesz grać zawsze w najwyższych ustawieniach, to Radeon RX 7800 XT oferuje wyższą wydajność od GeForce RTX 4070

Poza grami również trzeba pilnie zwracać uwagę na to, w jakiej aplikacji będziemy potrzebować wsparcia po stronie karty graficznej. W tych najpopularniejszych aplikacjach nadal wyraźnie prowadzi NVIDIA, za sprawą różnych optymalizacji oraz wykorzystywania obecnych w RTX’ach rdzeni Tensor, ale jednocześnie to karty AMD oferują „surowo” wyższą wydajność obliczeniową, co realnie widać w bardziej „neutralnych” aplikacjach.

Sama karta referencyjna okazała się całkiem przyzwoitą konstrukcją – jest solidnie wykonana i zachowuje się odpowiednio kulturalnie, aby nie przeszkadzać podczas grania. Jedynie niespecjalnie nadaje się do podkręcania – robi się wtedy już znacznie głośniej, a do tego pobór energii wzrasta niebagatelnie. W tej roli lepiej z pewnością spiszą się większe modele z autorskim chłodzeniem.

• 16 GB GDDR6 o wysokiej przepustowości (256-bit);
• 64 MB pamięci podręcznej trzeciego poziomu;
• wysoka wydajność w klasycznej rasteryzacji;
• znacznie wyższa wydajność z aktywnym śledzeniem promieni względem poprzedniej generacji;
• nowoczesne złącza DisplayPort 2.1a;
• wydajny enkoder wideo (z obsługą AV1);
• HYPR-RX i ogólnie nowoczesny i przyjazny interfejs użytkownika w sterownikach;
• przyzwoita kultura pracy modelu referencyjnego;
• kompaktowe wymiary jak na oferowaną wydajność;
• wysoka wydajność w wybranych zastosowaniach profesjonalnych.

• Wysoki pobór energii względem oferowanej wydajności;
• stary standard złącza zasilania (więcej przewodów w obudowie i bez komunikacji z zasilaczem);
• skromny potencjał podkręcania (zwłaszcza modelu referencyjnego);
• większy spadek wydajności po aktywowaniu śledzenia promieni niż u konkurencji.