W duecie czy w pojedynkę? CrossFire z dwóch Radeonów 4770

Tydzień temu swą głośną premierę miał Radeon HD4770. Jak pamiętamy akceleratory zbudowane wokół układu RV740 zostały bardzo ciepło przyjęte przez użytkowników. Wpływ na taki stan rzeczy ma przede wszystkim wysoki współczynnik ceny do wydajności w/w kart, ich cicha praca, nowy proces produkcji (40nm) oraz rynkowa konkurencja względem GeForce'a 9800GT.

Dziś, po ochłonięciu nieco z tych premierowych emocji, prezentujemy model również referencyjny, wyposażony jednak w „sklepowy” system chłodzenia produkcji HiS'a. Sprawdzimy także jak dwie takie karty sprawdzą się w konfiguracji CrossFire.

Co do jednego nie ma wątpliwości, największym atutem konstrukcji opartych o RV740 jest współczynnik cena – wydajność. Koszt pojedynczej karty za oceanem powinien kształtować się na poziomie 100$ za sztukę. W naszym kraju po doliczeniu marży oraz mało korzystnemu kursowi złotówki do dolara i euro, ceny tych kart póki co przekraczają wspomniane 100$. Tym bardziej przecież iż w początkowej fazie musimy również doliczyć tzw. podatek od nowości.

Ogólnie jednak rzecz ujmując, zarówno na tle konkurencji, jak i w odniesieniu do Radeona HD4830, karty HD4770 prezentują się nader korzystnie.

Dzięki temu wiele osób zaczyna się zastanawiać czy spięcie ze sobą dwóch takich Radoenów nie okaże się lepszym wyborem od zainwestowania w pojedynczą wydajną kartę z górnej półki. Czy dwie 4770-tki okażą się godnym rywalem dla Radeona HD4890 lub GeForce'a GTX275?

Parametry techniczne dwóch spiętych ze sobą kart Radeon HD4770 prezentują się stosunkowo korzystnie zarówno na tle Radeona HD4890, jak i GeForce'a GTX275. Mamy tu do czynienia z zauważalną przewagą dwóch układów RV740 nad pojedynczymi rdzeniami GT200b oraz RV790. Ten wizerunek nieco psuje ograniczająca wydajność w wyższych rozdzielczościach szyna pamięci 128-bit, oraz niestety – jej pojemność wynosząca 512MB.

Dzięki uprzejmości firmy HiS do testów dotarły dwie karty Radeon HD4770. Jedna bezpośrednio z Hong-Kongu, druga z polskiego oddziału producenta. Obydwie bazują na referencyjnym, czerwonym PCB. W odróżnieniu jednak od poprzednio testowanego sampla AMD, system chłodzenia stanowi stosunkowo niewielkich rozmiarów „wicherek”, który dla dodania gabarytów oraz lepszej prezencji doposażono w efektowną czarno – srebrną blaszkę.

nowa wersja GPU-Z rozpoznaje już poprawnie karty oparte o RV740

Karty wyposażono w 512MB szybkiej pamięci GDDR5 o taktowaniu 800MHz (efektywnie [QDR] 3200MHz). Częstotliwość pracy układu jest również zgodna z modelem referencyjnym i wynosi 750MHz.

Na czerwonym, charakterystycznym dla produktów ATi, PCB znajdziemy 4 fazową przetwornicę napięcia NEC/Renesas R2J20602, oraz osiem kostek pamięci GDDR5 marki Qimonda (4.0Gbps).

Karta na tle konstrukcji czysto referencyjnej prezentuje się nieco mniej solidnie, ale jest to związane z zastosowaniem prostego wentylatora, który jako żywo przypomina udanego asusowego Glaciatora. W przypadku modułu proponowanego przez AMD, sekcja zasilania, oraz pamięci chłodzone były także przy pomocy dodatkowych radiatorów. W przypadku wersji sklepowych, jak widać, ten element raczej nie będzie montowany obligatoryjnie.

Na śledziu karty znajdziemy dwa popularne złącza DVI-I obsługujące protokół zabezpieczeń HDCP, oraz gniazdko S-Video HDTV służące do podpięcia zewnętrznego odbiornika TV.

W pudełku znajdziemy ponadto dwie przydatne przejściówki z DVI na standard HDMI, oraz DVI do analogowego D-sub wykorzystywanego m.in. w monitorach CRT, oraz tańszych wersjach paneli  LCD.

