Radeony Golden Sample Gainwarda: HD4850 i HD4870

Dobrze wszystkim znana firma Gainward, słynąca niegdyś z wysokiej jakości swoich produktów, po przejęciu w 2005 roku przez prężnie działającą tajwańską korporację Palit Microsystems, wg niektórych zagorzałych fanów starej marki straciła sporo na swoim image'u. Nie od dziś wiadomo, iż głównym sukcesem tajwańskiej firmy jest dostarczanie produktów w jak najniższych cenach, a tu z kontrolą jakości bywa bardzo różnie. Nie inaczej jest w przypadku produktów wypuszczanych dziś pod marką Gainward. W przypadku kart Palita, jak i Gainwarda mamy także do czynienia z niemal wiernymi kopiami tych samych modeli, różniących się co najwyżej kolorystyką chłodzenia oraz projektem samego pudełka, nie wspominając rzecz jasna o producenckim logo.

Z racji tego iż Radeon HD4850 to obecnie jedna z najbardziej rozchwytywanych konstrukcji na rynku GPU, wspomniany Gainward wprowadził tu także swoich przedstawicieli. Wersje Golden Sample to już niemal legenda jeżeli chodzi o osiągi, jakość wykonania, podatność na overclocking oraz stabilność pracy. Dziś choć z tych własności zostało nie wiele, głównym atutem wersji GS ma być bardzo wysoka wydajność w konkurencyjnej cenie.

Do testów dotarły dwie przykuwające uwagę karty z serii Golden Sample, wyposażone w autorskie systemy chłodzenia. Pierwszą z nich jest  wykorzystujący układ RV770(pro), fabrycznie podkręcony Radeon HD4850. Podobnie jak w przypadku Palita, w odróżnieniu od większości produktów firm bardziej „markowych”, wykorzystuje znacznie tańszą płytkę PCB, i nie chodzi tu bynajmniej o samą jej długość, ale także mniejszą liczbę warstw (layers) po których „podążają” sygnały. Oczywiście w przypadku dobrze zaprojektowanego PCB, oraz większego rozpowszechnienia się cyfrowych wyjść DVI/HDMI, sprawa ilości warstw nie odgrywa już większego znaczenia, warto jednak mieć to na uwadze.

(*) temperatury odczytywane z  GPU-Z v0.2.8 / RT Hardware Monitor 2.11

(**) maksymalne stabilne taktowanie odszukane przy pomocy ATi Overdrive, RT2.11, AtiTool 0.27b4 / Artifact Scanner, Fur Stability Benchmark

Gainward HD4850 GS 512MB – standardowe informacje z GPU-Z

Charakterystyczną cechą karty Gainwarda, jest rozbudowany moduł chłodzący układ oraz sekcję zasilania. Pod czarno zadymionym, przezroczystym plastikiem kryje się sporej wielkości radiator z aluminiowymi żeberkami oraz parą heat-pipe'ów transportujących ciepło w wyżej położone partie finów. Przedmuchem nagromadzonej energii cieplnej zajmuje się wentylator umieszczony, podobnie jak w przypadku „szafirowego” Vapor-X, niemalże centralnie.

Po względem ergonomii konstrukcja „made in Gainward” prezentuje się całkiem nieźle. Wicherek posiadający 4-pinową wtyczkę zasilania, nie sprawia najmniejszych kłopotów podczas opcjonalnej regulacji. Tu jednak czeka nas nie mała niespodzianka. Domyślnie dobrana prędkość wiatraka jest na tyle optymalna, iż takiej operacji, w typowych warunkach użytkowania, przeprowadzać zwyczajnie nie trzeba.

Spełnia on swoje zadanie w 100%, nie tylko pod względem generowania ledwie zaznaczonego szumu (trzeba bardzo się wsłuchiwać), ale przede wszystkim rozpraszając ciepło i zbijając temperaturę do naprawdę niskich wartości.

