Pojedynek płyt z chipsetem nForce 650i: ASUS, EVGA, Gigabyte, MSI

Tym razem postanowiłem zaprezentować Wam pojedynek czterech płyt głównych z podstawką Socket 775 opartych na chipsecie nForce 650i. Trzy z nich to wersje SLI mieszczące się w przedziale ~420 zł, jedna znacznie tańsza, ale bez obsługi technologii SLI. Wszystkie cztery modele to solidne i znane na rynku marki, a że ceny mają bardzo zbliżone, wybór odpowiedniej płyty z pewnością nie jest prosty. Po dwóch tygodniach testów zebraliśmy wszystkie spostrzeżenia i mamy nadzieje, że pomogą Wam one w wyborze odpowiedniego dla siebie modelu.

Płyty główne z chipsetami nForce 650i to platformy przeznaczone dla wymagających użytkowników, ale mających na tyle zdrowego rozsądku, aby nie dać się skusić marketingowymi sloganami na droższe produkty oparte na układach z serii 680i. Tak naprawdę jedyną praktyczną różnicą pomiędzy serią 650i a 680i jest obsługa technologii SLI w trybie 2x16. Reszta to siła sugestii i wiara w klasyfikację, jaką narzuca nam producent chipsetów. Oto zestawienie podstawowych cech układów rodziny 600i:

Technologia MediaShield to zestaw oprogramowania ułatwiający konfigurację dysków SATA w RAID, w celu zwiększenia wydajności lub bezpieczeństwa danych. FirstPacket pozwala na przypisywanie wyższych priorytetów pakietom generowanym przez gry komputerowe lub rozmowy telefonii VoIP.

Po pierwszych oględzinach płyt wiemy już, że mamy do czynienia tylko z modelami chłodzonymi pasywnie. To pierwsza dobra wiadomość. Zresztą od pewnego czasu utrzymuje się tendecja do eliminowania z płyt aktywnych coolerków. Producenci nie chcą już czytać w recenzjach i opiniach użytkowników narzekań, na denerwująco-warczące małe wiatraczki, które przysparzały tylko więcej roboty serwisom.

ASUS P5N-E SLIEVGA nForce 650i Ultra

- Gigabyte GA-N650SLI-DS4Microstar P6N SLI V2

Inżynierowie, albo raczej styliści MSI, tak zapędzili się w nadawaniu stylu swojej płycie, że niepotrzebnie 'popsuli' radiator jakimś kawałkiem czerwonego żelastwa. Wygląda to ładnie i pasuje do koloru płyty, ale bynajmniej nie ma nic wspólnego z oddawaniem ciepła przez radiator. O chłodzeniu będzie jeszcze kilka słów na kolejnych stronach.

Zagłębiamy się w specyfikacje i zauważamy pierwsze podstawowe różnice. Płyta ASUS'a dysponuje zintegrowanym kodekiem audio umożliwiających podłączenie głośników w systemie 5.1 (6 kanałowa), podczas gdy pozostałe trzy płyty dysponują kodekiem 8-kanałowym. Szczegół istotny tylko dla posiadaczy lub osób planujących zakup takich głośników jak GigaWorks 7.1 S750 THX czy Creative Inspire T7900 7.1 itp. Podejrzewam jednak, że niewiele jest osób korzystających z pecetowego systemu audio w systemie 7.1.

Ważniejsze jednak od ilości kanałów są wyjścia cyfrowe, a takimi dysponują jedynie ASUS i Gigabyte. Ten pierwszy ma jedynie coaxiala, natomiast drugi także złącze optyczne (bardzo pożądane przez posiadaczy dobrych amplitunerów). Zatem od strony 'audio' najlepiej prezentuje się w tym porównaniu produkt Gigabyte'a.

