APC Back-UPS Pro 550 – najmniejszy z braci

Prawie rok temu miałem okazję przyjrzeć się bliżej zasilaczowi awaryjnemuAPC Back-UPS Pro w wersji 900, czyli modelowi większemu niż prezentowany dzisiaj. Wersja 900 wyposażona była m.in. w zarządzalne gniazda, ochronę przepięciową dla linii zasilania i danych oraz automatyczny bezpiecznik. Ponadto ich kolejną cechą wspólną jest technologia typu line – interactive oznaczająca, że zasilacz nie interweniuje dopóki nie nastąpi brak zasilania lub zbytni spadek / wzrost napięcia (wtedy interweniuje funkcja AVR).

Czy model 550, testowany w niniejszym tekście, będzie mniejszą kopią większego brata, czy też będzie się od niego czymś różnił?

Urządzenie dostarczane jest w szarym kartonie z czarnymi nadrukami informującymi o podstawowych funkcjach urządzenia, wśród których znajdują się maksymalne obciążenie, ilość gniazd wyjściowych oraz informacja do zabezpieczania jakich urządzeń producent kieruje ten zasilacz (np. modemy, bezprzewodowe routery, konsole, ale też komputery i peryferia). We wnętrzu odnajdziemy także:

• Płytę z oprogramowaniem Power Chute Personal Edition,
• Płytę z instrukcją użytkownika,
• 2 x kabel zasilający od z wtykami  IEC 320 C13 do IEC 320 C14 (czyli standardowe kable do UPSa),
• Kabel komunikacyjny
• Kartę rejestracyjna,
• Przewodnik bezpieczeństwa

Po wyjęciu z opakowania wita nas  mniejsza wersja wspominanego wcześniej Back-UPS Pro 900. Z wyglądu jest to po prostu mniejszy brat. Seria Back-UPS to jednak nie tylko te dwa urządzenia. Oferta obejmuje także modele większe 1200 i 1500. 

Przód zasilacza, klasycznie można by było rzecz, stanowi panel zarządzania, wyposażony w trzy – podświetlane na biało - przyciski sterujące na górze (wyciszenia, zasilania oraz przełączania informacji) oraz czytelny wyświetlacz znany z innych modeli firmy. Przycisk zasilania znajduje się w zagłębieniu utrudniając przypadkowe wyłączenie / włączenie urządzenia.

Jeżeli chodzi o wyświetlacz to przedstawia on szereg informacji pozwalających ocenić aktualny status urządzenia jak też parametry jego pracy. Wyświetlacz może pracować w trzech trybach, lub w gruncie rzeczy w dwóch, bo trzecim jest możliwość jego wyłączenia. Pierwszym jest ciągłe wyświetlanie informacji, zaś drugim wyłączanie po minucie nieaktywności (można go wzbudzić przyciskiem na obudowie).

Wyświetlacz może przedstawiać poniższe informacje:

1. Czas podtrzymania podłączonych urządzeń,
2. Częstotliwość napięcia wyjściowego,
3. Napięcie wyjściowe,
4. Napięcie wejściowe.
5. Informacja o ilości zdarzeń wymuszających interwencję urządzenia (np. brak zasilania). Dokładny powód zadziałania urządzenia można sprawdzić poprzez aplikację PowerChute.
6. Obciążenie urządzenia w procentach, będące uzupełnieniem paska obciążenia z górnej części ekranu.
7. Informacja o poborze mocy przez podłączone urządzenia.

Ale to nie wszystko czego można się dzięki niemu dowiedzieć. Wprawdzie nie ma tego na powyższych zdjęciach, ale może on także wskazywać:

• zadziałanie funkcji AVR (automatycznej regulacji napięcia zarówno w „górę” jak i w „dół”), która do swojego działania nie korzysta z akumulatora,
• przeciążenie zasilacza, który zacznie migać w przypadku przekroczenia wartości znamionowej zasilacza przedstawianej za pomocą paska widocznego po prawej stronie ikonki listka,
• usterkę systemu z numerem informującym o rodzaju zdarzenia.
• F01 — On-Battery Overload (Przeciążenie w trybie akumulatorowym)
• F02 — On-Battery Output Short (Zwarcie wyjścia w trybie akumulatorowym)
• F03 — On-Battery Xcap Overload (Przeciążenie Xcap w trybie akumulatorowym)
• F04 — Clamp Short (Zwarcie zacisku)
• F05 — Charge Fault (Usterka ładowania)
• F06 — Relay Welding (Zespawanie przekaźnika)
• F07 — Temperature (Temperatura)
• F08 — Fan Fault (Usterka wentylatora)
• F09 — Internal Fault (Usterka wewnętrzna)

