ASRock Z97E-ITX/ac – najlepszy z najmniejszych?

Platforma Intel Haswell jest na tyle uniwersalna, że sprawdzi się w najróżniejszych zastosowaniach – np. przy budowie niewielkiego, ale za to funkcjonalnego i wydajnego komputera ITX. Słuszność tego rozwiązania potwierdza ilość dostępnych płyt głównych formatu mini-ITX z podstawką LGA 1150 (na naszym rynku jest ich ponad 30). Jakiś czas temu mieliśmy okazję przetestować model Gigabyte GA-H97N-WIFI, a więc raczej ekonomiczną propozycję. Dzisiaj przyszła pora na rozwiązanie z górnej półki.

Nasz wybór padł na płytę ASRock Z97E-ITX/ac, która wprawdzie jest jedną z flagowych propozycji w ofercie producenta, ale w ogólnym rozrachunku wcale nie należy do najdroższych konstrukcji – jej cena wynosi bowiem około 550 złotych. Po zerknięciu w specyfikację, musimy przyznać, że model ten wygląda bardzo interesująco. Czy w praktyce będzie równie dobrze? Sprawdźmy to!

ASRock Z97E-ITX/ac dotarł do nas w niewielkim opakowaniu, na którym z przodu znalazło się oznaczenie modelu, natomiast z tyłu skrócona specyfikacja i opis zastosowanych technologii. Dodatkowe wyposażenie nie jest zbyt bogate, a składają się na nie:

• Dwa przewody sygnałowe SATA
• Antena dla bezprzewodowej karty sieciowej Wi-Fi (typu 2T2R)
• Płyta z oprogramowaniem i sterownikami
• Instrukcja obsługi

Jak już wcześniej wspominaliśmy, płyta bazuje na niewielkim laminacie formatu mini-ITX – mogłoby się zatem wydawać, że jej funkcjonalność będzie znacznie ograniczona względem modeli formatu mATX lub ATX. Producent jednak przemyślał rozłożenie komponentów i wykorzystał nawet najdrobniejszy skrawek płytki drukowanej (część elementów nawet przeniesiono na rewers PCB), przez co Z97E-ITX/ac to jeden z najbardziej funkcjonalnych modeli w swojej kategorii „wielkościowej”.

Dla procesora przeznaczono podstawkę LGA 1150, która obecnie obsługuje modele Intel z generacji Haswell i Haswell Refresh, ale później lista kompatybilności ma się poszerzyć również o układy Broadwell. Nad podstawką ulokowano 6-fazową sekcję zasilania z komponentami zgodnymi z technologią Super Alloy, a jej chłodzeniem zajmuje się niewielki radiator.

Jak już jesteśmy przy chłodzeniu sekcji zasilania, warto zwrócić uwagę na jeden mankament – śruby mocujące radiator mogą kolidować z płytką backplate z niektórych chłodzeń procesora. Przykładem może być ten z coolerów marki be quiet!, który ma dosyć dużą powierzchnię. Takiego problemu jednak nie uświadczymy w modelach z mniejszą płytką backplate (np. Noctua) oraz konstrukcjach montowanych na kołkach (jak np. chłodzenie referencyjne Intela).

Na pokładzie można zainstalować dwa moduły pamięci DDR3, które będą współpracować w trybie 2-kanałowym – maksymalnie mogą one mieć pojemność 8 GB (łącznie 16 GB) i pracować z częstotliwością 1600 MHz (po OC może być to nawet 3200 MHz). Płyta obsługuje profile wydajnościowe XMP 1.2 i 1.3.

Dla karty rozszerzeń przeznaczono jedno złącze PCI-Express 3.0 x16. Warto zauważyć, że podstawka została tutaj maksymalnie oddalona, a zatem rozbudowane chłodzenia CPU nie powinny kolidować z kartami rozszerzeń.