Pod względem wyposażenia dodatkowego najlepiej wypada produkt ASUS'a i Gigabyte. Na drugim miejscu EVGA, a najskromniejsze oferuje MSI (jeden kabel SATA w zestawie to lekka przesada). Atutami zestawu EVGA są okrągłe kable IDE i FDD.

ASUS P5N-E SLI

- EVGA nForce 650i Ultra

- Gigabyte GA-N650SLI-DS4

Microstar P6N SLI V2

Ponownie najlepiej wypada tu Gigabyte. Ma LPT i COM'a, dwa rodzaje złącz cyfrowych audio oraz FireWire.

Płyty ASUS'a i MSI idą w dwóch różnych kierunkach - ta pierwsza oferuje użytkownikowi wbudowane złącze LPT, z kolei Microstar uważa że bardziej może się przydać stare złącze COM. Jednak do ASUS'a można podpiąć dodatkowy COM na śledziu, podczas gdy w MSI nie ma już możliwości uzyskania LPT.

ASUS wygrywa większą ilością portów USB - w cenie zestawu dostajemy dodatkowego śledzia z dwoma partami - mamy ich więc łącznie 6. Oczywiście do każdej z płyt można podpiąć dodatkowe porty USB, dokupując sobie takowego śledzia.

Jak widać najbiedniej pod tym względem prezentuje się płytka EVGA.

Wszystkie płyty różnią się też odrobinę pod względem oferowanych złącz PCIe i PCI. Pomijamy w tej chwili obsługę trybu SLI, czyli dwa gniazda PCI-Express x16, bo po zainstalowaniu dwóch kart w tych portach, każde z nich i tak będzie działać z maksymalnym transferem x8.

Gigabyte GA-N650SLI-DS4 - bogaty komplet złącz

Najwięcej portów oferuje nam płyta Gigabyte - ma zarówno 2 gniazda PCIEx1 jak i 3 klasyczne PCI, choć aby skorzystać ze wszystkich należałoby bardzo uważnie dobierać karty graficzne. ASUS jako jedyny dysponuje tylko jednym gniazdem PCIe x1.

EVGA i Gigabyte mają po dwa porty PCIe x1, ale są one umieszczone dość blisko PCIEx16, co w przypadku grafiki z większym chłodzeniem na pewno wykluczy go z użycia. Teoretycznie tylko MSI umożliwia zainstalowanie na płycie dwóch kart rozszerzeń PCIEx1, przy karcie graficznej z 'grubszym' coolerkiem.

Microstar P6N SLI V2 - rozsądnie 'odsunięte' gniazdo PCIEx1

Płyty sprawiają wrażenie solidnie wykonanych. Jakość i estetyka montażu w zasadzie nie budzi żadnych zastrzeżeń, ale jeśli chodzi o zastosowaną elektronikę, mamy tu lepsze i gorsze produkty. Gigabyte jako jedyny z tej czwórki może pochwalić się wysokiej jakości, aluminiowo-polimerowymi kondensatorami.

na Gigabyte _wszystkie_ kondensatory są aluminiowo-polimerowe

Pod względem wizualnym największe wątpliwości budzi elektronika ASUS'a, w szczególności cewki, które wyglądają na takie, które lubią po jakimś czasie piszczeć.

cewki które lubią sobie 'pośpiewać'

Potraktujcie to jednak jako luźne postrzeżenia, bo nie muszę chyba dodawać, że dwa tygodnie testów - i to po jednym egzemplarzu - to za mało aby wypowiedzieć się na temat wytrzymałości i awaryjności płyt. Ocenianie ich tylko na podstawie wyglądu zewnętrznego byłoby z pewnością niepoważne. Na pewno największe zaufanie budzi Gigabyte ze swoimi nowoczesnymi kondensatorami.

