MSI X299 Gaming M7 ACK – test płyty nie tylko do grania

Kontynuujemy testy płyt głównych X299 pod nowe, topowe procesory Intel Core X. Konstrukcje te sprawdzą się jako podstawa wydajnych komputerów do grania oraz stacji roboczych, ale, jak przystało na high-endową platformę Intela, trzeba też za nie odpowiednio zapłacić.

Tym razem do naszej redakcji zawitał model MSI X299 Gaming M7 ACK, który reprezentuje średnio-wysoki segment płyt X299 (przy okazji jest to też obecnie topowa propozycja w ofercie firmy MSI). Czy warto wydać za nią 1800 złotych? Pozostaje to sprawdzić w praktyce.

• obsługa 4-rdzeniowych procesorów Intel Kaby Lake-X i 6-18-rdzeniowych Skylake-X
• możliwość podkręcania procesorów
• obsługa do 128 GB pamięci DDR4
• wsparcie dla konfiguracji 3-way SLI/CrossFireX
• nowoczesny zestaw złączy (M.2 32 Gb/s, U.2 32 Gb/s i USB 3.1 10 Gb/s)
• obsługa pamięci Intel Optane
• chłodzenie M.2 Shield Frozr dla nośników SSD M.2
• dwie karty sieciowe Killer DoubleShot Pro (GbE LAN + WiFi 802.11ac)
• efektowne wzornictwo (w tym podświetlenie Mystic Light)
• możliwość zainstalowania dodatkowych elementów wydrukowanych na drukarce 3D

MSI X299 Gaming M7 ACK na pierwszy rzut oka na pewno wyróżnia się efektownym wzornictwem, ale oferuje też bardzo dobrą funkcjonalność – gracze powinni więc być zadowoleni. Ponadto, dzięki wsparciu dla wydajniejszych procesorów Skylake-X, a także możliwości wykorzystania nawet 128 GB pamięci RAM oraz obsłudze wydajnych nośników SSD M.2/U.2, płyta teoretycznie powinna też zainteresować profesjonalistów.

Płyta została zapakowana w kartonowe opakowanie, na którym oczywiście rozpisano najważniejsze funkcje i specyfikację techniczną. W zestawie znajdziemy następujące dodatki:

• 4 przewody sygnałowe SATA
• mostek HB SLI
• rozgałęziacz dla taśm RGB LED
• dwie antenki dla karty Wi-Fi
• zaślepkę panelu I/O
• płytę z oprogramowaniem i sterownikami
• naklejki do podpisania przewodów SATA
• śrubki do mocowania elementów 3D
• naklejkę z logo MSI Gaming

Wyposażenie nie jest zbyt bogate, ale znajdziemy w nim wszystkie niezbędne akcesoria. Na upartego przydałoby się więcej kabelków SATA i mostek 3-way SLI (w końcu płyta pozwala na taką konfigurację).

Co tu dożo mówić, płyta wygląda po prostu obłędnie. Producent postawił na ciemną stylistykę, a całość uzupełnia efektowne podświetlenie RGB LED (Mystic Light) – główne diody umieszczono na radiatorze sekcji zasilania i chipsetu, osłonie tylnego panelu oraz osłonie sekcji audio, a dzięki specjalnej aplikacji można wybrać odpowiedni kolor i styl podświetlenia (również z poziomu smartfona lub tabletu). Czy da się wyłączyć "świecidełka"? Tak, ale tylko z poziomu aplikacji.

Gdyby jednak standardowe podświetlenie okazało się niewystarczające, producent przewidział możliwość podpięcia dwóch dodatkowych taśm RGB LED (na laminacie umieszczono jedno złącze, ale w zestawie znajdziemy rozgałęziacz).

To jednak nie koniec możliwości upiększenia płyty, bo producent przewidział możliwość doposażenia jej o elementy wydrukowane na drukarce 3D. Co istotne, w zestawie dodawane są specjalne śrubki do montażu dodatkowych elementów.

Dla procesora przeznaczono podstawkę LGA 2066 w usprawnionej wersji Turbo Socket – można tutaj zainstalować modele z generacji Kaby Lake-X oraz Skylake-X, a przy ich podkręcaniu pomoże wydajna, 12-fazowa sekcja zasilania oraz zewnętrzny generator zegara bazowego OC Engine 2. Entuzjastów zainteresuje też wyświetlacz diagnostyczny oraz punkty pomiarowe napięć umieszczone przy dolnej krawędzi laminatu (Core, IO, SA, DDR, CPU, Ring).

