Nietypowe obserwacje stały się możliwe dzięki serii bardzo bliskich przelotów Cassini przy Saturnie w ostatniej fazie misji. Właśnie wtedy, korzystając z niewielkiej odległości od planety, sonda zebrała informacje, których nie dałoby się uzyskać z dalszej orbity. Kluczową rolę odegrał instrument Radio and Plasma Wave Science (RPWS), który wychwycił plazmowe fale przepływające między Saturnem a Enceladusem.
Badacze podkreślali, że zarejestrowane fale nie są dźwiękiem w klasycznym sensie — w przestrzeni kosmicznej brak ośrodka, takiego jak powietrze, który przenosi fale akustyczne. Sygnały mieszczą się jednak w zakresie częstotliwości odbieranych przez ludzkie ucho, dlatego przekształcono je na formę audio. Po konwersji zapis przypominał obcy w brzmieniu zestaw gwizdów i kliknięć, co zwróciło uwagę zespołu analizującego dane.
Sounds of Saturn: Hear Radio Emissions of the Planet and Its Moon Enceladus
Planetolog Ali Sulaiman z University of Iowa wyjaśniał, że Enceladus można porównać do niewielkiego "generatora" krążącego wokół Saturna i stale dostarczającego energii. Gdy Cassini przemieszczała się w przestrzeni między planetą a księżycem, pomiary pokazały też reakcję Saturna: emisję plazmowych sygnałów prowadzonych liniami pola magnetycznego, które spinają oba ciała nawet na dystansie setek tysięcy mil.
Milion satelitów na orbicie? To koniec badań wszechświata
Wcześniej podobne zjawiska, określane jako syk zorzowy, obserwowano podczas przelotów w pobliżu Enceladusa. Nowością okazał się fakt, że po raz pierwszy tę charakterystyczną sygnaturę elektromagnetyczną zarejestrowano blisko Saturna, a nie wyłącznie w otoczeniu księżyca. Wyniki opisano szczegółowo w dwóch publikacjach w czasopiśmie "Geophysical Research Letters" z 2018 r.
Naukowcy zwracają uwagę, że zależności między Saturnem a Enceladusem wyraźnie odbiegają od tych znanych z układu Ziemia–Księżyc. Istotną rolę odgrywają gejzery na Enceladusie, które wyrzucają wodę w przestrzeń i zasilają jeden z pierścieni Saturna. Co więcej, magnetosfera Saturna obejmuje Enceladusa, podczas gdy ziemski Księżyc przez większość czasu porusza się poza dominującym wpływem ziemskiego pola magnetycznego.
Analizy pomiarów podkreśliły, jak wyjątkowe jest powiązanie planety z jej lodowym satelitą i jak specyficzne cechy ma cały system Saturna. Mimo że misja zakończyła się niemal dekadę temu, naukowcy nadal znajdują w archiwach Cassini nowe informacje — co pokazuje, że projekt wciąż ma duże znaczenie dla poznawania procesów zachodzących w kosmosie.