Test temperatury kart HiS'a okazał się częściowo zgodny z charakterystyką zamontowanego chłodzenia. Prostszy i tańszy w produkcji miedziany Orb schładzający bezpośrednio układ, oraz w pewnym sensie także pamięci, zdołał zbić temperaturę w trybie 2D do podobnego poziomu jak w przypadku referenta od ATi/AMD – 48°C. W trakcie intensywnej pracy temperatura wzrasta do poziomu 74°C dla rdzenia oraz 80,5°C dla pamięci. Widać zatem, że znacznie uproszczone chłodzenie nie musi od razu przekładać się na jakieś bardziej skandaliczne generowanie temperatury. Karcie pokroju HD4770 w zupełności ono wystarczy, ale raczej tylko wtedy kiedy nie będziemy jej ekstremalnie podkręcać.

Temperatura pracy w trybie 2D

Temperatura pracy w trybie 3D

Dodatkowe słowo należy się także poziomowi głośności jaką generują konstrukcje referencyjne proponowane przez producentów. Niestety, w trakcie testów wyzionęła jednak ducha płyta główna z platformy testowej ;) Stosownych pomiarów nie udało się już zatem przeprowadzić. Ogólnie jednak rzecz ujmując, chłodzenie montowane w sklepowych wersjach kart HD4770, jest nieco głośniejsze od turbinki chłodzenia referencyjnego. Widać to doskonale chociażby po względnej prędkości obrotowej zamontowanego wiatraczka (do 55% obrotów maksymalnych).

Pobór energii HiS'a nie różni się w żaden sposób od wersji czysto referencyjnej, stąd aby nie komplikować zanadto wykresów, tego pomiaru tu nie umieściłem. Istotnym aspektem dzisiejszego testu jest jednak sprawa tandemu dwóch takich kart w odniesieniu do konstrukcji z górnych segmentów wydajnościowych.

Jak widać w trybie 2D dwie karty mainstream potrafią skonsumować niemal tyle energii co dwuprocesorowy HD4870X2. Jest to także o 15-20W więcej od Radeona HD4890 oraz GeForce'a GTX275.

Nieco korzystniej sprawa wygląda w trybie 3D. W tym środowisku pracy tandem dwóch HD4770 zadowala się niemal taką samą ilością „prądu” jak Radeon HD4890, oraz od 10 do 25W mniejszą od GeForce'a GTX275.

• procesor: Intel Core2Duo E8400 Wolfdale 3.0@3.8GHz 1.3V
• płyta główna: DFI X48-T2R (iX48) CrossFireX s775 (bios CDC24)
• chłodzenie CPU: Scythe Ninja rev2
• pamięci RAM: Kingston HyperX DDR2-1066 2x1GB CL 5-5-5-18 CR 2T
• dysk twardy: Seagate 250GB 7200.10 ST3250410AS 16MBcache NCQ
• monitor LCD: iiyama ProLite E2403WS 24”

• obudowa: Chieftec CH-03-PA MIDI Tower
• zasilacz: Chieftec CFT-620-A12S 620W
  (+12V1 – 16A, +12V2 – 25A, +12V3 – 17A) – max 500W
  (+5V – 30A, +3,3V – 28A) – max 180W

• Windows VISTA Home Premium SP1 PL
• DirectX November'08 update
• intel INF update utility v9.1.0.1007
• nVIDIA PhysX driver v9.09.02.03

• ati: Catalyst 9.2 (8.582) – Radeon HD4670
• ati: Catalyst 9.3 (8.591) – Radeon HD4000 series
• ati: Catalyst 9.4beta (8.592.1) – Radeon HD4890
• ati: Catalyst 9.4beta2 (8.60.0) – Radeon HD4770 / CrossFire HD4770

• nvidia: ForceWare 181.22 whql – GeForce GTX260-core216
• nvidia: ForceWare 182.06 whql – GeForce 9600GT
• nvidia: ForceWare 182.08 whql – GeForce 9/GTX/GTS250
• nvidia: ForceWare 182.50 whql – GeForce GTX275

