NASA wstrzymuje badania na Marsie. Kłopoty Perseverance i Mars Odyssey

Radosław Kosarzycki
Mars Rover Perseverance exploring the red planet. Mission to explore the red planet. search for traces of life. Elements of image furnished by NASA
Mars Rover Perseverance exploring the red planet. Mission to explore the red planet. search for traces of life. Elements of image furnished by NASA.
astronomy, exploration, planet, science, star, mars, red, rover, fiction, galaxy, glow, orbit, outer, way, terrain, space, dust, world, tail, curiosity, shining, alien, universe, cosmos, aerospace, robot, vista, sphere, solar, research, nasa, perseverance, satellite, science fiction, expedition, dune, desert, orange, sand, sky, station, landscape, exogeology, astrogeology, planetary, glowing, geology, martian, telemetry, vehicle, astronomy, exploration, planet, science, star, mars, red, rover, fiction, galaxy, glow, orbit, outer, way, terrain, space, dust, world, tail, curiosity, shining, alien, universe, cosmos, aerospace, robot, vista, sphere, solar, research, nasa, perseverance, satellite, science fiction, expedition, dune, desert, orange, sand, sky, station, landscape, exogeology, astrogeology, planetary, glowing, geology, martian, telemetryŁazik Perseverance
©EvgeniyQW - stock.adobe.com
NASA czasowo ograniczyła działania naukowe dwóch ważnych misji marsjańskich: łazika Perseverance oraz orbitera Mars Odyssey. W obu przypadkach powodem są niezależne usterki techniczne, nad którymi pracują zespoły inżynierów, by bezpiecznie przywrócić pełną sprawność systemów.

Problemy pojawiły się w odstępie kilku tygodni i dotyczą innych elementów wyposażenia, ale skutek jest podobny: część rutynowych obserwacji i eksperymentów została wstrzymana. W przypadku Perseverance priorytetem jest wyjaśnienie nieprawidłowości w łączności, a w misji Mars Odyssey – przywrócenie stabilnego sterowania orientacją sondy.

Perseverance, pracujący na powierzchni Marsa, samoczynnie przeszedł w tryb zabezpieczający, gdy główne radio UHF nie przekazało do komputera pokładowego standardowego, cyklicznego sygnału. Brak tych "impulsów" uruchomił procedury ochronne: niesprawny moduł został odłączony, system przełączył się na radio zapasowe, a łazik ograniczył aktywność do trybu awaryjnego. Taka reakcja ma chronić urządzenia przed ewentualnymi uszkodzeniami.

Po przywróceniu podstawowych funkcji i wykonaniu diagnostyki inżynierowie ustalili, że zapasowy system UHF nadaje z mocą o połowę niższą niż przewiduje specyfikacja. Z tego powodu zespół misji zdecydował o wstrzymaniu korzystania zarówno z głównego, jak i rezerwowego radia UHF do czasu ustalenia źródła problemu oraz potwierdzenia, że praca będzie bezpieczna.


WIDEO
Prof. Mądry nie ma złudzeń. "Matematyka się skończyła"


Łączność z Ziemią utrzymywana jest obecnie przez antenę wysokiego zysku w paśmie X, co pozwala kontynuować komunikację, ale ogranicza wolumen przesyłanych informacji. W praktyce oznacza to pauzę nie tylko w części codziennych zadań badawczych, lecz także w napływie nowych zdjęć i innych surowych danych udostępnianych w ramach strony misji. Kierujący projektem Steven Lee z Jet Propulsion Laboratory wyjaśnił, że komputer łazika cały czas nasłuchuje sygnału z radia, a jeśli nie odbiera go przez określony czas, automatycznie przełącza się na system zapasowy.

W misji Mars Odyssey kłopot dotyczy jednego z czterech kół reakcyjnych, które odpowiadają za ustawienie sondy w przestrzeni. Po automatycznym przejściu w tryb awaryjny okazało się, że jeden z tych mechanizmów przestał się obracać. Orbiter standardowo korzysta z trzech kół, by utrzymywać orientację bez nadmiernego zużycia paliwa, przy czym już w 2013 r. jedno z nich zostało utracone.

Mars Odyssey
Sonda Mars Odyssey © NASA

W obecnej sytuacji Odyssey musi wykorzystywać silniki manewrujące. Przy ograniczonym zapasie hydrazyny taki tryb pozwoli na funkcjonowanie na dotychczasowych zasadach maksymalnie przez dwa miesiące.

Zespół odpowiedzialny za Mars Odyssey prowadzi serię prób, których celem jest sprawdzenie, czy uszkodzone koło reakcyjne da się ponownie uruchomić i utrzymać w stabilnej pracy. Podczas jednego z testów mechanizm zareagował na polecenie, ale potrzebne są kolejne sprawdzenia, by potwierdzić, czy da się go przywrócić do stałego użytku. Celem inżynierów jest wznowienie pracy naukowej orbitera jeszcze przed końcem listopada.

Mars Odyssey działa od kwietnia 2001 r. i pozostaje najdłużej funkcjonującym orbiterem krążącym wokół Czerwonej Planety. Opracowana przez sondę globalna mapa składu powierzchni Marsa stała się istotnym narzędziem dla naukowców, a także wsparciem przy wyborze miejsc lądowań i eksploracji dla kolejnych misji NASA – zarówno łazików, jak i lądowników.

Zarówno Mars Odyssey, jak i Perseverance pełnią też ważną rolę w marsjańskiej sieci łączności, przekazując dane, które następnie są analizowane na Ziemi. Dlatego przywrócenie pełnej sprawności obu misji ma kluczowe znaczenie dla bieżących badań i dalszej eksploracji Marsa.

Wybrane dla Ciebie
ZACZEKAJ! ZOBACZ, CO TERAZ JEST NA TOPIE