Archeolodzy opisali wyniki prac prowadzonych na obrzeżach dawnego miasta Argisztichinili, gdzie udało się zarejestrować rozbudowaną sieć powiązaną z doprowadzaniem i rozprowadzaniem wody. Zwracają uwagę, że skala założenia sugeruje planowany projekt infrastrukturalny, istotny nie tylko dla samego ośrodka, lecz także dla jego rolniczego zaplecza w Kotlinie Ararackiej.
Starożytne kanały w okolicach Argisztichinili
W trakcie rozpoznania zsumowano 1019 km obiektów i form terenu związanych z gospodarką wodną. W tej liczbie badacze ujęli m.in. około 135 km reliktów kanałów ocenianych jako prawdopodobnie starożytne, a także niemal 420 km dawnych koryt rzek i strumieni. Osobno zinwentaryzowano też blisko 429 km współczesnych kanałów irygacyjnych.
Prace osadzono w realiach królestwa Urartu (utożsamianego z biblijnym Araratem), które ponad 2,7 tys. lat temu miało rozwijać zaawansowane systemy nawadniające. Jak wskazano, źródła epigraficzne zachowały urartyjskie inskrypcje, z których ma wynikać, że istniało pięć głównych kanałów doprowadzających wodę zarówno do miasta, jak i na pola uprawne, do sadów oraz winnic.
"Pot zalewa oczy". Brak klimatyzacji w autobusach
Nauka w Polsce podkreśla, że przez stulecia krajobraz regionu ulegał znacznym przeobrażeniom, a wiele starszych kanałów zostało zniszczonych lub przekształconych wskutek działalności rolniczej oraz budowy nowszej infrastruktury. Z tego względu szczególnie ważne były narzędzia takie jak teledetekcja satelitarna i analiza cyfrowych modeli terenu, dzięki którym można wychwycić nawet kilkucentymetrowe różnice wysokości sugerujące obecność dawnych struktur.
W projekcie wykorzystano również archiwalne zobrazowania satelitarne programów CORONA i GAMBIT z lat 60. i 70. XX wieku. Materiały te pokazują obszar jeszcze sprzed intensywnej mechanizacji rolnictwa i rozbudowy współczesnych systemów nawadniania. Badacze zwrócili przy tym uwagę, że pozostałości dawnych kanałów mogą wpływać na wilgotność gleby i stan roślinności, co czasem da się odczytać w danych satelitarnych.
Autorzy publikacji zastrzegli, że nie wszystkie rozpoznane kanały muszą pochodzić z czasów Urartu — część z nich mogła powstać już po upadku tego królestwa około 590 r. p.n.e. Dlatego, by lepiej uporządkować chronologię systemu, zaplanowane są dalsze analizy, m.in. odwierty i pobór próbek z dna kanałów w poszukiwaniu materiału organicznego, który pozwoliłby na datowanie radiowęglowe.