Płyta bazuje na mostku Intel Z97, chłodzonym niewielkim radiatorem – został on zamocowany na plastikowych kołeczkach, które nie zapewniają tak pewnego mocowania jak połączenie skręcane. Układ ten odpowiada za cztery gniazda SATA 6 Gb/s i jedno SATA Express 10 Gb/s (mogące działać też jako dwa niezależne SATA 6 Gb/s). Mało? Inżynierom udało się jeszcze zmieścić złącze M.2 z obsługą nośników w rozmiarze 2230 i 2242 – tyle, że już na rewersie PCB. Szkoda, że zabrakło miejsca na popularniejsze modele 2260 i 2280. Mimo wszystko jesteśmy pod wrażeniem, bo na rynku nie ma innej płyty mini-ITX z tak bogatym zestawem złączy dla dysków.

Oprócz tego na pokładzie znalazło się złącze mini-PCIe, w którym już fabrycznie zainstalowano bezprzewodową kartę sieciowa Broadcom Wi-Fi w standardzie 802.11a/b/g/n/ac z obsługą Bluetooth 3.0/4.0. Są też dwa złącza do wyprowadzenia dwóch portów USB 2.0 (łącznie czterech) i jedno do wyprowadzenia dwóch portów USB 3.0. Do dyspozycji oddano jeszcze dwa złącza do podłączenia wentylatorów – nie jest to zbyt dużo, ale w miniaturowym komputerze ITX rzadko kiedy istnieje możliwość montażu większej liczby wentylatorów.

Warto jeszcze poświęcić kilka słów układowi dźwiękowemu. Wprawdzie jest to standardowy, 8-kanałowy kodek Realtek ALC1150, ale producent wzbogacił go o wzmacniacz TI NE5532 z obsługą słuchawek o impedancji 600 Ω oraz kondensatory Nichicon Fine Gold. Całość powinna zapewnić lepsze wrażenia słuchowe, aniżeli sam układ Realtek ALC1150.

Na tylnym panelu wyprowadzono następujący zestaw złączy:

• Port PS/2 dla myszki lub klawiatury
• Dwa porty USB 2.0
• Cztery porty USB 3.0
• Przycisk do przywracania domyślnych ustawień UEFI
• Wyjścia DVI-I, HDMI i DisplayPort 1.2
• Wejście HDMI
• Dwa złącza antenowe dla karty Wi-Fi
• Złącze RJ45 karty sieciowej Intel I218V
• Złącza audio (w tym optyczne S/PDIF) karty dźwiękowej Realtek ALC1150

Trzeba zatem przyznać, że jest wszystko czego potrzeba. Niektórych z pewnością zainteresuje też wejście HDMI, bowiem jest to dosyć rzadko spotykana funkcjonalność.

• System operacyjny: Windows 7 Ultimate 64-bit SP1
• Watomierz: Voltcraft Energy Logger 4000F (dokładność ±1%+1c)

W testach wydajnościowych wykorzystujemy najnowszą wersję programu 3DMark – wyników nie można porównywać z rezultatami, które zostały uzyskane w starszych testach płyt głównych. Pomiary przeprowadziliśmy przy użyciu układu graficznego HD 4600 zintegrowanego z procesorem.

Zapraszamy wszystkich do działu benchmarki. Znajdziecie tam linki do pobrania popularnych benchmarków, w tym PCMark 7 oraz 3DMark. Każdy zarejestrowany użytkownik może opublikować wyniki swojej maszyny.

Płyta działa pod obsługą autorskiego UEFI, w którym znalazło się bardzo dużo funkcji – niejeden model konkurencji mógłby się tutaj zawstydzić. Pomimo faktu, iż nie jest to model dedykowany overclockerom, producent udostępnił sporo opcji do podkręcania. Jest też kilka interesujących, autorskich rozwiązań – np. możliwość aktualizacji UEFI do najnowszej wersji i funkcja pobrania sterowników na pamięć USB (wszystko z poziomu UEFI). Mniej doświadczonych użytkowników zapewne zainteresuj prosty przewodnik po głównych opcjach. Całość działa płynnie, a dostępne funkcje uszeregowano w intuicyjny sposób. Brawa dla programistów ASRocka!

