Athlon II X4 - jeszcze tańsze cztery rdzenie + nowy chipset 785G

16 września na rynek trafia najtańszy w historii nowoczesnych komputerów PC czterordzeniowy procesor. Za jedyne 400 zł będzie można stać się właścicielem "quada" firmy AMD - Athlon II X4 620 z zegarem 2,6 GHz.

Na pewno jest tani, ale czy jest odpowiednio szybki? Jak poradzi sobie z najtańszym czterordzeniowcem Intela? Czy będzie dobrą alternatywą dla szybkich dwurdzeniowców?

Jednym z głównych argumentów podczas oceniania produktów z branży komputerowej jest cena. Obojętnie o jaki produkt chodzi, przeglądając komentarze niemal zawsze można trafić na osoby, które są zainteresowane zakupem, ale rezygnują z powodu zbyt wysokiej ceny. Nic dziwnego. Przeciętny polski entuzjasta zarabia na wymarzony procesor nieco dłużej niż jego kolega z zachodniej części Europy. Natomiast ceny mamy zasadniczo podobne. To właśnie dlatego tak bardzo zwracamy uwagę na cenę produktów.

AMD wprowadza na rynek przełomowy procesor. Athlon II X4 to seria obecnie najtańszych procesorów quad-core. I nie chodzi tu o różnicę 50 zł względem kolejnego w zestawieniu. Nowy procesor AMD jest tak tani, że w zasadzie powinniśmy zestawiać go cenowo z konkurencyjnymi procesorami dual-core. Za najprostszy model 620 przyjdzie nam zapłacić jedynie 399 zł. Chciałoby by się powiedzieć rewelacja, ale...

... nasza dociekliwa natura każe doszukiwać się haczyka. Dlaczego ten procesor jest tak tani? Czy jego wydajność jest odpowiednio wysoka? Czy w tej cenie będzie dobrym zamiennikiem dla szybszego dual-core? Czy odczuję jego wydajność w typowych aplikacjach? Czy gry będą działały szybciej? Pytania można mnożyć. Mam nadzieję, że na większość z nich uda mi się odpowiedzieć.

Oto zestawienie nowych modeli procesorów:

W tabelce celowo umieszczone są dwa procesory Phenom II X4. Okazuje się bowiem, że firma AMD po premierze Athlonów II X4 będzie miała na rynku aż trzy procesory czterordzeniowe o taktowaniu 2,6 GHz. Czym się różnią?

Jedyną różnicą między tymi procesorami jest ilość pamięci podręcznej trzeciego poziomu. Athlon II X4 nie mam jej wcale, Phenom II X4 810 ma 4 MB, a Phenom II X4 910 - 6 MB. W zasadzie wszystko inne, poza nazwą roboczą rdzenia, jest identyczne. Nawet współczynnik TDP 95W jest jednakowy dla wszystkich procesorów. Jest jednak coś jeszcze - coś bardzo istotnego.

Athlon II X4 620 ma kosztować 400 zł, a kolejny w zestawieniu Phenom II X4 810 jest droższy od niego o niemal 150 zł (czyli o 37%). Phenom II X4 910 przeznaczony jest na rynek OEM i w Polsce bardzo trudno go kupić, przez co amatorzy serii 900 Phenomów II X4 dla podstawki AM3 muszą sięgać po model 945, droższy o 300 zł od Athlona (a więc o 75%). To sporo.

Skąd taka różnica w cenie? Athlon II X4 wywodzi się bezpośrednio z linii tanich Athlonów II X2. Nie jest to okrojona wersja drogiego Phenoma II X4, lecz całkowicie od nowa zaprojektowany rdzeń. Pamięć cache L3 o dużej pojemności zajmuje stosunkowo dużą część drogiej powierzchni rdzenia, dlatego procesor pozbawiony tej pamięci może być znacznie tańszy w produkcji.

Athlon II X4 działa na podstawce typu AM3. Dziedziczy zatem wszystkie zalety pozostałych procesorów  przeznaczonych dla AM3. Główną jest oczywiście podwójny kontroler pamięci DDR2 i DDR3. Jako że każdy procesor AM3 jest kompatybilny ze starszymi płytami z gniazdem AM2+, Athlon II X4 jest w stanie współpracować w tych płytach z pamięciami DDR2. Po instalacji w nowych płytach głównych - z gniazdem AM3 - działa oczywiście z pamięciami DDR3. Nie musimy wymieniać płyty głównej, żeby zainstalować nowy procesor. Wystarczy (z reguły) tylko aktualizacja BIOS-u.

