Podkręcanie w warunkach domowych
Po co podkręcać? Powodów jest kilka, ale głównym zdecydowanie jest chęć osiągnięcia wyższej wydajności bez kupowania nowego sprzętu. Kolejnym są punkty w różnych programach testowych (np. 3DMark, czy CineBench). Gdy walczy się o punkty, karty graficzne podkręcane są niemal do ich maksymalnych możliwości, chłodzone kilkoma wentylatorami, czy wodą. Tutaj nie liczy się stabilność – tylko osiągnięcie najwyższych punktów w rankingach.
My natomiast zajmiemy się chałupniczym podkręcaniem, stawiając przede wszystkim na stabilność, byśmy z podkręconej karty mieli więcej korzyści niż strat.
Jak się do tego zabrać?
Podkręcić możemy prawie każdą kartę graficzną, wliczając w to również sprzęt na AGP. W zależności od posiadanej karty graficznej będziemy potrzebowali odpowiedni program do zmiany taktowania rdzenia, pamięci, czy też shaderów. Tutaj zdecydowanie dla kart nVidii polecić mogę program RivaTuner z możliwością kontroli temperatur. Dla kart ATI polecam zintegrowane z Catalyst Control Center narzędzie do podkręcania – także mamy możliwość monitorowania temperatur.
Kolejnym, niezbędnym narzędziem jest Video Card Stability Test. Za jego pomocą obciążymy kartę graficzną, przez co będziemy wiedzieli, czy wybrane przez nas taktowania nie są za wysokie, lub, że możemy jeszcze coś z naszej karty wyciągnąć.
Objawy mówiące o za wysokich zegarach, to między innymi:
- zawieszanie się komputera
- artefakty, przekłamania w wyświetlanej grafice
- dym z karty graficznej ;)
Oczywiście, do osiągnięcia ostatniego efektu musielibyśmy zwiększyć napięcie na komponentach karty (tzw. Vmodding), czego osobiście, do zastosowań domowych nie polecam.
Pomocny będzie także program 3DMark - najlepiej wersja 06, za którego pomocą również sprawdzimy stabilnośc, oraz, co najważniejsze – wydajność. Są to co prawda tylko punkty, jednak będziemy mogli zaobserwować wpływ taktowania podzespołów karty graficznej na wzrost wydajności. Rzecz jasna, najrealniejsze wyniki ujrzymy sprawdzając wydajność bezpośrednio w grach, np. za pomocą programu Fraps.
Kręci mnie to!
Gdy już jesteśmy zdecydowani na wyciągnięcie nieco więcej FPS z naszej grafiki, odpalamy odpowiedni program i zabieramy się za podkręcanie.
Zegary polecam podnosić po kolei – zaczynając od rdzenia (Core), poprzez pamięć (Memory), na Shaderach kończąc. Zachowanie takiej procedury pozwoli nam łatwo wykluczyć, który element powoduje np. zawieszanie się komputera, a także z każdego podzespołu uzyskamy najwyższą jego wydajność.
Karty graficzne polecam podkręcać zmieniając taktowanie co 10MHz. Jeśli karta zaczyna odmawiać posłuszeństwa, zmniejszmy taktowanie o 5MHz od wcześniej ustalonego, aż do uzyskania stabilności.
Ważne jest także kontrolowanie temperatury pracy karty graficznej - o ile w spoczynku nie powinna się ona zmienić (pamiętajmy, że karty graficzne pracują w dwóch trybach – 2D i 3D), o tyle podczas generowania animacji, osiąga ona naprawdę duże wartości. Pamiętajmy, by pod żadnym pozorem nie przekroczyć110°C! Oczywiście, im temperatura niższa, tym dłużej nasza karta pożyje.
Pamiętajmy też, że na słabszych procesorach, podkręcając szybkie karty graficzne, nie ujrzymy znacznego przyrostu wydajności – w takim wypadku należy wymienić CPU na szybszą jednostkę, nie ograniczającą GPU.
Programy do testowania
Far Cry 2 Benchmark Tool. Program stworzony przez Ubisoft, służy do testowania wydajności w grze Far Cry 2. Ma bardzo dobre odniesienie do realnych wyników.
Bardzo dobry program, autorstwa Ubisoft.
Stalker: Clear Sky Benchmark. Program stworzony przez graczy dla graczy. Również ma dobre odniesienie wydajności do rzeczywistych wyników.
Stalker Benchmark
FRAMEBUFFER Crysis Warhead Benchmarking Tool 0.31. Również stworzony przez team nie związany z tworzeniem gry. Wyniki także mają swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Video Card Stability Test. Świetny program do testowania stabilności kart graficznych. W wypadku wykrycia błędów, czy zbyt dużego przetaktowania przerywa swoją pracę i wyświetla komunikat. Wystarczy uruchomić go na 5 minut.
