Nowe procesory AMD Phenom II X4 965 Black Edition
AMD w tym roku zdecydowanie nie zasypuje gruszek w popiele. Fani "zielonych" nie mogą narzekać na brak nowych procesorów. Od początku roku firma przeprowadziła już pięć dużych premier procesorów w zasadzie dla wszystkich segmentów rynku. Obecnie doczekaliśmy się kolejnej. Na rynek trafia procesor Phenom II X4 965 Black Edition, jaki bez wątpienia zalicza się do segmentu high-end.
Czy nowy Phenom pomoże AMD w walce z nadchodzącymi i bez wątpienia konkurencyjnymi Core i5? Czy jest na tyle szybki, aby ostatecznie rozłożyć na łopatki Core 2 Quad? Czy nowy model podkręca się lepiej od poprzednich? Na te i kilka innych pytań odpowiemy w niniejszym tekście.
Seria Phenom II - krótka charakterystyka
Dla użytkowników niezaznajomionych z procesorami Phenom II przygotowaliśmy krótkie informacje o całej rodzinie.
Phenom II to rodzina procesorów AMD przeznaczonych do pracy z podstawką AM3, ale wstecznie kompatybilnych z gniazdem AM2+. Oznacza to, że jeśli masz komputer wyposażony w nowoczesną płytę główną z gniazdem AM2 i tonę wydajnych pamięci DDR2, jest spora szansa, że nowy procesor będzie u ciebie działał bez problemu. Oczywiście 100 proc. pewności nie ma, ale wszystkie w miarę nowe konstrukcje AM2/AM2+ obsługują Phenoma II bez najmniejszych problemów. Dla pewności, przed zakupem sprawdź to na stronie producenta swojej płyty głównej.
Wracając do Phenoma II, cała rodzina podzielona jest obecnie na cztery serie, o których pisaliśmy już wcześniej w tym roku:
Phenomy II X4 z serii 900 to aktualnie najszybsze sprzedawane przez AMD procesory przeznaczone do komputerów biurkowych. Wszystkie modele z linii 900, które są w sprzedaży, to jednostki czterordzeniowe przystosowane do pracy z podstawką AM3, a więc i z pamięciami DDR3. Co ważne, są wstecznie kompatybilne z gniazdem AM2+. Zamiast po raz kolejny wymienić co ma, a czego nie ma dany model, proponuję zapoznać się z poniższym zestawieniem procesorów:
| Oznaczenie | Phenom II X4 905e | Phenom II X4 945 | Phenom II X4 955BE | Phenom II X4 965 BE |
| Podstawka | AM2+/AM3 | AM2+/AM3 | AM2+/AM3 | AM2+/AM3 |
| Nazwa robocza | Deneb | Deneb | Deneb | Deneb |
| Rewizja rdzenia | C2+ | C2+ | C2+ | C2+ |
| Cache L1 | 4x 64kB | 4x 64kB | 4x 64kB | 4x 64kB |
| Cache L2 | 4x 512kB | 4x 512kB | 4x 512kB | 4x 512kB |
| Cache L3 | 6 MB | 6 MB | 6 MB | 6 MB |
| Mnożnik | 14 x | 15 x | 16 x (odblokowany) | 17 x (odblokowany) |
| HTT | 200 MHz | 200 MHz | 200 MHz | 200 MHz |
| HT Link | 2.0 GHz | 2.0 GHz | 2.0 GHz | 2.0 GHz |
| Taktowanie rdzenia | 2. GHz | 3.0 GHz | 3.2 GHz | 3.4 GHz |
| Tech. wykonania | 45 nm | 45 nm | 45 nm | 45 nm |
| TDP | 65 W | 125 W | 125 W | 140 W |
| Obsługiwana pamięć | Max DDR3 1333 | Max DDR3 1333 | Max DDR3 1333 | Max DDR3 1333 |
Cóż zatem zmieniło się po wprowadzeniu nowego modelu? W zasadzie niewiele.
"Zieloni" podnieśli domyślny mnożnik najwyższego modelu o 1, co spowodowało wzrost taktowania zegara do 3,4 GHz - niecałe 6 proc. więcej od modelu 955. Niestety podniesienie taktowania w konsekwencji wywołało także konieczność podniesienia wskaźnika TDP procesora do 140 W. Jakie są konsekwencje w praktyce? Niewielkie.
Warto jednak wiedzieć, że najtańsze płyty główne przeznaczone dla procesorów AMD domyślnie nie obsługują procesorów o TDP 140 W. Obsługują je tylko wyższe i droższe modele. Głównym problemem nie jest wydzielane ciepło, ale wydolność układów zasilania procesora. Model 965 z założenia przeznaczony jest na rynek high-end, a wszystkie płyty główne w tym segmencie takie procesory obsługują. Dlatego te 140 W nie powinny sprawiać kłopotu. Pozostaje zatem głownie bariera psychologiczna: czy powinniśmy się tym przejmować? Moim zdaniem nie.
