Zielono mi
Każdy szanujący się producent sprzętu komputerowego ma w ofercie produkty oznaczone jako "zielone", a więc przyjazne - czy też bardziej przyjazne - dla środowiska. Jest to dość szerokie pojęcie, które może oznaczać, że np. zostały one wytworzone zgodnie z europejskimi normami RoHS (European Union's Restrictions on the use of Hazardous Substances), czyli na przykład z substancji poddających się recyklingowi, bądź też zostały zaprojektowane ze szczególną dbałością w kwestii oszczędzania energii.
Producenci różnie oznaczają produkty, natomiast kolor zielony to podstawa
Energooszczędność była od zawsze tematem numer jeden wśród urządzeń przenośnych, bo mniejszy apetyt na energię elektryczną oznaczał równocześnie dłuższy czas pracy na baterii. Wśród komputerów biurkowych moda na energooszczędność pojawiła się później, ale w tej chwili efektywne zarządzanie energią jest istotną kwestią wśród producentów procesorów, kart graficznych, zasilaczy, pamięci RAM, czy też płyt głównych. Nie można zapominać również o energooszczędnych monitorach czy urządzeniach peryferyjnych.
Przekładowe konfiguracje eko-komputerów
Opcja ultra-energooszczędna:
- format płyty głównej: mini-ITX
- procesor: Intel Atom lub AMD Fusion (APU)
- grafika: zintegrowana z procesorem badź dodatkowa klasy Nvidia ION
Zwolennicy maksymalnego oszczędzania energii mogą sięgnąć po miniaturowe konstrukcje, jak wspomniany mieszczący się w klawiaturze komputer Asus Eee Keyboard czy też nettop Sapphire EDGE-HD MiniPC.
Opcja super-energooszczędna:
- format płyty głównej: micro-ATX
- procesor: Intel Sandy Bridge serii T lub AMD Athlon II serii u
- grafika: zintegrowana z procesorem (Intel) bądź z chipsetem płyty głównej (AMD)
Opcja energooszczędna i zarazem wydajna:
- format płyty głównej: ATX
- procesor: Intel Sandy Bridge serii S lub AMD Phenom II/Athlon II serii e
- grafika: zewnętrzna karta graficzna niskiej lub średniej klasy wydajnościowej i dobrym zarządzaniu energią (np. Radeon HD 5770)
Kingston HyperX LoVo - napięcie tylko 1,25V
Pozostałe podzespoły do każdej konfiguracji:
- zasilacz o wysokiej sprawności i mocy odpowiednio dobranej do sprzętu
- dyski SSD i/lub talerzowe klasy Green
- niskonapięciowa pamięć RAM
- monitor oparty na diodach LED o dużej energooszczędności
Nie należy zapominać o wszelkich technologiach oszczędzania energii zaimplementowanych w płytach głównych, jak choćby DES firmy Gigabyte czy EPU Asusa. Połączenie procesora zarządzającego energią wraz z odpowiednim oprogramowaniem pozwala o wiele efektywniej wykorzystywać energię i w konsekwencji ją oszczędzać. Przyjrzyjmy się bliżej podzespołom, dzięki którym środowisko pozostanie dłużej zielone, a rachunki za prąd mogą się obniżyć.
Sandy Bridge: Cztery rdzenie i 45W TDP
Producenci procesorów mają w swojej ofercie także energooszczędne jednostki, które cechują się zwykle niższym taktowaniem i oczywiście niższym zapotrzebowaniem na energię elektryczną.
Procesor obok karty graficznej jest podzespołem, który ma największe zapotrzebowanie na energię. Poniższe tabelki pozwolą wychwycić różnice pomiędzy zwykłymi a energooszczędnymi modelami. W zestawieniu wzięliśmy pod uwagę 2- i 4-rdzeniowe procesory dla podstawek 775, 1155, 1156 i 1366. Modele energooszczędnezaznaczyliśmy na zielono. Oczywiście nie jest to pełen spis procesorów Intel, a jedynie wybrane modele.
Dwurdzeniowe procesory biurkowe (segment desktop) - wybrane modele
| Procesor | Rdzeń | Litografia | Taktowanie | Turbo | C/T* | TDP |
| Core 2 Duo E6850 | Conroe | 65-nm | 3 GHz | brak | 2/2 | 65W |
| Core 2 Duo E8600 | Wolfdale | 45-nm | 3,33 GHz | brak | 2/2 | 65W |
| Pentium G6960 | Clarkdale | 32-nm** | 2,93 GHz | brak | 2/2 | 73W |
| Core i3-560 | Clarkdale | 32-nm** | 3,33 GHz | brak | 2/4 | 73W |
| Core i3-2120 | Sandy Bridge | 32-nm | 3,3 GHz | brak | 2/4 | 65W |
| Core i3-2100T | Sandy Bridge | 32-nm | 2,5 GHz | brak | 2/4 | 35W |
| Core i5-680 | Clarkdale | 32-nm** | 3,6 GHz | 3,86 GHz | 2/4 | 73W |
| Core i5-2390T | Sandy Bridge | 32-nm | 2,7 GHz | 3,5 GHz | 2/4 | 35W |
* Rdzenie/wątki
** Rdzień graficzny w procesorach Clarkdale jest wykonany w procesie 45-nm
Dwurdzeniowe procesory dla podstawki 775 (Core 2 Duo) cechowały się identycznym maksymalnym TDP. Rdzenie procesorów Clarkdale zostały wykonane w 32-nanometrowym procesie produkcyjnym i ich maksymalne TDP jest wyższe - wiąże się to z tym, że zostały one zintegrowane z układem graficznym. Nie była to pełna integracja, a konstrukcja hybrydowa, bo rdzeń graficzny stanowił oddzielną część i na dodatek był wykonany w procesie technologicznym 45 nm.