W przypadku Gigabyte i MSI w oczy rzuca się głęboko umieszczone gniazdko zasilania CPU. Nie lubimy takiego rozmieszczenia głównie ze względu na kable które mogą zakłócać obieg powietrza w obudowie. Zarówno ASUS jak i EVGA mają te gniazdka umieszczone na samym brzegu płyty.

gniazdka zasilania CPU w środku płyty, ale za to 8-pin

Ale, na ich korzyść przemawia fakt, że jest to gniazdko w standardzie 8-pinowym, które może dostarczyć więcej prądu, a więc umożliwia zamontowanie na płycie bardzo prądożernych, czterordzeniowych procesorów. Teoretycznie powinno też pozwolić na pewniejszy overclocking. Przekonamy się.

Wszystkie cztery płyty mają koszmarnie umieszczone gniazdo FDD, a że nie używamy tego urządzenia już chyba ponad rok, machniemy na to ręką i nie będziemy sobie już nim zawracać głowy. W zestawie z płytą MSI nawet nie dokładają kabla. Przestarzałe wyjście na dyskietki 3.5" można już chyba traktować jedynie jako złącze awaryjne w przypadku problemów z BIOS'em.

Na Asusie mamy zaledwie dwa gniazdka zasilania wiatraczków (3-pin), na MSI i Gigabyte już trzy, a na płycie EVGA aż cztery.  

Ale, ASUS umożliwia nam zmniejszenie prędkości (w biosie funkcja "Chassis Q-Fan" - fotka poniżej) i jej monitorowanie w Windows (PCProbe), podczas gdy MSI i Gigabyte niestety nie. Z punktu widzenia funkcjonalności lepiej mieć gniazda w których możemy zmniejszyć obroty wiatraka (a więc pośrednio także hałas).  

ASUS P5N-E SLI - możliwość obniżenia obrotów wiatraka podpiętego do gniazdka CHA_FAN1

Po włączeniu Asus Q-Fan prędkość spada z 2200 do 1300 obr/m, a wzrasta wtedy, gdy w obudowie zaczyna się robić za gorąco (temperatura MB). To pozwala zbudować dobrze chłodzonego i w miarę cichego peceta - rzecz jasna bez dodatkowych wydatków, bo przecież można dokupić sobie regulatory wiatraków.

EVGA również ma podobną funkcje w Biosie, ba, nawet teoretycznie lepszą, bo umożliwiającą ręczne zdefiniowanie prędkości wiatraków podpiętych do gniazd nForce FAN (spowolnienie od 100 do 50%) i Chassis FAN (spowolnienie od 100 do 1%). Niestety, poprawnie działała tylko 'CPU Fan Speed Control', którą możemy sobie wyciszyć cooler CPU. Cokolwiek ustawi się w 'Chassis Fan Speed' i tak nie ma to wpływu na prędkość wiatraczka podpiętego do tych gniazdek - cały czas kręcił się z maksymalną prędkością 2200 rpm.

EVGA - regulacja Chassis i nForce Fan Speed od 1 do 100%

P6N ma najmniejszy radiator na chipsecie (mostku północnym). Po około godzinie pracy nagrzewa się do 65~70°C. To standardowa temperatura dla chipsetów 650i i w założeniu nie grozi utratą stabilności. Przy podkręcaniu warto jednak zadbać o lepsze jego chłodzenie, np.: stosując cooler CPU który przy okazji będzie też dmuchać w kierunku chipsetu - dajmy na to Zalman.

ASUS i EVGA mają radiatory znacznie większe od MSI. Obydwa mniej więcej porównywalnych wymiarów. Temperatura dochodzi już tylko do 55°C. Najwydajniejszy radiator jest jednak na płycie Gigabyte. Nie jest to co prawda miedź, jakby wskazywał na to kolor, ale 28 cienkich aluminiowych żeberek, które doskonale oddają ciepło - co potwierdziły nasze testy pirometrem - tylko 50°C.