Nietrudno zauważyć (choćby ze względu na cenę), że Athlon II X4 jest przeznaczony do budżetowych platform. Zatem zieloni do pełni szczęścia potrzebują jeszcze taniego chipsetu dla gniazda AM3. Taki chipset jest dostępny od niemal miesiąca. Mowa o AMD 785G.

Główną zmianą w stosunku do poprzednika 780G jest obsługa gniazda AM3 i - co się z tym bezpośrednio wiąże - pamięci DDR3. Chociaż to akurat działka procesora. Niemniej dużo bardziej znaczącą zmianą jest wymiana rdzenia graficznego z modelu HD3200 na HD4200. Warto wiedzieć, że 785G nie trzeba parować z gniazdem AM3, może się on równie dobrze znaleźć na płytach ze starszym Socketem, AM2+.

Zmiana rodziny karty graficznej wiąże się z kilkoma bardzo pożytecznymi następstwami. Po pierwsze, mamy do czynienia z pierwszym chipsetem ze zintegrowaną grafiką zgodną z DX 10.1 Fakt, że w tym przypadku jest to bardziej marketing niż faktyczna potrzeba, niemniej należy to odnotować. Po drugie, w prezencie dostaliśmy obsługę UVD drugiej generacji, zatem zintegrowany układ graficzny w pełni sprzętowo dekoduje materiały wideo HD - ku uciesze wszystkich tych, którzy planują zbudować komputer HTPC z płytą opartą na tym chipsecie. Po trzecie zaś, jak każda karta z serii 4000, także HD4200 obsługuje technologię ATI Stream.

Zdjęcie chipsetu

Szczególnie ten ostatni prezent wydaje się atrakcyjny, gdyby nie jedno małe "ale": obsługa ATI Stream na 785G działa w tej chwili tylko na systemie Windows 7, a jego przed oficjalną premierą benchmarkować nie możemy. Posiadacze Visty na razie będą musieli obejść się smakiem.

Ostatnim już efektem "ubocznym" zmiany silnika graficznego jest niewielki wzrost wydajności. Producent chwali się, że 785G powinien być o około 10% szybszy niż 790GX. Może niewiele, ale warto pamiętać, że rodzina 7xxG jest nadal najszybsza na rynku. Ani NVIDIA, ani Intel nie są w stanie dogonić wydajnością zintegrowanego układu graficznego ATI.

Skoro mamy do czynienia z budżetową platformą, postanowiliśmy wykonać wszystkie testy na odpowiednio tanim osprzęcie - wyboru dokonywałem głównie przez pryzmat ceny. Chciałem mieć w teście taniego quada od AMD plus jego możliwie bliski odpowiednik z Intela. Dodatkowo zależało mi, żeby pokazać jak przedstawia się wydajność tanich procesorów czterordzeniowych względem budżetowych, ale wysoko taktowanych dwurdzeniówek. Płyty główne miały obsługiwać wybrane wcześniej procesory, być solidne, oraz mieć zbliżoną cenę i możliwości. Oczywiście szukałem budżetówek. Reszta komponentów jest uniwersalna, dzięki czemu używałem ich do testu na obu platformach.

Oto ostateczna lista wybranych komponentów:

• AMD Athlon II X4 620 i 630 - Najtańszy Quad AMD
• Intel Core2 Quad Q8200 - Najtańszy Quad Intela
• AMD Athlon II X2 250 - Budżetowa dwu-rdzeniówka
• Intel Pentium Dual-Core E6300 - Bezpośredni konkurent cenowy Athlona II X2 250

1. Obie płyty główne były wyposażone w najnowszy dostępny w dniu testów BIOS.
2. Procesory były testowane w ustawieniach domyślnych (Setup Defaults).
3. Technologie oszczędzania energii Intel Speed-Step oraz AMD Cool’n’Quiet były WŁĄCZONE.

