Pilotaż obejmuje 100-metrowy fragment czynnej linii w pobliżu miejscowości Buttes, gdzie moduły ułożono na tyle nisko, by składy mogły bez przeszkód przejeżdżać nad nimi. System przygotował szwajcarski startup Sun-Ways: instalacja ma moc 18 kW, a w założeniach pozwoli uzyskać ok. 16 tys. kWh energii rocznie. Istotną częścią koncepcji jest też to, że panele da się szybko zdjąć, gdy pojawi się potrzeba prac utrzymaniowych na torowisku.
Odcinek działa od 24 kwietnia 2025 r. na linii 221 obsługiwanej przez regionalnego przewoźnika TransN w kantonie Neuchâtel. Cały test zaplanowano na trzy lata — do kwietnia 2028 r. W tym okresie Sun-Ways chce ocenić nie tylko realną produkcję energii, ale również to, jak rozwiązanie wpływa na przeglądy torów i bieżące utrzymanie infrastruktury. W planie jest także analiza problemów praktycznych, takich jak zabrudzenia, odblaski oraz współpraca instalacji z kolejowymi urządzeniami.
Jak przebiega pilotaż Sun-Ways w Buttes
Pomysł firmy opiera się na wykorzystaniu przestrzeni, która i tak istnieje między szynami, zamiast stawiania nowych farm fotowoltaicznych na kolejnych działkach. Sun-Ways podkreśla, że montaż ma odbywać się przy użyciu specjalnej maszyny przygotowanej wspólnie ze spółką Scheuchzer. Panele o szerokości jednego metra mają być "rozwijane" wzdłuż toru w sposób przypominający rozkładanie wykładziny, co ma usprawnić instalację i ewentualny demontaż.
Milion satelitów na orbicie? To koniec badań wszechświata
Inicjatywa przyciąga uwagę również poza granicami Szwajcarii. Sun-Ways zawarł porozumienie z francuskim operatorem SNCF, który otrzymuje dostęp do danych o produkcji energii, wyników technicznych oraz wniosków z eksploatacji. Z opisywanych informacji wynika, że Francuzi szczególnie przyglądają się temu, jak panele wpływają na dostępność infrastruktury i prace utrzymaniowe. Z kolei według Euronews zainteresowanie projektem mają wyrażać także Włosi.
Czy fotowoltaika na torach to dobre rozwiązanie
Rozwiązanie ma wpisywać się w szwajcarskie realia, gdzie rozwój odnawialnych źródeł energii często zderza się z oporem wobec inwestycji zmieniających krajobraz. W 2023 r. wyborcy odrzucili propozycję montowania paneli na górskich stokach, dlatego wykorzystanie już istniejących korytarzy infrastrukturalnych — takich jak kolej — może być postrzegane jako wariant łatwiejszy do zaakceptowania.
Jednocześnie środowisko kolejowe stawia przed taką technologią bardzo konkretne wymagania. Moduły muszą poradzić sobie z drganiami, pyłem, śniegiem, przemieszczaniem się podsypki oraz falami ciśnienia wywoływanymi przez przejazdy pociągów. To m.in. dlatego Szwajcarski Federalny Urząd Transportu w 2023 r. początkowo nie dopuścił projektu, wskazując na kwestie bezpieczeństwa i utrzymania.
Dopiero po kolejnych testach, analizach bezpieczeństwa i dopracowaniu prototypów przedsięwzięcie mogło wyjść w teren. Firma deklaruje, że zastosowała bardziej wytrzymałe moduły, powłoki antyodblaskowe oraz czujniki, a w dalszych rozważaniach pojawiają się także szczotki montowane do pociągów, które miałyby usuwać kurz i inne zanieczyszczenia z paneli.