Płyty Gigabyte i MSI mają także dodatkowy radiator umieszczony na mostku południowym. W tym pierwszym nagrzewa się do około 45°C, na MSI już do ~50°C. Różnica temperatur pomiędzy gołymi chipsetami na Asusie i EVGA, wynosi zaledwie 5°C. Czyżby radiatorki dopinane na nForce 430 to tylko zbędny bajer. Na przełomie tygodnia nie zauważyłem aby miało to jakiś wpływ na stabilność, ale na dłuższą metę kto wie.

Na P6N Microstara instalacja systemu i podstawowych sterowników przebiegła bez problemów. Poważna wpadka zdarzyła się dopiero podczas aktualizacji Live Update 3. Na początek system chciał zaktualizować sam siebie z wersji 3.79 do 3.82. Odinstalował starą aplikację, a w trakcie instalacji nowej pojawiły się błędy, w efekcie zostaliśmy bez żadnego narzędzia do aktualizacji. Trzeba było udać się na stronę MSI i ręcznie ściągnąć najnowszą wersje Live Update.

Instalacja P5N-E SLI przebiegła bez najmniejszych zastrzeżeń. Jedyne poważne potknięcie wystąpiło podczas uaktualnienia Biosu (z wersji 0505 do 0608). Po restarcie płyta nie chciała się ponownie uruchomić i pomogło dopiero ręczne zresetowanie ustawień (zworka CLR CMOS).

Instalacja Gigabyte i EVGA żadnych problemów.

W przypadku płyty MSI jedynym przydatnym softem jest wspomniany wcześniej LiveUpdate 3, którym można szybko i łatwo zaktualizować sobie między innymi BIOS płyty, oraz dodatkowe oprogramowanie. Główna aplikacja 'DualCoreCenter', umożliwiająca monitorowanie podstawowych elementów systemu (temperatura, częstotliwość, wiatraczki itp.) okazała się w tym wypadku niewypałem. Jej część odpowiedzialna za monitorowanie płyty głównej w naszym przypadku w ogóle nie działała. (wersja  2.0.0.9). Co gorsza, nVidia Monitor z nTune (5.05.47) również nie był w stanie monitorować temperatur.

MSI DualCoreCenter nie miał ochoty współpracować z płytą główną

ASUS ma bardzo przyjemne oprogramowanie do monitorowania - PCProbe II - ale z kolei nie działał na tej płycie nTune nVidii.

Do aktualizacji Biosu z poziomu Windows służy Asus Update, ale po nowy plik z biosem niestety trzeba się udać osobiście na stronę ASUS'a, bo Update nie ściąga go z netu. Inżynierowie przewidzieli za to bardzo cenną funkcje - możliwość zapisania starej wersji BIOS na dysku.

Z płytki Gigabyte najprzydatniejsze aplikacje to EasyTune 5 i @BIOS. Wygląd ET5 to kwestia gustu, funkcjonalność tej aplikacji też pozostawia trochę do życzenia - jakby nie można było zrobić na głównym panelu osobnego przycisku do sekcji 'PC Health - Hardware Monitor', gdzie wyświetlane są informacje o temperaturze CPU i prędkości wiatraków. Duży plus ET to możliwość regulacji prędkości wiatraka CPU - sekcja SmartFan. Definiujemy dolny i górny próg, np: 25% rpm do temperatury 35°C i 70% rpm po przekroczeniu 65°C.

Aplikacja do aktualizacji biosu przez internet - @BIOS - działała bez zastrzeżeń.

EVGA jest najskromniejsza pod względem dodatkowych aplikacji. Z tą płytą otrzymujemy jedynie sterowniki i aplikację nTune. Nie ma tu żadnych dodatkowych aplikacji, choćby do aktualizacji Biosu. bo i nie ma żadnych uaktualnień Biosu do tej płyty.

na każdej płycie za wyjątkiem ASUSa działa aplikacja nTunenVidii

Wszystkie cztery płyty wyposażone są w kodek audio Realteka, nie powinno więc dziwić, że mają dokładnie ten sam interfejs do sterowania ustawieniami audio. Różnią się jedynie logiem producenta w nagłówku (tylko EVGA nie stosuje tego zabiegu). Oczywiście dla każdego z kodeków dostępne są odpowiednie dla jego możliwości funkcje.