Płyta którą otrzymaliśmy do testów miała wyraźne problemy z wysokimi temperaturami sekcji zasilania. Co prawda odesłaliśmy ją do producenta w celu rozwiązania problemu (podobno jest to przypadłość tylko niektórych sampli testowych), ale poprawiona sztuka nie wypadała dużo lepiej pod tym względem, bo przy mocnym obciążeniu procesora sekcja nadal była bardzo gorąca. Nie wiemy jednak czy jest to przypadłość tylko naszej sztuki czy ogólnie całej konstrukcji.

Po obydwóch stronach podstawki umieszczono po cztery ekranowane banki pamięci DDR4. Warto jednak pamiętać, że w przypadku słabszych układów Kaby Lake-X z 2-kanałowym kontrolerem pamięci wykorzystywane są tylko cztery dolne sloty (max. 4500 MHz), natomiast w przypadku wydajniejszych Skylake-X z 4-kanałowym można obsadzić wszystkie osiem (max. 4133 MHz). W rozróżnieniu zainstalowanego procesora pomoże kontrolka przy dolnych bankach pamięci (w KBL-X świeci się na biało, a w SKL-X na czerwono).

Na pokładzie umieszczono łącznie sześć złączy dla kart rozszerzeń: dwa PCI-Express 3.0 x1 i wzmocnione cztery PCI-Express 3.0 x16 (elektrycznie x16/x4/x16/x8). Przepustowość złączy PCIe 3.0 x16 zależy jednak od zastosowanego procesora – w przypadku modeli Kaby Lake-X z 16 liniami PCIe 3.0 można połączyć dwie karty graficzne w trybie SLI/CrossFire x8/x8 (jedna też będzie działać tylko w trybie x8), natomiast po zainstalowaniu układów Skylake-X z 28 lub 44 liniami można już skorzystać z trybu 3-way SLI/CF x8/x8/x8 lub x16/x16/x8. Pełną rozpiskę znajdziecie w tabelach powyżej.

Całkiem nieźle wygląda też zestaw złączy dla dysków i napędów. Producent udostępnił osiem gniazd SATA 6 Gb/s, a także dwa M.2 32 Gb/s (2242-22110 i 2260-22110) i jedno U.2 32 Gb/s. Sloty M.2 wyposażono w chłodzenie M.2 Shield Frozr, które powinno się sprawdzić w przypadku najwydajniejszych i najgorętszych nośników SSD pod PCIe 3.0 x4 (te często osiągają blisko 100 stopni Celsjusza). Co istotne, platforma X299 pozwala wykorzystać też potencjał pamięci Intel Optane.

Warto jednak pamiętać, że poszczególne złącza dzielą ze sobą linie transmisyjne. Przykładowo po podłączeniu nośnika do U.2 tracimy cztery gniazda SATA, a każdy nośnik M.2 SATA odejmuje po kolejnym SATA. Szczegóły w tabelach powyżej.

Profesjonalistów zainteresuje technologia VROC (Virtual RAID on CPU), która pozwala zbudować super szybką macierz RAID z nośnikami SSD pod PCIe 3.0 x4. Funkcja ta jest jednak dostępna tylko na platformach z procesorami Skylake-X, a dodatkowo trzeba tutaj dokupić specjalny "klucz" wpinany w odpowiednie złącze na płytę główną (umieszczono je w pobliżu gniazd SATA).

Na laminacie umieszczono też kilka dodatkowych złączy. Producent udostępnił po dwa pinowe złącza do wyprowadzenia dwóch portów USB 2.0 i USB 3.0, a także jedno do wyprowadzenia portu USB 3.1 10 Gb/s (z zewnętrznego kontrolera ASMedia ASM3142). Dla wentylatorów łączenie przewidziano sześć 4-pinowych gniazd (w tym jedno o podwyższonej obciążalności dla pompki z chłodzenia cieczą).

Na uwagę zasługują też dodatkowe przyciski do włączania i restartowania komputera, a także pokrętło OC Genie do automatycznego podkręcania procesora (o czym w dalszej części artykułu). Bardziej spostrzegawczy zauważą też dwie kości BIOS-u oraz przełącznik do wybierania aktywnego czipu.