Pamiętajmy o tym, że producent podaje maksymalne TDP, a w codziennej pracy 32-nanometrowe procesory będą zużywać mniej energii od swoich starszych braci wykonanych w wyższych procesach technologicznych.
Pomijając ekonomiczny procesor Pentium, układy Clarkdale zostały wyposażone w technologię HT, więc mogą przetwarzać cztery wątki równocześnie. Dodatkowo Core i5 Clarkdale ma technologię Turbo Boost. Najszybszy Core i3 Sandy Bridge cechuje się TDP na poziomie 65W, ale i znacznie szybszym układem graficznym, niż ten zastosowany w układach Clarkdale.
Energooszczędna wersja Core i3-2100T pracuje z niższym zegarem, ale dzięki temu jego maksymalne TDP zmniejszyło się do 35W. Nic jednak nie przebije nowego energooszczędnego modelu Core i5-2390T - dwa rdzenie, cztery wątki, technologia Turbo Boost (do 3,5 GHz) i tylko 35W TDP.
Cztero- i sześciordzeniowe procesory biurkowe (segment desktop) - wybrane modele
| Procesor | Rdzeń | Litografia | Taktowanie | Turbo | C/T* | TDP |
| Core 2 Quad Q6700 | Kentsfield | 65-nm | 2,66 GHz | brak | 4/4 | 105W |
| Core 2 Quad Q9650 | Yorkfield | 45-nm | 3 GHz | brak | 4/4 | 95W |
| Core 2 Quad Q9650S | Yorkfield | 45-nm | 2,83 GHz | brak | 4/4 | 65W |
| Core i7-870 | Lynnfield | 45-nm | 2,93 GHz | 3,6 GHz | 4/8 | 95W |
| Core i7-870S | Lynnfield | 45-nm | 2,66 GHz | 3,6 GHz | 4/8 | 82W |
| Core i7-960 | Bloomfield | 45-nm | 3,2 GHz | 3,46 GHz | 4/8 | 130W |
| Core i7-990X | Gulftown | 32-nm | 3,46 GHz | 3,73 GHz | 6/12 | 130W |
| Core i5-2500 | Sandy Bridge | 32-nm | 3,3 GHz | 3,7 GHz | 4/4 | 95W |
| Core i5-2500S | Sandy Bridge | 32-nm | 2,7 GHz | 3,7 GHz | 4/4 | 65W |
| Core i5-2500T | Sandy Bridge | 32-nm | 2,3 GHz | 3,3 GHz | 4/4 | 45W |
| Core i7-2600 | Sandy Bridge | 32-nm | 3,4 GHz | 3,8 GHz | 4/8 | 95W |
| Core i7-2600S | Sandy Bridge | 32-nm | 2,8 GHz | 3,8 GHz | 4/8 | 65W |
* Rdzenie/wątki
Topowy procesor dla podstawki 775, czyli Core 2 Quad Q9650 w wersji S (energooszczędnej), mógł się pochwalić maksymalnym TDP na poziomie 65W. Patrząc na TDP, następna generacja procesorów niewiele tu zmieniła - energooszczędny czterordzeniowy Lynnfield 870S może pobierać aż 82W energii! Wystarczy jednak spojrzeć na pozostałe parametry, by zrozumieć dlaczego tak się dzieje - technologia HT, która pozwala na pracę na ośmiu wątkach oraz "agresywne" Turbo (1 GHz więcej!) musiały wpłynąć na ilość wydzielanego ciepła. Wśród czterordzeniowych procesorów wysokim TDP odznacza się jedyny przedstawiciel topowej platformy Intela, czyli podstawki 1366.
Wszystkie procesory Bloomfield serii 9xx cechują się TDP w wysokości 130W - identycznie jak w przypadku 6-rdzeniowych procesorów Gulftown (32 nm). W serii 9xx nie znajdziemy modeli energooszczędnych. To platforma dla osób poszukujących najwyższej wydajności.
Intel Sandy Bridge - połączenie wysokiej wydajności i znakomitego zarządzania energią
Przechodzimy na proces 32 nm.Wszystkie procesory Sandy Bridge wyposażone są w zintegrowany układ graficzny. Wśród topowych modeli Core i5/Core i7 nie zauważymy większych zmian w maksymalnym TDP. Zwykłe modele mogą pobierać 95W energii, a modele S - 65W. Częstotliwość pracy modeli standardowych przekracza jednak 3 GHz, a w trybie Turbo zbliża się do 4 GHz. Procesory w codziennym użytkowaniu bardzo rzadko pracują na 100% swoich możliwości, a więc nie osiągają maksymalnego TDP. Podczas normalnej pracy i w trybie oszczędzania energii 32-nanometrowe konstrukcje nie mają sobie równych. Rekordzistą jest Core i5-2500 w wersji T - jeszcze większe obniżenie zegarów (w stosunku do modelu S) pozwoliło na obniżenie maksymalnego TDP do poziomu 45W.
