Gigabyte 890GPA-UD3H - płyta dla każdego

Znalezienie płyty głównej, która idealnie odpowiadałaby potrzebom jest zadaniem niezbyt łatwym, a często wręcz niemożliwym.  Zwykle wygląda to tak: gdy już znajdziemy model zaopatrzony dokładnie w to, co chcielibyśmy w nim widzieć, okazuje się, że pochodzi z najwyższej półki, a cena przyprawia o zawrót głowy. Producenci nie ustają jednak w próbach stworzenia uniwersalnych płyt głównych o przystępnych cenach, które w razie czego mogą posłużyć jako podstawa do komputera dla graczy czy HTPC, a i zabawa overclockingiem jest na nich jak najbardziej możliwa.

Takie płyty zwykle oferują dość różnorodne wyposażenie i warto rozejrzeć się wśród rynkowej oferty, by wybrać model oferujący najlepszy stosunek możliwości do ceny. W nasze ręce trafiła płyta firmy Gigabyte 890GPA-UD3H, która cechuje przyzwoitą ceną i bardziej niż przyzwoitym wyposażeniem. Czy firmie Gigabyte udało się stworzyć płytę, którą śmiało można nazwać uniwersalną?

890GPA-UD3H jest płytą główną standardu ATX, przeznaczoną dla procesorów AM3 (także Phenom X6 - lista aktualnie obsługowanych procesorów znajduje się na następnej stronie). Oznacza to oczywiście, że obsługuje pamięci DDR3. Jak sama nazwa wskazuje, została oparta na chipsecie AMD 890GX. Z możliwościami tej serii mogliśmy zapoznać się z okazji premiery, a także przy testach płyt głównych różnych producentów.

890GPA-UD3H jest pierwszą płytą Gigabyte opartą na tym chipsecie. W tym momencie zdążyły się pojawić aż trzy rewizje tej płyty (1.0, 2.0 i 2.1) – do nas trafiła wersja druga. Pierwsza wersja płyty początkowo pozbawiona była technologii  odblokowywania rdzeni procesora (sytuacja zmieniła się wraz z nowymi wersjami BIOS) – przed zakupem warto upewnić się, która z rewizji trafi w nasze ręce. Różnice pomiędzy wersjami 2.0 i 2.1 to kosmetyczne zmiany w budowie PCB.

Chipsety AMD ósmej generacji spotkały się z ciepłym przyjęciem odbiorców i „krytyków technologicznych”. Wprawdzie w porównaniu do modeli serii 7 nie była to może rewolucja, ale niezwykle udana ewolucja.

To co wyróżnia chipset 890GX, to przede wszystkim zintegrowana grafika Radeon HD 4290. To chyba najszybsza zintegrowana grafika na rynku, choć oczywiście nie należy spodziewać się po niej cudów wydajności – z pewnością nie nadaje się do rozgrywki w bardziej wymagające gry. Grafiki zintegrowane powstały głównie do celów multimedialnych (filmy HD), a ich największą zaletą jest energooszczędność.  Oczywiście zalety tej konstrukcji nie kończą się na zastosowanym chipsecie. Poniższa tabelka przedstawia najważniejsze cechy 890GPA-UD3H:

W (dużym) skrócie Gigabyte 890GPA-UD3H oferuje między innymi porty SATA 3.0 (6 Gb/s), USB 3.0, dwa sloty graficzne PCI Express, technologię odblokowywania rdzeni Auto Unlock, USB Power Boost (dla urządzeń podłączanych do USB o większym zapotrzebowaniu energetycznym), obsługę Dolby Home Theater czy Dual Bios. Płyta wykonana jest w technologii Ultra Durable 3. Oznacza to między innymi zastosowanie w PCB podwójnej ilości miedzi. Wedle producenta, dzięki temu rozwiązaniu w newralgicznych miejscach płyty głównej (np. w okolicach procesora) może zrobić się chłodniej, a ponadto zapewnia to lepszą jakość sygnału i tym samym wpływa na stabilność systemu. Ma to duże znaczenie przy podkręcaniu.

Płyta nie należy do najwyższego segmentu, więc otwierając pudełko nie należy się spodziewać dodatkowego wyposażenia. Znajdziemy w nim jedynie instrukcję, płytę CD ze sterownikami i dodatkowym oprogramowaniem (o którym za chwilę), cztery kable SATA (oczywiście jak na Gigabyte przystało są one niebieskie, wyposażone dodatkowo w zapinki), jeden przewód ATA, panel do zamontowania z tyłu obudowy, oraz oczywiście samą płytę główną.