• ATiTool 0.27b4
• GPU-Z 0.3.4
• FRAPS 2.9.8
• Fur Stability Benchmark v1.6.5

• Sapphire HD4670 (750/2000) 512MB
• 2x HiS Radeon HD4770 (750/3200) 512MB
• ATi Radeon HD4770 (750/3200) 512MB
• Sapphire HD4830 (575/1800) 512MB
• MSI HD4850 (625/1986) 512MB
• Gigabyte HD4870 (750/3600) 512MB
• Gigabyte HD4890 (850/3900) 1GB

• EVGA 9600GT (650/1625/1800) 512MB
• Gainward GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB
• EVGA GeForce 9800GTX+ (756/1836/2246) 512MB
• Gigabyte GeForce 9800GTX+ (740/1836/2000) 1GB
• Gigabyte GeForce GTS250 (740/1836/2000) 1GB
• EVGA GeForce GTX260-core192 (576/1242/1998) 896MB
• EVGA GeForce GTX260-core216 SSC @(576/1242/1998) 896MB
• Gainward GeForce GTX275 (633/1404/2322) 896MB
• Gigabyte GeForce GTX285 (648/1476/2482) 1GB

- ** poglądowy schemat rozmieszczenia punktów pomiaru generowanego hałasu [dB]

1.pierwszy punkt pomiarowy - karta

2.drugi punkt pomiarowy - stanowisko

W programach mierzących wydajność syntetyczną, karty dwu- układowe, czy też konfiguracje multi-GPU, sprawują się zawsze lepiej od pojedynczej karty. Zysk sięga tu nawet ponad 90%. Przewaga CrossFire HD4770 nad Radeonem HD4890 oraz GeForce'em GTX275 to około 1000-1200pkt.

Podobnie jest pod Vantage. Widać, że w stosunku do pojedynczej karty CrossFire skaluje się wręcz wzorowo. Tym razem jednak znaczna przewaga widoczna jest tylko nad Radeonem HD4890. GeForce GTX275 traci do takiego tandemu stosunkowo niewiele (wpływ sprzętowego PhysX).

W Stalkerze zysk nad pojedynczą kartą HD4770 jest bardzo wysoki. Osiągane średnie sięgają tu niemal 200%. Widać także zdecydowaną przewagę nad konstrukcjami jedno- układowymi z podobnego przedziału cenowego. Jedynym mankamentem tandemu dwóch wydajnych kart segmentu mainstream będzie osiąganie niższych minimów. Przekłada się to na nieco mniejszy komfort w grze w wysokich rozdzielczościach.

W nowszej odsłonie Stalkera, w środowisku DirectX10.1, karty także skalują się wyśmienicie. Tym razem jednak znacznie lepiej wyglądają tu minima, przez co komfort gry na takiej konfiguracji także znacząco wzrasta. Dwa Radeony HD4770 osiągają tu o około 20% lepsze rezultaty od HD4890 czy też GTX275. Testowanemu tandemowi ulega również topowy GTX285.

Assassin's Creed nie należy raczej do gier, przy optymalizacji których programiści dają z siebie wszystko. Słabiutka skalowalność w trybie z uaktywnionym multisamplingiem dotyka wszystkich kart; szczególnie konfiguracji multi- procesorowych. Tu lepszym wyborem okazują się sprawdzone jedno- układowe karty z górnego przedziału cenowego.

W Mirror's Edge, pomimo dobrej skalowalności w stosunku do pojedynczej karty HD4770, jeżeli chodzi o płynność generowanego środowiska, CrossFire sprawuje się fatalnie. W każdej testowanej rozdzielczości występuje mniej lub bardziej odczuwalne szarpanie obrazu, co jest efektem tzw. mikroprzycięć. Trzeba jednak oddać nieco sprawiedliwości i zaznaczyć iż sterowniki użyte do testu są jeszcze w fazie beta.

Pod Dead Space tandem 4770-tek uzyskuje nad pojedynczym Radeonem niespełna 80% przewagi. Pozwala to na pokonanie co najwyżej HD4890. GeForce GTX275 w związku z optymalnym wykorzystaniem silnika fizyki sprawuje się tu jak widać znacząco lepiej.

W FarCry2 tandem dwóch kart Radeon HD4770 przekrojowo wypada minimalnie lepiej od HD4890 oraz GTX275. Na dwóch takich kartach daje się jednak odczuć niższe minima, oraz spadek wydajności po uaktywnieniu wysokich trybów antyaliasingu. Wniosek – do rozdzielczości HD, karty z Radeonem HD4770 wyposażone zostały w zbyt małą ilość pamięci.