Energooszczędne procesory Intel Atom (segment desktop) - wybrane modele
Osoby poszukujące najbardziej energooszczędnych rozwiązań mogą sięgnąć po platformę opartą na procesorach Atom.
| Procesor | Rdzeń | Litografia | Taktowanie | Turbo | C/T* | TDP |
| Atom D525 | Pineview | 45-nm | 1,8 GHz | brak | 2/4 | 13W |
| Atom D425 | Pineview | 45-nm | 1,8 GHz | brak | 1/2 | 10W |
* Rdzenie/wątki
Procesory Atom często wykorzystywane są w netbookach, można je też kupić w zestawie z płytą główną (zwykle formatu mini-ITX) jako podstawę minikomputera. Jak widać nawet desktopowe modele procesorów Atom są wręcz niebywale energooszczędne, ale odbija się to oczywiście kosztem wydajności, która jest niska i nieporównywalna do "zwykłych" procesorów biurkowych.
Sandra 2010: Działania arytmetyczne (operacje zmiennoprzecinkowe) - GFLOPS - wydajność wyrażana w ilości operacji wykonywanych w ciągu sekundy
Układ graficzny zintegrowany z tymi procesorami cechuje się bardzo niską wydajnością, dlatego procesory Atom często łączone są z zewnętrznymi układami graficznymi, jak choćby Nvidia ION. Atom może znakomicie służyć jako podstawa miniatutowego komputera HTPC. Takim przykładem jest mieszczący się w klawiaturze komputer Asus Eee Keyboard czy nettop Sapphire EDGE-HD MiniPC. Dzięki zastosowaniu takich podzespołów ten komputer (czy raczej komputerek) pobiera z gniazdka maksymalnie niecałe 40W energii.
Procesory: AMD
W segmencie procesorów desktopowych AMD jest wciąż za Intelem ze względu na wyższy proces technologiczny. W przypadku procesorów AMD ograniczyliśmy się do modeli dla podstawek AM2+ i AM3. Modele energooszczędne zaznaczyliśmy na zielono. Oczywiście nie jest to pełen spis procesorów AMD, a jedynie wybrane modele.
Dwu- i trzyrdzeniowe procesory biurkowe (segment desktop) - wybrane modele
| Procesor | Rdzeń | Litografia | Taktowanie | Turbo | C/T* | TDP |
| Phenom X3 8850 | Toliman | 65-nm | 2,5 GHz | brak | 3/3 | 95W |
| Phenom X3 8450e | Toliman | 65-nm | 2,1 GHz | brak | 3/3 | 65W |
| Athlon X2 7850 | Kuma | 65-nm | 2,8 GHz | brak | 2/2 | 95W |
| Phenom II X3 740 | Heka | 45-nm | 3 GHz | brak | 3/3 | 95W |
| Phenom II X3 705e | Heka | 45-nm | 2,5 GHz | brak | 3/3 | 65W |
| Athlon II X3 455 | Rana | 45-nm | 3,3 GHz | brak | 3/3 | 95W |
| Athlon II X3 420e | Rana | 45-nm | 2,6 GHz | brak | 3/3 | 45W |
| Phenom II X2 565 | Callisto | 45-nm | 3,4 GHz | brak | 2/2 | 80W |
| Athlon II X2 265 | Regor | 45-nm | 3,3 GHz | brak | 2/2 | 65W |
| Athlon II X2 250e | Regor | 45-nm | 3 GHz | brak | 2/2 | 45W |
| Athlon II X2 270u | Regor | 45-nm | 2 GHz | brak | 2/2 | 25W |
* Rdzenie/wątki
W ofercie energooszczędnych procesorów AMD można wyróżnić choćby trzyrdzeniowe jednostki Athlon II X3. Chociaż są one nieco droższe od tradycyjnych Athlonów II X3, cechują się TDP o wysokości zaledwie 45W. Nic nie jest jednak w stanie przebić ultra-energooszczędnych modeli Athlon II serii u - 25W maksymalnego poboru energii robi naprawdę duże wrażenie. Modele z serii "u" występują także w procesorach Athlon II opartych na rdzeniu Sargas, ale są to jednostki jednordzeniowe (maksymalne TDP 20W).
Cztero- i sześciordzeniowe procesory biurkowe (segment desktop) - wybrane modele
| Procesor | Rdzeń | Litografia | Taktowanie | Turbo | C/T* | TDP |
| Phenom X4 9950** | Agena | 65-nm | 2,6 GHz | brak | 4/4 | 140W |
| Phenom X4 9950*** | Agena | 65-nm | 2,6 GHz | brak | 4/4 | 125W |
| Phenom X4 9650 | Agena | 65-nm | 2,3 GHz | brak | 4/4 | 95W |
| Phenom X4 9450e | Agena | 65-nm | 2,1 GHz | brak | 4/4 | 65W |
| Phenom II X4 965 C2 | Deneb | 45-nm | 3,4 GHz | brak | 4/4 | 140W |
| Phenom II X4 965 C3 | Deneb | 45-nm | 3,4 GHz | brak | 4/4 | 95W |
| Phenom II X4 910e | Deneb | 45-nm | 2,6 GHz | brak | 4/4 | 65W |
| Athlon II X4 645 | Propus | 45-nm | 3,1 GHz | brak | 4/4 | 95W |
| Athlon II X4 615e | Propus | 45-nm | 2,5 GHz | brak | 4/4 | 45W |
| Phenom II X6 1100T | Thuban | 45-nm | 3,3 GHz | 3,7 GHz | 6/6 | 125W |
| Phenom II X6 1055T**** | Thuban | 45-nm | 2,8 GHz | 3,3 GHz | 6/6 | 125W |
| Phenom II X6 1055T***** | Thuban | 45-nm | 2,8 GHz | 3,3 GHz | 6/6 | 95W |
* Rdzenie/wątki
**oznaczenie procesora HD995ZFAJ4BGH
***oznaczenie procesora HD995ZXAJ4BGH
****oznaczenie procesora HDT55TFBK6DGR
*****oznaczenie procesora HDT55TWFK6DGR
W tym segmencie warto zwrócić uwagę na rewizje procesorów. Pomimo zastosowania tego samego procesu technologicznego, zapotrzebowanie na energię może się znacząco różnić. Dla przykładu TDP procesora Phenom II X4 965 taktowanego 3,4 GHz, w zależności od rewizji może wynosić 140W (C2) bądź 125W (C3). Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Phenoma II X6 1055T.