Płyta dla graczy nie może się obyć bez dobrej jakości układu dźwiękowego. Producent zastosował więc tutaj układ Audio Boost 4 PRO, pod którym kryją się dwa 8-kanałowe kodeki Realtek ALC1220 (dla wyjść na froncie obudowy i tylnym panelu), dodatkowo wzbogacone o wysokiej klasy kondensatory marki Nichicon. Całość odseparowano od reszty laminatu, co powinno zapobiegać pogorszeniu jakości dźwięku.

Tylny panel wygląda podobnie, jak w innych płytach głównych X299 tego producenta. Udostępniono bowiem port PS/2 dla myszki lub klawiatury, a także trzy porty USB 2.0, cztery porty USB 3.0 (rozdzielane z huba ASMedia ASM1074) i dwa porty USB 3.1 10 Gb/s (z zewnętrznego kontrolera ASMedia ASM3142). Dwa przyciski służą do przywracania domyślnych ustawień i awaryjnej aktualizacji UEFI (BIOS Flashback+).

Ponadto znajdziemy tutaj gigabitową kartę sieciową Killer E2500 i bezprzewodową Killer Wireless-AC 1535 (Wi-Fi 802.11ac + Bluetooth 4.2), a także złącza audio wspomnianego już układu dźwiękowego Audio Boost 4 PRO (5x minijack i optyczne S/PDIF).

Na kolejnych stronach zajrzymy do UEFI, sprawdzimy możliwości automatycznego podkręcania procesora, a także skontrolujemy wydajność i pobór mocy platformy z płytą MSI X299 Gaming M7 ACK.

[kontrolka produkt=intel-core-i7-7740x typ=top10new tytul="Intel Core i7 7740X" opis=" Intel Core i7-7740X to topowy przedstawiciel serii Kaby Lake-X. Do dyspozycji oddano 4 rdzenie/8 wątków o taktowaniu 4,3 GHz, natomiast w trybie Turbo Boost 2.0 mogą one przyspieszyć do 4,5 GHz. Dodatkowo zintegrowano tutaj 8 MB pamięci podręcznej L3 i 2-kanałowy kontroler pamięci DDR4-2666. Procesor współpracuje z płytami głównymi pod LGA 2066, a jego współczynnik TDP wynosi 112 W. Entuzjaści docenią tutaj odblokowany mnożnik, dzięki czemu można go jeszcze samemu przyspieszyć."]

[kontrolka produkt=be-quiet-silent-loop-280-mm typ=top10new tytul="be quiet! Silent Loop 280" opis="Do podkręcania procesora Intel Core i7 7740X wykorzystaliśmy chłodzenie wodne be quiet! Silent Loop 280 mm. Konstrukcja ta wyróżnia się bardzo dobrą wydajnością i wysoką kulturą pracy."]

[kontrolka produkt=msi-x299-gaming-m7-ack typ=top10new tytul="MSI X299 Gaming M7 ACK" opis="Testowana przez nas płyta główna. MSI X299 Gaming M7 ACK to jedna z bogatszych płyt pod LGA 2066, która została zaprojektowana głównie z myślą o graczach i entuzjastach."]

[kontrolka produkt=msi-geforce-gtx-1080-aero-8g typ=top10new tytul="MSI GeForce GTX 1080 Aero 8G" opis="Testy przeprowadziliśmy na platformie z kartą graficzną MSI GeForce GTX 1080 Aero 8G, która pracowała ze standardowymi taktowaniami."]

[kontrolka produkt=corsair-vengeance-lpx-ddr4-4x-4-gb-2800 typ=top10new tytul="Corsair Vengeance LPX 2x 4 GB 2800 MHz CL16" opis=" Czterykanałowy zestaw pamięci DDR4 o pojemności 16 GB dla platformy Intel LGA 2066 (w naszej platformie wykorzystaliśmy dwa moduły, które pracowały z nominalną częstotliwością kontrolera pamięci – 2666 MHz)."]

[kontrolka produkt=radeon-r7-ssd-240-gb typ=top10new tytul="AMD Radeon R7 SSD 240 GB" opis="AMD Radeon R7 SSD 240 GB to dysk systemowy naszej platformy testowej. Jeden z wydajniejszych modeli pod SATA 6 Gb/s."]

