GeForce 9800GT – czyli "sezon na farbowanego lisa”

"Sezon na farbowanego lisa", to chyba najtrafniejsze określenie okresu w jakim znajduje się firma z Santa Clara. Po przedwczorajszym oficjalnym wprowadzeniu do sprzedaży kilku kolejnych kart z serii GeForce 9, przyszedł czas na krótkie testy jednej z owych "nowości". Do mainstreamowego GeForce 9800GTX+ oraz low-endowego GeForce 9500GT dołączył właśnie GeForce 9800GT, któremu to przyjrzymy się nieco bliżej.

GeForce 9800GT w postaci modelu referencyjnego

Aby już nie przytaczać wątków kulinarnych z potrawami mięsnymi w tle, trzeba nadmienić iż nie wszystkie te karty, to odkurzone z półek płytki z układem G92 opatrzone nowymi "emblematami".

GeForce 9500GT wyposażony został w nowy chip oznaczony symbolem G96-300. Konstrukcja ta posiada jednak tylko 32 jednostki shader oraz 8 ROPów. Magistrala pamięci GDDR3 lub DDR2, w zależności od wersji, posiada szerokość 128-bit. Podobieństwo do starego 8600GT nie jest zatem przypadkowe. Czy przy tak niewielkiej liczbie stream procesorów karta będzie w stanie poradzić sobie dziś z grami chociażby przy średnich detalach? Przy okazji najbliższych testów w/w "grafiki" postaram się odpowiedzieć na to pytanie. Już teraz jednak widać, iż mamy do czynienia z segmentem low-mid. Dużym skokiem jakościowym, w porównaniu do serii 8600, jest ponadto zmniejszenie procesu produkcyjnego z 80 do 65nm. Zyskała na tym nie tylko sama nVIDIA (niższe koszty produkcji), ale także użytkownicy chcący nabyć tę kartę - będzie taniej.

GeForce 9500 GT 

Druga z "zielonych" nowości, to GeForce 9800GTX+. Karta stosunkowo rozpoznawalna ze względu na specyficzny moduł chłodzenia montowany także na nieco starszym odpowiedniku - GTX bez plusa. Co rozróżnia te modele, to technologia wykonania układu G92. Nowy GTX+ posiada rdzeń wykonany w 55nm (G92b). Podniesiono dzięki temu częstotliwość pracy procesorów shader do 1836MHz, a ROP do 738MHz. Pamięci GDDR3 pracują już także z zegarem 1100MHz (2200MHz w trybie DDR). Konstrukcja ta ma być odpowiedzią na mocną konkurencję pochodzącą z obozu  ATi/AMD, czyli HD4850. Tak jak "zwykły" GTX, co ważne nie tylko dla amatorów rekordów w 3dmarkach, karta obsługuje technikę łączenia ze sobą do trzech kart (3-way SLi).

 GeForce 9800GTX+ z zewnątrz prezentuje się identycznie jak jego starszy odpowiednik

Gwoździem programu jest jednak "kotlet" (odgrzany jak by nie było) w prawdziwym tego słowa znaczeniu. GeForce 9800GT, to jak się wydaje model, który może z powodzeniem kandydować do miana najbardziej kontrowersyjnej karty graficznej w historii. Co tu zmieniono względem poprzednika - 8800GT? Odpowiedź brzmi - praktycznie nic, oprócz nazwy. Karta "napędzana" jest więc takimi samymi zegarami: 600 i 1500MHz, odpowiednio dla domeny ROP oraz shader. Pamięci GDDR3 pracują natomiast z częstotliwością 900MHz (1800 w trybie DDR). 112 jednostek Stream Processor obsługuje już wsparcie dla PhysX (poprzez sterowniki), oraz posiada możliwość wykorzystania tej drzemiącej mocy na potrzeby projektu CUDA.

GeForce 9800 GT z tyłu 

W stosunku do 8800GT, referencyjna płytka nVIDII oraz chłodzenie dla tej karty pozostało bez zmian. Producenci 9800-ki jednak, sprzedawać ją raczej będą z modułami autorskimi lub też z dwuslotowcem doskonale wszystkim znanym z 8800GTS-512. To tyle jeżeli chodzi o wprowadzone "nowości" i usprawnienia.