Porównując natężenie hałasu, produkowane przez zainstalowany na karcie wentylator, można bez problemu stwierdzić, iż w trybie 2D nie ustępuje ono wielce konstrukcji pasywnej (do 1,1dB). Podczas pracy GS zaznacza swoją obecność w stosunku do „pasywki” niemal o rząd wielkości (do 4dB). W kwestii wyjaśnienia, miejmy na uwadze że skala pomiarowa dB wzrasta logarytmicznie, stąd już 2-3dB więcej będą odczuwane jako dosyć dobrze słyszalne. Różnicę 5-6dB natomiast, będziemy odczuwać jako podwojenie się natężenia hałasu. Warto też pamiętać że w typowych warunkach mieszkaniowych, tzw. szum akustyczny tła wynosi około 30-35dB.

** natężenie generowanego przez karty hałasu wraz platformą testową (zasilacz, wentylator procesora)

Odnotowane temperatury kształtują się w granicach 32 stopni w stanie trybie 2D, oraz około 60 stopni podczas pracy. Wszystko przy bardzo cichym i nie narzucającym się użytkownikowi chłodzeniu. Wentylator nie podnosi przy tym prędkości powyżej przypisane w sterowniku, domyślne 50%. Wielkie brawa!

Gainward HD4850 GS 512MB – temperatura karty w trybie 2D /RT Hardware Monitor

Gainward HD4850 GS 512MB – temperatura karty w trybie 3D /RT Hardware Monitor

Nie ukrywam zatem, iż na chwilę obecną będzie to najlepiej zaprojektowany, fabrycznie montowany moduł chłodzenia z jakim miałem styczność przy okazji testów kart HD4850, i już z tego powodu zasługuje na pełną rekomendację.

przewidziane „widełki” pod ATiOverdrive mieszczą maksymalne stabilne wartości

Domyślnie taktowania pomimo, iż są stosunkowo wysokie, niektórych użytkowników mogą nie usatysfakcjonować. Karta jednak dzielnie znosi dodatkowe megaherce. Możliwości O/C tej konstrukcji to zegary: 746MHz (rdzeń) oraz 1138MHz (pamięci). Wartości może niezbyt imponujące, jednak nie wyłamujące się zanadto, przynajmniej jeżeli chodzi o możliwości układu, spośród innych wyników osiągniętych na kartach fabrycznie podkręconych.

RivaTuner, w odróżnieniu od ATiOverdrive, pozwoli podkręcić kartę co do jednego MHz

Zmierzony pobór energii także nieco zaskakuje, również bardzo pozytywnie. Karta w spoczynku pobiera kilkanaście wat mniej, aniżeli model referencyjny. Tu duże znaczenie może mieć nieco inaczej rozwiązana sekcja zasilania, a także mniej skomplikowana płyta PCB.

**pobór energii przez całą jednostkę testową bez wyświetlacza

Wyposażenie, wzorem Palita pozostawia sporo do życzenia. Do dyspozycji będziemy mieć jedynie przejściówkę DVI-Dsub (dodajmy różową) oraz sterowniki (wraz z ExpertTool).

Autorska aplikacja ExperTool fo ATi, pozwoli nie tylko podkręcić kartę, ale również kontrolować wentylator

Nie zabrakło także ciekawego kabelka. Mowa o załączonej przelotce zasilania z 6-iu do 8-iu pinów w formacie PEG. Jako że karta posiada 8-pinowe gniazdo dodatkowego zasilania, z wyposażeniem użytkownika w tego typu kabelek wiąże się mała nieścisłość. Na dobrą sprawę przy zastosowaniu takiego rozwiązania (dołączona przejściówka) nie zyskamy przecież nic poza dodatkowym przedłużaczem. Racjonalnym wyjaśnieniem tej sytuacji jednak może być chociażby fakt poprawy stabilności przy overclockingu z zastosowaniem właśnie opcjonalnej, „natywnej” wtyczki  8-pin.