Ponownie uwagę zwraca energooszczędny model Athlona II - tylko 45W TDP. Nowsza wersja sześciordzeniowego 1055T może się pochwalić maksymalnym TDP w wysokości 95W, co również jest znakomitym wynikiem.
Zmniejszone użycie energii uzyskuje się nie tylko dzięki przejściu na niższy proces technologiczny, nowym technologiom, zmniejszeniu napięcia, ale i obniżeniu taktowania. Niestety znajduje to swoje odbicie w wydajności, która jest wówczas niższa.
Użytkownicy czekają na nowe procesory AMD wykonane w procesie technologicznym 32 nm, który to pozwoli zmniejszyć (bądź zachować na takim samym poziomie) zużycie energii przy większej wydajności. Zasada jest prosta - nawet jeśli najnowszy procesor wykonany w niższym procesie technologicznym ma maksymalne TDP na poziomie starszego modelu, to i tak w stanie spoczynku, przy pracy z edytorem tekstu, czy przy przeglądaniu stron internetowych będzie pobierał mniej energii.
Energooszczędne APU AMD Fusion
Premiera platformy AMD Brazos i jednostek APU (procesor ze zintegrowanym układem graficznym) okazała się udana. Wykonane w 40-nanometrowym procesie produkcyjnym jednostki AMD Fusion cechują się przyzwoitą wydajnością oraz całkiem wydajnymi (jak na ten segment) układami graficznymi.
| Procesor | Nazwa kodowa | Litografia | Taktowanie | Turbo | C/T* | TDP |
| AMD E-350 | Zacate | 40-nm | 1,6 GHz | brak | 2/2 | 18W |
| AMD E-240 | Zacate | 40-nm | 1,5 GHz | brak | 1/1 | 18W |
| AMD C-30 | Ontario | 40-nm | 1,2 GHz | brak | 1/1 | 9W |
| AMD C-50 | Ontario | 40-nm | 1 GHz | brak | 2/2 | 9W |
APU Zacate mają zintegrowany układ Radeon HD 6310, natomiast Ontario - HD 6250. Możliwości Radeona HD 6310 można sprawdzić w naszym premierowym teście platformy AMD Brazos. Podobnie jak w przypadku procesorów Atom, nie ma tu co liczyć na dużą wydajność rdzeni procesora, która wyraźnie odstaje od standardowych, jak i energooszczędnych jednostek z segmentu desktop.
Sandra 2010: Działania arytmetyczne (operacje zmiennoprzecinkowe) - GFLOPS - wydajność wyrażana w ilości operacji wykonywanych w ciągu sekundy
Pobór energii, podobnie jak w przypadku platform opartych na energooszczędnych procesorach Atom, po prostu imponuje, a w odróżnieniu od rywala procesor AMD wyposażony jest w znacznie wydajniejszy układ graficzny. Przy makymalnym obciążeniu platformy opartej na APU Zacate pobór energii platformy sięga zaledwie 40W.
Już niedługo czeka nas premiera energooszczędnych jednostek Llano (32 nm), a zaraz po nich procesorów Bulldozer, również wykonanych w niższym procesie technologicznym. Jeśli chodzi o energooszczędne jednostki w segmencie desktop, AMD czeka naprawdę ciężka przeprawa. Zegar (TICK-TOCK) Intela tyka nieubłaganie i już w styczniu 2012 roku otrzymamy do dyspozyji 22-nanometrowe procesory Ivy Bridge.
Zewnętrzne i zintegrowane karty graficzne
Wydajny procesor przy maksymalnym obciążeniu potrafi pobrać z gniazka całkiem sporą ilość energii, jednak i tak nie umywa się do wydajnych kart graficznych. Ile możemy zyskać stosując zintegrowany układ graficzny zamiast zewnętrznej karty? Sprawdziliśmy różnice w poborze energii platformy z zewnętrznym i zintegrowanym układem graficznym na przykładzie platformy Sandy Bridge i dwóch zewnętrznych kart graficznych: Radeona HD 6850 oraz Radeona HD 5870.
Pobór energii platformy: Core i3-2100 + Gigabyte H67A-UD3H - [W]
Zintegrowane układy graficzne imponują znikomym poborem energii, jednak mimo szybkiego rozwoju wciąż nie nadają się do wymagających gier. Aktualnie najszybsza "integra", czyli Intel HD 3000 (zintegrowana z procesorami Sandy Bridge serii K) pozwala już na całkiem sporo, jednak w Crysisa 2 jeszcze na niej nie pogramy. Jeśli nie zamierzasz rezygnować z rozrywki, można wybrać złoty środek i wybrać kartę ze średniego segmentu, cechującą się ograniczonym apetytem na prąd.