Do testów trafiła karta GV-N98TZL-512H - "dwuslotowy" GeForce 9800GT wyposażony w chłodzenie produkcji Zalmana. Zegary taktujące pozostały już jednak bez zmian i są w pełni zgodne z modelem referencyjnym ustalonym przez nVIDIĘ.

 testowana karta Gigabyte GeForce 9800GT, z chłodzeniem Zalman

(*) temperatury odczytywane z  GPU-Z v0.2.6

(**) maksymalne stabilne taktowanie odszukane przy pomocy GamerHUD, AtiTool 0.27b4 / Artifact Scanner, Fur Stability Benchmark

Jeżeli chodzi o samą konstrukcję proponowaną przez Gigabyte'a, posiada ona dwie podstawowe zalety.

Pierwszą z nich jest bardzo ciche i wydajne chłodzenie. Zalman VF830, to bardzo solidny moduł chłodzący wyposażony w heat-pipe'y (przewody transportujące gromadzone ciepło). Układ nagrzewa się jedynie do niecałych 70stC w czasie mozolnej pracy w trybie 3D. W spoczynku będziemy mieć już tylko około 45stC.

Temperatura w spoczynku

Temperatura podczas pracy w aplikacjach 3D

Wyniki zatem bardzo dobre, tym bardziej jeżeli weźmiemy pod uwagę bardzo cichą pracę wentylatora. Tu napotkać można jednak mały problem. Pracuje on ze stałą prędkością pomimo iż programy diagnostyczne mówią co innego. Prędkość ta została dobrana jednak dosyć udanie i o jakimkolwiek przegrzewaniu, nawet po overclockingu, mowy być nie może.

Wentylatora nie można kontrolować z poziomu RivaTuner, pomimo iż aplikacja na to pozwala

Drugą widoczną zaletą jest podkręcalność tego modelu. W tym przypadku, to już nie tylko kusząca możliwość, ale niemal konieczność. Gigabyte znacząco ułatwił zadanie umieszczając na CD autorski program GamerHUD. Dzięki temu drobnemu programikowi będziemy mogli nie tylko podwyższyć zegary taktujące, ale także bardzo łatwo podnieść napięcie na GPU w celu  poprawy stabilności układu po O/C. Opcja zatem bardzo mile widziana przez bardziej zaawansowanych overclockerów.

Częstotliwość udało się podnieść do 770MHz na rdzeniu, oraz nieco ponad 1900MHz na shaderach. Pamięci "rozpędziły" się natomiast aż do 1074MHz (2148 DDR). Wszystko to na domyślnym napięciu 1,15V. W celu poprawy stabilności jednak, napięcie do testów podniesione zostało do wartości 1,20V.

Standardowo na koniec przyjrzyjmy się poborowi energii przez kartę wyposażoną w ten 112-to stream procesorowy układ G92. GeForce 9800T jak widać jest konstrukcją stosunkowo oszczędną. W trybach 2D i podczas odtwarzania materiału wideo HD "trzyma" poziom Radeona HD4850. W trybie 3D nowa - stara 9-tka pobiera tyle samo "prądu" co HD3870 wyposażony w pamięci GDDR4. Przy tej wydajności jest więc całkiem przyzwoicie.

• AMD Phenom 8650 - Triple-Core, 2300MHz @ 2900MHz 
• MSI K9A2 Platinum rev1 (AMD 790FX) CrossFireX sAM2+ (bios v1.33beta)
• Coolermaster Hyper TX2 sAM2
• Kingston HyperX DDR2-1066 2x1GB CL 5-5-5-18 CMD 2T unganged mode
• Seagate 250GB 7200.10 ST3250410AS 16MBcache NCQ
• Chieftec CH-03-PA
• Chieftec CFT-620-A12S 
  (+12V1 - 16A, +12V2 - 25A, +12V3 - 17A) - max 500W
  (+5V - 30A, +3,3V - 28A) - max 180W

• Windows XP Professional SP3 PL
• Windows VISTA Home Premium SP1 PL
• DirectX March'08 update
• amd: AMD X2 driver 1.3.2.0.53 - WinXP
   
• nvidia: ForceWare 174.74 beta - GeForce 8 series - WinXP
• nvidia: ForceWare 175.12 beta/.16 whql - GeForce 8/9 series - Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.26 beta - GeForce GTX 280 (ref) - Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.41 beta - Gigabyte GeForce GTX 280/260 - Vista/XP
   
• ati: Catalyst (8.471.1) Vantage Hotfix Radeon HD3xx0 - Vista
• ati: Catalyst 8.5 /  Assassin's Creed, HL2E2 - HD3870 G4, HD3870X2 - Vista
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) hotfix - Radeon HD4xx0- WinXP/Vista
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) RC5/hotfix - CrossFireX - Vista/WinXP
   
• GPU-Z 0.2.6
• FRAPS 2.9.4
• RivaTuner 2.09
• Fur Stability Benchmark
• AMD GPU Clock Tool 0.9.7
• AtiTool 0.27b4

