Premiera ATi CrossFire Xpress 3200

W segmencie najwydajniejszych kart graficznych, z początkiem tego roku na prowadzenie bezsprzecznie wysunęła się firma ATi. Na kilkanaście tygodni wyrwała nVidii pałeczkę lidera i jej procesory graficzne mogą cieszyć się tytułem naj-, naj- i najbardziej zaawansowanych na świecie. Ale wszyscy dobrze wiemy, że tak na dobrą sprawę jest to wyścig bez końca. Za tydzień jej rywal przypuszcza kolejny atak nowym GPU i sytuacja ponownie może się odwrócić. Na miesiąc, albo dwa miesiące?

Ta zacięta rywalizacja przenosi się również na segment najwydajniejszych platform dla graczy. ATi w tej działce już nie tylko nadrabia zaległości, ale poważnie rywalizuje z nVidią. Najnowszy chip CrossFire Xpress 3200 jeśli nie przewyższa, to przynajmniej stoi na tym samym poziomie technologicznym. A jak jest w rzeczywistości, tego zamierzamy się właśnie dowiedzieć testując i porównując obie platformy.

Dotychczasowe płyty z układami nForce4 SLI i CrossFire Xpress 200 dysponują 16-liniami dla PCIe x16, i obsadzenie dwóch gniazd tego typu kartami skutkuje obcięciem przepustowości każdego z nich do x8 (2 x 2 GB/s). O ile nie miało to większego znaczenia dla kart o średnim poziomie wydajności (GeForce 6600GT, Radeon X1600XT), to dla najnowszych potworów, takich jak X1800XT, X1900XT i 1900XTX, przetwarzających i przesyłających ogromne ilości danych, dwukrotnie szersza szyna danych (2 x 8 GB/s) pozwala im na takiej platformie faktycznie 'oddychać pełną piersią'.

Jak na swoje wymiary, to całkiem wiele potrafi ta kosteczka.

Parafrazując 'Kwinto', można by powiedzieć: "To ta mała pchełka ma dokopać nVidii?" ;)

Jest to pierwszy chipset, który ma dwie szyny x16 PCI dla pojedynczego rdzenia logicznego. Po premierze RD580, w przeciągu kilku miesięcy ATI zaprezentuje nieco tańszy chipset RD550 Xpress, ale RD550 nie będzie wyposażony w x16 CrossFire, który jest dostępny na RD580. Jak wynika z dokumentacji, RD580 obsługuje do 36 linii PCIe; z czego 4 dedykowane są połączeniu Southbridge. Pozostałe 32 dzielone są na dwie 16 dla kart graficznych PCIe do obsługi CrossFire.

Żadna z 12 płyt RD580, które pojawiły się do tej chwili, nie wykorzystuje mostka ATI SB400, SB450 czy SB460 southbridge. Producenci w większości twierdzą, że wynika to z faktu, że nVidia (ULi) ma lepszy produkt. Jednak mimo tego, że ULi staje się marką nVidii, wszyscy producenci przyznali, że mają plany co do SB600 dla wszystkich przyszłych rdzeni logicznych southbridge ATI.

Podobnie jak nForce4 SLI x16 nVidii, nowy chip ATi dwie karty graficzne PCIe x16 obsługuje w trybie pełnej przepustowości x16. Jednak pomiędzy tymi architekturami istnieje jedna subtelna różnica, dzięki której ATi może twierdzić, że jej rozwiązanie jest wydajniejsze.

ATi CrossFire Xpress 3200:

dwie osobne szyny x16 - każda równoległe połączona z chipsetem

- nVidia nForce4 SLI x16:

jedna pełna szyna x16 i jedna x16 'podłączona' szeregowo przez drugi chip

Rozwiązanie które zaproponowała nam nVidia w zeszłym roku można nazwać doraźnym. Dołożenie drugiego chipsetu na płytę i szeregowe podpięcie go do głównego mostka północnego nie dało zadowalających efektów. Według ATi błąd tkwił w pośredniej komunikacji pomiędzy chipsetami. Lekarstwem na to ma być 'prawdziwa', podwójna szyna x16 poprowadzona równolegle od gniazd PCIe x16 do chipsetu.

Kolejną wartą uwagi kwestią jest chłodzenie chipsetu. Pomimo technologii wykonania 110nm, niemal wszystkie zaprezentowane już płyty główne z CrossFire Xpress 3200 mają pasywne chłodzenie mostka północnego. Jak dla nas to zasadnicza różnica, w stosunku do aktywnie chłodzonych układów nForce 4 SLI. W naszych recenzjach nForce4 nie raz narzekaliśmy na koszmarnie głośne coolerki - choć oczywiście są wyjątki, jak np: Asus A8N-SLI Premium w naszej platformie testowej. Jest to jednak bardziej zasługa pomysłu samego Asusa, niż chipsetu.

A więc mamy już co najmniej dwa solidne argumenty, przemawiające za tym, że nowy chip ATi CrossFire Xpress 3200 jest produktem lepszym i nowocześniejszym od nForce4 SLI nVidii. Czy jednak taki wniosek będzie nadal sensacyjny, jeśli weźmiemy pod uwagę, że nForce 4 miał swoją premierę w listopadzie 2004 roku?

Na konto nVidii przemawia ponad roczne doświadczenie w 'dopracowywaniu' platformy nForce4, jej sterowników i kompatybilności ze wszystkimi urządzeniami na rynku. ATi ma to dopiero przed sobą.