Kolejna karta, wyposażona została w znacznie wyżej taktowany układ. Tym razem będziemy mieć do czynienia z Radeonem HD4870 GS, a więc „Złotym Samplem” wyposażonym w 512MB pamięci GDDR5.

Specyfikacja drugiej już konstrukcji Gainwarda, jak na „GS-a” przystało, pod względem zegarów, także odbiega od parametrów wytyczonych dla kart referencyjnych. W tym przypadku mamy jednak do wyboru aż dwa domyślne tryby pracy („Normal” oraz „Turbo”). Tryb „Normal” dotyczy zegarów 750MHz dla rdzenia, oraz 950MHz (3800 QDR) dla pamięci. Tryb „Turbo” to taktowanie na poziomie 775MHz – rdzeń, 1000MHz – pamięci. Stosowną nastawę wybieramy „sprzętowo”  poprzez przestawienie zworki/switcha znajdującego się na śledziu karty.

Po wybraniu odpowiedniego dla nas trybu pracy następuje podmiana stosownego biosu. Spowoduje ona także konieczność przeinstalowania w systemie sterownika grafiki.

(*) temperatury odczytywane z  GPU-Z v0.2.8 / RT Hardware Monitor 2.11

(**) maksymalne stabilne taktowanie odszukane przy pomocy ATi Overdrive, RT2.11, AtiTool 0.27b4 / Artifact Scanner, Fur Stability Benchmark

Gainward HD4870 GS 512MB – standardowe informacje z GPU-Z / tryb Turbo

Konstrukcja, jak zwykle w przypadku HD4870, jest typowym „dwuslotowcem”, wyposażonym przy tym w sporej wielkości radiator. Na śledziu znajdziemy komplet cyfrowych wyjść, wśród  których, oprócz dwóch złącz DVI znajdziemy także cyfrowe HDMI. Najciekawszym jednak rozwiązaniem jest, wykorzystany do schładzania silnie grzejącego się układu, system dwóch pracujących równolegle wentylatorów o średnicy odpowiednio 70 oraz 80 milimetrów. Mniejszy wiatrak posiada jednak ogromną wadę, którą jest stała i maksymalna przy tym prędkość obrotowa. W związku z tym, że jest on zasilany z dodatkowego, dwu pinowego złącza nie obsługiwanego przez sterownik czy aplikacje narzędziowe, nie będziemy niestety mogli swobodnie zmieniać jego szybkości.

80-tka jak najbardziej jednak, w zależności od obciążenia, zmienia swą prędkość dynamicznie. Z poziomu RivaTuner, ATiOverdrive, czy też ExperTool będziemy zatem w stanie kontrolować ją manualnie.

Sam radiator, pomimo iż gabarytowo dosyć spory, radzi sobie z RV770(xt) raczej średnio. Pomimo szybko obracającego się wentylka 70mm, w przypadku obniżenia prędkości większej 80-tki do poziomu 50% (tryb 3D), karta dosyć szybko osiąga temperaturę przekraczającą 90stopni. Obniżenie obrotów 70-tki opcjonalnym, sprzętowym regulatorem może mieć zatem ujemny wpływ na pracę akceleratora w trybie 3D.

W przypadku regulacji automatycznej, temperatury są jednak utrzymywane, jeżeli chodzi o HD4870, na bardzo niskim poziomie. Zanotowane niecałe 45stopni podczas spoczynku oraz 71 podczas pracy to wartości co najmniej akceptowalne.

Gainward HD4870 GS 512MB – temperatura karty w trybie 2D /RT Hardware Monitor

Gainward HD4870 GS 512MB – temperatura karty w trybie 3D /RT Hardware Monitor

Pomimo dobrych „osiągów” przy odprowadzaniu ciepła, nie możemy być tu w pełni zadowoleni, głównie za sprawą wydobywających się z karty odgłosów. Mniejszy wentylator, czy to w trybie spoczynku, czy podczas pracy w środowisku 3D, nieustannie „katuje” nas swoimi mało przyjaznymi częstotliwościami. Bardzo trudno będzie się zatem skoncentrować, na przykład przy edycji bazy danych czy pisaniu pracy w wordzie. Zastosowane „dualne” chłodzenie, w odróżnieniu od wersji jedno wentylatorowej, wydaje się zatem pomysłem chybionym. Jako żywo nasuwa się tu także analogia do testowanego przez nas wcześniej Palita z 8800GS.