Pod World In Conflict dwie karty z segmentu mainstream sprawują się całkiem nieźle, zarówno pod względem wydajności jak i osiąganych minimalnych fps'ów. Posiadają zbliżoną, a w pewnych momentach nawet lepszą wydajność, od porównywanych konstrukcji jedno- procesorowych.

W grze Race Driver GRID, HD4770 w CrossFire okazuje się rozwiązaniem mocniejszym zarówno od GTX275 jak i GTX285. Lepszym wyborem okazują się tu jedynie Radeony HD4890 oraz topowa X2-jka - w której układy umieszczono na jednym laminacie.

Pod Crysisem widzimy nie tylko zadowalającą skalowalność względem jednej karty, ale również przewagę takiego tandemu nad znacznie droższym GeForce'em GTX285. Jedynym mankamentem takiej konfiguracji będzie spadająca płynność wraz ze zwiększaniem rozdzielczości. W trybie HD  już niemal zupełnie uniemożliwi nam rozgrywkę szarpanie obrazu, będące skutkiem zapełniającego się bufora ramki – zbyt mała ilość pamięci.

W Warhead, dwie karty HD4770 sprawują się stosunkowo dobrze, ale raczej tylko do rozdzielczości 1280x1024 – to wymagający tytuł. Dalej, daje znać o sobie jedyne 512MB przypadające na rdzeń, co szczególnie widoczne będzie przy uaktywnionym antyaliasingu.

Po przeprowadzonych testach raczej trudno będzie jednoznacznie stwierdzić czy tandem dwóch kart Radeon HD4770 okaże się bardziej opłacalnym wyborem od wydajnych kart z górnej półki. Co prawda widać tu pewne przebłyski, jednak na całość stosunkowo niekorzystnie wpływa zbyt mała jak na dzisiejsze standardy ilość zainstalowanej pamięci. 512MB pamięci, co prawda doskonale sprawdzi się do rozdzielczości 1680x1050 włącznie, jednak już w rozdzielczości HD, w co bardziej wymagających tytułach, ograniczony bufor ramki spowoduje znaczne spadki fps'ów, szarpanie obrazu czy też niskie minima. Dodatkowo mało przychylny obraz sytuacji komplikuje występowanie bardzo odczuwalnych mikroprzycięć w grze Mirror's Edge – niedopracowane sterowniki.

Ocena takiej konfiguracji zależy także od kosztów jakie przyjdzie nam ponieść na dwie takie karty, oraz (jeżeli jeszcze takowej nie mamy) stosownej płyty głównej obsługującej standard łączenia kart opracowany przez ATi/AMD. W pewnych sytuacjach taki tandem można by rozważyć, ale aby w pełni wykorzystać moc drzemiącą w dwóch procesorach RV740 powinny one korzystać z pamięci o pojemności 1GB. 512MB przypadające na rdzeń nie pozwala, i to trzeba powiedzieć w sposób stanowczy, na swobodna grę w rozdzielczości HD. Tu lepiej sprawdzą się pojedyncze karty o wydajności HD4890/GTX275 wyposażone w 896 lub 1024MB pamięci na pokładzie.

Ocenę pojedynczej karty HiS'a skomplikowała nieco sytuacja z uszkodzeniem testowego DFI. Tym niemniej, jako że mamy do czynienia z konstrukcją czysto referencyjną nie powinniśmy tu doświadczyć jakichś wybiegających poza standard możliwości, ale również, właściwie w żadnym aspekcie, doznać jakiegokolwiek zawodu. Choć na pierwszy rzut oka zamontowany na karcie wicherek wydaje się delikatny, okazał się dobrany stosunkowo optymalnie, odprowadzając przy tym generowane ciepło w sposób zupełnie wystarczający.

Jeżeli chodzi więc o pojedynczą kartę oferowaną przez HiS'a, oferuje ona na tyle dobrą wydajność, a przy tym nad wyraz korzystną cenę, aby udzielić jej rekomendacji. CrossFire takich kart na taki znaczek  musi sobie jednak jeszcze zapracować. Po pierwsze dwa Radeony HD4770, aby były konkurencyjne względem popularnych konstrukcji z segmentu 900-1000zł, powinny zostać wyposażone w 1GB pamięci GDDR5; po drugie – nie mniej ważne – posiadać znacznie lepiej zoptymalizowane sterowniki.