Nie mogło też zabraknąć funkcji automatycznego przyspieszania procesora – w tym przypadku udostępniono kilka profili przeznaczonych dla modeli z odblokowanym mnożnikiem. Oprócz tego udostępniono możliwość przyspieszenia zintegrowanej grafiki.

Nasz Core i5-4670K podkręcił się do maksymalnej dostępnej częstotliwości – 4800 MHz (48 x 100 MHz). Pamięć RAM została nietknięta i nadal pracowała z taktowaniem 1333 MHz.

Platforma charakteryzowała się nieco niższym poborem mocy, aniżeli taka sama konfiguracja, ale już z większą płytą mATX lub ATX. Przy najmniej wymagających zastosowaniach było to około 30 W, przy trochę bardziej wymagających około 45-55 W, natomiast przy wielowątkowym obciążeniu procesora już około 75 W. Testy przeprowadziliśmy z użyciem zintegrowanego układu graficznego – w przypadku podłączenia zewnętrznej karty, odczyty byłyby wyższe (w zależności od samej karty).

ASRock Z97E-ITX/ac to z pewnością bardzo udana płyta główna. Model ten sprawdzi się przy budowie niewielkiego i funkcjonalnego komputera na bazie procesora Intel Haswell (Haswell Refresh), a w przyszłości również Broadwell. Do dyspozycji oddano dwa banki pamięci DDR3-3200 i jedno złącze PCI-Express 3.0 x16, a więc właściwie standard jeżeli chodzi o konstrukcje w formacie mini-ITX. Na uwagę zasługuje jednak zestaw złączy dla dysków, bowiem oprócz czterech standardowych gniazd SATA 6 Gb/s, producent udostępnił jeszcze SATA Express 10 Gb/s i M.2 2230/2242 dla nowszych nośników. Oprócz tego na pokładzie znalazła się bezprzewodowa karta sieciowa Wi-Fi w standardzie 802.11ac, a na tylnym panelu wyprowadzono całkiem bogaty zestaw złączy (w tym trzy wyjścia i jedno wejście wideo). Aż trudno uwierzyć, że wszystko zmieściło się na tak małym laminacie!

Płyta działa pod obsługą autorskiego UEFI, który również pozytywnie nas zaskoczył. Dostępnych opcji jest bardzo dużo, a nie zabrakło też ciekawych pomysłów – np. możliwości jego aktualizacji i pobrania sterowników bezpośrednio z poziomu UEFI. Z pewnością ułatwi to pierwszą konfigurację komputera. Nie zabrakło też funkcji automatycznego przyspieszania podzespołów (w tym przypadku procesora i zintegrowanego w nim układu graficznego), co w połączeniu z prostym przewodnikiem, powinno zainteresować mniej doświadczonych użytkowników.

Mogłoby się wydawać, że tak „wypasiona” płyta główna będzie dostępna w równie „wypasionej” cenie. Okazuje się, że nie do końca, bowiem w polskich sklepach można ją kupić już za około 550 złotych, a więc nie tak dużo jak na płytę mini-ITX pod LGA 1150 (zwłaszcza jeżeli mowa o modelach z wyższej półki). Nie ma jednak róży bez kolców – w tym przypadku jest to wpadka przy rozłożeniu elementów, bo choć podstawka pod procesor została wystarczająco oddalona od złącza PCI-Express i bez problemu zmieszczą się tutaj większe chłodzenia CPU, w niektórych przypadkach backplate może kolidować z mocowaniem radiatora na sekcji zasilania. Jest to jednak jedyna wada, uzależniona też od samego projektu chłodzenia.