Trudno stwierdzić co tak naprawdę kierowało producentem przy projektowaniu tego modułu. Trzeba jednak zaznaczyć iż nowe rewizje tej karty mają już posiadać obydwa wentylatory regulowane. Nowa „rewizja” powinna zatem sporo zyskać, choć tak naprawdę nie wiadomo jak przełoży się to na osiągane temperatury.

Zmierzony poziom produkowanego hałasu, to 44dB podczas spoczynku oraz 45dB podczas intensywnej pracy w środowisku 3D. Warto przy tym zaznaczyć iż wartości te były mierzone przy stanowisku pomiarowym, na wysokości głowy. W cichym otoczeniu, odczuwalność generowanego szumu na poziomie 45dB będzie już bardzo irytująca. W przypadku pomiaru w odległości ok. 30cm od karty, wartości te wzrastają o kolejne 8-10dB. To już bardzo dużo. Zbliżone wyniki w trybach 2D oraz 3D, są wypadkową stałej pracy zagłuszającego wszystko wokół 70mm wentylatora.

** natężenie generowanego przez karty hałasu wraz platformą testową (zasilacz, wentylator procesora)

Szukanie bardziej pozytywnych aspektów tej konstrukcji, zakończyło się podczas testów w trybie „Turbo”. Z przełącznikiem ustawionym na ten zakres, karta nie pozwalała nawet na minimalne O/C – szybko pojawiające się artefakty. Co ciekawe, po przełączeniu w pozycję „Normal” (zegary 750/950), kartę udało się podkręcić nieco ponad wartości nominalne dla ustawień „turbodoładowanych”. Chwilowe możliwości O/C rdzenia zakończyły się jednak przy zegarze 786MHz, pamięci pracowały natomiast bez większego „zająknięcia” z prędkością nawet 1042MHz (4168 w trybie QDR). Overclocking więc nie tylko problematyczny ale i stosunkowo słaby.

Przy pomocy RivaTuner udało się osiągnąć wartości które widać na załączonym zrzucie, niestety nie do końca stabilne

**pobór energii przez całą jednostkę testową bez wyświetlacza

Pobór energii, podobnie jak miało to miejsce z poprzednią kartą, jest nieco niższy we wszystkich trybach pracy od apetytu na „prąd” wersji referencyjnych, czy konstrukcji podkręconych fabrycznie.

Wyposażenie pudełka jest także „troszeczkę” lepsze od  HD4850 GS. Oprócz przejściówki DVI-Dsub (ponownie różowa), do dyspozycji dostaniemy przydatny adapter DVI-HDMI. Tylko tu znów będzie mały dysonans. Takiej przejściówki nie znajdziemy tam, gdzie była by ona rzeczywiście przydatna – wersja z HD4850, a jest w pudełku produktu który takie złącze posiada na śledziu ;)

Przejściówka może być jednak mile widziana przez osoby chcące podłączyć do karty np. dwa wyświetlacze wyposażone w takie złącze.

Dopełnieniem tej skromnej zawartości jest oczywiście program ExperTool, służący do podkręcania oraz prostego monitoringu, znajdziemy go wraz ze sterownikami na dołączonej płytce.