Oczywiste jest, że płyta mniejszego formatu i uboższa pod względem wyposażenia może pobierać mniej energii. Nie ma też co liczyć na dużą energooszczędność bogato wyposażonych i "wypasionych" płyt. Producenci dbają jednak o to, by ich produkty wykorzystywały nowoczesne technologie, które pozwalają ograniczyć apetyt komputera na energię.
Praktycznie każdy z producentów ma własny system zarządzania energią - przykładowo firma Gigabyte oferuje DES, natomiast Asus - EPU. Wielu użytkowników rezygnuje z instalacji oprogramowania zarządzania tymi systemami, co jest błędem.
System zarządzania energią Asus EPU (Energy Processing Unit) z pewnością zasługuje na uznanie. Wraz z procesorem zajmującym się dystrybucją energii otrzymujemy wsparcie ze strony programowej. Oprogramowanie EPU pozwala na proste zarządzanie procesorem, kartą graficzną, dyskami czy wentylatorami. Możemy sprawdzić czy procesor będzie stabilnie działał na napięciu niższym od nominalnego (tuning jest automatyczny), nieużywane podzespoły jak twarde dyski mogą zostać całkowicie wyłączone, a wentylatory spowolnione bądź wyłączone. Autorski system Asusa nie lubi jednak kart graficznych innych producentów i do poprawnej współpracy zalecane jest posiadanie akceleratora fimy Asus.
Nawet sprzęt o najwyższej wydajności może działać w sposób oszczędny, o ile tylko o to zadbamy. Warto sprawdzić, czy aby na pewno mamy włączone w BIOS-ie takie funkcje oszczędzania energii procesora jak Cool'n'Quiet czy C1E/EIST.
Zasilacze: moc i sprawność
Enermax Modu 87+ 500W
Nie będziemy się rozpisywać o zaletach markowych zasilaczy, ale zajmiemy się wyłącznie kwestią energooszczędności.
Dobrym przykładem oszczędnego zasilacza o wysokiej sprawności jest Enermax Modu 87+. Firma twierdzi, że zasilacze tej serii osiągają sprawność od 87 do 93% co jest naprawdę wysoką wartością. Oznacza to, że 87-93% energii elektrycznej pobranej w sieci trafia do komputera. Producenci tanich zasilaczy zwykle nie podają ich sprawności - zapewne po to, by nie straszyć użytkownika. Zasilacz ten był swego czasu testowany przez naszego czytelnika o nicku Darxis, którego minirecenzja została bardzo wysoko oceniona.
Sprawność zasilacza określa jego certyfikat. Dla przykładu certyfikat 80 PLUS oznacza sprawność zasilacza na poziomie 80%. Dodatkowo wprowadzono klasy: brązową (Bronze), srebrną (Silver), złotą (Gold) i platynową (Platinum) - im wyższa klasa, tym wyższa sprawność.
Równie ważny jest odpowiedni dobór mocy - nie kupujemy 400-watowego zasilacza do wydajnego sprzętu, gdzie będzie musiał pracować z bliską maksymalnej wydajnością, bądź zasilacza 600W do komputerka, który przy maksymalnym obciążeniu może pobrać z sieci 200W energii.
Niskonapięciowe pamięci RAM
Kingston HyperX LoVo DDR3 2 x 2GB 1333MHz 1,25V
Napięcie pamięci DDR3 obniżono w stosunku do DDR2 i standardowo wynosi ono 1,5V. Oczywiście normy normami, a producenci szybko wprowadzili na rynek pamięci o napięciu znacznie przekraczającym standardy określone przez JEDEC.
Do czasu premiery procesorów Nehalem producenci RAM zdążyli zaprezentować moduły DDR3 zasilane napięciem dochodzącym do 2V. Intel wraz z platformą 1366 uciął te praktyki, bo ze względu na budowę procesory te nie tolerowały napięcia na RAM przekraczającego 1,65V. Sytuacja nie zmieniła się wraz z nowymi podstawkami i podobna zasada odnosi się zarówno do gniazd LGA 1156, jak i 1155. Pamięci DDR3 zasilane napięciem 1,65V są więc często spotykane i zwykle cechują się wyższym taktowaniem bądź niższymi czasami dostępu.
Na całe szczęście energooszczędna moda dotarła także do producentów RAM. Firma Kingston zaprezentowała zieloną (dosłownie i w przenośni) serię pamięci HyperX LoVo. Skrót ten można łatwo rozszyfrować jako LowVoltage. Jak na razie firma zaprezentowała trzy zestawy 2 x 2 GB o maksymalnych taktowaniach 1333 MHz, 1600 MHz i 1800 MHz.
