Zakazane chipy NVIDII trafiły do Chin? Badacze sprawdzili najnowsze modele AI 

Zespół Unemployment Labs przeprowadził analizę kryminalistyczną publicznie udostępnionych modeli sztucznej inteligencji. Nie korzystał przy tym z przecieków ani relacji anonimowych informatorów. Zamiast tego przyjrzał się cyfrowym śladom pozostawionym w samych modelach, a konkretnie ich początkowym wartościom liczbowym.

Dlaczego to ma znaczenie? Podczas przygotowywania modelu AI wykorzystywane są losowe wartości, które stanowią punkt wyjścia do dalszego treningu. Sposób ich generowania zależy między innymi od architektury procesora graficznego. W efekcie układ GPU pozostawia charakterystyczny wzorzec, który można później odtworzyć i porównać z konkretnymi generacjami sprzętu.

Badacze wykorzystali tę właściwość do sprawdzenia, czy chińskie laboratoria korzystały z najnowszych układów NVIDIA Blackwell. Wyniki wskazują, że ślady takiego sprzętu znaleziono w sześciu modelach czterech firm: DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax oraz Ant Group.

NVIDIA Blackwell pojawił się w sześciu modelach

Analiza objęła kolejne generacje modeli publikowanych przez chińskie przedsiębiorstwa. Co szczególnie interesujące, starsze wersje tych samych projektów wskazywały na wykorzystanie układów NVIDIA Hopper, natomiast nowsze pozostawiły już ślady architektury Blackwell.

W przypadku DeepSeek chodzi o modele V4-Flash oraz V4-Pro. Pierwszy wskazuje na układy B200/B300, drugi na GB200/GB300. Podobny wzorzec znaleziono w Kimi K3 i Kimi K3.1-Pro od Moonshot AI, a także MiniMax-M3 oraz Ling-3.1-flash rozwijanym przez Ant Group.

To istotna różnica, ponieważ procesory Blackwell należą do najnowszej generacji układów NVIDIA i są objęte amerykańskimi ograniczeniami eksportowymi. Ich dostarczenie do Chin wymaga specjalnych zezwoleń.

Nawet 12 tys. procesorów i setki milionów dolarów

Nie mówimy przy tym o pojedynczych kartach graficznych wykorzystanych do eksperymentów. Według szacunków Unemployment Labs trening pięciu głównych modeli wymagał łącznie około 12 tys. chipów Blackwell.

Największe przedsięwzięcia miały wykorzystywać klastry złożone z około 4500 układów w przypadku Kimi K3 oraz 3000 w przypadku DeepSeek-V4-Pro. Procesory miały pracować nieprzerwanie przez dwa–trzy miesiące.

Skala inwestycji robi wrażenie również pod względem finansowym. Przy szacunkowej cenie 70 tys. dolarów za pojedynczy układ Blackwell same największe klastry mogły być warte od 200 do 300 mln dolarów. Łączna wartość sprzętu wykorzystanego w pięciu analizowanych treningach miała przekroczyć pół miliarda dolarów.

Czy Chiny złamały amerykańskie ograniczenia?

Tutaj sprawa robi się bardziej skomplikowana. Wyniki analizy wskazują na dostęp chińskich firm do infrastruktury wykorzystującej najnowsze układy NVIDIA, ale nie dowodzą, że procesory fizycznie znalazły się na terytorium Chin.

Istnieje bowiem możliwość, że firmy korzystały z mocy obliczeniowej wynajmowanej w zagranicznych centrach danych lub za pośrednictwem usług chmurowych. Badanie nie pozwala ustalić, gdzie znajdowały się serwery ani w jaki sposób uzyskano do nich dostęp.

Nie można więc na tej podstawie jednoznacznie stwierdzić, że doszło do złamania amerykańskich przepisów eksportowych. Można natomiast powiedzieć, że chińskie laboratoria znalazły się znacznie bliżej najnowszej technologii NVIDII, niż mogłyby sugerować obowiązujące ograniczenia.

Co ciekawe, nie wszystkie chińskie firmy korzystają z takiego sprzętu. Analiza modeli Alibaba Qwen, Zhipu GLM, Tencent i Xiaomi nadal wskazuje na starszą generację Hopper. Wygląda więc na to, że dostęp do najnowszych procesorów pozostaje ograniczony do części największych graczy na chińskim rynku AI.