Teleskop Swift spłonął w atmosferze po 20 latach pracy

4 listopada o 13:39 czasu polskiego Obserwatorium Swift zakończyło pracę na orbicie i wróciło na Ziemię. Konstrukcja o masie 1,45 tony rozpadła się w atmosferze nad północną Sumatrą. Specjaliści zakładali wcześniej, że dominująca część urządzenia spłonie w trakcie wejścia w atmosferę.

Swift został wyniesiony w przestrzeń kosmiczną w listopadzie 2004 r. Plan zakładał dwuletnią misję, skoncentrowaną na wykrywaniu rozbłysków gamma, czyli najbardziej energetycznych eksplozji we Wszechświecie. Nazwa teleskopu miała podkreślać jego szybkość działania: S. Bradley Cenko z NASA wyjaśniał, że instrument potrafił w około minutę wykonać obliczenia i przygotować zestaw narzędzi do obserwacji zarejestrowanego zjawiska.

W praktyce zakres badań szybko okazał się szerszy niż pierwotnie zakładano. Swift obserwował także supernowe, czarne dziury, planetoidy oraz komety, dostarczając danych istotnych dla rozwoju astrofizyki. W ciągu 20 lat działania teleskop zebrał informacje o ponad dwóch tysiącach rozbłysków gamma oraz 1,4 tys. supernowych.

W 2018 r. misję przemianowano na Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift Observatory, aby upamiętnić pierwszego głównego naukowca projektu. Ostatnie obserwacje naukowe wykonano oficjalnie 20 października tego roku, a długie utrzymanie teleskopu w sprawności wiązano także z wyjątkowo skuteczną pracą zespołu operacyjnego.

NASA próbowała wydłużyć życie teleskopu, podpisując w 2025 r. umowę z firmą Katalyst Space. Zadaniem przedsiębiorstwa było wykorzystanie specjalnego automatycznego pojazdu LINK, który miał podnieść Swifta na wyższą orbitę. Choć jednostkę serwisującą wysłano szybko, problemy z napędem oraz mechanizmami orientacji uniemożliwiły wykonanie zaplanowanego manewru.

Przedstawiciele agencji wskazywali, że taka operacja od początku wiązała się z dużym ryzykiem, ale doświadczenia z prób serwisowania sprzętu na orbicie mogą zaprocentować w kolejnych przedsięwzięciach. Z dostępnych danych wynika też, że obiekty o podobnych rozmiarach wracają na Ziemię średnio trzy razy dziennie, a ta liczba może rosnąć wraz z dalszym rozwojem satelitarnych megakonstelacji.