Jeśli chodzi o wrażenia z odsłuchu, można powiedzieć że dla wszystkich kodeków jakość dźwięku jest zbliżona.

Najciekawsze pod względem dostępnych funkcji są BIOSy płyt EVGA i Gigabyte. Wiele rozwiązań bardzo ułatwia dostrajanie i optymalizację pracy podzespołów.

Ale użytkownikom zaawansowanym i overclockerom z pewnością nie przypadnie do gustu, że EVGA oferuje maksymalne napięcie dla pamięci zaledwie 2.1V. To bardzo poważny feler. Nie mogliśmy na tej płycie wykorzystać maksymalnych możliwości naszych pamięci DDR2 1066, bo wymagają one przy tej częstotliwości napięcia 2.2V.

Równie dobry jest ASUS, choć w kilku aspektach ustępuje pomysłom zastosowanym w EVGA i Gigabyte. Rekompensuje to autorskimi dodatkami jak np.: ASUS OC Profie, umożliwiający zapisanie ustawień Biosu i w razie potrzeby ich odtworzenie. Zdecydowanie najsłabiej na tym tle prezentuje się wytwór MSI.

Zresztą sami zadecydujcie, który z Biosów wydaje się Wam najlepszy do Waszych potrzeb i które funkcje sprawiają wrażenie najlepiej zaprojektowanych. Jeśli lubicie czasami pogrzebać w Biosie, szybko wyłapiecie te drobne smaczki, które podobają się nam w biosach EVGA i Gigabyte.

Jeśli nie znacie się na konfigurowaniu biosu, albo w ogóle Was to nie interesuje, z punktu widzenia praktycznego wszystkie cztery płyty zaoferują Wam prawie to samo.

Do innych przydatnych funkcji można zaliczyć uaktualnianie BIOSu z podpiętego do portu USB klucza Pendrive. Potrafią do jedynie płyty ASUS i Gigabyte.

BootMenu, czyli możliwość wyboru dysku z którego ma się uruchomić system, mają wszystkie z testowanych płyt. To bardzo przydatna funkcja, gdy na dwóch dyskach mamy zainstalowane dwa różne systemy. Przydatna szczególnie teraz, gdy rozsądek podpowiada że lepiej pozostać na Windows XP, a chęć zagrania w nowe gry zmusza do zainstalowania Visty.

• procesor: Intel Core 2 Duo E6400 (2.13GHz, FSB 1066)
• chłodzenie: CoolerMaster Eclipse
• pamięci RAM: Corsair Twin2X DDR2 2x 512MB 1066 MHz CL5-5-5-15
• karta graficzna: GeForce 8600 GTS
• całość zasilana przez Chieftec (CFT-560A-12C) 560W

Według oficjalnej specyfikacji chipset 650i obsługuje maksymalnie pamięci DDR2 800, ale mimo to, wszystkie płyty umożliwiają w biosie ustawienie zegara na 1066 i wyżej. Odpowiada za to sekcja 'FSB Memory Clock Mode', w której możemy wyłączyć synchroniczne taktowanie pamięci z szyną FSB procesora.

Jednak kilka testów na płycie ASUS'a wykazało nam, że pomiędzy ustawieniem DDR800 a wymuszonym DDR 1066, zysk w wydajności jest niewielki (4916 vs 4996 pkt). Dopiero zwiększanie szyny FSB procesora (przez podkręcanie), uwalnia przepustowość pamięci i wyniki wydajności DDR800 rosną proporcjonalnie.

Jak widać na poniższych wykresach, cała czwórka oferuje niemal identyczne osiągi.