Na powyższym sprzęcie instalowany był system Windows Vista Ultimate w wersji 32-bitowej ze zintegrowanym SP2. Po instalacji systemu instalowałem wszystkie dostępne aktualizacje poprzez Windows Update a następnie zestaw najnowszych sterowników do wszystkich komponentów.

Na tak przygotowanym systemie były instalowane i uruchamiane aplikacje testowe. Dla każdej płyty głównej system był instalowany osobno na czysto. Konfiguracja systemu operacyjnego nie była zmieniana od wartości domyślnych.

Do testów użyłem następujących programów:

To znany i ceniony przez wszystkich benchmark kart graficznych. Na potrzeby testów procesorów wykorzystamy jedynie część pełnego przebiegu testów - testy CPU. Interesują nas zatem wyniki CPU Score, oraz cząstkowe CPU1 i CPU2. Im większy uzyskany wynik, tym lepiej.

1. Uruchamiamy program 3D Mark 2006
2. Klikamy przycisk „Select” w zakładce Tests
3. Odznaczamy „ptaszki” przy „SM2.0 Graphics Tests” i „HDR SM3.0 Graphics Tests”. Zaznaczone pozostaje tylko „CPU Tests”
4. Klikamy „OK.”, okienko Select Tests się zamknie
5. Klikamy przycisk „Run 3DMark”
6. Po zakończeniu testów pokaże się okno 3DMark Score, klikamy przycisk „Details” i odczytujemy wyniki

To prawdziwy kombajn służący do testowania różnych podzespołów komputera. W tym teście wykorzystamy dwa zestawy benchmarków - Procesor Arithmetic oraz Procesor Multi-Media Benchmark. Oba dają łącznie pięć wyników, dwa dla ALU oraz trzy dla FPU. Im większy uzyskany wynik, tym lepiej. Jak uzyskać taki wynik?

1. Uruchamiamy Sisoft Sandra
2. Z menu głównego programu wybieramy zakładkę „Benchmarks”
3. Uruchamiamy test „Processor Aritmetic”
4. Po zakończeniu testu odczytujemy wartości Dhrystone ALU i Whetstone iSSE3 z dolnej części okna programu
5. Uruchamiamy test „Processor Multi-Media”
6. Po zakończeniu testu odczytujemy wartości Multi-Media Int, Float, Double z dolnej części okna programu

Program mierzący wydajność procesora za pomocą renderingu sceny 3D. Umożliwia on zbadanie wydajności pojedynczego rdzenia, a także łącznej wydajności wszystkich rdzeni w tym także tych uzyskanych dzięki technologii Hyper-Threading. Niejako przy okazji możemy stwierdzić, jak dobrze skalują się procesory z więcej niż jednym rdzeniem. Wbrew pozorom nie obserwujemy liniowego wzrostu wydajności po dołożeniu kolejnej jednostki wykonawczej. Im większy uzyskany wynik, tym lepiej.

1. Uruchamiamy Cinebench R10
2. W oknie głównym po lewej stronie klikamy przycisk „Star All tests”
3. Po zakończeniu testów odczytujemy wyniki, z CPU Benchmark i OpenGL Benchmark po lewej stronie.

Kolejna aplikacja ze stajni Futuremark, program testuje ogólną wydajność komputera symulując pracę normalnych aplikacji. Na potrzeby testu podamy wszystkie wyniki cząstkowe poszczególnych testów bez zagłębiania się się w ich wewnętrzne składowe. Im większy uzyskany wynik, tym lepiej.

   1. Uruchamiamy PC Mark Vantage

   2. Nie zmieniamy żadnych ustawień

   3. Klikamy przycisk Run Benchmark

   4. Po zakończeniu testów w otwartym oknie klikamy „Submit Results”

   5. Program otworzy stronę Internetową na której odczytamy wyniki

Jest programem służącym do szyfrowania danych. Specjalnie na Waszą prośbę dodajemy go do naszego zestawu aplikacji testowych. Program ma wbudowanych benchmark, który w naszym przypadku wykonywany był na pliku o wielkości 1GB. Podajemy tylko wartość średnią (Mean) dla pierwszych trzech algorytmów szyfrowania: AES, Twofish oraz Serpent. Wynik podawany jest w MB/s, im więcej tym lepiej.