[kontrolka produkt=chieftec-a-135-aps-750cb typ=top10new tytul="Chieftec A-135 APS-750CB 750 W" opis="Chieftec A-135 APS-750CB to średnia półka wśród zasilaczy. Jednostka oferuje moc 750 W, a jej sprawność energetyczną potwierdzono certyfikatem 80 PLUS Bronze."]

[kontrolka produkt=microsoft-windows-home-10-64-bit-oem-dvd typ=top10new tytul="Windows 10 Home 64 bit" opis="Microsoft Windows 10 to najnowsza odsłona systemu operacyjnego, w której powraca Menu Start, w rozszerzonej, konfigurowalnej postaci. System został zaprojektowany w taki sposób, aby połączyć najlepsze cechy Windows 7 i Windows 8. Tylko ten system pozwoli na pełne wykorzystanie potencjału nowej platformy Intel."]

• Watomierz: Voltcraft Energy Logger 4000F (dokładność ±1%+1c)

W testach wykorzystaliśmy najnowszą wersję benchmarka 3DMark. Pomiary przeprowadziliśmy dla platformy z procesorem Intel Core i7-7740X i kartą graficzną GeForce GTX 1080 (pracującą ze standardowymi zegarami).

W teście 3DMark Time Spy konfiguracja uzyskała 6608 punktów ogólnych, natomiast składowe Graphics Score i CPU Score to odpowiednio 6839 i 5559 punktów. Mimo niższej przepustowości złącza PCI-Express nie odnotowaliśmy dużej różnicy w wydajności komputera.

Płyta działa pod obsługą Click BIOS 5, więc każdy kto miał do czynienia z płytą tego producenta powinien doskonale orientować się w interfejsie – do dyspozycji oddano tryb podstawowy i zaawansowany.

Ponadto znajdziemy tutaj zakładkę Hardware Monitor do monitorowania temperatur oraz sterowania prędkością obrotową wentylatorów, a także Board Explorer do podpatrzenia podzespołów podłączonych do płyty.

Nie mogło też zabraknąć możliwości zapisania zmodyfikowanych ustawień - do dyspozycji oddano sześć slotów (wraz z możliwością wyeksportowania lub zaimportowania ich z nośnika USB).

Jak już wcześniej wspominaliśmy, płyta dysponuje dwoma dwoma BIOS-ami, a na laminacie umieszczono przełącznik do wybierania odpowiedniej kości. Ponadto, w razie problemów z aktualizacją oprogramowania, można skorzystać z funkcji BIOS Flashback+ (do oznaczonego portu USB 2.0 na tylnym panelu należy podłączyć nośnik USB z plikiem BIOS-u, a następni przytrzymać przycisk BIOS Flashback+).

UEFI oferuje całą gamę opcji odpowiedzialnych za podkręcanie, ale dla mniej doświadczonych użytkowników udostępniono też funkcję Game Boost, która pozwala na automatyczne podkręcanie procesora – można z niej skorzystać z poziomu UEFI lub po prostu przekręcając pokrętło w rogu laminatu.

Do wyboru oddano siedem stopni przyspieszenia procesora, do których przypisano dosyć wysokie poziomy napięć zasilających. Prawdę mówiąc mamy poważne wątpliwości co do podwyższonej awaryjności komputera pracującego z takimi ustawieniami (już nie mówiąc o bardzo wysokich temperaturach).

Na jakie wyniki możemy liczyć? W naszym przypadku system uruchomił się nawet na ósmym poziomie, ale stabilność uzyskaliśmy oczko niżej – po podkręceniu procesora do 5100 MHz przy napięciu zasilającym 1,350 V. Niestety, nawet chłodzenie wodne be quiet! Silent Loop 280 średnio dawało sobie tutaj rady (temperatury przekraczały 90 stopni Celsjusza).

Komputer z procesorem Intel Core i7-7740X i kartą GeForce GTX 1080 pobierał maksymalnie 294 W. Co istotne, odczyty w mniej wymagających scenariuszach były niższe niż w poprzednio testowanym modelu Gigabyte X299 Aorus Gaming 3.

