Sztuczna inteligencja nie będzie już udawać człowieka. Wchodzi nowe prawo UE 

Od 2 sierpnia w całej Unii Europejskiej weszły w życie kolejne przepisy AI Act dotyczące przejrzystości sztucznej inteligencji. Nowe regulacje działają bezpośrednio we wszystkich państwach UE, więc nie wymagają dodatkowych przepisów krajowych. Jak wyjaśnili PAP dr Maria Dymitruk i dr Michał Nowakowski, nowe obowiązki obejmują m.in. oznaczanie deepfake'ów, informowanie o kontakcie z chatbotem oraz ujawnianie użycia wybranych systemów biometrycznych.

- O ile powszechnie deepfake kojarzy się z manipulowaniem wizerunkiem znanych osób, np. tworzeniem memów z papieżem w modnej kurtce albo rapującym politykiem, o tyle AI Act obejmuje tym pojęciem każdy przypadek, w którym u odbiorcy można stworzyć wrażenie, że ogląda autentyczny materiał - zaznaczyła Maria Dymitruk, partnerka, radczyni prawna i specjalistka praktyki prawa sztucznej inteligencji w kancelarii Lubasz i Wspólnicy w rozmowie z PAP.

W praktyce oznacza to, że podmioty korzystające z narzędzi AI do tworzenia deepfake'ów muszą wyraźnie oznaczać takie treści. Chodzi o obrazy, nagrania audio i wideo, które mogą sprawiać wrażenie autentycznych i naśladują ludzi, miejsca, przedmioty albo zdarzenia. Ekspertka zwróciła uwagę, że unijna definicja jest szersza niż potoczne rozumienie deepfake'ów ograniczane zwykle do wizerunków znanych osób.

Według dr Dymitruk obowiązek oznaczania dotyczy co do zasady firm i sektora publicznego, a nie osób prywatnych. Jeśli przedsiębiorca przygotuje realistyczną reklamę z użyciem AI, powinien to jasno zaznaczyć. Ekspertka oceniła jednocześnie, że przepisy najmocniej odczują odbiorcy reklam i innych materiałów biznesowych, natomiast skala dezinformacyjnych deepfake'ów obecnych w internecie może pozostać bez większych zmian.

Dr Michał Nowakowski, który zajmuje się wdrażaniem sztucznej inteligencji, zaznaczył w rozmowie z PAP, że samo oznaczenie materiału skrótem AI może nie wystarczyć. Jego zdaniem bez edukacji cyfrowej wielu użytkowników nie zrozumie ani znaczenia takiej informacji, ani tego, że wygenerowany obraz czy dźwięk nie przedstawia rzeczywistości.

AI Act łagodzi zasady dla treści artystycznych, satyrycznych i fikcyjnych. W takich przypadkach trzeba ujawnić użycie AI, ale w sposób, który nie utrudnia odbioru utworu. Dr Nowakowski wyjaśnił, że realistyczny film stworzony jako deep fake nie musi być oznaczony przez cały czas emisji i może zawierać taką informację np. dopiero w napisach końcowych. Inaczej wygląda sytuacja reklam, które zasadniczo powinny być oznaczane już przy pierwszym kontakcie odbiorcy z materiałem.

Od 2 sierpnia nowe wymogi obejmują też dostawców chatbotów i voicebotów. Jeśli z kontekstu nie wynika jasno, że użytkownik rozmawia z maszyną, system powinien go o tym poinformować. Ten obowiązek dotyczy zarówno narzędzi używanych wobec klientów, jak i rozwiązań wdrażanych wewnątrz firm dla pracowników.

Przepisy przewidują sankcje za naruszenie zasad przejrzystości. Maksymalna kara może wynieść 15 mln euro albo 3 proc. światowego obrotu. dr Nowakowski zaznaczył, że przy kampaniach reklamowych odpowiedzialność może spaść na agencję marketingową albo na klienta, zależnie od tego, kto faktycznie decyduje o użyciu systemu AI. Dlatego sposób korzystania z takich narzędzi powinien być dokładnie opisany w umowie.

Nowe obowiązki obejmują również systemy rozpoznawania emocji i kategoryzacji biometrycznej. Osoba poddawana działaniu takich rozwiązań musi otrzymać informację, że system analizuje jej cechy fizyczne lub zachowanie. Komisja Europejska zalicza do tego m.in. rysy twarzy, kolor oczu, DNA, a także elementy behawioralne, takie jak sposób naciskania klawiszy czy chód.

Kolejna grupa przepisów dotyczy dostawców generatywnej sztucznej inteligencji, którzy wprowadzą swoje usługi lub produkty po 2 sierpnia br. Będą oni musieli oznaczać wygenerowane treści w formie możliwej do odczytu maszynowego, np. przez znak wodny lub metadane. W przypadku systemów już obecnych na rynku, takich jak ChatGPT czy Grok, termin dostosowania upływa 2 grudnia br. Sam AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., a całość regulacji zacznie obowiązywać w pełnym zakresie w 2028 r.