   1. Uruchamiamy TrueCrypt

   2. Z menu Tools wybieramy opcję Benchmark

   3. Jako Buffet Size wybieramy 1GB

   4. Klikamy przycisk Benchmark

   5. Odczytujemy wartość Mean dla algorytmów Twofish, AES, AES-Twofish

Do naszej standardowej procedury testowej ostatnio dołączyły także szczegółowe testy poboru energii przez platformę testową. Pomiarów dokonywałem przy pomocy analizatora mocy: Volfcraft Energy Logger 3500

1. W BIOS-ie zaraz po włączeniu zasilania. Tutaj zazwyczaj nie działają żadne mechanizmy zwalniania czy przyspieszania taktowana procesora, a także mechanizmy zmniejszania poboru energii.
         
2. Na pulpicie Windows w stanie całkowitej bezczynności. Menadżer zadań Windows wskazywał zerowe obciążenie procesora, a program do kontroli częstotliwości taktowania rdzenia wskazywał, że procesor pracuje w maksymalnie oszczędnym stanie.
         
3. Na pulpicie Windows w stanie maksymalnego obciążenia jednego rdzenia. Menadżer zadań Windows wskazywał obciążenie 50% dla procesorów dwurdzeniowych, 25% dla procesorów czterordzeniowych oraz 12.5% dla procesorów czterordzeniowych obsługujących technologię Hyper-Threading. Do obciążenia CPU wykorzystałem Super-PI
         
4. Na pulpicie Windows w stanie maksymalnego obciążenia wszystkich rdzeni, w tym tych udostępnionych przez Hyper-Threading. Menadżer zadań Windows wskazywał obciążenie 100% niezależnie od ilości rdzeni w jaką był wyposażony CPU. Do obciążenia CPU wykorzystałem Cinebench R10.

W tabelkach podane są odczytane z miernika wartości poboru mocy czynnej dla samej jednostki centralnej. Monitor nie był uwzględniony w pomiarach. W komputerze obciążany był tylko procesor, karta graficzna pracowała w stanie bezczynności.

Ponieważ zazwyczaj przy odczytach wartość wahała się o 2-3 W w obie strony, podane wartości są najmniejszymi jakie udało się zaobserwować podczas pomiarów.

Jeśli weźmiemy pod uwagę wyłącznie wyniki poboru energii, to niestety nowy produkt AMD nie wypada w naszym zestawieniu najlepiej. Wprawdzie pobiera nieco mniej energii niż Phenom II X4 810 w każdym z badanych stanów, niemniej konkurencyjny Intel Core2 Quad wypada tu zdecydowanie lepiej. Różnica przy pełnym obciążeniu sięga 40W. To całkiem sporo. Jedynie w stanie bezczynności nowy Athlon II X4 był w stanie pokonać niżej taktowany procesor konkurencji, niemniej różnica była naprawdę marginalna.

Niestety Athlon II X4 jest zasilany domyślnie dość wysokim napięciem 1.500V, podczas gdy konkurencyjny Intel zadowala się wartością znacznie niższą. Na dodatek procesor niebieskich jest nieco niżej taktowany, co niemal bezpośrednio przekłada się na niższy pobór mocy.

Analizując wyniki wydajności Athlona II X4 620 w pierwszej kolejności nasuwa się porównanie do droższego "brata", mianowicie do Phenoma II X4 810. W 3DMarku2006 zasadniczych różnić między procesorami nie widać. W tym teście pamięć L3 odgrywa drugorzędne znacznie, dlatego wyżej taktowany model 630 wygrywa.

Nieco inaczej jest w Chinebenchu. Tam modelowi 810 dorównuje dopiero 630-tka, która nadal jest od niego tańsza. W Sandrze wyniki są podzielone. W części testów 810 wypada bliżej 620-tki, a w reszcie w okolicach modelu 630 taktowanego wyżej. TrueCrypt skaluje się liniowo z zegarem, dlatego tutaj jest podobnie jak w 3DMarku 2006. Ogólnie, w aplikacjach Futuremark podobnie taktowane procesory AMD wypadają niemal równo, a zatem o zwycięstwie decyduje zegar.

Analizując wyniki z gier dochodzimy do wniosku, że również nie ma tragedii. Wprawdzie Athlony są nieco wolniejsze zegar-w-zegar od Phenoma, ale różnice są naprawdę niewielkie. Uważam, że porównanie z Phenomem wypadło na korzyść znacznie tańszego Athlona. Różnice - jeśli są - to niewielkie, a pamiętajmy że procesory dzieli różnica w cenie wynosząca 37%.

