Rzut okiem na trzy karty Radeon HD4850

W kilkanaście dni po oficjalnej premierze nowej serii kart graficznych ATi/AMD, do naszej redakcji trafiły trzy referencyjne konstrukcje z Radeonem HD4850. Co bardzo ciekawe, jako że producenci opierają się obecnie o wzorzec pochodzący od ATi, będziemy mieć do czynienia z kartami niemal identycznymi. Rozróżniać je będzie tylko specyficzna dla danej firmy naklejka, pudełko oraz wyposażenie dodatkowe. Porównując jednak te trzy modele, gołym okiem widać, iż PCB produkowane są w jednym i tym samym miejscu (gdzieś w Chinach), a widniejące stickery informują jedynie o innym numerze seryjnym.

Wszystkie trzy karty mają nie tylko ten sam system chłodzenia, ale również parametry pracy. Zegar taktujący układ graficzny został więc ustalony, jak na referenty przystało na poziomie zgodnym z wytycznymi ATi, czyli 625MHz. Pamięci GDDR3, o pojemności 512MB taktowane są zegarem 993MHz (1986MHz w trybie DDR).

Jedną z widocznych różnic na jaką natkniemy się przeglądając zrzuty z aplikacji GPU-Z, jest wersja biosu karty MSI, oznaczona nieco niższym (starszym) numerkiem.

W przypadku karty Powercolor, to co odróżnia tę konstrukcję od dwóch pozostałych, to poziom taktowania w trybie 2D (spoczynek). Egzemplarz markowany przez tę firmę "schodzi" tu najniżej aż do 160MHz dla układu, oraz 500MHz dla pamięci. Co istotne, tak niskie zegary nie mają żadnego pozytywnego przełożenia na poziom pobieranej energii; ta pobierana jest dla wszystkich kart jednakowo - 147W w trybie 2D (kompletna platforma).

Produkt Powercolor posłużył niedawno, przy okazji premierowych testów HD4850, jako egzemplarz testowy. W pudełku standardowo, czyli krótko mówiąc "bez szaleństw". Znajdziemy tu tradycyjnie komplet przejściówek, lekko "historyczne" obecnie sterowniki, tasiemkę przydatną przy łączeniu dwóch kart w CrossFire, oraz dla nie obeznanych z tematem instalacji, lakoniczną instrukcję w wersji papierowej.

Karta Gigabyte o oznaczeniu GV-R485-512H-B, to kolejny referencyjny Radeon, nie różniący się niczym, poza producencką naklejką na chłodzeniu, rzecz jasna, od podobnych konstrukcji z Radeonem HD4850 w roli głównej.

Podczas przeglądania dodatkowego wyposażenia natknąłem się jednak na jeden drobny, ale rzutujący nieco negatywnie na cały wizerunek karty, szczegół. Otóż dołączona przejściówka 2xMolex do 1x6-pin PEG (dodatkowego zasilania) jest po prostu koszmarnej jakości. Wiadomo nie od dziś, iż akcesoria z reguły dostarczane są przez firmy zewnętrzne; mały minus dla Gigabyte jednak za jakikolwiek brak nad tym kontroli.

Produkt sygnowany przez MSI, oprócz standardowo wyposażonego pudełka (przydatne przejściówki, kabelki, drivery oraz "szybka" instrukcja montażu) zawiera w komplecie także pełną grę "Colin DiRT" oraz 14-dniowy trial gry online "Lord Of The Ring - Shadows of Angmar". Samą kartę, jak w przypadku dwóch prezentowanych powyżej, odróżnić możemy także tylko po firmowej naklejce umieszczonej na jednoslotowym systemie chłodzenia.

Temperatury kart są we wszystkich trzech przypadkach niemal identyczne. Mamy więc 57~62 stopnie w spoczynku (tryb 2D), oraz 91~94 stopnie w stresie (aplikacje 3D).

Minimalnie lepsze rezultaty osiągnął tu Powercolor, co przy założeniu zastosowania identycznych rozwiązań "chłodzących", może wskazywać na lepsze przesmarowanie rdzenia pastą termiczną. Wysokie temperatury to wina, nie tyle jednoslotowego modułu chłodzącego rdzeń i pamięci, co domyślnej, zbyt niskiej prędkości maksymalnej zamontowanego na kartach "wicherka".

Regulację prędkości wentylatora można jednak w łatwy sposób przeprowadzić z poziomu sterowników, edytując stosowne wpisy w jego rejestrze. Gotową instrukcje zamieściłem już w recenzji Radeon 4870.

512MB pamięci GDDR3, to standard w klasie kart opartych o RV770(pro), choć zaczynają pojawiać się już w sprzedaży karty wyposażone w 1GB graficznego ramu. W naszych testowanych kartach, jedynymi z nielicznych różnic na jakie możemy się natknąć, są możliwości podkręcania. Aby jednak być sprawiedliwym trzeba dodać, iż w tym przypadku nie odnosi się to do danego producenta, a bardziej do konkretnego egzemplarza. Patrząc na wyniki O/C, mimo wszystko overclocking takich jednoslotowych "referentów" nie będzie należał do do najwyższych.

karta Gigabyte

karta MSI

karta PowerColor

Uzyskanie dodatkowych 40-65 MHz na rdzeniu oraz 55-80 MHz na pamięciach, to wszystko na co możemy liczyć. Niestety podczas ciągłej  pracy nie udało się utrzymać takiego poziomu taktowania (częste przegrzewanie). Ostatnie w 100% stabilne zegary, uzyskane po serii wymagających testów, to 650~670 MHz dla rdzenia i 1045~1065 MHz dla pamięci (2090-2130 w trybie DDR).

Dodatkowa seria syntetycznych "tortur" jakim poddałem wszystkie testowane "grafiki" wykazała, iż w dobrych warunkach (poprawnie przewietrzana obudowa) można liczyć tak naprawdę na góra 10-25 MHz więcej na pamięciach. Tutaj sprawa wydaje się prosta, moduły szczelnie przykryte bardzo mocno nagrzewającym się radiatorem (GPU, sekcja zasilania) posiadają zrozumiałą tendencję do przegrzewania. Dlatego tak ważny dla efektywnego O/C może okazać się przebudowany system chłodzenia, który nie tylko pozwoli zbić temperaturę na karcie o -naście stopni, ale także podnieść wyżej zegary, bez strachu przed resetowaniem karty podczas intensywnej rozgrywki w ulubioną grę.

Jak nie trudno zauważyć zatem, wszystkie te jednoslotowe konstrukcje referencyjne, tak naprawdę, przewidziane są do pracy przy taktowaniu domyślnym, lub przy lekko podbitych w górę zegarach.

• AMD Phenom 8650 - Triple-Core, 2300MHz @ 2900MHz 
• MSI K9A2 Platinum rev1 (AMD 790FX) CrossFireX sAM2+ (bios v1.33beta)
• Coolermaster Hyper TX2 sAM2
• Kingston HyperX DDR2-1066 2x1GB CL 5-5-5-18 CMD 2T unganged mode
• Seagate 250GB 7200.10 ST3250410AS 16MBcache NCQ
• Chieftec CH-03-PA
• Chieftec CFT-620-A12S 
  (+12V1 - 16A, +12V2 - 25A, +12V3 - 17A) - max 500W
  (+5V - 30A, +3,3V - 28A) - max 180W

• Windows XP Professional SP3 PL
• Windows VISTA Home Premium SP1 PL
• DirectX March'08 update
   
• amd: AMD X2 driver 1.3.2.0.53 - WinXP
   
• nvidia: ForceWare 174.74 beta - GeForce 8 series - WinXP
• nvidia: ForceWare 175.12 beta/.16 whql - GeForce 8/9 series - Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.41 beta - Gigabyte GeForce GTX 280/260 - Vista/XP
   
• ati: Catalyst (8.471.1) Vantage Hotfix - Vista
• ati: Catalyst 8.5 /  Assassin's Creed, HL2E2 - HD3870 G4, HD3870X2 - Vista
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) RC4 - Powercolor HD4850 - WinXP/Vista
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) hotfix - Gigabyte/MSI HD4850 - WinXP/Vista
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) RC5 - CrossFireX - Vista/WinXP
   
• GPU-Z 0.2.4
• FRAPS 2.9.4
• RivaTuner 2.09
• Fur Stability Benchmark
   

• nvidia GeForce GTX 280 (602/1296/2214) 1GB (wersja referencyjna)
• ASUS GeForce 9800GX2 (602/1500/2000) 1GB
• ASUS GeForce 9800GTX (675/1688/2200) 512MB
• ASUS GeForce 8800GTS (650/1625/1950) 512MB
• BFG GeForce 8800GT (625/1560/1800) 512MB OC
• Gigabyte GeForce 9600GT (650/1750/1800) 512MB Zalman
• Gainward GeForce 8800GS (575/1438/1700) 384MB 
   
• Powercolor Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 512MB
• MSI Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 512MB
• Gigabyte Radeon HD4850 GDDR3 (625/1983) 512MB
• ASUS Radeon HD3870X2 GDDR3 (825/1800) 1GB
• Powercolor Radeon HD3870 GDDR4 (776/2250) 512MB
• Gigabyte Radeon HD3870 GDDR3 (776/1890) 512MB Zalman
• ASUS Radeon HD3850 (730/1900) 512MB TOP

Testy HDR 3dmark'06 - 200 do 300 punktów więcej, to wszystko na co możemy liczyć, na tak kiepsko podkręcających się jednoslotowych konstrukcjach.

Nieco lepiej w 3dmark Vantage. Nasz testowy, w 100% stabilny co ważne, overclocking, pozwolił kartom na podniesienie wydajności o około 7-10%. Nie jest to może dużo, jednak przy tej wydajności układu zapewnia znacznie lepsze osiągi od również podkręconego GeForce 9800GTX.

W Crysis lekko podkręcone HD4850 na poziomie 9800GTX, którego zegary zostały jednak podniesione już w znacznym stopniu. Widać zatem, że są to karty o bardzo podobnej wydajności. Im wyższe obciążenie jednak, tym Radeon prezentuje się nieco lepiej. W dalszym ciągu będą to, mniej lub bardziej, godne siebie zamienniki. Na korzyść GeForce 9800GTX przemawiać może wydajniejsze chłodzenie (choć karta także potrafi się mocno zagrzać), na korzyść Radeona natomiast wyższa wydajność trybów MSSA w wysokich rozdzielczościach. Jak zwykle w takich przypadkach wybór karty należy do Was. Nie ulega jednak wątpliwości, że Radeon jest kartą zdecydowanie lepszą, jeżeli bierzemy pod uwagę tylko i wyłącznie "czystą" wydajność. Tu nVIDII nie pomoże nawet "przygotowywany" wciąż GeForce 9800GTX+.

Układ graficzny montowany na kartach HD4850, zasilany jest napięciem niższym od wersji 4870 (RV770 tzw XT),  które wynosi w zależności od modelu, od 1,10 do 1,15V. 

Karty HD4870 mają napięcie zasilania rdzenia podniesione o 0,10~0,15V, dlatego pomimo zainwestowania w "mocne" dwuslotowe chłodzenie, efekty O/C mogą nadal pozostawiać wiele do życzenia. Pretensji mieć raczej nie można, ponieważ nawet bez podkręcania karty sprawują się wzorowo, w rozdzielczościach które obecnie uznajemy za przyzwoity standard - 1280x1024 i 1680x1050.

Jednoslotowe karty HD4850, pomimo pewnych niedogodności, to produkty bardzo dobre, przeznaczone zarówno dla osób, które kart raczej nie podkręcają, jak również dla bardziej zaawansowanych modderów i overclockerów, którzy wiedzą jak wycisnąć z tych konstrukcji coś więcej niż wskazywały by na to testy przeprowadzane w standardowych warunkach.

firma HIS ma już w swojej ofercie Radeona 4850 z chłodzeniem IceQ 4

Jeżeli komuś nie chce się czekać na rozwiązania niereferencyjne, z powodzeniem może "doposażyć" kartę w wydajne systemy oparte o heat-pipe. Dobrym wyborem w tym przypadku okazuje się być Accelero S1 rev.2 firmy Arctic Cooling, którego dostać możemy już w bardzo przystępnej cenie, do 60 zł

Tym razem, ze względu na wciąż słaby "dostęp" do narzędzi zarządzających parametrami kart ("syndrom" nowości), oraz bliźniacze podobieństwo konstrukcji, końcowa ocena została pominięta. W przypadku pojawienia się na rynku kart bardziej "identyfikowalnych" z danym producentem, oraz o bardziej indywidualnych cechach, do tematu z pewnością postaram się powrócić.

• ceny kart w chwili testów: 


• Gigabyte Radeon HD 4850 512MB do 500 zł
• Microstar Radeon HD 4850 512MB  do 520 zł
• Power Color Radeon HD 4850 512MB do 470 zł