• Gigabyte GeForce GTX 280 (602/1296/2214) 1GB
• nvidia GeForce GTX 280 (602/1296/2214) 1GB (wersja referencyjna)
• Gigabyte GeForce GTX 260 (576/1242/1998) 896MB
• ASUS GeForce 9800GX2 (602/1500/2000) 1GB
• ASUS GeForce 9800GTX (675/1688/2200) 512MB
• Gigabyte GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB
• ASUS GeForce 8800GTS (650/1625/1950) 512MB
• BFG GeForce 8800GT (625/1560/1800) 512MB OC
• Gigabyte GeForce 9600GT (650/1750/1800) 512MB Zalman
• Gainward GeForce 8800GS (575/1438/1700) 384MB
   
• ASUS Radeon HD4870 GDDR5 (815/3700) 512MB TOP
• ASUS Radeon HD4870 GDDR5 (750/3600) 512MB
• MSI Radeon HD4870 GDDR5 (750/3600) 512MB
• Powercolor Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 512MB
• MSI Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 512MB
• Gigabyte Radeon HD4850 GDDR3 (625/1983) 512MB
• ASUS Radeon HD3870X2 GDDR3 (825/1800) 1GB
• Powercolor Radeon HD3870 GDDR4 (776/2250) 512MB
• Gigabyte Radeon HD3870 GDDR3 (776/1890) 512MB Zalman
• ASUS Radeon HD3850 (730/1900) 512MB TOP
   

GeForce 9800GT, czy też 8800GT trzeba dosyć znacznie podkręcić aby w ogóle złapać kontakt z Radeonem HD4850. Udaje się to tylko tej pierwszej karcie, ze względu na duże możliwości O/C jakimi dysponuje testowany Gigabyte.

W Vantage dobre "kręcenie" nie pomaga już nowej 9800-tce zbliżyć się do HD4850. Osiągnięty wynik plasuje jednak tę kartę bardzo blisko 9800GTX, nawet pomimo mniejszej o 16 liczby Stream Procesorów.

W Stalkerze, jest już blisko, przez co obydwie konkurencyjne karty nie stanowią dla siebie "zagrożenia". Po podkręceniu 9800GT zyskuje nawet kilka klatek nad rywalem, jednak nic nie stoi na przeszkodzie aby HD4850 także trochę podkręcić.

Bioshock płynniej działa na architekturze kart ATi/AMD, choć wcale pod nie optymalizowany nie był. Tym bardziej rzuca się tu w oczy dysproporcja w wydajności obydwu konkurentów. Niepodkręcony 9800GT uzyskuje ten sam framerate co HD3870, a więc karta z którą do niedawna z powodzeniem "zmagał" się poprzednik w postaci 8800GT.

Jak już wspominałem przy okazji wcześniejszych testów, UT3 w maksymalnych ustawieniach silnie korzysta z CPU. Karty możemy jednak uszeregować poprawnie, choć tak naprawdę niemal na każdej (za wyjątkiem tych najsłabszych) grać się będzie bardzo podobnie.

Środowisko OpenGL ukazuje przewagę architektury RV770 nad G92. Ponad 20klatek różnicy pomiędzy kartą ATi, a 9800GT, to przy takich rozdzielczościach bardzo dużo.

Half-Life2, aby być sprawiedliwym, optymalizowany jest pod Radeony stąd nie dziwi znacznie słabsza wydajność GeForce'a 9800GT. Na obydwu kartach gra działa jednak nad wyraz płynnie, choć po uaktywnieniu AA-x8, framerate GeForce'a zbliża się do niebezpiecznej dla tej płynności granicy.

World In Conflict to RTS, który od procesora centralnego wymaga bardzo dużego nakładu pracy.

Wyniki kart są przez to znacznie "spłaszczone".  Widać jednak, iż zarówno HD4850, jak i 9800GT sprawują się bardzo podobnie, choć tylko do momentu załączenia wygładzania krawędzi.

W "Asasynie" podobna zbieżność, z tym że na obu kartach uzyskamy zbliżony framerate bez względu na antyaliasing. To już kolejna gra, przy której widać jak na dłoni co daje nowej 9800-tce podkręcenie układu oraz pamięci - wydajność bardzo zbliżona do również podkręconego 9800GTX'a.

"Need For Speed" okazuje się bardziej "hojny" dla nowych Radeonów. Dziesięcio- klatkowa różnica nie bierze się jednak z przypadku. Rozbieżność w samych wynikach 8800GT oraz 9800GT, to już skutek poprawionych dla tej gry sterowników ForceWare na jakich testowana była nowa karta.