RivaTuner. Kolejny znakomity program poświęcony całkowicie kartom graficznym firmy nVidia. Monitorowanie temperatury w czasie rzeczywistym nie stanowi tutaj żadnego problemu. Przetaktowania dokonujemy odblokowując opcję „Enable driver level hardware overclocking” i poruszamy suwakami celem ustalenia wybranej wartości. Po kliknięciu „Apply” zegary są od razu przestawiane.
RivaTuner w pełnej okazałości – testujemy 9800GT.
3DMark 06 i 3Dmark Vantage. Chyba najbardziej znany program do mierzenia wydajności. Jego także nie mogło tutaj zabraknąć. W tych benchmarkach testy przeprowadzone były w domyślnych ustawieniach.
3DMark 06
3DMark Vantage
Benchmarkowe podkręcanie
Dla potrzeb artykułu postanowiłem podkręcić 4 karty graficzne, w tym jedną potraktować jako ciekawostkę, gdyż jest chłodzona cieczą. Testy przeprowadziłem w 7 grach, oraz w 3DMarkach.
Platforma testowa
- Procesor: Intel Core2Duo E8400 @ 3000MHz, 6MB L2
- Płyta główna: Asus P5Q-e, P45
- Pamięć: Geil Ultra DDR2 800MHz, 4x1GB
- Dysk Twardy: Samsung SpinPoing F1 250GB, 7200.10, 16MB Cache, NCQ
- Zasilacz: Tagan BZ PipeRock Series 700W
Sterowniki, system operacyjny i programy:
- Windows Vista Ultimate 32bit EN, SP1
- DirectX 10, 9.0C
- sterowniki nVidia: 180.48
- sterowniki ATI: Catalyst 8.12
- Fraps 2.9.6
- RivaTuner
- CCC
Gry, benchmarki:
- 3DMark 06
- 3DMark Vantage
- Video Card Stability Test
- Crysis Warhead – użyty benchmark
- STALKER: Czyste niebo – użyty benchmark
- GTA IV – użyty benchmark
- Far Cry 2 – użyty benchmark
- Brothers in Arms: Hell’s Highway – Fraps
- Need For Speed Pro Street – Fraps
- Fallout 3 – Fraps
Ustawienia do testów:
- Crysis Warhead: 1920x1200, GAMER, DX9, 1920x1200, AA 0x, demo ambush
- STALKER: Czyste niebo: 1920x1200, Preset: Default, Renderer: Enhan. Full Dynamic Lighting (DX10)
- GTA IV: 1680x1050, suwaki na maks, tekstury: medium, render: highest
- Far Cry 2: 1920x1200, DX9, ustawienia na max, AA 0x
- BiA: Hell’s Highway: 1920x1200, ustawienia max
- NFSPS: 1920x1200, ustawienia max
- Fallout 3: 1920x1200, ustawienia max
Podkręcanie GeForce 9800GT
Fabryczne taktowanie karty EVGA GeForce 9800GT:
- Core: 650 MHz
- Mem: 2000 MHz (1000 MHz DDR)
- Shader: 1625 MHz
W karcie 9800GT drzemie duża podatność na podkręcanie. OC rozpocząłem od wartości 700MHz dla rdzenia, 1650 dla shaderów i pozostawiłem 1000MHz dla pamięci. Oczywiście, jak można się spodziewać, testy przeszły pomyślnie.
Druga tura – 750 dla rdzenia, 1700 dla shaderów, 1050 dla pamięci, testy stabilności karta też przeszła pomyślnie.
Trzecia i niestety ostatnia tura – 800 dla rdzenia, 1750 dla shaderów i 1100 dla pamięci. System zawiesza się. Zmniejszyłem zatem taktowanie rdzenia i shaderów kolejno na 750MHz i 1700Mhz. Taktowanie pamięci pozostawiłem na 1100MHz (2200 efektywnie).
Wynik końcowy podkręcania:
- Core: 750 MHz
- Mem: 2200 MHz (1100 MHz DDR)
- Shader: 1700 MHz
Na takich ustawieniach przeprowadziłem testy wydajności i mierzyłem temperatury.
Karta w spoczynku jest stosunkowo chłodna, jednak w trybie 3D zaczyna się troszkę nagrzewać, co ogranicza jej podatność na podkręcanie przy standardowym chłodzeniu.
Sprawdźmy, jak wygląda postęp w wydajności w 3DMarkach.