Zarówno PCB jak inne elementy płyty głównej mienią się wszystkimi możliwymi odcieniami koloru niebieskiego (i białymi akcentami). Trzeba przyznać, że płyta prezentuje się atrakcyjnie. Rozmieszczenie poszczególnych złączy i portów nie daje powodów do narzekań – wszystko wygląda jakby znajdowało się na właściwym miejscu. Trzeba napisać o drobiazgu, jakim są zaślepki na konektorach FireWire – mogą uchronić mniej doświadczonych użytkowników przed próbą podłączenia tam niewłaściwego urządzenia. Ciekawscy mogą oczywiście zajrzeć pod spód płyty głównej, ale oprócz backplate’a nie ma tam właściwie nic do podziwiania.

Przeglądając opcje dostępne w BIOS-ie, do którego dostaniemy się standardowo za pomocą klawisza Delete, nie zauważyłem nic szczególnego. Tu również wszystko znajduje się na swoim miejscu: są zaawansowane opcje OC (M.I.T. – MB Intelligent Tweaker), nie zapomniano o zintegrowanym układzie graficznym, zarówno jeśli chodzi o przetaktowanie rdzenia jak pamięci SidePort, zmiany zasilania wszelkich podzespołów, monitorowania płyty głównej, kontroli temperatur i wentylatorów, czy załadowania bezpiecznych i zoptymalizowanych ustawień. Znajdziemy też funkcję Auto Unlock, czyli uruchamiania zablokowanych rdzeni procesora. Czego brakuje? Możliwości zapisu ustawień do kilku profili.

Co znajdziemy na dołączonej płycie z oprogramowaniem? Oczywiście przede wszystkim wszystkie niezbędne „do życia” sterowniki (program zarządzający instalacjami poszczególnych elementów wykrywa, które ze sterowników są już w systemie), a także dobrze znane użytkownikom płyt głównych Gigabyte aplikacje narzędziowe.

Wśród nich można wymienić:

• Easy Energy Saver - prosty, ale skuteczny w działaniu program do zarządzania energią
• G.O.M (Gigabyte Online Manager)
• DMI Viewer - podgląd zasobów sprzętowych-
• Face Wizard - program do zmiany logo wyświetlającego się podczas uruchomienia komputera
• Q-Share - aplikacja do zarządzania podziałem zasobów w sieci LAN
• Smart Recovery - backup danych
• Update Manager - aktualizacja oprogramowania przez internet
• @Bios - program do aktualizacji BIOS-u z poziomu Windows
• Easy Tune 6 - aplikacja do podkręcania

Jeśli chodzi o ostatni z wymienionych programów, czyli EasyTune, to właściwie znajdziemy w nim większość opcji, które mogą się przydać początkującemu overclockerowi. Bardziej zaawansowani użytkownicy i tak do razu zajrzą do BIOS-u, gdzie jest ich oczywiście więcej. W Easy Tune brak choćby opcji podkręcania pamięci SidePort, chociaż istnieje możliwość zmiany taktowania zintegrowanego rdzenia graficznego.

Dodatkowo na płycie znalazły się: Norton Internet Security (OEM), Acrobat Reader, Realtek Ehernet Diagnostic Utility, AMD GAME!, AMD LIVE! i przeglądarka Firefox. Na uwagę zasługuje niewielka „pchełka” o nazwie Auto Green – za jej pomocą możemy zarządzać funkcjami oszczędzania energii przy pomocy telefonu komórkowego wyposażonego w Bluetooth. Oczywiście sam komputer również musi być wyposażony w adapter Bluetooth - nie jest on dołączony do tego modelu płyty głównej.

Stylizowane, pasywne radiatory na mostku północnym i sekcji zasilania procesora (8+2), połączone są ze sobą ciepłowodem. Sprawiają solidne wrażenie, ale zaprojektowano je tak, by nie przeszkadzały w montażu takich elementów jak większy radiator na procesor. Oczywiście nie mogę zagwarantować, że taka sytuacja faktycznie będzie miała miejsce w przypadku montażu każdego radiatora na jednostkę centralną – blok chłodzący sekcję zasilania procesora znajduje się blisko podstawki i zajmuje nieco miejsca w pionie.