W "Crysisie" niemal remis, ze wskazaniem na HD4850. Widać to szczególnie dobrze po wynikach osiąganych w środowisku DirectX10.

Przykłady marketingowego wyolbrzymiania, oraz bazowania na niedopowiedzeniach to normalność w dzisiejszych czasach. Nie inaczej jest w przypadku rynku GPU. Obydwaj producenci sięgają czasem po metody niezbyt dobrze odbierane przez użytkowników. Producent GeForce'ów jak się wydaje wspiął się obecnie w tej materii na wyżyny.

Racjonalnym wytłumaczeniem dzisiejszej  polityki, może być jednak chęć unowocześnienia swojej "floty" o wsparcie dla nowych technologii. 

Tak jest po części z GeForce 9500GT, wykonanym w procesie o 15nm mniejszym od poprzednika, który ma już magistralę systemową zdolną do pracy w standardzie PCI-E 16x 2.0.

Podobną sytuację można było zresztą zaobserwować przy przejściu Radeonów z serii 2600 na 3600, z tym że ATi nowy układ "doposażyło" w obsługę API DX10.1. Swoisty facelifting będzie tu zatem usprawiedliwiony.

GeForce 9800GTX+ jest już jakimś przedsmakiem 55nm technologii projektowania układów przez nVIDIĘ, jednak jest ona na tym polu w dalszym ciągu w tyle za ATi/AMD. W przypadku "dżiforsa" z plusem, maksymalne TDP, dzięki 55nm, spadło o całe 19W. Zwiększyły się także możliwości stabilnej pracy przy nieco wyższych zegarach. Czy takie zmiany pomogą firmie skutecznie walczyć w segmencie, który obecnie okupowany jest przez Radeona HD4850? 

Dużym wsparciem tych układów mogłoby się okazać szersze i bardziej optymalne wykorzystanie PhysX'a w grach. A więc zaangażowanie części jednostek lub całej karty, w przypadku wykorzystania techniki współbieżności SLi, do obliczeń które obecnie "katują" procesor centralny. Bardziej konkretne konkluzje w stosunku do tej konstrukcji będzie można jednak wyciągnąć dopiero po gruntownym przetestowaniu.

Nie ulega wątpliwości, iż w przypadku GeForce 9800GT sytuacja jest najbardziej kontrowersyjna. Gdyby producent od razu zdecydował się na nadanie kartom opartym o G92-270 nazwy 9800GT, nie było by dziś żadnego problemu. Przy takiej jednak, nieco pokrętnej chronologii, dostajemy na talerzu kolejny "kotlet" którym nVIDIA, mniej lub bardziej świadomie, częstuje swoich klientów.

Abstrahując już zupełnie od tematów związanych z marketingiem, karta oparta o układ GeForce 9800GT czy 8800GT, to wciąż dosyć dobry wybór jeżeli chodzi o swoje przeznaczenie - czyli w miarę płynne granie w rozdzielczościach 1280x1024 oraz 1680x1050. Dobry, ale nie najlepszy, o czym świadczą ceny znacznie mocniejszego Radeona HD4850, którego dla zachowania w/w zależności nie trzeba nawet podkręcać.

Ocena samego nazewnictwa "nowej" karty musi jednak pozostać krytyczna. 3 gwiazdki, w odniesieniu do modelu referencyjnego, to wszystko czym "uraczyć" można ten produkt. Na rynku są już dostępne dwuslotowe konstrukcje m.in. ASUSa, powierzchownością przypominające 8800GTS-512; oraz karty z autorskim chłodzeniem, takie jak na przykład prezentowany Gigabyte. Jeżeli chodzi o lokatę swoich oszczędności, oraz własne oczekiwania możemy brać je śmiało pod uwagę, szczególnie jeżeli znajdziemy dany egzemplarz w dobrej cenie.

Ze względu na ciche i wydajne chłodzenie, możliwość kontroli napięcia oraz świetny overclocking testowanej karcie 9800GT od Gigabyte'a dokładam do oceny ogólnej kolejną gwiazdkę. Puenta w odniesieniu do samego 9800GT jest jednak taka, iż prezentuje on "ogładę" miętówki w opakowaniu po cukierku toffi. Czy warto się nim jeszcze zatem, w proponowanych cenach, interesować? Z takim pytaniem trzeba już nie tylko dobrze przyjrzeć się wykresom gier które nas najbardziej interesują, ale zwyczajnie, porządnie przespać ...

• cena karty Gigabyte GeForce 9800 GT w dniu publikacji: do 430 zł

Podziękowania dla firmy Komputronik za wypożyczenie karty do testów