Wzrost wydajności jest dość znaczny, ponieważ wynosi 10% dla 3DMarka 06 i 12% dla Vantage.
| Fabryczne | OC | |
| 3DMark06 | 11603 | 12835 |
| 3DMark Vantage | 5494 | 6165 |
| Fallout 3 | 35 | 48 |
| Far Cry 2 | 42 | 42 |
| GTA IV | 37 | 37 |
| BiA: Hell's Highway | 48 | 53 |
| NFS Pro Street | 53 | 49 |
| Stalker: Czyste niebo | 31 | 36 |
| Crysis Warhead | 23 | 27 |
Wzrost wydajności w procentach przedstawia się następująco:
- Warhead: 17%
- Stalker: 16%
- ProStreet: spadek 8%
- BiA HH: 10%
- GTA IV: 9%
- Far Cry 2: 0%
- Fallout 3: 37% (!)
Zaskoczył mnie tutaj wynik gry Fallout 3. Wzrost wydajności jest niesamowicie wysoki – i faktycznie, gra naprawdę zaczęła działać płynnie.
Podkręcanie Radeon 4850
Fabryczne taktowanie karty MSI Radeon 4850:
- Core: 625 MHz
- Mem: 993 MHz (1986MHz efektywnie)
- Shader: 825 MHz
Podkręcanie tej karty było bardzo problematyczne. Nieprawdopodobny był dla mnie fakt, że karty nie da się podkręcić nawet (!) o 5MHz… Spróbowałem zatem ustawić obroty wentylatora na 100% …i nagle bez problemów mogłem ją podkręcić. Niestety, hałas generowany przez kartę uniemożliwia jej przetaktowanie na dłuższy czas. Wniosek z tego taki, że jeśli chcecie podkręcać serię Radeon 4850, szukajcie kart z wydajnym, niereferencyjnym chłodzeniem.
Pierwsza tura – Rdzeń udało mi się ustawić na 680MHz, a pamięci na 1100MHz. Powyżej tych wartości system zawieszał się.
Wynik końcowy podkręcania:
- Core: 680 MHz
- Mem: 1100 MHz (2200 MHz efektywnie)
- Shader: 825 MHz
Jak widać na wykresie powyżej, karta jest bardzo gorąca już w spoczynku. Niestety, tutaj zdecydowanie zawodzi chłodzenie – z pewnością z blokiem wodnym, lub po prostu wydajniejszym chłodzeniem powietrznym, karta osiągnęłaby niższe temperatury, a co za tym idzie – wyższe zegary przy OC.
Przyrost wydajności wynosi 7% dla 3DMarka 06 i 9% dla 3DMarka Vantage.
Wzrost wydajności nie imponuje tak bardzo, jak przy karcie 9800GT, z resztą zobaczcie sami:
| Fabryczne | OC | |
| 3DMark06 | 11625 | 12435 |
| 3DMark Vantage | 6516 | 7121 |
| Fallout 3 | 52 | 55 |
| Far Cry 2 | 40 | 41 |
| GTA IV | 31 | 33 |
| BiA: Hell's Highway | 55 | 57 |
| NFS Pro Street | 56 | 58 |
| Stalker: Czyste niebo | 35 | 37 |
| Crysis Warhead | 25 | 30 |
Procentowy wzrost wydajności:
- Warhead: 8%
- Stalker: 6%
- ProStreet: 4%
- BiA HH: 4%
- GTA IV: 6%
- Far Cry 2: 3%
- Fallout 3: 8%
I ponownie, w grze Fallout 3 karta osiąga najwyższy przyrost wydajności. Nie jest on jednak jakoś odczuwalny.
Podkręcanie GeForce 9600GT
Fabryczne taktowanie karty Gigabyte GeForce 9600GT:
- Core: 650 MHz
- Mem: 900 MHz (1800 MHz DDR)
- Shader: 1600 MHz
Karta ta różni się od 9800GT taktowaniem zegara i …ilością Shaderów, która jest prawie 2 razy mniejsza. Sprawdźmy, czy przez OC uzyskamy podobną wydajność do 9800GT.
Karta bardzo dobrze działa z wyższymi zegarami, zobaczmy jak przebiegał proces overclockingu.
Pierwsza runda – 747MHz dla rdzenia, 988MHz dla pamięci, 1620 dla Shaderów. Karta zniosła to bez problemu.
Druga runda – 750MHz dla rdzenia, 1000MHz dla pamięci i 1700MHz dla Shaderów. Również testy wydajności przeszła bez zająknięć.
Trzecia runda – 800MHz dla rdzenia, 1050 dla pamięci, 1750 dla Shaderów …niestety, komputer zawiesił się.