- KHX1333C9D3UK2/4GX - maksymalne taktowanie 1333 MHz, timingi 9-9-9-27, napięcie 1,25V (ULV)
- KHX1600C9D3LK2/4GX - maksymalne taktowanie 1600 MHz, timingi 9-9-9-27, napięcie 1,35V (LV). Możliwość pracy z taktowaniem 1333 MHz i napięciem 1,25V (ULV)
- KHX1800C9D3LK2/4GX - maksymalne taktowanie 1800 MHz, timingi 9-9-9-27, napięcie 1,35V (LV). Możliwość pracy z taktowaniem 1600 MHz i napięciem 1,35V (LV)
Uwaga! Zanim zdecydujesz się na zakup podobnych pamięci (o obniżonym napięciu) koniecznie sprawdź, czy twoja płyta główna je obsługuje. Wiele płyt głównych nie pozwala na zasilanie RAM-u napięciem poniżej 1,5V. Wraz z wprowadzaniem na rynek energooszczędnych pamięci sytuacja powinna ulec zmianie.
W normalnych warunkach pracy zysk z energooszczędnych pamięci RAM nie będzie duży, jak w przypadku energooszczędnych procesorów czy kart graficznych. Oszczędność staje się bardziej widoczna przy wykorzystaniu więcej niż dwóch modułów RAM i przy bardzo wysokim obciążeniu pamięci. Ostatecznie różnice w poborze energii (w stosunku do pamięci zasilanych napięciem 1,5V) w zależności od konfiguracji mogą sięgać od kilku do kilkunastu W.
Energooszczędne dyski twarde i SSD
Dotarliśmy do kolejnego podzespołu, za pomocą którego możemy oszczędzić trochę na rachunku za energię elektryczną. Podobnie jak w przypadku pamięci RAM, nie będą to oszczędności tak duże jak przy zastosowaniu innych energooszczędnych podzespołów. Oszczędności rosną przy zastosowaniu większej liczby dysków, na przykład w konfiguracji RAID.
WD Caviar Green - atrakcyjna cena, duża pojemność i zmniejszone zużycie energii
Najbardziej energooszczędnymi nośnikami danych są dyski SSD. Ich ogromną wadą jest jednak relatywnie mała pojemność i wysoka cena. SSD sprawdzą się świetnie w przypadku notebooków, gdzie liczy sie każdy wat, ale stacjonarne komputery potrzebują dużych magazynów danych i klasyczne dyski talerzowe na razie mogą nie czuć się zagrożone. Producenci twardych dysków nie zasypiają gruszek w popiele i obok standardowych modeli oferują również wersje energooszczędne.
Wydajny dysk WD Caviar Black 2TB w stanie uśpienia pobiera 1,3W energii, w spoczynku 8,2W, a podczas pracy do 10,7W. Energooszczędny dysk WD Caviar Green 2TB w stanie uśpienia pobiera 0,8W energii, w spoczynku 3,7W, a podczas pracy do 6W. Dla porównania Corsair Nova V128 SSD pobiera w stanie uśpienia 0,5W, a maksymalnie 2W energii. Różnica 4W w skali poboru energii komputera stacjonarnego będzie mało zauważalna.
iiyama PLE2271HDS - 22 cale, podświetlenie LED i rewelacyjne zarządzanie energią
Czasy kineskopowych monitorów przeminęły bezpowrotnie. Te miały wiele zalet, jak choćby znakomite odwzorowanie czerni, ale miały też iście niepohamowany apetyt na energię. Monitor CRT o przekątnej ekranu 22" potrafił pobierać z sieci zdrowo ponad 100W energii. Wprowadzenie monitorów LCD zmieniło sytuację, ale jeden wyświetlacz ciekłokrystaliczny bynajmniej nie jest równy drugiemu. Modele wyposażone w podświetlenie CCFT (zimne katody) są z powodzeniem zastępowane przez podświetlenie LED, które oferuje lepszą jasność i jeszcze większą oszczędność energii.
Zużycie energii: monitory 27" - LED vs CCFL - [W] Wyświetlanie czarnego obrazu (jasność i kontrast 100%)
Porównanie dwóch powyższych modeli wskazuje na wyraźną przewagę rozwiązania opartego na diodach LED. Okazuje się jednak, że wśród monitorów CCFL również można się natknąć na oszczędne jednostki.
Zużycie energii: monitory 24" - CCFL - [W] Wyświetlanie czarnego obrazu (jasność i kontrast 100%)
Jakby tego było malo, monitor z podświetlaniem LED wcale nie okazuje się równy innemu monitorowi LED. Także w tym segmencie możemy się natknąć na jednostki o zróżnicowanym zapotrzebowaniu na energię.
Zużycie energii: monitory 21,5 i 22 cale - LED - [W] Wyświetlanie czarnego obrazu (jasność i kontrast 100%)
Podsumowując, LED LED-owi nie równy i przed zakupem monitora warto dokładniej przyjrzeć się jego specyfikacji, nawet jeśli jest oparty na energooszczędnej technologii podświetlania. Monitor iiyama jest znakomitym przykladem energooszczędnego monitora opartego na diodach LED - pobiera zauważalnie mniej energii niż mniejszy ekran konkurencji. Dla porównania: kineskopowy (CRT) monitor Philips CRT 202P7 o przekątnej obrazu 22 cale może pobierać nawet 125W energii.
Ekologiczne peryferia - klawiatura na baterie słoneczne
Energooszczędne podzespoły to jednak nie tylko procesory czy monitory. Coraz częściej wśród innych urządzeń można znaleźć także dopisek "eco". Żeby daleko nie szukać, na rynku dostępne są choćby energooszczędne switche, czy też... klawiatury.
Logitech Wireless Solar Keyboard K750
Jeśli jesteś posiadaczem bezprzewodowej klawiatury, jesteś zmuszony do używania baterii lub też akumulatorków. To drugie rozwiązanie wydaje się znakomite, bo odpada koszt każdorazowego kupna baterii. Akumulatorki jednak także trzeba ładować. Firma Logitech rozwiązała ten problem i stworzyła bezprzewodową klawiaturę, która zasilana jest za pomocą baterii słonecznych. Nie oznacza to oczywiście, że klawiatura nie działa po ciemku. ;-)
Logitech Wireless Solar Keyboard K750 jest wyposażona w akumulator, który jest ładowany za pomocą baterii słonecznych. Wedle producenta zmagazynowana tam energia wystarczy, by zasilać klawiaturę aż przez trzy miesiące w absolutnych ciemnościach. Niestety, nie dysponowaliśmy taką ilością wolnego czasu, by to sprawdzić.
Klawiatura prezentuje się atrakcyjnie i jest typu wyspowego. To, czy będzie sprawdzać się w pracy to już kwestia indywidualnego gustu - dla jednych taki rodzaj klawiatur jest niezwykle wygodny, inni za nimi nie przepadają. Jeśli mielibyśmy wskazać wady tego produktu, na pierwszym miejscu znalazłaby się jej błyszcząca, podatna na zarysowania powierzchnia oraz delikatne nóżki, które pozwalają ustawić ją pod kątem.
Oprócz standardowych klawiszy producent wyposażył ją w mechaniczny wyłącznik oraz przycisk służący do sprawdzania natężenia światła. Jeśli jest one wystarczające do ładowania akumulatora klawiatury, sygnalizowane jest to zapaleniem diody przy symbolu uśmiechniętej buźki. Jeśli nie - zapala się dioda przy buźce ze smutną miną. Klawiatura jest bardzo płaska, jej grubość to zaledwie 7,6 mm.
Logitech podkreśla ekologiczność swojego produktu, K750 została wykonana bez zastosowania PCW, a jej opakowanie można w całości przekazać do recyklingu. To z pewnością uraduje duszę każdego ekologa.
Testy: wydajnie i oszczędnie
Niestety branża rozrywkowa nie uznaje pojęcia energooszczędności - do komfortowej rozgrywki w najnowsze produkcje będą potrzebne zarówno wydajne procesory, jak i karty graficzne. Stosowanie energooszczędnych procesorów o obniżonym taktowaniu z miejsca będzie skutkowało "spowolnieniem" rozgrywki.
3D Mark Vantage: Radeon HD 5770 - [punkty] 3D Mark Score
Gracze częściej podkręcają swoje podzespoły niż poszukują energooszczędnych rozwiązań. Na zintegrowanym układzie graficznym klasy Intel HD 3000 można w miarę komfortowo grać w średnio wymagające gry, ale pod względem wydajności jest on bardzo daleko w tyle w stosunku do samodzielnych kart graficznych średniej klasy.
Czy gracze nic nie mogą zrobić, aby ich sprzęt był bardziej energooszczędny? Ależ skąd. Wystarczy zainwestować w odpowiedni zasilacz i kartę graficzną, która potrafi dobrze zarządzać energią. Rezultaty mogą być zdumiewające. Trudno coś zrobić w przypadku najwydajniejszych konfiguracji, które cechują się często wysokim poborem energii. Do testów wykorzystaliśmy więc platformę ze średniego segmentu, wyposażoną w nieco starszą kartę graficzną, która jednak wciąż potrafi nieźle sprawdzać się w grach.
Zestaw startowy:
- zasilacz Logic 500W
- karta graficzna MSI Radeon HD 4850
- procesor AMD Phenom II X4 965 3,4 GHz
W zestawie wymieniliśmy tylko dwa elementy - zasilacz oraz kartę graficzną. Nasz wybór padł na autorski model Gigabyte Radeon HD 5770.
Wybraliśmy tą kartę do testów porównawczych ze względu na znakomite zarządzanie energią. Radeon HD 5770 potrafi pobierać w stanie spoczynkui poniżej 20W. Oczywiście są karty, które pobierają jeszcze mniej, jednak Juniper cechuje się bardzo przyzwoitymi osiągami w średnim segmencie. Niejako na deser otrzymujemy też od firmy Gigabyte pasywne chłodzenie - wentylatory też pobierają energię elektryczną. Jeśli szukamy rozsądnego połączenia wydajności i energooszczędności, Radeon HD 5770 wciąż pozostaje znakomitą propozycją.
Zasilacz Logic wymieniliśmy na model firmy Enermax o takiej samej mocy i wysokiej sprawności (87+). Końcowy zestaw przedstawiał się więc następująco.
Zestaw po zmianach:
- zasilacz Enermax Modu 87+ 500W
- karta graficzna Gigabyte Radeon HD 5770
- procesor AMD Phenom II X4 965 3,4 GHz
Zestaw startowy - Pobór energii [W]
Phenom II X4 wykonany w procesie technologicznym 45 nm nie jest szczególnie energooszczędnym procesorem, nienajnowsza karta graficzna również musiała pobrać swoją daninę, jednak odczyty są zaskakująco wysokie. Na początek wymieniliśmy tani zasilacz Logic na produkt firmy Enermax o wysokiej sprawności. Oba zasilacze cechują się identyczną mocą 500W. Teoretycznie więc oba potrafią dostarczyć dla komputera 500W energii, jednak ile przy okazji potrafią pobrać z sieci elektrycznej?
Wymiana zasilacza na Enermax Modu 500W 87+ - Pobór energii [W]
Polecamy porównanie dwóch pierwszych wykresów osobom, które "oszczędziły" bądź chcą "zaoszczędzić" parę złotych na zasilaczu. Odpowiedni zasilacz to nie tylko o wiele mniejsze zużycie energii (ponad 110W przy pełnym obciążeniu), ale i większa stabilność całej platformy oraz dużo większe zabezpieczenie przed awarią.
Nie należy też zapominać o dobraniu zasilacza o odpowiedniej mocy do posiadanego sprzętu. Na przykład wykorzystanie zasilacza 500W do mini-komputerów opartych na platformie AMD Brazos czy Intel Atom po prostu mija się z celem.
Enermax Modu 87+ 500W
W startowej platformie testowej wykorzystaliśmy zasilacz Logic 500W, którego średnia cena w polskich sklepach wynosi około 140 zł. Dla porównania średnia cena zasilacza Enermax Modu 87+ 500W to około 550 zł (wersja Pro bez modułowych kabli jest nieco tańsza - około 520 zł). Prawie czterokrotnie wyższa cena zapewne odstrasza potencjalnego nabywcę, jednak oprócz większego bezpieczeństwa całego komputera otrzymujemy też o wiele wyższą energooszczędność.
Wymiana karty graficznej na Radeona HD 5770 - Pobór energii [W]
Jak widać wybór oszczędnego a zarazem w miarę wydajnego Radeona HD 5770 był strzałem w dziesiątkę. Radeon HD 4850 mimo, że po dziś dzień pozostaje całkiem niezłą kartą, jest znacznie bardziej łakomy na energię elektryczną.
Gigabyte Radeon HD 5770
Firma AMD zaprezentowała już karty serii 6xxx, ale Juniper wciąż może imponować zarówno jeśli chodzi o wydajność w średnim segmencie, relatywnie niski pobór prądu i co równie ważne - bardzo atrakcyjną cenę. Jest to świetny wybór dla osób, które poszukują rozsądnej alternatywy pomiędzy energooszczędnością a dobrymi osiągami i chcą grać w rozdzielczościach nieprzekraczających 1680 x 1050.
Porównanie zestawów po wymianie zasilacza i karty graficznej - Pobór energii [W]
Nic dodać nic ująć - tylko po wymianie zasilacza oraz karty graficznej (dodajmy, że nie tylko na bardziej nowoczesną, ale i bardziej wydajną) otrzymujemy zestaw, który może w szczytowych momentach pobierać ponad 160W mniej!
Podsumowanie
Oszczędzanie energii to temat rzeka i trudno ująć wszystkie jego aspekty w jednym artykule. Mamy nadzieję, że ten przegląd pozwolił wam na zapoznanie się z problematyką energooszczędnego sprzętu komputerowego.
Jakie energooszczędne podzespoły pojawią się na rynku w najbliższej przyszłości:
- procesory AMD Llano (32 nm) ze zintegrowaną grafiką klasy Redwood (Radeon HD 56xx)
- energooszczędne procesory Intel Atom Cedarview (32 nm)
- karty graficzne oparte na rdzeniach graficznych wykonanych w 28-nanometrowym procesie produkcyjnym
- procesory Intel Ivy Bridge (22 nm)
Osoby, które chcą być proekologiczne muszą pamiętać o odpowiedniej utylizacji sprzętu. Starego komputera/monitora nie można go po prostu wyrzucić na śmietnik, ale należy skorzystać z usług firm, które zajmują się recyklingiem i unieszkodliwianiem odpadów. Stary komputer zawsze można też sprzedać za pomocą serwisów aukcyjnych, czy też wręcz oddać - z pewnością znajdą się osoby, którym jeszcze może się przydać.
Największe oszczędności energii uzyskamy inwestując w odpowiedni zasilacz i kartę graficzną. Stosując energooszczędne pamięci czy dyski zyskamy nieco mniej, ale wiadomo - grosz do grosza i będzie kokosza.
Dużo możemy także zyskać dzięki zastosowaniu energooszczędnych procesorów i zintegrowanych układów graficznych. Ich wydajność wciąż pozostawia sporo do życzenia, ale do podstawowych zadań jak przeglądanie internetu czy oglądanie filmów nadają sie znakomicie.
Pomysl równoczesnego wykorzystania zintegrowanego i zewnętrznego układu graficznego w komputerach biurkowych (na podobieństwo stosowanego w notebookach systemu Nvidia Optimus) dziś już nikogo nie śmieszy.
Wadą energooszczędnych rozwiązań jest wciąż ich cena. Są one po prostu droższe od swoich "zwykłych" odpowiedników. Wielu odbiorców woli na starcie zapłacić mniej, a potem dopiero martwić się o rachunki ze prąd i o środowisko, niż z miejsca wyłożyć większą kwotę pieniędzy na "zielone" produkty. W artykule wykazaliśmy jednak, że warto zainwestować w produkty, które pozwolą obniżyć pobór energii.
Nowoczesny i wydajny sprzęt wciąż potrafi połykać prąd w iście ekspesowym tempie i nic nie wskazuje na zmierzch zasilaczy o dużej mocy. Z drugiej jednak strony inwestuje się w technologie, które ograniczają zużycie energii w stanie spoczynku, a sprzęt pobiera większe ilości energii tylko wtedy, gdy tego potrzebuje.