MSI X299 Gaming M7 ACK to jedna z topowych płyt głównych z nowej serii X299, więc nic dziwnego, że zaskoczyła nas efektownym wzornictwem i dobrą funkcjonalnością. Ponadto, w połączeniu z odpowiednim procesorem, model ten sprawdzi się nie tylko jako podstawa wydajnego komputera do grania, ale też potężnej stacji roboczej. Problem jednak w tym, że bardzo podobne możliwości oferują też inne, tańsze płyty tego producenta.

MSI X299 Gaming M7 ACK jako podstawa komputera do grania? Żaden problem (a przynajmniej jak dysponujecie odpowiednim zapasem gotówki). Płyta obsługuje najwydajniejsze procesory ze stajni Intela, a ponadto pozwala na połączenie dwóch lub trzech kart graficznych w trybie SLI lub CrossFireX. Szkoda jednak, że złącza zostały zaprojektowane w ten sposób, że w konfiguracjach ze słabszymi procesorami Kaby Lake-X nawet jedna karta jest ograniczana do trybu x8.

Z myślą o graczach udostępniono dobrej jakości układ dźwiękowy oraz gamingowe karty sieciowe Killer (LAN + WiFi). Nie mogło też zabraknąć efektownego wzornictwa, wliczając w to podświetlenie RGB LED i możliwość montażu dodatkowych elementów wydrukowanych na drukarce 3D.

To jednak nie wszystko, bo nowa platforma świetnie sprawdzi się jako podstawa wydajnej stacji roboczej. Można tutaj zainstalować nawet 10-, 12-, 14-, 16- czy nawet 18-rdzeniowy procesor Core i9, 128 GB czterokanałowej pamięci RAM oraz wydajne nośniki M.2 32 Gb/s i U.2 32 Gb/s (dodatkową zaletą jest tutaj chłodzenie M.2 Shield Frozr oraz wsparcie dla pamięci Intel Optane). Warto jednak pamiętać, że po zainstalowaniu nośnika U.2 musimy się jednak liczyć z ograniczoną dostępnością gniazd SATA 6 Gb/s.

Całość działa pod obsługa znanego i lubianego Click BIOS 5, który powinien przypaść do gustu zarówno mniej doświadczonym użytkownikom, jak i sprzętowym wyjadaczom (ci pierwsi mogą skorzystać z funkcji automatycznego podkręcania Game Boost, aczkolwiek mamy tutaj spore zastrzeżenia co do wysokości napięć zasilających). Do atutów należy też zaliczyć podwójny BIOS oraz funkcję BIOS Flashback+, która pomoże zaktualizować oprogramowanie w awaryjnych sytuacjach.

Ile za to cacko? Model MSI X299 Gaming M7 ACK w polskich sklepach kosztuje około 1800 złotych, co klasyfikuje go na średnio-wysokiej półce płyt X299. Warto jednak zauważyć, że bardzo podobne możliwości oferują tańsze modele z oferty producenta (np. MSI X299 Tomahawk AC czy MSI X299 Gaming Pro Carbon AC). Można zatem podejrzewać, że bardziej rozeznani klienci wybiorą właśnie tańsze modele. Oczywiście o ile w ogóle będą zainteresowani składaniem komputera na bazie nowej platformy Intela, bo w przypadku graczy ciekawszą propozycją wydaje się platforma Intel Z270 – nadal oferująca bardzo dobre możliwości, ale dostępna w dużo niższej cenie.

• obsługa procesorów Intel Kaby Lake-X i Skylake-X
• możliwość podkręcania procesorów
• nowoczesny zestaw złączy (M.2 32 Gb/s, U.2 32 Gb/s, USB 3.1 10 Gb/s)
• chłodzenie M.2 Shield Frozr
• obsługa pamięci Intel Optane
• karty sieciowe Killer E2500 i Killer Wireless-AC 1535
• dwie kości BIOS-u + funkcja BIOS Flashback+
• dobre rozplanowanie elementów na laminacie
• efektowne wzornictwo

• ograniczona przepustowość złączy PCIe x16 w konfiguracjach z procesorami Intel Kaby Lake-X
• ograniczona dostępność gniazd SATA przy wykorzystaniu złącza U.2
• funkcja Game Boost z przesadzonymi napięciami
• nieopłacalna na tle innych płyt MSI X299