Jak widać wyświetlacz stanowi istotne źródło wiedzy o pracy urządzenia i nie sposób nie docenić jego roli. Dobrze, że czasy informowania użytkowników o statusie zasilacza wyłącznie przy pomocy kilku kolorowych diod odchodzą do lamusa.

Wykorzystane symbole są raczej jednoznaczne i nie stanowią problemu ze zorientowaniem się jakie parametry są przez nie opisywane, poza jednym – listkiem, który widoczny jest w lewym górnym rogu wyświetlacza.

Pamiętam, że kiedyś byłem mocno skonfundowany jego widokiem. Domniemywałem, że kryje się za nim jakaś ekologia… I dobrze domniemywałem, ponieważ zasilacz wyposażony jest w funkcję EKO, której jednak przyjrzymy się bliżej w dalszej części tekstu. 

Tył urządzenia to szereg gniazd i portów wśród których znalazło się sześć gniazd dla urządzeń mających podlegać ochronie. Trzy z nich zostały oznaczone szarym obramowaniem z wcześniej wspomnianym listkiem, zaś trzy są koloru czarnego.

Na dodatek lewa ich strona posiada podtrzymanie bateryjne, zaś prawa służy do ochrony przeciwprzepięciowej urządzeń. Można by było więc przypuszczać, że możemy tam podłączyć urządzenia, które chcielibyśmy zabezpieczyć przed przepięciami jednak takie, które nie muszą podlegać zabezpieczeniu bateryjnemu jak np. drukarka laserowa. Otóż tutaj trzeba uważać, gdyż w instrukcji producent, w sekcji bezpieczeństwa, wyraźnie zaznacza, że „Nie wolno podłączać do zasilacza drukarek laserowych ani suszarek do włosów.” Być może wynika to z faktu, że drukarka laserowa potrafi pociągnąć znaczną ilość prądu, co w połączeniu z nadrukiem przy gnieździe zasilającym UPSa (5,6A, 230V) może stanowić informację o tym, że taka drukarka mogłaby przeciążyć zasilacz. 

Razem z zasilaczem otrzymujemy płytę z oprogramowaniem Power Chute w wersji Personal w wersji 3.0.2, która na dzień pisania tekstu była najaktualniejszą. Program co prawda posiada opcję powiadamiania o dostępności aktualizacji, ale zawsze możecie pobrać najnowszą wersję ze strony producenta.

Doinstalowanie oprogramowania jest jednak opcjonalne, gdyż połączenie zasilacza i komputera kablem komunikacyjnym, skutkuje rozpoznaniem UPSa jako „Bateria UPS HID”. Dzięki temu system operacyjny jest w stanie komunikować się z nim i zarządzać poprzez systemowe narzędzia. 

Aby jednak wykorzystać w pełni możliwość zasilacza należy doinstalować oprogramowanie dołączane z zasilaczem.

Power Chute jest dostępny dla całej gamy rodziny systemów Windows (Windows 10 , Windows 7 , Windows 8 , Windows Home Server , Windows Vista , Windows XP). Jak widać są to systemy adresowane do użytkowników domowych / prywatnych tak jak opisywany zasilacz. Przystosowane ono zostało do pracy na komputerach posiadających bezpośrednie połączenie z zasilaczem. Jeżeli Wasze potrzeby obejmują zarządzanie zdalne zasilaczami oraz w ilości więcej niż jedno urządzenie, to polecam przyjrzeć się oprogramowaniu Power Chute, ale w wersji Business Edition, które dołączane jest do zasilaczy adresowanych środowiskom profesjonalnym.

Powracając do wersji Personal Edition... Program niestety nie jest dostępny w rodzimym języku. O ile w branży IT angielski jest już językiem podstawowym i dla użytkowników „technicznych” nie będzie to żadnym problemem, o tyle dla „przeciętnego Kowalskiego” może to być już lekkim problemem, a przynajmniej w zakresie słownictwa opisującego parametry pracy zasilacza.