ExperTool – 813MHz to maksymalny, dostępny z zakładki, zegar rdzenia w trybie Turbo

• procesor: intel Core2Duo E8400 Wolfdale 3.0@3.8GHz 1.36V
• płyta głowna: Gigabyte GA-X48-DQ6 (iX48) CrossFireX s775
  (bios F8A)
• chłodzenie CPU: Scythe Ninja rev2
• pamięci RAM: OCZ Reaper HPC DDR2-1066 2x1GB CL5-5-5-15 CMD 2T
• dysk twardy: Seagate 250GB 7200.10, 16MBcache NCQ
  (ST3250410AS)
• monitor LCD: iiyama ProLite E2403WS 24”
• obudowa: Chieftec CH-03-PA MIDI Tower
• zasilacz :Chieftec CFT-620-A12S 620W
  (+12V1 – 16A, +12V2 – 25A, +12V3 – 17A) – max 500W
  (+5V – 30A, +3,3V – 28A) – max 180W

Sterowniki, system operacyjny i narzędzia:

• Windows XP Professional SP3 PL
• Windows VISTA Home Premium SP1 PL
• DirectX August'08 update
• intel INF update utility v9.0.0.1008
• nVIDIA PhysX driver v8.08.18 - GeForce 9 series/GTXseries
• nVIDIA PhysX driver v8.09.04 - Gigabyte GTX260 (216SP)
• ati: Catalyst 8.8 (8.522) – Radeon HD3xxx/4xxx series – Vista/XP
• ati: Catalyst 8.9beta (8.523) – Radeon HD4600 series – Vista/XP
• ati: Catalyst 8.9 (8.530) – Gigabyte HD4850 series / HiS IceQ4 – Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.92 beta – GeForce 9 series - Vista/XP
• GPU-Z 0.2.8
• FRAPS 2.9.6
• RivaTuner 2.11
• Fur Stability Benchmark
• AtiTool 0.27b4

Karty użyte do testu:

• Gainward HD4870 (750/3800 : 775/4000) 512MB GoldenSample
• Sapphire HD4870 (780/4000) 512MB Toxic
• MSI HD4870 (750/3600) 512MB
• Gainward HD4850 (700/2200) 512MB GoldenSample
• ASUS HD4850 (680/2100) 512MB TOP
• ASUS HD3870X2 (825/1800) 1GB
• HiS HD3870 GDDR4 (777/2252) 512MB
• MSI HD4670 GDDR3 (750/2000) 512MB
• MSI HD4650 DDR2 (600/1000) 256MB

• Gigabyte GeForce GTX260OC (576/1242/1998) 896MB (216SP)
• Gigabyte GeForce GTX260 (576/1242/1998) 896MB (192SP)
• ASUS GeForce 9800GTX+ (740/1836/2200) 512MB
• ASUS GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB HybridPower
• Gigabyte GeForce 9600GT (650/1625/1800) 512MB
• XFX GeForce 9600GSO (680/1700/1900) 384MB XXX

** poglądowy schemat rozmieszczenia punktów pomiaru generowanego hałasu [dB]

1.pierwszy punkt pomiarowy - karta

2.drugi punkt pomiarowy - stanowisko

Pod 3dMark'06 mocniejszy Golden Sample po uaktywnieniu trybu Turbo, prezentuje się na poziomie niemal identycznie taktowanego Toxica. Słabsza karta, wyposażona w Radeona HD4850, dodatkowo podkręcona, bardzo blisko nowej wersji GeForce GTX260(216SP).

Sytuacja analogiczna pod Vantage. „Turbodoładowany” GS z HD4870 na pokładzie oferuje te same osiągi co testowany niedawno Toxic z chłodzeniem Vapor-X. Podkręcona karta HD4850 GS, w profilu Extreme benchmarka, ustępuje natomiast niewiele GTX260, tym razem w starszej, 192-u shaderowej wersji.

Testy w popularnych grach dosyć dobrze odzwierciedlają poziom taktowania jakie ustalił dla obydwu kart producent. HD4870 GS niewiele ustępuje Toxic'owi, głównie za sprawą niższego o 5MHz zegara układu. Słabsza karta, dzięki wysokiemu taktowaniu (700/2200) wydaje się być propozycją znacznie lepszą od referencyjnego GeForce'a 9800GTX+.