Wynik końcowy podkręcania:
- Core: 750 MHz (15%)
- Mem: 1000MHz (2000 MHz DDR) (11%)
- Shader: 1700 MHz (6%)
Karta jest stosunkowo chłodna
Z takimi ustawieniami podszedłem do testów w 3DMarkach i grach.
Przyrost wydajności w procentach wynosi 9% dla obu benchmarków.
| Fabryczne | OC | |
| 3DMark06 | 10307 | 11188 |
| 3DMark Vantage | 4559 | 4976 |
| Fallout 3 | 39 | 41 |
| Far Cry 2 | 32 | 35 |
| GTA IV | 31 | 32 |
| BiA: Hell's Highway | 41 | 43 |
| NFS Pro Street | 40 | 41 |
| Stalker: Czyste niebo | 22 | 25 |
| Crysis Warhead | 19 | 21 |
Jak widać, udało się uzyskać nieco wyższą wydajność od fabrycznie taktowanego 9800GT. Jest sukces:)
Wzrost wydajności w procentach:
- Warhead: 11%
- Stalker: 14%
- ProStreet: 3%
- BiA HH: 5%
- GTA IV: 3%
- Far Cry 2: 9%
- Fallout 3: 5%
Jak widać, w Stalkerze przyrost był największy. Karta była naprawdę stabilna, szkoda, że nie udało się ustawić wyższego taktowania.
Podkręcanie GeForce 9800GX2 z chłodzeniem wodnym. Podsumowanie
Fabryczne taktowanie karty EVGA GeForce 9800GX2:
- Core: 600 MHz
- Mem: 1000 MHz (2000MHz efektywnie)
- Shader: 1512 MHz
Nadszedł czas na potworka dzisiejszych testów. 9800GX2 chłodzony blokiem EK Acetal w układzie wraz z pompką Laing DDC 1T+. Zamontowana chłodnica: Feser Xchanger 360. Sprawdźmy, jak taki zestaw się zachowuje przy podkręcaniu.
Podkręcanie zakończyłem na następujących wynikach:
- Core: 750 MHz
- Mem: 1100 MHz (2200MHz efektywnie)
- Shader: 1840 MHz
Jak widzicie, jest to znaczna różnica w stosunku do ustawień fabrycznych.
Karta z chłodzeniem wodnym jest znacznie chłodniejsza od tej, chłodzonej powietrzem, nawet po podkręceniu.
Procentowy wzrost wydajności w 3DMarkach 06 i Vantage to odpowiednio 23% i 22%.
Najwyższy przyrost wydajności zaobserwowałem w Stalkerze i w Crysisie.
| Fabryczne | OC | |
| 3DMark06 | 15014 | 18432 |
| 3DMark Vantage | 10315 | 12567 |
| Fallout 3 | 57 | 60 |
| Far Cry 2 | 62 | 66 |
| GTA IV | 43 | 47 |
| BiA: Hell's Highway | 62 | 68 |
| NFS Pro Street | 63 | 71 |
| Stalker: Czyste niebo | 48 | 61 |
| Crysis Warhead | 34 | 43 |
Procentowy wzrost wydajności:
- Warhead: 26%
- Stalker: 27%
- ProStreet: 13%
- BiA HH: 10%
- GTA IV: 9%
- Far Cry 2: 6%
- Fallout 3: 5%
Jak widać, w niektórych grach przyrost wydajności jest znaczny, natomiast w innych nie zmienia się za wiele. Nie zmienia to faktu, że tak wydajne chłodzenie pozwoli nam pracować dłużej na podkręconej karcie graficznej.
Podsumowanie
Jak widać, podkręcanie kart graficznych nie jest rzeczą trudną, wystarczy poświęcić po prostu trochę czasu, żeby dobrać stabilne, a zarazem wydajne ustawienia.
Jeśli chodzi o przyrost wydajności – jest to zależne od gry, struktury jej silnika. Jeśli gra wymaga mocnej karty graficznej – możemy dzięki temu zyskać kilka fps, natomiast, jeśli wymaga mocnego procesora – możemy nie zauważyć wzrostu klatek bez wymiany/podkręcenia jednostki CPU.
Uwaga! Benchmark.pl nie ponosi odpowiedzialności za zniszczony podczas podkręcania sprzęt :)
Czekamy na Wasze propozycje kart do drugiej części podkręcania. Radeon 4670? Radeon 4870? Radeon 4870 X2? GeForce GTX 260?
Zapraszamy też do dzielenia się swoimi doświadczeniami w podkręcaniu, w dziale mini-recenzje.