A jak Athlon II X4 ma się do konkurencyjnego Core 2 Quad Q8200? Całkiem nieźle. Najtańszy model 620 dzieli od Q8200 podobna różnica w cenie, co w przypadku Phenoma II X4. Procesor Intela ma nieco bardziej rozrzucone wyniki. Jeśli wygrywa, to z wyraźnie lepszym wynikiem, jeśli zaś przegrywa, to równie srodze. W 3DMarku2006 nieco odstaje, a w Sandrze w 2 z 5 testów jest zdecydowanie szybszy, w kolejnych 2 remisuje, natomiast w ostatnim dostaje ostro w kość. Zerknijcie na wyniki.

TrueCrypt to oczywiście domena procesorów AMD, dlatego Intel nie miał tutaj czego szukać, pomimo że w jednym z testów wypada całkiem nieźle. PCMark Vantage nie przepada za procesorami Intela z tego zestawienia, dlatego Q8200 w tym teście jest zdecydowanie wolniejszy. Sytuacja odwraca się na korzyść Intela we wszystkich trzech grach. Niemniej nieco zastanawiają wyniki min. FPS w Supreme Commander. Jak zatem podsumować porównanie z Intelem? Raz jest szybciej, raz wolniej. Po stronie Athlona II X4 jest jednak dodatkowo niższa cena. W takim przypadku przyznaję zwycięstwo procesorowi AMD.

Warto spojrzeć także w trzecią stronę, a więc na porównanie naszego nowego quad-core'a do budżetowych, ale wysoko taktowanych procesorów dual-core. W niemal wszystkich aplikacjach użytkowych nowy Athlon II X4 był po prostu szybszy. Jeśli program potrafi korzystać z więcej niż jednego rdzenia, to nie ma siły i zawsze będzie działał lepiej na procesorze czterordzeniowym niż na dwurdzeniowym. Jedynym wyjątkiem od reguły okazały się gry. Zupełnie odwrotnie niż się spodziewałem, Supreme Commander w testach szczątkowych wykazuje przewagę taniego Pentium Dual Core, podobnie zresztą ma się sprawa z Call of Duty. Wygląda zatem na to, że nadal dla gracza lepszym rozwiązaniem będzie szybka dwurdzeniówka niż wolniejszy acz czterordzeniowy procesor. Oczywiście biorąc pod uwagę wyłącznie gry, które miałem okazję przetestować.

Athlon II X4 to świetny procesor dla osób, które będą potrafiły skorzystać z jego możliwości. W większości przypadków sprawuje się równie dobrze, co znacznie droższe procesory - AMD Phenom II X4, a także Intel Core 2 Quad. Zdecydowanie największą zaletą nowego procesora jest cena, a największą wadą zużycie energii.

Takiego procesora brakowało do tej pory na rynku. Dzięki taniej czterordzeniówce jest spora szansa, że rynek wreszcie zacznie optymalizować wszystkie aplikacje pod te procesory - w tym szczególności gry.

Druga część słynnego już Crysisa jest w stanie lepiej skorzystać z możliwości procesorów dwu i więcej rdzeniowych. Dzięki Crysis Warhead sprawdzimy czy procesor w jakikolwiek sposób wpływa na szybkość działania tej jednej z najbardziej wymagających gier w historii. Do testów wykorzystamy benchmark przygotowany przez stronę HardwareOC w dwóch konfiguracjach:

1. Uruchamiamy HardwarOC Crysis Warhead Benchmark
2. Klikamy na „Resolution & screen” z menu Benchmark
3. Zaznaczamy ptaszki przy rozdzielczości 1280x1024 oraz przy „Custom Resolution”
4. W wolnych polach wpisujemy odpowiednio 1680 i 1050
5. Na dole w sekcji Quality wybieramy opcję „High”
6. Klikamy „Run >>” po lewej stronie na dole.
7. Po zakończeniu testu program wyświetli okno przeglądarki Internetowej z wykresem
8. Spisujemy wartości Min, Avg, Max dla każdej wybranej rozdzielczości.