Z ciekawszych funkcji, użytkownik odnajdzie chociażby informacje o interwencjach zasilacza z podziałem na:

• zanik napięcia,
• spadek czy też wzrost napięcia wymagający interwencji,
• czy też „szum elektryczny”

Poziom niskiego napięcia może być zdefiniowany przez użytkownika w zakresie 156 V – 175 V, zaś wysokiego w przedziale 276 V – 288 V. Już kiedyś o tym pisałem, ale powtórzę, że wydaje się, że nawet ustawienie górnej granicy dla dolnego zakresu (tj. 175V) może być zbyt niską wartością, aby uchronić sprzęt przed wyłączeniem lub uszkodzeniem podzespołów wynikających ze zbyt niskiego napięcia. Teoretycznie więc można rozważyć sytuację, że na linii zasilającej następuje spadek napięcia do ~180V. Jest to powyżej górnej granicy interwencji funkcji AVR (automatycznej regulacji napięcia), a jednocześnie jest to nadal zbyt wysokie napięcie, aby zasilacz przeszedł na pracę bateryjną (domniemywam, że dzieje się to poniżej 156V będących dolną granicą dolnego zakresu). Tak więc UPS nie zareaguje.

A czy podzespoły komputera wytrzymają taki eksperyment? Być może przy nieobciążonej maszynie tak. A jeżeli akurat gracie / renderujecie coś? Tutaj można tylko domniemywać jak by się to zakończyło.

Rzeczą, której warto się przyjrzeć po zabezpieczeniu komputera opisywanym zasilaczem jest zakładka „Runtime”. Tutaj warto zaglądnąć i upewnić się, czy aby na pewno zaznaczona jest opcja „Keep my computer on as long as possible”, która odpowiada za to, aby komputer pracował na baterii jak najdłużej bez wyłączenia. W połączeniu z nią można ustawić czas pozostały do całkowitego rozładowania baterii kiedy to nastąpi bezpieczne zamykanie komputera. Domyślnie jest to 5 minut (najniższa wartość), ale jeżeli Wasza maszyna musi wykonywać jakieś operacje przed zamknięciem, to czas ten można zwiększyć do 8 minut. 

Inną opcją z powyższej zakładki jest praca zasilacza pod kątem zachowywania energii. Nie znam przypadków kiedy można by z niej skorzystać, ale skoro programiści ją zaimplementowali, to pewnie wynikało to z głosów użytkowników, którzy akurat takiej funkcjonalności potrzebowali. Tutaj także można określić czas, ale nie do zamknięcia komputera przed rozładowaniem baterii, ale do jego zamknięcia wystąpieniu zaniku zasilania (przedział od 1 do 5 minut).

O elastyczności oprogramowania sterującego zasilaczem niech świadczy chociażby fakt możliwości wyciszenia alarmów dźwiękowych. Można to wykonać przyciskiem bezpośrednio na obudowie (wyłączenie wszystkich alarmów), lub bardziej precyzyjnie poprzez zakładkę „Notification”. 

Umożliwia ona nie tylko zerojedynkowe zarządzanie powiadomieniami dźwiękowymi, ale istnieje także możliwość wyłączenia powiadomień w określonym zakresie czasowym. Z funkcji tej warto skorzystać kiedy zasilacz służy do całodobowego podtrzymania urządzeń (router, NAS itp.). Być może nie jest to szczyt techniki jeżeli chodzi o skomplikowanie tej funkcji, ale dzięki niej zasilacza piszczącego w środku nocy nie będziecie musieli wyrzucać przez okno (ja bym pewnie tak zrobił ;-).

Na poprzedniej stronie wspomniałem o funkcji EKO, której włączenie sygnalizowane jest ikonką listka na wyświetlaczu. Ponadto przy gnieździe zasilającym „Master” także znalazła się taka ikonka. O co więc chodzi?

Funkcja EKO polega na tym, że gdy urządzenie (np. komputer) podłączone do gniazda głównego (Master) przestaje pobierać zasilanie poniżej ustalonej wartości (można ustalić przedział pomiędzy 10 – 80 W) to gniazda kontrolowane (oznaczone „Controlled by Master”) są wyłączane, powodując tym samym odcięcie zasilania do podłączonych do nich urządzeń. Taka procedura sprawdza się znakomicie gdy do takich gniazd podłączony jest np. skaner.