Nie można też zapominać, że cała ta powyższa paplanina ma sens wyłącznie dla najbardziej zapalonych graczy, którzy porywają się na stworzenie platformy składającej się z dwóch kart X1800/X1900XT połączonych w CrossFire, lub 7800GTX w SLI. Trzeźwo patrząc, dla nabywców płyt z jednym gniazdem, nForce 4 mimo wszystko pozostaje jeszcze na dzień dzisiejszy najlepszym rozwiązaniem.

Na naszym stole testowym znalazły się cztery płyty główne wyposażone w dwa porty PCI-Express x16:

• Asus A8R32-MVP Deluxe ATI XPress 3200 CrossFire (RD580)
• Asus A8R-MVP ATI Xpress 200 (RD480 CrossFire)
   
• Asus A8N32-SLI Deluxe nForce4 SLI x16
• Asus A8N-SLI Premium nForce4 SLI

Doskonale się przy tym składa, że wszystkie płyty są tego samego producenta. Porównanie wyników wydajności jest w tej sytuacji najlepsze z możliwych. Odpada niebezpieczeństwo, że na końcowe rezultaty mogłyby mieć wpływ autorskie technologie podnoszące wydajność CPU i pamięci, lub po prostu jakość samego produktu. A co do jakości marki, chyba również nie ma żadnych wątpliwości. ASUS to jeden z największych i najlepszych producentów płyt głównych na świecie. Tak więc warunki do porównania mamy tu niemal idealne.

W każdej z testowanej płyt staraliśmy się wybrać takie same ustawienia w BIOSie. Jeśli tylko było to możliwe, żadnej z funkcji nie pozostawialiśmy przypadkowi - a więc zamiast ustawienia AUTO, wymuszaliśmy ręcznie konkretne wartości.

I tak np: szyna HT pracowała z ustawioną na sztywno częstotliwością 1GHz, to samo szyna CPU, szyna PCIe 100MHz, pamięci @ 400MHz i czasem CL2. Funkcja Cool'n'Quiet na czas testów była wyłączana.

Zaczęliśmy od przetestowania wydajności CPU i pamięci na każdej z płyt. Niemal identyczne wyniki w zasadzie nie wymagają komentarza, choć dla premierowego chipsetu ATi to oczywiście dobra strona medalu nie odpuszczać kroku najpopularniejszemu chipsetowi na rynku.

Wypada nam w tym miejscu wspomnieć, że na pierwszym egzemplarzu płyty A8R32-MVP Deluxe który trafił do naszych testów, otrzymywaliśmy bardzo dziwne wyniki. W szczególności testy pamięci PCMark, albo w ogóle nie dochodziły to końca, albo wyniki były co najmniej zastanawiające - np: ~6000 lub ~8000 punktów.

Generalnie płyta nie działała za stabilnie, co jak się okazało było spowodowane wczesną wersją BIOSu. Opisy tych samych problemów pojawił się na kilku innych zachodnich serwisach testujących wersje premierową tej płyty (m.in. driverheaven.net), a lekarstwem na te dolegliwości była nowsza wersja BIOSu.

Zanim zaczęliśmy porównywać wyniki platform pracujących z dwoma kartami graficznymi, w naszej głowie zrodziło się jeszcze inne pytanie: a jak radzą sobie pojedyncze karty na każdej z płyt? Czy na płycie z chipsetem ATi karty Radeon mogą pracować lepiej i vice versa?

Wstawiliśmy więc w każdą z powyższych płyt jedną z trzech kart graficznych i po kilku godzinach znaliśmy już odpowiedź.

Jak widać nie ma żadnego wpływu na wydajność 3D to, czy połączymy chipset ATi z grafiką nVidii lub odwrotnie. Różnice są mniejsze niż 0.5% i mieszczą się granicach błędu pomiarowego.

Oczywiście nie da się połączyć dwóch kart GeForce na płycie ATi i odwrotnie, więc nie ma większego sensu stosować takich kombinacji. Ale jest to cenna informacja jeśli weźmiemy pod uwagę, że płyta Asus A8R-MVP ATI Xpress 200 ma pasywne chłodzenie chipsetu, podczas gdy większość płyt z nForce4 ma hałasujące coolerki.

W końcu przeszliśmy do sedna sprawy, czyli zysku w wydajności pomiędzy dzieloną 'starą' szyną PCIe x16, a nową podwójną szyną x16.

Na ostatnich wydanych przez ATi sterownikach Catalyst 6.2 bez problemu można już łączyć dwie karty X1600 i X1300 w tryb CrossFire bez użycia specjalnego kabla i konieczności zakupienia karty Master. Ułatwiło to nam oczywiście zadanie podczas testów, ale oznacza także, że zwolennicy ATi będą teraz mogli prościej i szybciej zamówić sobie platformę zbudowaną z dwóch kart X1600. W przypadku mocniejszych X1800 i X1900 nadal trzeba kupić jedną kartę klasy Master ze złączem DMS.

Zysk wydajności pomiędzy CrossFire 3200 a Xpress 200 co prawda nie zwala z nóg, ale 11% - GameTest3 w 1600x1200 - to też nie byle co i jasno daje nam do zrozumienia, że ATi udało się poprawić wydajność Dual x16 PCIE. W przypadku analogicznego porównania produktów nVidii różnicy nie ma niestety żadnej, a to może oznaczać, że ATi ma racje w głoszeniu prawdy, jakoby SLI X16 był 'nieprawdziwy'.

Dla porównania jeszcze raz wykres osiągów kart GeForce 6800 GS w trybie SLI, na płytach nForce 4-SLI x16 i nForce 4-SLI.

Cóż, możemy tylko pogratulować firmie ATi udanego chipsetu, bo z pewnością daje on jej świetną pozycję startową do rywalizacji z nVidią, o przyszły rynek nowoczesnych i wydajnych płyt głównych z nową podstawką AMD AM2.