Mimo że premiera podstawki AM3 miała miejsce już spory czas temu, wciąż można się spotkać z pytaniami, jakie procesory są przez nią obsługiwana. Sytuację dobrze oddaje lista układów aktualnie obsługiwanych przez płytę Gigabyte 890GPA-UD3H. Wszystkie procesory są wykonane w procesie technologicznym 45 nm:

Do naszej dyspozycji pozostawiono 4 sloty pamięci RAM DDR3, które umożliwiają zainstalowanie do 16 GB RAM pracujących w trybie dwukanałowym (dual-channel). Pamięci mogą działać z częstotliwością 1066 lub 1333 MHz, a po OC nawet 1866 MHz i więcej. Należy pamiętać, że w wypadku wykorzystania wysoko taktowanych pamięci należy je umieścić w slotach DDR3_3 i DDR3_4.

W chwili testów niestety nie dysponowałem odpowiednio wysoko taktowanymi pamięciami, by sprawdzić granice możliwości płyty w tej kwestii.

Płyta 890GPA-UD3 została wyposażona w dwa porty PCI Express 2.0. Niestety, tylko jeden z nich może działać z pełną prędkością x16, drugi zawsze działa z x8. Przy wykorzystaniu dwóch kart graficznych w trybie CrossFire oba sloty działają z prędkością x8. Radiator na mostku północnym został ukształtowany tak, by nie blokować kart graficznych, które cechują się ponadprzeciętnymi rozmiarami.

Entuzjaści poszukujący płyty z 32 liniami PCI-Express będą musieli sięgnąć do wyższej półki i głębiej do swojej kieszeni. W tej klasie cenowej płyty z dwoma portami PCI-Express 2.0 działające równocześnie z prędkością x16 są trudne do znalezienia. Płyta została wyposażona także w technologię Hybrid CrossFire, ale jej wykorzystanie jest możliwe tylko w niektórych przypadkach. Gdy zdecydujemy się na dokupienie do płyty dodatkowego akceleratora sprzętowego o mocy zbliżonej np. do HD 5670, wykorzystanie tej technologii (o ile będzie to wogóle możliwe) zostaje całkowicie pozbawione sensu. Moc obliczeniowa zintegrowanego układu graficznego jest zbyt mała, by takie połączenie przyniosło odczuwalne korzyści.

Pora na dalszy przegląd slotów, portów i innych konektorów umieszczonych na płycie głównej. 890GPA-UD3H została wyposażona w trzy porty PCI-Express x1 oraz dwa standardowe gniazda PCI.

Na płycie znajdziemy dodatkowo dwa gniazda FireWire oraz trzy wyjścia USB 2.0, dzięki którym możemy wyprowadzić dodatkowe gniazda na tył bądź w inne miejsce obudowy. W tym miejscu wychodzi na jaw dość przykry fakt – na PCB nie ma dodatkowego slotu USB 3.0. Porty w tym standardzie są dostępne jedynie na tylnym panelu. Nie możemy więc wyprowadzić portów USB 3.0 do wygodnego miejsca (na przykład z przodu obudowy), ale za każdym razem przy podłączaniu urządzenia zgodnego ze specyfikacją USB 3.0 nurkować pod biurko, co nie jest specjalnie wygodne.

Mostek południowy (AMD SB850) okryty jest niewielkim pasywnym radiatorem. Na płycie znajdziemy też cztery gniazda zasilania do wentylatorów (włącznie z gniazdem zasilania wentylatora na procesor) – jest to całkowicie wystarczająca liczba.

Porty SATA wyprowadzone są z boku, dzięki czemu unikniemu kłopotów z plączącymi sie w obudowie kabelkami. Sześć z nich oznaczonych jest kolorem niebieskim (szybkie porty SATA 3.0 6Gb/s kontrolowane przez mostek południowy SB850), a dwa kolorem białym (porty SATA 2.0 3Gb/s obsługiwane przez kontroler Gigabyte). W pierwszym przypadku możemy wykorzystać matryce RAID 0, RAID 1, RAID 5, RAID 10 i JBOD, w drugim jedynie RAID 0, RAID 1 i JBOD. Cała reszta to drobiazgi: wyjście portu COM, kontrolera PATA, czy stacji dyskietek FDD.