Dzięki niej, w sposób bezpieczny można po prostu wyłączać komputer, a wszelkie urządzenia peryferyjne zostaną wyłączone. Co więcej, poprzez odpowiednią przejściówkę można podłączyć listwę rozdzielającą do której może być podłączony nie tylko np. skaner, ale także oświetlenie, radio itp. i tym sposobem zarządzać zasilaniem całego stanowiska pracy bez wpływu na bezpieczeństwo chronionego komputera, bo przecież kontrolowane gniazda nie podlegają ochronie bateryjnej, a jedynie przepięciowej. Brak zasilania spowoduje więc ich wyłączenie, bez szkody dla bezpieczeństwa jednostki centralnej.

Wspominając jeszcze o zarządzaniu energią warto zwrócić uwagę, że na poniższym screenie widnieje pole rozwijalne zatytułowane „Select Energy Savings Plan” w którym pierwszą pozycją jest „1. Default Energy Savings”. Są tam także pozycje „Minimum Energy Savings”, „Maximum Energy Savings” oraz „Customized Energy Savings”, które przekładają się na czas zadziałania funkcji EKO, a dokładniej po jakim czasie od wyłączenia gniazda „Master” (czyli np. komputera) ma zostać odcięte i przywrócone zasilanie dla gniazd kontrolowanych. Jak widać poniżej dla planu domyślnego zwłoka przy wyłączeniu i włączeniu wynosi 4 sekundy.

Dzięki opcji „kustomizacji” planu, czas zwłoki może być regulowany w zakresie 1 sekunda – 1092 minuty (ponad 18 godzin) oraz w przypadku ustawienia zbyt długiego czasu, możliwość wymuszenia ręcznego wystartowania kontrolowanych gniazd.

Oczywiście jeżeli uważacie, że jest to nazbyt wielkie kombinowanie i nie macie ochoty w ten sposób wykorzystywać zasilacza to nic nie stoi na przeszkodzie, aby tą funkcję wyłączyć. Można to uczynić w oprogramowaniu Power Chute na zakładce Energy Management.

Jedną z głównych różnic pomiędzy wspomnianym na początku większym modelem APC Back-UPS Pro 900, a opisywanym Back-UPS Pro 550 jest zastosowany akumulator. Nie chodzi tutaj tylko o jego pojemność, bo wiadomo, że z racji różnicy klasowej testowany egzemplarz będzie posiadał mniejszy, ale chodzi o sposób montażu.

U większego brata był to moduł dwuakumulatorowy z naklejkami czerwoną i zieloną, dzięki którym w łatwy sposób można było się zorientować w jaki sposób zamontować baterie w zasilaczu. Dodatkowo było to rozwiązanie praktycznie  bezobsługowe, sprowadzające się do wsunięcia modułu akumulatorowego do środka zasilacza. Tam, dzięki przygotowanym stykom następowało złączenie całości.

Jest to rozwiązanie, które sobie chwalę ponieważ jest znacznie szybsze i minimalizuje ryzyko porażenia prądem nawet osoby dla których wymiana baterii w pilocie stanowi poważne wyzwanie. Minusem takiego rozwiązania jest konieczność stosowania produktów producenta w momencie wymiany zużytego akumulatora. Chociaż należy przypuszczać, że kwestią czasu jest kiedy na rynku pojawią się zamienniki w niższej cenie.

Przypuszczałem, że tego typu rozwiązania stosowane są w całej nowej serii Back-UPS Pro, jednak jak się okazuje model 550 wyposażony jest w klasyczne rozwiązanie, tj. akumulator (AKUBAP550) podłączany do zasilacza przy pomocy kabli. Jeden z plusów poprzedniego rozwiązania został przeniesiony także tutaj, tj. zielona naklejka ułatwiająca poprawne zainstalowanie modułu. A czy poza tym „klasyka” ma tutaj jakąś przewagę? Otóż w rozwiązaniu klasycznym, do wymiany akumulatora nie musimy wykorzystywać oryginalnych produktów producenta, jak to wskazałem poprzednio, ale możemy skorzystać z jednego z wielu modeli zastępczych dostępnych na rynku.