Ta znana i ceniona strategia czasu rzeczywistego. Aplikacja zasłynęła na rynku dzięki kilku unikatowym rozwiązaniom w jakie ją wyposażono. Jednym z nich jest optymalizacja do możliwości skorzystania z potencjału procesorów dwu oraz cztero-rdzeniowych. Aby ułatwić pracę testerom autorzy zintegrowali w swojej produkcji bardzo prosty w użyciu benchmark, dlatego Supreme Commander świetnie sprawdza się w roli testu wydajności. Jak uzyskać wyniki?

1. Uruchamiamy grę, tworzymy profil, a następne klikamy na przycisk "opcje"
2. W menu opcje klikamy zakładkę "wideo" a następnie ustawiamy "główny monitor" na  1280x1024(60)
3. Wybieramy "ogólną jakość grafiki" jako "wysoką" a następnie wyłączamy synchronizację pionową.
4. Nie zmieniamy innych ustawień, zapisujemy ustawienia i wyłączamy grę.
5. Tworzymy na pulpicie kopię skrótu uruchamiającego grę Supreme Commander
6. Klikamy na prawym przyciskiem myszki na skopiowany skrót i wybieramy właściwości
7. W polu element docelowy, za nazwą pliku wykonywalnego gry dopisujemy ciąg znaków /perf
8. Zapisujemy ustawienia i uruchamiamy grę za pomocą nowego skrótu. Rozpoczyna się procedura testowa.
9. Po zakończonych testach w katalogu z plikiem wykonywalnym gry odnajdujemy plik .log z informacjami o benchmarku.
10. W pliku log odnajdujemy sekcję [Frames] i spisujemy wartości min, avg i max
11. Uruchamiamy grę za pomocą normalnego skrótu i zmieniamy rozdzielność "głównego monitora" na 1680x1050(60).
12. Ponownie uruchamiamy grę spreparowanym skrótem.
13. Po zakończonych testach odnajdujemy plik log i ponownie spisujemy wartości min, avg, max z sekcji [Frames]

World at War to już piąta odsłona jednej z najpopularniejszych serii gier FPS. Na potrzeby testu nagraliśmy kilkuminutowe demo z rozgrywki sieciowej w której uczestniczyło dużo graczy. Jak przeprowadzić podobny benchmark?

1. Uruchamiamy Call of Duty World at War a następnie dołączamy się do gry sieciowej
2. Rozwijamy konsolę gry klawiszem tylda "~" a następnie wpisujemy w niej /record nazwa_dema co rozpocznie nagrywanie dema
3. Nagrywamy około 5-10min dema, im więcej akcji tym lepiej.
4. Rozwijamy konsolę gry klawiszem tylda "~" a następnie wpisujemy w niej /stoprecord co zakończy nagrywanie dema
5. Wyłączamy grę.

1. Uruchamiany Call of Duty World at War
2. Klikamy "opcje" a następnie "grafika"
3. Zmieniamy rozdzielczość na "1280x1024"
4. Klikamy na ustawienia tekstur
5. Jakość tekstur ustawiamy na "ręcznie", co rozwinie kolejne trzy opcje
6. Wszystkie trzy opcje rozdzielczości tekstur ustawiamy na "wysokie"
7. Zatwierdzamy zmiany i wyłączamy grę.

1. Uruchamiamy program FRAPS
2. Klikamy zakładkę "FPS"
3. Zaznaczamy opcję MinMaxAvg
4. Minimalizujemy FRAPS a następnie uruchamiamy grę.
5. Rozwijamy konsolę gry klawiszem tylda "~" a następnie wpisujemy w niej /demo nazwa_dema co rozpocznie odtwarzanie dema
6. Jak tylko rozpocznie się odtwarzanie dema, naciskamy F12 a następnie F11 co rozpocznie rejestrowanie ilości klatek na sekundę
7. Po zakończeniu odtwarzania dema klikamy F11 a następnie F12
8. Wychodzimy z gry i przechodzimy do katalogu z plikiem wykonywalnym programu FRAPS
9. Odnajdujemy plik FRAPSLOG.TXT i odczytujemy z niego wartości min,max,avg

Wszystkie aplikacje testowe były uruchamiane w najnowszych dostępnych w dniu testów wersjach. Podczas testów jedyną uruchomioną aplikacją w systemie była aplikacja testowa.