Skoro już dokładnie przyjrzeliśmy się wszystkim elementom umieszczonym na PCB wypadałoby w końcu zerknąć na tylny panel.

Znajdziemy tam cztery porty USB 2.0, dwa porty USB 3.0, LAN, łączony port do obsługi myszki lub klawiatury PS/2, wyjścia dźwięku (6 x minijack i SPDIF), FireWire (1394a) oraz trzy wyjścia obrazu (D-Sub, DVI-D oraz HDMI). Chętnie widzielibyśmy tutaj choćby jeden port eSATA, ale najwidoczniej nie można mieć wszystkiego.

Zintegrowany z chipsetem Radeon HD 4290 został wyposażony w 128 MB pamięci DDR3 (SidePort) z dodatkową możliwością wykorzystania do 512 MB pamięci systemowej. Rdzeń graficzny standarowo tyka z zegarem 700 MHz, a pamięć SidePort 1333 MHz. Nawet jeśli zamierzamy skorzystać z oddzielnej karty graficznej, to korzyść z posiadania integry jest oczywista. Można z niej korzystać podczas oglądania filmów (sprzętowe wspomaganie odtwarzania), czy codziennej pracy (wspomaganie wyświetlania stron internetowych, dzięki najnowszej wersji Flash Player 10.1) celem oszczędzania energii i przedłużenia żywotności potężniejszego akceleratora. Dodatkowo jeśli zdarzy się awaria głównej karty graficznej, nie zostaniemy całkowicie pozbawieni dostępu do komputera przed zakupem kolejnego akceleratora.

Płyta 890GPA-UD3H ma aż trzy wyjścia obrazu, a mianowicie D-Sub, DVI oraz HDMI. Niestety używając wbudowanego w chipset Radeona HD 4290 nie można wykorzystywać naraz dwóch cyfrowych wyjść obrazu (DVI + HDMI), co może mieć duże znaczenie dla osób chcących wykorzystywać dwa cyfrowe odbiorniki.

Zintegrowany układ graficzny do gier nadaje się słabo. Jego siła tkwi we wspomaganiu wyświetlania multimediów. Najważniejsze cechy układu to:

• UVD2 (Unified Video Decoder drugiej generacji – pozwala na obsługę dwóch strumieni wideo i wykorzystuje funkcje polepszania jakości obrazu)
• HDMI 1.3 (FullHD 1080p)
• obsługa bibliotek DirectX 10.1 (Shader Model 4.1)
• sprzętowa konwersja wideo
• PiP (Picture In Picture) – BluRay 1.1
• regulacja obrazu w czasie rzeczywistym (nasycenie, contrast)

Pożytek z DX 10.1 przy układzie wyposażonym zaledwie w 40 jednostek US jest zerowy. Wydajność układu 4290 jest zbyt niska by uruchamiać na nim gry wymagające DirectX 10, a wykorzystanie DX 10.1 nie podniesie wydajności na tyle, by rozgrywka stała się możliwa.

Opcje w BIOS-ie pozwalają na wykorzystanie trzech ustawień pamięci dla układu graficznego:

• SidePort (128 MB pamięci DDR3)
• UMA (256 lub 512 MB pamięci współdzielonej)
• SidePort + UMA

W zależności od wyboru, układ graficzny może dysponować 128 MB, 256 MB, 512 MB, lub 640 MB pamięci. Nie jest dla nikogo tajemnicą, że zintegrowany Radeon HD 4290 dobrze się podkręca. W czasie testów OC podnieśliśmy taktowanie rdzenia do 1 GHz, a pamięci SidePort do 1430 MHz. Z pewnością nie jest to granica jego możliwości, zwłaszcza jeśli chodzi o pamięć SidePort.

Płyta zdecydowanie nam się spodobała. Jej cena jest przyzwoita, a wyposażenie naprawdę dobre. 890GPA-UD3H to z pewnością jeden z ciekawszych modeli w ofercie firmy Gigabyte. Na jej podstawie można złożyć praktycznie dowolny komputer, pomijając gamingowe potwory, które byłyby wyposażone w dwie karty graficzne pracujące w trybie CrossFire. Gdy liczy się każda odrobina wydajności, dwa sloty PCI Express pracujące w trybie x8 mogłyby spowalniać działanie szybkich kart graficznych.