Jedną z rzeczy, którą wydaje się być zapożyczona od profesjonalnych „braci” jest fakt, że APC Back-UPS 550 umożliwia wymianę baterii na gorąco, bez wyłączania zasilacza i odłączania chronionych urządzeń. Przyznam, że w tak niewielkim urządzeniu technologia „hot-swap” (bo chyba tak można ją określić) stanowi duże zaskoczenie. Na tyle duże, że należało to sprawdzić ;-).

Tak więc, przy pracującym zestawie UPS + komputer, otworzyłem pokrywę baterii i rozłączyłem kable od akumulatora. Okazało się, że jedynym stukiem takiego działania była informacja na ekranie komputera o rozłączonej baterii. Nic się nie wyłączyło, rozłączyło, czy uszkodziło. Jak widać, podawane informacje nie były czczymi przechwałkami. Tak jak wspominałem jest to technologia, która przydatna byłaby raczej w środowiskach profesjonalnych, ale przydatnych funkcji nigdy za wiele, nawet w domu.

Z czego jednak wynika taka możliwość? Prawdopodobnie jest to pochodna technologii line – interactive zastosowanej w zasilaczu, która polega właśnie na tym, że zasilacz, dopóki dostarczane jest do niego zasilanie, przekazuje je do urządzeń chronionych bez zbytniej ingerencji (chyba, że zadziała funkcja AVR korygująca napięcie w górę lub w dół). Oczywiście, w trakcie normalnej pracy, część tego zasilania jest przekazywana do podładowywania baterii. Biorąc to pod uwagę można się było spodziewać, że zasilacz będzie umożliwiał tego typu funkcję, co niemniej jednak jest zaskoczeniem na plus i chyba niewiele firm posiada tego typu możliwość.

APC Back-UPS Pro 550 to zdecydowanie mniejszy brat wspominanego przeze mnie na początku modelu 900VA. Wyposażony w funkcje, które można spotkać w droższych modelach stanowi niewątpliwie ciekawą propozycję do rozważenia, gdy planujecie zakup zasilacza do domu / małego biura. Wykonany jest w sposób nienaganny. Użyte materiały są dobrej jakości i dobrze spasowane. Nic nie razi tzw. „tandetą”. Podświetlane przyciski wraz z wyświetlaczem i sporych rozmiarów logiem firmowym prezentują się całkiem przyjemnie i pomimo wydania ponad 500zł – z psychologicznego punktu widzenia – nie powinniśmy mieć wrażenia, że producent każe sobie zbyt dużo płacić jak za zwykłą, czarną skrzynkę.

Gdy pierwsze wrażenie dotyczące ceny i wyglądu będzie już za Wami, to spojrzenie w specyfikację też nie powinno rodzić rozczarowania. Nie mam tu na myśli mocy urządzenia bo ona (550 VA, 330 W) nie jest zbyt wysoka, ale ilość funkcji, którą razem z zasilaczem otrzymamy. A więc jest to bogate oprogramowanie, gniazda zarządzalne (czyli funkcja EKO), gniazda służące do podtrzymania bateryjnego jak też zabezpieczenia przeciwprzepięciowego, czy zabezpieczenie przeciwprzepięciowe linii danych. Funkcje dostępne w mocniejszych wersjach będą z pewnością mile widziane przez potencjalnych nabywców pięćsetpięćdziesiątki.

Żeby jednak nie było, że mamy do czynienia z zasilaczem idealnym należy wspomnieć, że jego transformator buczy w dość wyraźny sposób i to niezależnie od tego czy jest włączony, czy nie. Jedynym sposobem zaprzestania buczenia jest odłączenie go od zasilania. Zapewne są „niedźwiedzie”, którym i wybuch bomby atomowej za oknem nie zakłóciłby snu, ale ja niestety nie mam tego szczęścia i trudno by mi było mieć ten zasilacz w pokoju, w którym decyduję się na układanie do snu.

• Duża ilość funkcji jak na tak niewielki zasilacz
• Świetny wyświetlacz przedstawiający dużą ilość informacji o pracy urządzenia

• Wyraźnie słyszalne buczenie transformatora