Nie zakładaliśmy ekstremalnego podkręcania, bo wyników takich eksperymentów mogą być nieobiektywne. Wszystko zależy od konkretnego egzemplarza płyty, wersji Biosu i kompatybilności z modułami pamięci. Ostatecznie ważna jest też długość stabilnego działania podkręconego systemu, a dwa tygodnie to z pewnością za krótko, aby wydać rzetelne oceny.

Dla wszystkich czterech płyt określiliśmy wspólną, górną granicę FSB = 375 MHz. Napięcia nie były wyżyłowane, chipsety nie nagrzewały się ponad normę, system działał stabilnie, wszystkie testy przechodziły do końca. Oczywiście w sieci znajdziemy lepsze rezultaty z podkręcania, ale pamiętajmy, że co innego podkręcić system na godzinę/dwie, a co innego gdy przyjdzie nam na nim pracować przez 8-10 godzin w tygodniu, z uruchomionymi kilkoma aplikacjami.

Za wyjątkiem Microstara, wszystkie płyty potrafiły zresetować się i 'podnieść' po zbyt mocnym overclockingu. MSI zawieszał się podczas POSTu i trwał z czarnym ekranem do czasu, aż ręcznie, zworką na płycie, zresetowaliśmy ustawienia Biosu.

Płyty MSI i Gigabyte wykazywały nieco lepszą podatność na podkręcanie i po dłuższej zabawie napięciami udało się na nich uzyskać FSB na poziomie 400 MHz. Z całą pewnością ma to związek z 8-pinowym zasilaniem CPU, które jak już wspominałem może dostarczyć większy prąd. ASUS i EVGA nie były już takie skore to wyższego przetaktowania. Napięcia VCore, chipsetu i FSB trzeba było ustawiać na znacznie wyższym pułapie.

Wszystko to jednak w sferze domysłów, bo nigdy nie wiadomo jak zachowa się płyta po tygodniu/miesiącu pracy z za mocno przetaktowanym CPU.

Generalnie każda z płyt przy odrobinie szczęścia (i dobrym egzemplarzu CPU), pozwoli Wam na zwiększenie wydajności CPU (w tym wypadku 2.13 GHz) o około 40, a pamięci o 35%.

Każda z płyt ma swoje drobne zalety, ale z całej czwórki najbardziej przypadła nam do gustu Gigabyte. Ma najlepszej jakości kondensatory (aluminiowo-polimerowe), najbogatszy zestaw złącz I/O i cyfrowych audio, oraz gniazd PCIE i PCI. Najwydajniejszą chłodnicę na chipsecie, 8-pinowe gniazdo zasilania CPU, dobry BIOS, niezłe oprogramowanie. Kosztuje przy tym prawie tyle samo, co ASUS i MSI.

Na drugim miejscu umieścilibyśmy ASUSa. Dobre wyposażenie dodatkowe (śledź USB, adapter Q-Connector), złącze eSATA, funkcja 'Chassis Q-Fan', ergonomicznie wyprowadzone złącza IDE (poziomo, na brzegu płyty), najlepsza aplikacja do monitorowania temperatury i wiatraków (PC Probe II). Gdyby nie te felerne cewki. Na przełomie ostatnich trzech lat mieliśmy dwie płyty z taką elektroniką i faktycznie po pół roku z obudowy zaczęły dobiegać irytujące piski i syki. Nigdy więcej płyt z takimi cewkami.

EVGA jest interesującą pozycją głównie ze względu na niższą cenę, ale rzecz jasna dla osób nie zamierzających budować zestawu SLI, oraz nie wymagających cyfrowych wyjść audio.

Asus P5N-E SLI nVidia nForce 650i SLI - 265.00
Gigabyte GA-N650SLI-DS4 - 334.00
EVGA nForce 650i Ultra Mainboard [122-CK-NF66-T1] - 330.00
Microstar P6N SLI-F V2 (nF650i SLi) - 275.00