W czasie testu miałem okazję porównać modele 955 i 965. Różnice termiczne między nimi są pomijalne. Nowy CPU miał temperaturę podobną do wcześniejszego modelu. Różnica wynosiła zaledwie jeden-dwa stopnie, a to można uznać niemal za błąd pomiarowy. Decyzja jak zawsze należy do was.
Fani podkręcania również będą w pewnym stopniu zawiedzeni, ponieważ model 965 używa tego samego rdzenia C2, co wszystkie poprzednie modele. Przynajmniej w teorii potencjał overclockingu procesora nie powinien się zmienić. Jak jest w praktyce, sprawdzimy nieco później.
Zmiana rewizji rdzenia planowana jest dopiero w modelu 975, o którym pogłoski coraz częściej zaczynają pojawiać się w internecie. Kiedy ten egzemplarz pojawi się na rynku? Na razie nie wiadomo.
Wprowadzenie nowego modelu procesora powoduje jedną bardzo pozytywną reakcję rynku. Ceny wszystkich wolniejszych modeli spadają. Dlatego jeśli ktoś przymierzał się do zakupu Phenoma II X4 z serii 900, to warto było poczekać do premiery 965 - nawet jeśli był zainteresowany modelem o niższym taktowaniu. Przejdźmy teraz do wyników testu.
Platforma testowa
Na potrzeby nowych procesorów przygotowałem dwie platformy testowe. Obie bazujące na płytach Asus - M3A79-T Deluxe do testów z pamięciami DDR2, oraz M4A79-T Deluxe do testów z pamięciami DDR3. Starałem się, aby możliwie wiele elementów było wspólnych tak, żeby można było dokonać bezpośredniego porównania wydajności.
Poniżej tabelka z pełną specyfikacją platform testowych:
| Platforma do testów DDR2 | Platforma do testów DDR3 | |
| Obudowa | Chieftec Aegis | Chieftec Aegis |
| Zasilacz | Chieftec 850W - CFT-850G-DF | Chieftec 850W - CFT-850G-DF |
| Płyta głowna | Asus M3A79-T Deluxe | Asus M4A79-T Deluxe |
| Pamięć RAM | 2x 1GB DDR2 Kingson HyperX 1066 | 2x DD3 1GB Kingson HyperX 1333 |
| Karta graficzna | Gigabyte 9800GT 512MB | Gigabyte 9800GT 512MB |
| System operacyjny | Windows Vista Ultimate PL | Windows Vista Ultimate PL |
| Dysk twardy | Barracuda 7200.10 250GB | Barracuda 7200.10 250GB |
Do platformy testowej używamy obudowy Chieftec Aegis
Płyta główna ASUS M4A79-T Deluxe
Płyta główna ASUS M3A79-T Deluxe
Pamięci Kingston HyperX 1333
Procesory zostały przetestowane w ustawieniach domyślnych, a także w niektórych testach podkręcone najmocniej jak się dało, przy założeniu że sprzęt nadal pozostawał w pełni stabilny.
Jako chłodzenie zastosowałem wentylatory Arctic Cooling. Jest zatem szansa, że przy nieco lepszym chłodzeniu rezultat podkręcania będzie nieco lepszy. Wszystko po to, aby możliwie zbliżyć wyniki do tych, które jesteście w stanie osiągnąć u siebie w domu. Gwarancji na to oczywiście nie ma.
Z założenia miał to być test procesorów, dlatego zestaw aplikacji testowych został dobrany w taki sposób, aby mierzyć ich wydajność. Dodatkowo chciałem, abyście mogli sami wykonać testy własnych procesorów w domowym zaciszy dlatego dobrane aplikacje są powszechnie dostępne i łatwe w obsłudze.
Aplikacje testowe
Do testów użyłem następujących programów:
Testy CPU z 3DMark 2006
3DMark'06 to znany i ceniony przez wszystkich benchmark kart graficznych. Na potrzeby testów procesorów wykorzystamy jedynie część pełnego przebiegu testów - testy CPU. Interesują nas zatem wyniki CPU Score, oraz czątkowe CPU1 i CPU2
SiSoft Sandra Procesor Aritmetic
SiSoft Sandra to prawdziwy kombajn służący do testowania różnych podzespołów komputera. W tym teście wykorzystamy dwa zestawy benchmarków - Procesor Arithmetic oraz Procesor Multi-Media Benchmark. Oba dają dwa zestawy wyników, osobno dla ALU i FPU.
Cinebench R10
Cinebench to program mierzący wydajność procesora za pomocą renderingu sceny 3D. Umożliwia on zbadanie wydajności pojedynczego rdzenia, a także łącznej wydajności wszystkich rdzeni. Niejako przy okazji możemy stwierdzić, jak dobrze skalują się procesory z więcej niż jednym rdzeniem. Wbrew pozorom nie obserwujemy liniowego wzrostu wydajności po dołożeniu kolejnej jednostki wykonawczej.
