NASA wraca do planu zwrotu próbek z Marsa. Startuje PSRA

Amerykańska agencja chce ponownie uporządkować koncepcję zwrotu materiału z Marsa, opierając się na dotychczasowej pracy łazika Perseverance. Od 2021 r. pojazd pobiera próbki skał i regolitu w kraterze Jezero, a ich transport na Ziemię od lat komplikuje się przez bariery organizacyjne i finansowe. W obecnym harmonogramie PSRA założono, że nowy zespół rozpocznie prace w styczniu 2027 r., natomiast raport podsumowujący ma powstać na przełomie lat 2027–2028.

Perseverance Sample Retrieval Architecture ma być odpowiedzią na wcześniejsze, krytyczne oceny przedsięwzięcia Mars Sample Return (MSR). Wśród podnoszonych problemów pojawiały się m.in. szacunki, według których cały proces mógłby kosztować nawet 11 mld dolarów, a sprowadzenie próbek na Ziemię nastąpiłoby dopiero około 2040 r. Tak długie terminy i skala wydatków uznano za nie do zaakceptowania, co uruchomiło poszukiwania prostszych rozwiązań technicznych i lepszej organizacji projektu.

Mimo niepewności wokół programu zwrotu próbek, Perseverance kontynuuje pobieranie i zabezpieczanie materiału – część przechowuje w swoim wnętrzu, a część odkłada na powierzchni Marsa. Zebrane próbki mogą okazać się kluczowe, bo istnieje możliwość, że zawierają ślady dawnego życia. Dopiero szczegółowe analizy laboratoryjne na Ziemi pozwolą dokładnie sprawdzić skład materiału, a także ocenić, czy niesie on potencjalne ryzyko dla przyszłych załóg.

Podczas spotkania Mars Exploration Program Analysis Group zwracano uwagę nie tylko na cele naukowe, ale też na kwestie bezpieczeństwa w kontekście przyszłych misji załogowych. Bruce Jakosky, specjalista w dziedzinie nauk o planetach i atmosferze, podkreślał znaczenie możliwie wczesnego sprowadzenia próbek. Materiał z Marsa ma pomóc w ocenie zagrożeń wynikających m.in. z obecności toksycznych związków chemicznych oraz pyłu marsjańskiego, które mogą szkodzić zarówno sprzętowi, jak i zdrowiu astronautów.

Działania NASA toczą się również w realiach rosnącej rywalizacji międzynarodowej. Chińska agencja kosmiczna rozwija program Tianwen-3, w ramach którego w 2028 r. planowane jest wysłanie kolejnych sond na Marsa. Założeniem misji jest sprowadzenie na Ziemię około 500 gramów marsjańskiego materiału już w 2031 r., co oznaczałoby wyprzedzenie obecnych planów amerykańskich.

Kwestia ostatecznych rozwiązań technicznych oraz budżetu projektu pozostaje nierozstrzygnięta. Niezależne grupy wskazywały jednak, że przy zastosowaniu prostszych wariantów można byłoby przyspieszyć realizację MSR do 2035 r. i ograniczyć wydatki do około 8 mld dolarów. To, w jakim kierunku ostatecznie pójdą prace, ma zależeć od kolejnych analiz i konsultacji, których wyniki będą znane w następnych latach.