Ogólne proporcje nie zmieniają się również po uaktywnieniu AntyAliasingu, dobre osiągi prezentują obydwie testowane karty. Jak na przewidziane segmenty, ich konkurencyjność zależeć będzie jednak nie tylko od wydajności, czy końcowej ceny, ale także, jak w przypadku mocniejszego modelu, generowanego podczas pracy hałasu. W tym przypadku było już naprawdę źle.

Obydwie testowane karty, to dwa zupełnie różne bieguny, nie tyle jeżeli chodzi o prezentowaną wydajność, co trafność doboru chłodzenia. W przypadku „słabszej” i tańszej zarazem karty należą się słowa uznania. Konstrukcja jest naprawdę udana, łącząc cichą pracę i niskie temperatury z całkiem niezłymi osiągami. Co do drugiej z kart jest niemal pewne, iż w takiej postaci nie powinna w ogóle ukazać się na rynku. Hałas generowany przez nie regulowalny, 70 milimetrowy wentylatorek jest na tyle „okrutny”, iż spowodowane tym bóle głowy trzeba uśmierzać aspiryną. Nie ulega zatem wątpliwości, bardziej wyczulony na tym punkcie użytkownik powinien trzymać się od tej konstrukcji z daleka. W domowym zaciszu oczekujemy czasem spokoju. Karta Gainwarda z HD4870, w takiej postaci, już nam tego nie zagwarantuje.

Gainward HD4850 512MB Golden Sample – konstrukcja w pełni zasługuje na rekomendację. Wysokie domyślne taktowanie, niska temperatura podczas spoczynku, nie wysoka podczas pracy, bardzo ciche chłodzenie, oraz dodatkowa podatność na podkręcanie rdzenia, to na pewno jej pozytywne aspekty. Mały minusik za niezbyt chętne do O/C pamięci, oraz przeciętną jakość wykonania. Te „niedogodności” są jednak zupełnie przyćmiewane, jeżeli spojrzymy na ten produkt pod szerszym kątem – na kartę łączącą kilka pozytywnych cech w jedną spójną całość. Przyznając jej znaczek Super Produktu, a tym samym pełną rekomendację, robię to z nieukrywaną przyjemnością.

Gainward HD4870 512MB Golden Sample – na drugim biegunie nasz wcześniej wspomniany, mocno drażniący bębenki produkt, wyposażony w dmuchawkę Dual-Fan. Bardzo nieudany moduł chłodzenia, słabe możliwości jeżeli chodzi o dodatkowe O/C, dodają do niezbyt przychylnej oceny kilku kolejnych minusów. Przed ewentualnym zakupem sprawdźmy zatem, czy oferowany model pochodzi ze starszej, testowanej tu serii. Jeżeli staniemy się już „szczęśliwym” posiadaczami tej „futurystycznej” konstrukcji, spróbujmy zareklamować kartę w sklepie, lub jeżeli takiej możliwości nie będzie (tłumaczenie „ten typ tak ma”), skontaktujmy się z supportem Gainwarda. Wg niepotwierdzonych jeszcze informacji, firma dosyła swoim, nie ukrywajmy, wpędzonym trochę w maliny, klientom sprzętowy regulator obrotów PWM. Zawsze to jakieś pocieszenie. Ocena 3 gwiazdki tylko i wyłącznie za to, że karta po prostu dobrze działa, oraz za to, że istnieje jeszcze coś takiego jak odpowiedzialność producenta (vide regulator obrotów).

Podsumowując, Radeon HD4850 w wykonaniu Gainwarda bez dwóch zdań zasługuje na znaczek Golden Sample, co do tego nie mam najmniejszych wątpliwości. W przypadku drugiej karty, niestety ogólnie pojęte wątpliwości, to pierwsze co nasunie się na myśl zaraz po jej pierwszym „odpaleniu”.

 Podziękowania dla firmy Komputronik za wypożyczenie kart do testów: