Chłodzenie dla procesora
W drugiej odsłonie testu coolerów zobaczycie wielkich nieobecnych części pierwszej, między innymi produkty firm Thermalright, Xigmatek oraz Prolimatech. Już teraz zdradzimy, że w tej części znalazło się dużo naprawdę wydajnych coolerów, które powinny zainteresować szerokie grono entuzjastów sprzętu odprowadzającego ciepło z procesorów.
Nie ukrywamy też, że w drugiej części testu przeważają coolery drogie. Znalazł się wśród nich także wielki nieobecny poprzedniego zestawienia – SilentiumPC Spartan HE923 oraz Arctic Cooling Freezer 13. Oba urządzenia są przedstawicielami segmentu tańszych coolerów, dla mniej wymagających osób.
Przypominamy, że założeniem testu jest sprawdzenie, co dokładnie otrzymamy za wydaną gotówkę. Nie stosowaliśmy więc jednego rodzaju wentylatora dla wszystkich urządzeń. Wyjątkiem było zastosowanie wentylatora Scythe Slip Stream 120 mm 1200 rpm w przypadku coolerów, do których producent nie dołączył do zestawu żadnego urządzenia nawiewającego powietrze. Dokonano również w ich przypadku pomiarów temperatur w trakcie chłodzenia pasywnego.
W nowym teście byliśmy zmuszeni wykorzystać obudowę Chieftec Aegis CX-05B-B, chłodzoną przez jedynie 2 wentylatory. Wydawać by się mogło, że warunki testowe są mocno odmienne niż w części pierwszej. Zmierzyliśmy ponownie wydajność coolera Corsair A50, znanego z poprzedniego testu, aby sprawdzić ewentualne różnice w temperaturze rdzeni. Okazało się, że ich temperatury w obudowie Aegis są dokładnie takie same jak w obudowie HAF 932.
Coolery przetestowane w tym artykule: -
Warunki
Każdy test przeprowadzany był w klimatyzowanym pomieszczeniu o stałej temperaturze 20 st. Celsjusza. Platforma testowa zamknięta była w obudowie typu full tower Chieftec Aegis CX-05B-B, wyposażonej w 2 wentylatory, zapewniające odpowiedni obieg powietrza w obudowie. Obudowa podczas każdego pomiaru chłodzona była przez wentylatory ustawione na maksymalną prędkość obrotową.
Wszystkie coolery zorientowane były tak, aby wentylator zamontowany na radiatorze nawiewał powietrze w stronę tyłu obudowy. Nie zauważyliśmy zmian w temperaturze przy próbie zmienienia orientacji radiatora, a tym samym zmiany kierunku wydmuchiwania powietrza. W przypadku chłodzeń o orientacji horyzontalnej powietrze nawiewane było zawsze w stronę procesora.
Procedura
Tak jak zaznaczyliśmy na wstępie, zupełnie zrezygnowaliśmy z pomiarów z wentylatorami niereferencyjnymi, chcąc pokazać wam na co dokładnie możecie liczyć po zakupie danego urządzenia. Ponadto niemożność zmiany fabrycznych wentylatorów na inne oraz różnorodność ich rozmiarów dodatkowo zniechęciła nas do takiego posunięcia. Wyjątkiem od tej reguły było zastosowanie wentylatorów Scythe Slip Stream 120 mm 1200 rpm w przypadku coolerów sprzedawanych bez urządzeń nawiewających powietrze.
Każdy cooler testowany był w 2 stanach aktywności i 2 ustawieniach procesora. Zawsze podczas jego spoczynku ustawiane były najmniejsze możliwe obroty wentylatora, natomiast podczas obciążenia największe. Tryb turbo i funkcje oszczędzania energii Intel Core i5 750 były każdorazowo wyłączone.
Pasta termoprzewodząca
Do testów użyliśmy pasty Zalman STG-2, będącej obecnie jedną z najczęściej polecanych i najwydajniejszych na rynku. Warto też wiedzieć, że jest to jedna z tych past, które nie wymagają wygrzewania.
Tabela ustawień
| Zegar CPU | Aktywność | Napięcia [V] | Wentylator |
| @2,66 GHz | spoczynek | CPU 1,20 IMC 1,1 RAM 1,5 | najniższe obroty |
| @2,66 GHz | obciążenie | CPU 1,20 IMC 1,1 RAM 1,5 | najwyższe obroty |
| @4,0 GHz | spoczynek | CPU 1,35 IMC 1,2375 RAM 1,65 | najniższe obroty |
| @4,0 GHz | obciążenie | CPU 1,35 IMC 1,2375 RAM 1,65 | najwyższe obroty |
Podane temperatury to maksymalne temperatury na rdzeniach zarejestrowane przez program Core Temp 0.99.7.10. Posiłkowaliśmy się również programem CPUID HW Monitor, który odczytywał obroty wentylatorów. Wszystkich pomiarów dokonywano dwukrotnie dla osiągnięcia wiarygodnego wyniku.
Test w spoczynku polegał na odczytaniu maksymalnej temperatury zarejestrowanej podczas 30-minutowej bezczynności systemu.
Test pod obciążeniem to 30 minut 100% obciążenia procesora za pomocą programu OCCT przy ustawieniach "large data set" i priorytecie wysokim.
Prolimatech Super Mega
Prolimatech jest jednym z najdroższych coolerów w zestawieniu. Cena w wysokości 289 zł jest dość wygórowana nawet jak na produkt bardzo wysokiej jakości chłodzony powietrzem. Znakiem rozpoznawczym Prolimatecha są eleganckie białe pudełka oraz... brak kompatybilności z procesorami AMD. Potrzebne będą dodatkowe zapinki, których producent nie daje w zestawie.
Kolejnym mankamentem Prolimatech Super Mega jest brak dołączonego wentylatora. Szkoda, bo nawet odpowiednio ceniąca się Noctua dodaje do swych high-endowych coolerów porządne wentylatory. Wydając 289 złotych mamy prawo żądać wentylatora o odpowiedniej wydajności. Z racji braku urządzenia chłodzącego radiator w zestawie, do testów użyliśmy Scythe Slip Stream 1200 obr./min., będącego rozwiązaniem popularnym wśród benchmarkowców.
Radiator wygląda imponująco. Podstawka jest należycie wypolerowana, a jakość materiałów wprawia w zachwyt. Część finów wykonano z aluminium, część jest miedziana. Z miedzi zrobiono także podstawę oraz rurki cieplne. Dodatkowo całość pokryto cienką warstwą niklu. Oprócz radiatora w pudełku znajduje się ogrom pedantycznie posegregowanych akcesoriów. Naliczyłem w sumie jedenaście woreczków. Całe szczęście, że producent nie postanowił pakować każdego elementu osobno. :-) Pośród wszelakich zapinek i śrubek znajdziemy także dużą pastę Thermalrighta w tubce.
Niewykluczone, że z lepszym wentylatorem temperatury byłyby jeszcze niższe. Warto zauważyć, że Super Mega radzi sobie całkiem nieźle chłodząc procesor pasywnie. Jedynym warunkiem jest zrezygnowanie z podkręcania. Pytanie kto wyda 300 zł na cooler i nie będzie chciał wycisnąć z procesora pełnego potencjału?
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
Scythe Slip Stream
| Prolimatech Super Mega | ||
| plusy: • bardzo dobra wydajność z wentylatorem • atrakcyjny wygląd • dobra i duża pasta w zestawie • dobrze wypolerowana podstawa | ||
| minusy: • brak wentylatora w zestawie • wysoka cena | ||
Xigmatek Aegir
Xigmatek Aegir zaskakuje w bardzo pozytywny sposób od razu po otwarciu pudełka. Oprócz coolera, z którego podstawy ciepło odprowadza sześć rurek cieplnych, w środku znajduje się czarny i podświetlany wentylator z funkcją PWM. Jest to dobra wiadomość dla osób, które pragną rozświetlić nieco wnętrze swojej obudowy. Wentylator jest wykonany z półprzezroczystego plastiku. Jego najpoważniejszą i w zasadzie jedyną wadą jest głośna praca na najwyższych obrotach.
Elementy wewnątrz opakowania są dobrze pogrupowane i odpowiednio opisane. W zestawie znajduje się również pasta. Pośród elementów montażowych uwagę zwraca bardzo dobrze zaprojektowany backplate. Gumowe kołki montażowe wykonane są z bardzo twardej, nieelastycznej gumy, co utrudnia montaż.
Sam radiator wymaga dokręcenia go za pomocą mini klucza, który znajduje się w zestawie. Jest to dość uciążliwe i wydłuża czas montażu i ewentualnego demontażu.
Ten zupełnie niepozornie wyglądający cooler okazał się jedynie nieco gorszy od swoich dużo droższych konkurentów. Wprawdzie oferuje on wydajność zbliżoną do Scythe Mugena 2, czy też Scythe Yasyi, jednak kosztuje nieco więcej. Tak czy inaczej 57 stopni w stresie przy napięciu 1,35 V i 4,0 GHz to bardzo dobry wynik.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Xigmatek Aegir | ||
| plusy: • ładny, podświetlany wentylator • pasta w zestawie • dobra wydajność • dobry backplate • nieźle wypolerowana podstawa | ||
| minusy: • wentylator na maksymalnych obrotach jest głośny • montaż za pomocą nakrętek z użyciem klucza • gumowe kołki są zbyt sztywne | ||
Xigmatek Gaia
Segment coolerów do 90 zł obfituje w bardzo ciekawe rozwiązania. Konkurencja jest dość spora, bo za cenę 65 zł można kupić Cooler Master Hyper TX 3 czy też SilentiumPC HE923 Spartan. Osoby pragnące ciszy rozejrzą się za czymś z wentylatorem 120 mm. Wówczas mogą zwrócić uwagę na Xigmatek Gaia.
Radiator jest wysoki, cechuje go jednak niewielka głębokość. Po założeniu wentylatora 120 mm nie zasłoni on żadnego slotu na kości pamięci RAM. Sam montaż przebiega szybko, sprawnie i bezboleśnie. Podobnie jak w przypadku innych produktów tej firmy zastosowano backplate z dobrej jakości materiałów.
Do zestawu dołączono także pastę w papierowym woreczku. Była mocno wyschnięta i wydaje się, że zastosowanie jej nie jest najlepszym rozwiązaniem. Wentylator pracuje głośno nawet na niskich obrotach. Gumowe kołki, które służą do przytwierdzenia go do radiatora są sztywne i trudno nimi sprawnie operować.
Jeśli chodzi o wydajność, to nie spodziewaliśmy się rewelacji. Wyniki są przeciętne. Poziom hałasu jest zbliżony do coolerów wyposażonych w wentylatory 92 mm. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby po zakupie wentylator wymienić, będzie to jednak dodatkowy wydatek.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Xigmatek Gaia | ||
| plusy: • kompaktowe rozmiary coolera • dobry backplate • prosty i intuicyjny montaż • niezły stosunek wydajności do ceny | ||
| minusy: • pasta w woreczku • wentylator głośny tak na niskich, jak i wysokich obrotach • gumowe kołki są zbyt sztywne | ||
Xigmatek Loki
W cenie około 64 złotych bezpośrednimi rywalami Xigmatek Loki są wspomniane wcześniej CM TX 3 oraz Spartan HE923. Niewielki Loki jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które w swoich obudowach nie mają zbyt wiele miejsca. Wysokość na poziomie 134 mm sprawi, że produkt Xigmateka zmieści się w każdej standardowych rozmiarów obudowie.
Od razu w oczy rzuca się "budżetowość" coolerka. Znajduje się on w tekturowym opakowaniu, a części wrzucone są do jednego worka. Poza nim znajduje się backplate przyjazny zarówno dla płyty (miękki materiał oddzielający metal od płyty głównej) oraz użytkownika (przełożone przez dziurki śruby nie wypadają, cofając się przy przekładaniu). Radiator jest niewielki i w całości wykonany z aluminium. Trzy rurki cieplne mają średnicę 6 mm każda.
Dołączony do zestawu wentylator o rozmiarze 92 mm jest cichy na najniższych obrotach. W stresie procesora jednak hałasuje dość mocno i staje się uciążliwy dla uszu. Jest zdecydowanie głośniejszy od Zephyra zastosowanego w SilentiumPC HE923.
Patrząc na wyniki widzimy, że Loki wypada gorzej od dwóch konkurencyjnych rozwiązań. Po mocnym podkręceniu procesora i podniesieniu napięcia nie jest w stanie utrzymać niskich temperatur. Xigmatek Loki może okazać się przydatny osobom, które nie planują bawić się w overclocking.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Xigmatek Loki | ||
| plusy: • ultra kompaktowe rozmiary • prosty montaż • wentylator względnie cichy na niskich obrotach • atrakcyjna cena | ||
| minusy: • wentylator bardzo głośny na wysokich obrotach • pasta w woreczku • niska wydajność | ||
Xigmatek Balder
Opakowanie Xigmatek Balder jednoznacznie wskazuje na to, że producent nie ma zamiaru niczego przed kupującym ukrywać. Pudełko za wyjątkiem jego elementu zawierającego opis jest w pełni przezroczyste. Przez plastik można dojrzeć ten sam wentylator, który dodano do Xigmateka Aegir. Oznacza to ładne, białe podświetlenie oraz... hałas.
Radiator wykonano bez zarzutu. Jego wygląd oraz wymiary nie wykraczają ponad normę. Uwagę zwraca bardzo dobrze wypolerowana niklowana podstawa, w której z powodzeniem można się przejrzeć. Zastosowano tu technologię Direct Touch, co oznacza, że rurki cieplne stykają się bezpośrednio z powierzchnią procesora. Wymusza to nałożenie nieco większej ilości pasty, w celu uzyskania należytej wydajności.
Montaż nie sprawia najmniejszych problemów, części są dobrze pogrupowane, a instrukcja jest napisana w przystępny sposób. Pasta, co zaskakuje w przypadku produktów Xigmateka, znajduje się w tubce, co ułatwia jej nakładanie i zatrzymuje proces zasychania po otwarciu.
Częstotliwość 2,66 GHz na standardowym napięciu nie stanowi najmniejszego wyzwania dla Baldera. Podniesienie napięcia na procesorze do 1,35 V i ustawienie taktowania na 4,0 GHz powoduje, że temperatura w stresie wzrasta do 59 stopni. Za cenę 159 zł otrzymujemy więc przyzwoity cooler, wydajnością dorównujący swoim głównym konkurentom – Scythe Mugen 2, Scythe Yasya oraz SilentiumPC Fortisowi HE1225.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Xigmatek Balder | ||
| plusy: • ładny, podświetlany wentylator • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • pasta w tubce • niezła wydajność • bardzo prosty i szybki montaż | ||
| minusy: • wentylator głośny na wysokich i niskich obrotach | ||
Akasa Venom
Akasa Venom to z pewnością jeden z najbardziej efektownych kolorystycznie coolerków. Oczywiście dobór barw jest kwestią gustu, ale każda odmiana od srebra jest przyjemna dla oka. Radiator Akasy Venom od wierzchniej części pomalowany jest na czarno. W centralnym jej punkcie namalowano żółtą kobrę.
Wentylator dołączony do zestaw współgra pod względem kolorystyki z radiatorem. Jego żółte, ciekawie wyprofilowane łopatki nadają całości dość agresywnego wyglądu. Szkoda, że urządzenie odpowiedzialne za chłodzenie układu pracuje tak głośno, zwłaszcza po podniesieniu jego prędkości obrotowej.
Na plus przemawia bardzo łatwy montaż. Nawet laik powinien poradzić sobie bez instrukcji obsługi. Do zamontowania wentylatora na radiatorze używa się znienawidzonych przez wielu gumowych kołków. Uspokajamy, że kołki (również żółte) są wykonane bardzo solidnie. Ich długość ułatwia przeciąganie ich przez dziurki w wentylatorze, a jakość gumy sugeruje, że są w stanie wytrzymać niejedno użycie.
Szkoda, że w parze za wyglądem nie poszła wydajność. Oczywiście 60 stopni w stresie w najcięższym z testów to niezły wynik. Jeśli komuś nie zależy jednak na wyglądzie coolera, to prawdopodobnie w cenie do 169 zł znajdzie coś wydajniejszego.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Akasa Venom | ||
| plusy: • łatwy montaż • atrakcyjna kolorystyka radiatora oraz wentylatora • dobrej jakości gumowe kołki | ||
| minusy: • wentylator głośny na wysokich obrotach • pasta w woreczku | ||
Prolimatech Armageddon
Prolimatech Armageddon to pierwszy z dwóch przedstawicieli jednego z bardziej rozpoznawalnych producentów w teście. W opakowaniu z białej tekturki znajduje się ważący 750 g radiator, za który przyjdzie zapłacić blisko 230 złotych. Cena nie jest wprawdzie tak wygórowana, jak w przypadku modelu Super Mega, jednak producent mógł pokusić się o wentylator w zestawie.
Podobnie jak w przypadku reszty coolerów, do których nie dołączono wentylatorów, do pomiarów wykorzystaliśmy Scythe Slip Stream'a 120 mm 1200 rpm. W opakowaniu znajdziemy natomiast dużą tubkę pasty Thermalright, która starczy zapewne na kilkanaście smarowań.
Rozczarowuje brak możliwości montażu produktów Prolimatecha na procesorach AMD. Podobno do sprzedaży miały trafić specjalne zestawy montażowe właśnie na tą platformę, jednak nie udało mi się do nich dotrzeć.
Armageddon radzi sobie lepiej z chłodzeniem pasywnym niż jego droższy odpowiednik. Po dołączeniu wentylatora jest gorszy o jeden stopień Celsjusza w stresie przy taktowaniu 4,0 GHz. To i tak świetny wynik, w dodatku jeden z najlepszych w teście.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
Scythe Slip Stream
| Prolimatech Armageddon | ||
| plusy: • bardzo dobra, duża pasta w zestawie • dobrze wypolerowana podstawka • bardzo dobra wydajność | ||
| minusy: • brak wentylatora w zestawie • wysoka cena | ||
Xigmatek Thor's Hammer
Opakowanie, w którym znajduje się Xigmatek Thor's Hammer przywodzi na myśl akcesoria dedykowane graczom. Specyficzna, komiksowa czcionka, rysunek przedstawiający kowala „wykuwającego” cooler oraz lakierowany papier mieniący się pod światło kolorami tęczy. O dziwo jak na tego typu produkty cena nie jest astronomiczna. Co znajduje się wewnątrz pudełka?
Znajdziemy przede wszystkim radiator stylizowany na młot. Finy radiatora są finezyjnie poukładane i prezentują się bardzo efektownie. Powagi całości konstrukcji dodaje czarny, metaliczny kolor żeberek. Podstawa jest nieźle wyszlifowana, a rurki cieplne przylegają bezpośrednio do powierzchni procesora (technologia Direct Touch).
Xigmatek Thor's Hammer jest kompatybilny ze wszystkimi najpopularniejszymi podstawkami zarówno od Intela, jak i AMD. Wewnątrz opakowania znajdują się odpowiednie zestawy montażowe. Instalowanie radiatora może sprawić nieco problemów, gdyż część śrub jest dokręcana za pomocą specjalnego klucza płaskiego. Na szczęście producent nie zapomniał o umieszczeniu go wśród akcesoriów.
Twórcy Młotu Thora uznali, że ma w sobie dostatecznie wiele boskości aby sprostać każdemu wyzwaniu pasywnie, gdyż postanowili zrezygnować z dołączenia wentylatora. O dziwo ten radzi sobie lepiej z tym zadaniem niż oba produkty Prolimatecha. Zapewne to nietypowa konstrukcja finów decyduje o jego przewadze. Po zamontowaniu Scythe Slip Streama Thor's Hammer osiąga jeden z lepszych wyników, wynoszący 57 stopni.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
Scythe Slip Stream
| Xigmatek Thor's Hammer | ||
| plusy: • nadspodziewanie dobrze chłodzi pasywnie • atrakcyjny wygląd • bardzo dobra wydajność z wentylatorem | ||
| minusy: • brak wentylatora w zestawie • pasta w torebce w zestawie • nieco utrudniony montaż | ||
SilentiumPC Spartan HE923
SilentiumPC Spartan HE923 to jeden z najpopularniejszych tanich coolerów. Jest chyba najczęściej polecanym chłodzeniem budżetowym na forum benchmark.pl. Czy faktycznie wart jest swojej ceny?
Już estetycznie wykonane pudełko robi pozytywne wrażenie. Montaż jest na tyle bezproblemowy, że zdołano go przedstawić na 4 obrazkach. W zasadzie instrukcja obsługi byłaby zbędna. Cooler instaluje się bez użycia dodatkowych narzędzi dosłownie w 10 sekund. Nie trzeba nawet wyjmować płyty. Zadowoli to zwłaszcza początkujących użytkowników komputerów.
Sam radiator jest niewielki i zmieści się w praktycznie każdej obudowie. Jak przystało na wentylatory SilentiumPC, zapewniają one bezszelestną pracę na minimalnych i średnich obrotach. Na najwyższych pracują już głośno.
Wydajność jak na cooler za 65 złotych jest satysfakcjonująca. Jeśli komuś nie przeszkadza hałas, może pokusić się nawet o wcale nie małą zabawę w podnoszenie napięć. 68 stopni Celsjusza w najbardziej wymagającym z testów uzyskano kosztem ciszy, łamanej przez kręcący się z prędkością 2343 obrotów wentylator.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| SilentiumPC Spartan HE923 | ||
| plusy: • ultra kompaktowe rozmiary • dołączona w zestawie pasta w tubce • wentylator niesłyszalny na najniższych obrotach • atrakcyjna cena | ||
| minusy: • na wysokich obrotach wentylator jest dość głośny • przeciętna wydajność | ||
Thermalright Silver Arrow
Muszę przyznać, że nigdy nie miałem do czynienia z tak ogromnym coolerem. Jego wymiary w tabelce nie oddają w pełni rzeczywistych rozmiarów całego układu chłodzenia. Należy pamiętać o tym, że po zamontowaniu dwóch wentylatorów 140 mm, będących w zestawie, całość zajmie jeszcze więcej miejsca. Thermalright Silver Arrow definitywnie nie jest przeznaczony dla użytkowników poszukujących względnie niewielkich coolerów.
Na radiator składają się dwie wieże, a ciepło z podstawy odprowadza po 6 rurek cieplnych. Wentylatory można umieścić na zewnętrznych ścianach lub jeden z nich zamontować pomiędzy nimi. W zestawie znajduje się dużo gumowych podkładek tłumiących ewentualne drgania przenoszone przez wentylatory na powierzchnię radiatora. W testach nie wykorzystaliśmy podkładek, a mimo to praca układy była bezszelestna nawet na najwyższych obrotach.
Instalacja nie sprawiała najmniejszych problemów. Podstawkę wypolerowano bardzo dobrze. Przylegała do procesora idealnie i po odpowiednim dokręceniu jej nie sposób było nią poruszyć. Instrukcje obsługi wydano na dobrej jakości papierze, choć zapewne mało kto z nich skorzysta, gdyż cały proces montażu jest intuicyjny.
Tak ogromny cooler był jeszcze przed rozpoczęciem testów skazany na sukces. Przeprowadzone pomiary tylko potwierdziły wszelkie prognozy. Temperatura 55 stopni w najbardziej wymagającym teście była najniższą spośród wszystkich wyników zarówno w tej, jak i poprzedniej części artykułu. Przyznajemy, że w wypadku Thermalright Silver Arrow wysoka cena jest w pełni uzasadniona.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Thermalright Silver Arrow | ||
| plusy: • efektowny wygląd • wentylatory ciche nawet na największych obrotach • dobra pasta w zestawie • wysoka jakość części, bardzo łatwy montaż • podkładki do wyciszania wentylatorów w zestawie • najwydajniejszy z testowanych coolerów | ||
| minusy: • bardzo wysoka cena • całość zajmuje bardzo dużo miejsca | ||
Arctic Cooling Freezer 13
Arctic Cooling Freezer 13, podobnie jak inne coolery tego producenta, sprzedawany jest w minimalistycznym przezroczystym blisterku. Nazwa urządzenia oraz jego wygląd przywodzą na myśl AC Freezera 7 Pro. W istocie Freezer 13 jest jego następcą. Udanym następcą.
Oprócz radiatora w zestawie znajduje się także wentylator firmy Arctic Cooling. Jest osadzony w obudowie gotowej do montażu na radiatorze. Mamy pewne obawy odnośnie tego, czy klatka ta będzie pasować także do innych radiatorów. Wśród akcesoriów dodatkowych próżno szukać również jakichkolwiek zapinek pod wentylator inny niż fabryczny. Jego demontaż jest nieco uciążliwy, ze względu na sposób w jaki przylega do radiatora. Aby dobrze założyć cooler na procesor trzeba uprzednio ściągnąć urządzenie schładzające finy.
Niewątpliwą zaletą jest intuicyjna i szybka instalacja na płycie głównej. Tej nie trzeba będzie nawet wyjmować z obudowy. Jedyne co należy zrobić to przełożyć kołki rozporowe przez koszyk i dziurki na płycie głównej.
Wydajność jest dostrzegalnie lepsza od tej, którą zapewniał Freezer 7 Pro. 64 stopnie w stresie to rewelacyjny wynik jak na cooler o tych rozmiarach. Rzeczą oczywistą jest to, że dźwięk wentylatora przy ponad 2000 obrotów nie jest przyjemny dla uszu.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Arctic Cooling Freezer 13 | ||
| plusy: • łatwy montaż • fabrycznie nałożona pasta | ||
| minusy: • głośny wentylator na maksymalnych obrotach • utrudniony demontaż wentylatora fabrycznego | ||
Thermalright Archon
Thermalright Archon jest zdecydowanie najwyższym i najszerszym z prezentowanych coolerów. Taki stan rzeczy wymusza jego niewielką długość. Spośród wszystkich 28 testowanych rozwiązań może poszczycić się najlepiej wyszlifowaną podstawą, która mogłaby z powodzeniem posłużyć kobiecie za lusterko.
W zestawie znajdują się zapinki pod gniazda AMD oraz Intela, inne akcesoria montażowe oraz pasta termoprzewodząca Thermalright CR III w niewielkiej tubce. Dodatkowo producent dołączył rewelacyjny wentylator 140 mm, który pracuje bardzo cicho nawet na najwyższych obrotach. Jakość części, jak przystało na Thermalright, stoi na wysokim poziomie. Elementy nie mają wyszczerbionych krawędzi.
Po zamontowaniu coolera na procesor okazało się, że nie przylega na tyle idealnie, aby nie można go było przesuwać. Okazało się to nie mieć jednak żadnego wpływu na końcową wydajność. Niewątpliwą zaletą Archona jest to, że nie przysłoni slotów RAM. Posiadacze pamięci z fikuśnymi radiatorami będą mogli spać spokojnie.
57 stopni osiągnięte podczas pomiaru przy częstotliwości 4,0 GHz i napięciu 1,35 V to jeden z lepszych wyników w tej odsłonie testu.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Thermalright Archon | ||
| plusy: • 140 mm, wydajny wentylator w zestawie • dobra pasta w zestawie • bardzo łatwy montaż • podkładki do wyciszania wentylatorów w zestawie • bardzo dobra wydajność • perfekcyjnie wyszlifowana podstawa | ||
| minusy: • wysoka cena • nienajlepszy docisk do procesora | ||
Testy @2,66 GHz spoczynek
Temperatury spoczynek [°C] - Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V] - [mniej=lepiej]
Obroty wentylatora spoczynek [obr./min] - Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V]
Aż trzy coolery osiągnęły bardzo niską temperaturę 25 stopni Celsjusza. Są nimi Thermalright Silver Arrow, Thermalright Archon oraz Xigmatek Thor's Hammer. Oba urządzenia od Prolimatecha utrzymywały temperaturę na poziomie 26 stopni. Zdecydowanie najsłabiej spisywał się SilentiumPC Spartan HE923. Wynikało to głównie z niskiej prędkości obrotowej zastosowanego wentylatora w połączeniu z niewielkim przepływem powietrza. Po wymianie wentylatora na bardziej wydajny wynik mógłby ulec poprawie.
Testy @2,66 GHz obciążenie
Temperatury obciążenie [°C] - Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V]
[mniej=lepiej]
Obroty wentylatora obciążenie [obr./min]
Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V]
Każdy z testowanych coolerów radził sobie dobrze ze schładzaniem procesora o taktowaniu 2,66 GHz pod obciążeniem. Różnica między najlepszym a najsłabszym urządzeniem wyniosła 8 stopni Celsjusza. Najsłabiej ponownie wypadł Spartan HE923. W czołówce do grona najlepszych dołączył Xigmatek Aegir, który utrzymywał temperaturę na poziomie 39 stopni, podobnie jak oba produkty Thermalright. Niespodziewanie słabiej wypadły oba coolery Prolimatecha.
Testy @4,0 GHz 1,35 V spoczynek
Temperatury spoczynek [°C] - Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V] - [mniej=lepiej]
Obroty wentylatora spoczynek [obr./min]
Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V]
Po podniesieniu taktowania do poziomu 4,0 GHz oraz napięcia do 1,35 V temperatury w spoczynku zauważalnie wzrosły. Palmę pierwszeństwa dzierży chłodzony dwoma wentylatorami Thermalright Silver Arrow. Tuż za nim znalazł się Thermalright Archon. Na dalszych miejscach oba produkty Prolimatecha i najwydajniejsi przedstawiciele Xigmateka - Aegit oraz Balder. Stawkę zamykają AC Freezer 13, Xigmatek Loki oraz Spartan HE923, czyli najmniejsze z testowanych coolerów.
Testy @4,0 GHz 1,35 V obciążenie
Temperatury obciążenie [°C] - Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V] - [mniej=lepiej]
Obroty wentylatora obciążenie [obr./min] - Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V]
Dopiero ostatni z testów jest prawdziwym sprawdzianem dla coolerów. Nareszcie pazur pokazują Prolimatech Armageddon oraz Prolimatech Super Mega. Thermalright Silver Arrow, głównie ze względu na konstrukcję dwuwieżową i zamontowane dwa wentylatory zajmuje pierwsze miejsce z rekordowo niską temperaturą na poziomie 55 stopni Celsjusza. Tylko o jeden stopień gorsze są modele Super Mega od Prolimatecha oraz Thermalright Archon. Zmiana następuje na końcu stawki, gdzie Spartan wyprzedza o 4 stopnie Xigmateka Loki. Widzimy też, że następca Acrtic Freezera 7 - Artic Freezer 13, jest w stanie utrzymać dużo niższe temperatury od swojego poprzednika.
Wysokość i waga coolerów
Waga [g]
Mogłoby się wydawać, że najcięższym coolerem w teście będzie ogromny Thermalright Silver Arrow. Ten zajmuje jednak "dopiero" drugie miejsce od końca. Palmę pierwszeństwa dzierży Prolimatech Super Mega, wyprzedzając kolejny cooler o całe 120 gram! Najlżejsze okazały się najmniejsze radiatorki. Sparatan jest aż o 70 gram lższejszy od drugiego coolera wagi lekkiej - Xigmateka Loki.
Wysokość [mm]
Jeśli nie posiadacie obudowy typu full tower lub bardzo szerokiej mid-tower, to lepiej nie zaprzątajcie sobie głowy Thermalright Archonem. Cooler od podstawy do swojego najwyższego punktu ma ponad 17 centrymetrów! Aż o 4,6 cm niższy od niego jest najniższy Spartan HE923. Najcięższy Prolimatech Super Mega zajmuje dopiero 8 miejsce w kategorii "wysokość".
Podsumowanie i oceny coolerów
Duża pochwała należy się firmie Thermalright. Pomimo bardzo wysokich cen coolerów oferują wysoką jakość wszystkich elementów, dużą ilość dodatków, świetne wentylatory oraz przede wszystkim wysoką wydajność całego układu. Zawiedliśmy się nieco na coolerach Prolimatecha. Kosztują dużo, a nie dołącza się do nich zapinek do socketów AMD oraz wentylatorów. Również ich wydajność, przynajmniej w połączeniu z niezłym Scythe Slip Stream 120 mm 1200 rpm nie kładła na łopatki.
Pozytywnym zaskoczeniem była wydajność Arctic Cooling Freezera 13, będącego następcą AC Freezera 7. Powstrzymywać przed jego zakupem może relatywnie wysoka cena, spowodowana głównie „podatkiem od nowości”. Za niewiele więcej można mieć SilentiumPC Fortisa, który utrzyma nieco niższe temperatury, zachowując przy tym ciszę, dzięki możliwości zamontowania wentylatora 120 mm.
Wśród konstrukcji najtańszych nieźle poradził sobie SilentiumPC Spartan HE923. Jego wyniki były całkiem niezłe, jeśli patrzeć na cenę na poziomie 65 zł oraz ultra kompaktowe rozmiary.
Jeśli po przeczytaniu tego artykułu dalej gnębią was wątpliwości związane z dokonaniem wyboru zapraszamy do lektury pierwszej części zestawienia, w której znajdziecie kolejne 16 coolerów.
Coolery nagrodzone w teście: -