PCMark Vantage
PCMark Vantage to kolejna aplikacja ze stajni Futuremark, program testuje ogólną wydajność komputera symulując pracę normalnych aplikacji. Na potrzeby testu podamy wszystkie wyniki cząstkowe poszczególnych testów bez zagłębiania się się w ich składowe.
Crysis GPU benchmark
Crysis to jedyna gra, której użyjemy w teście procesorów. Dzięki niej sprawdzimy czy procesor w jakikolwiek sposób wpływa na szybkość działania tej jednej z najbardziej wymagających gier w historii. Do testów wykorzystamy benchmark GPU w konfiguracji: DX9, Detale: High, Rozdzielczość: 1280x0124. Jedyną zmianą w stosunku do poprzedniej edycji testów jest instalacja najnowszczego dostępnego patcha w wersji v1.2.1
TrueCrypt
TrueCrypt jest programem służącym do szyfrowania danych. Specjalnie na Waszą prośbę dodajemy go do naszego zestawu aplikacji testowych. Program ma wbudowanych benchmark, który w naszym przypadku wykonywany był na pliku o wielkości 1GB. Podajemy tylko wartość średnią (Mean) dla pierwszych trzech algorytmów szyfrowania: AES, Twofish oraz Serpent. Wynik podawany jest w MB/s, im więcej tym lepiej.
Podsumowanie
Nadszedł czas na małe podsumowanie. Po przeanalizowaniu wyników widzimy, że wydajność nowego procesora wzrosła względem starszego modelu niemal dokładnie o tyle, o ile wzrosło jego taktowanie. Phenomy II 900 po prostu dobrze się skalują. Zysk oczywiście w dużej mierze zależy od rodzaju testu, jaki aktualnie wykonaliśmy. W najlepszym wypadku różnica wydajności na plus sięga nieco ponad 5 proc., a w najgorszym trochę ponad 3,5 proc. Takiego wzrostu wydajności się spodziewałem, dlatego nie ma tutaj specjalnego zaskoczenia.
Specjalnie dla tych wszystkich, którzy nadal korzystają z płyt głównych z gniazdami AM2/AM2+, przeprowadziłem także serię testów w połączeniu z pamięciami DDR2. Jak widać różnice w wynikach są pomijalne - w okolicach 1 proc. Konsekwentnie jednak wszystkie wyniki testów na AM2 są słabsze od tych na AM3. Wygląda na to, że wraz ze wzrostem taktowania procesora znaczenie pamięci DDR3 będzie rosło.
Niemniej jednak na tym etapie moim zdaniem nie ma absolutnie żadnego uzasadnienia nad wymianą zestawu na taki z pamięciami DDR3. Zysk wydajności jest zbyt mały. Jeśli budujesz nowy komputer, zastanów się czy DDR3 nie będzie dobrą alternatywą, jeśli zaś masz zestaw oparty na DDR2 i dobrą płytę główną, nie musisz niczego zmieniać.
W kwestii O/C zgodnie z moimi przypuszczeniami niewiele się zmieniło. Procesor podkręcał się podobnie jak jego wcześniejsze modele, czy raczej podobnie jak modele 900 oparte na rdzeniu C2. Windows startował nawet sporo powyżej 4,0 GHz, ale pełną stabilność we wszystkich programach testowych udało się uzyskać dopiero w okolicy 3,8 GHz. Wprawdzie większość z nich pracowała przy 3,9 GHz, ale większość to nie wszystkie i takiego wyniku zaliczyć nie możemy. Kto chciałby mieć komputer nie do końca stabilny? :) Takie zachowanie procesora można przypisać nie do końca wydolnemu chłodzeniu, dlatego przy następnej okazji sprawdzimy, czy lepsze schłodzenie procesora będzie miało jakiś wpływ na jego "podkręcalność".
Jeśli zastanawiacie się, jakie w praktyce są konsekwencje zmiany współczynnika TDP ze 125W na 140W. Postanowiłem zrobić małe porównanie poboru energii przez oba procesory. Pomiarów jak zawsze dokonałem w trzech stanach. W biosie, na pulpicie Windows w stanie bezczynności oraz w stanie pełnego obciążenia czterech rdzeni CPU. Wyniki odczytane z naszego redakcyjnego miernika poboru energii widać na poniższym wykresie.
Najmniejszą różnice zanotowałem w biosie komputera. Raptem 1W. W stanie bezczynności na pulpicie Windows wynosiła 1.7W, a podczas pełnego obciążenia całe 4.1W. Czy na podstawie takich wyników można stwierdzić, że różnica między procesorami jest ogromna? Moim zdaniem nie. Wnioski wyciągnijcie sami.
Reasumując: AMD wydało kolejny bardzo dobry procesor. Model 965 ma wszystkie zalety poprzedników i na dodatek domyślnie jest nieco wydajniejszy. Ma to szczególne znaczenie dla tych, którzy nie chcą podkręcać swoich procesorów. Podobnie jak wcześniejszemu modelowi, przyznaję Phenomowi II X4 965 znaczek Super Produkt.
Obu procesorom przyznaję znaczek Super Produkt za bezkonkurencyjną wydajność.
