Czy kupowanie nowej karty z 8 GB ma sens? Zbiorczy test tanich kart graficznych
Czy kupowanie nowej karty z 8 GB ma sens? Zbiorczy test tanich kart graficznych
W ostatnim czasie pojawiło się sporo nowych kart graficznych z niskiego segmentu, które producenci nadal wyposażają w tylko 8 GB vRAM - pojemność pamięci graficznej niezmienną w zasadzie od 3-4 generacji GPU. Sprawdzamy, czy to faktycznie aż tak wielki problem.
Po tym, jak potwierdzono, że podstawowa wersja GeForce RTX 5060 Ti będzie oferować jedynie 8 GB vRAM i że na niedomiar złego AMD podąży w tej kwestii śladami NVIDII wprowadzając Radeona RX 9060 XT również w dwóch wariantach, w branży zawrzało. Poprzednia generacja już była szykanowana za wręcz regres w kwestii pojemności vRAM (połączony z niewielkimi przyrostami wydajności), jako że teoretycznie niżej pozycjonowany RTX 3060 miał takiej pamięci 12 GB. Zresztą niezupełnie bez powodu, gdyż w ostatnich dwóch latach pojawiło się wiele gier, które nie pozwolą cieszyć się pełnią ustawień graficznych na karcie z 8 GB vRAM i to niezależnie od jej wydajności.
Aż trudno uwierzyć, że okolice 1500 zł to obecnie najniższy segment cenowy GPU - inflacja nie ma litości.
Jak zwykle jednak kij ma dwa końce, a medal dwie strony i tym razem, dla odmiany, postanowiłem zabawić się w adwokata diabła. Można też powiedzieć, że porzuciłem spojrzenie entuzjasty pięknej grafiki w grach i starałem się wejść w buty innych graczy, którym może bardziej zależeć na tym, aby minimalnym kosztem faktycznie zagrać w dany tytuł, chociażby dla jego fabuły, postaci albo przyjemności samej rozgrywki. W tym celu wypożyczyłem trzy najnowsze, dosłownie zaprezentowane w ciągu ostatnich kilku miesięcy, karty graficzne z 8 GB:
Do porównania i lepszego zobrazowania sytuacji wykorzystałem kilka innych alternatyw w tej cenie oraz 16-gigabajtowe warianty RTX’a 5060 Ti i RX’a 9060 XT. Aby całości dodać pikanterii, w testach uczestniczyły też obie nowe karty Intel Arc z rodziny Battlemage - ARC B570 o pojemności 10 GB oraz ARC B580 z aż 12 GB vRAM.
Z zewnątrz wyglądają jak nowoczesne i bardzo wydajne karty, ale są sytuacje, w których zachowują się jak sprzęt z minionej epoki - wszystko przez niedobory vRAM.
Ilość testowanych gier nieco zmalała, ale za to sprawdziłem też wydajność po zredukowaniu ustawień odpowiadających za tekstury oraz ogólnie w nieco niższych ustawieniach, opisywanych zwykle jako “wysokie”, ale bez aktywacji śledzenia promieni. Każdorazowo aktywny był upscaling w trybie jakości, choć to też nie zawsze oznacza tę samą jakość oprawy na każdej karcie, co zawsze odpowiednio będzie opisane pod wykresami. Dodatkowo w testach zawitały dodatkowe gry nastawione na rywalizację online, zatem tytuły potocznie zwane “e-sportowymi”. Bez zmian natomiast pozostała platforma testowa (z mocnym CPU, aby lepiej wykazać różnice pomiędzy kartami, bez limitowania wydajności procesorem):
Gigabyte GeForce RTX 5060 Aorus Elite ma w bardzo specyficznym miejscu wyprowadzone złącze zasilania - zaraz obok śledzia!
Po co karcie graficznej własna pamięć?
Jeśli chcesz przejść od razu do wyników, kliknij TUTAJ
Zanim jednak przejdę do samych wyników, wypada jeszcze dokładniej omówić to, czym jest vRAM, czyli dedykowana pamięć graficzna, oraz do czego służy. Co do zasady sytuacja jest raczej prosta - pamięć służy przechowywaniu danych, do których karta graficzna potrzebuje mieć szybki dostęp - czy to na potrzeby obliczeń, czy też do wypełniania geometrii teksturami. Dane te są pobierane bezpośrednio z naszej pamięci masowej (SSD), zakładając, że ta korzysta z funkcji Direct Storage, ale częściej są przerzucane z pomocą CPU i pamięci systemowej do pamięci graficznej. Ten proces odbywa się w mniejszych lub (gdy aktywujemy Resizable Bar) w większych paczkach i zdecydowanie nie jest szybki.
Tak wygląda kolejność odpytywania przez GPU kolejnych poziomów pamięci graficznej.
Aby dane z SSD lub nawet tylko te zbuforowane już w RAM trafiły do karty graficznej, musimy wykorzystać złącze PCI-E, którego przepustowość to nawet w najlepszym przypadku 64 GB/s. W zasadzie brzmi jak całkiem sporo, ale jeżeli pomyślimy, że w każdej sekundzie chcielibyśmy wyświetlać nieco więcej niż kilka klatek, a niezbędne do tego dane gry wymagają powiedzmy dodatkowych 4-5 GB, to okaże się, że szybko komunikacja się zapcha, tym bardziej że nie można tej przepustowości w całości oddelegować na potrzeby przesyłu tego typu danych.
Technika Resizable Bar pozwala jednocześnie komunikować się z całą pamięcią GPU - to pomaga, zwłaszcza kartom Intel ARC, ale nie zastąpi faktycznej pojemności vRAM.
Ten najlepszy możliwy przypadek dotyczy sytuacji, w której mamy procesor, płytę główną oraz kartę zgodną z PCI-E 5.0, a do tego karta korzysta ze wszystkich szesnastu linii. Zejście do standardu PCI-E 4.0 (znacznie popularniejszego w tych budżetowych zestawach) oznacza obniżenie maksymalnej przepustowości o połowę (do 32 GB/s), natomiast część kart (w tym przypadku GeForce RTX 5060 i oba RTX 5060 Ti) dodatkowo jeszcze ogranicza ilość linii do ośmiu, zatem (jak łatwo policzyć) zostaje nam 16 GB/s w tych bardziej realistycznych przypadkach. To jednak nie koniec - przepustowość to tylko połowa problemu.
Jeżeli pamięci zabraknie na karcie, to zwykle oznacza to koniec zabawy i spadek wydajności do niegrywalnego poziomu…
Dostęp do danych znajdujących się bezpośrednio na karcie odbywa się z minimalnym opóźnieniem, często też te dane są dodatkowo cache’owane w pamięci podręcznej GPU. GPU nie musi prawie w ogóle czekać na takie dane, podczas gdy czas potrzebny na samo przejście sygnału z karty do procesora (z prośbą o dane z pamięci), z procesora do pamięci i dalej dopiero do karty graficznej, jest już znacznie dłuższy, w czym nie pomagają też opóźnienia pamięci RAM, która nie specjalizuje się w tego typu zadaniach. Większe opóźnienia to oczywiście niższa wydajność. Innymi słowy, jeżeli pamięci zabraknie na karcie, to zwykle oznacza to koniec zabawy i spadek wydajności do niegrywalnego poziomu.
Technologia MS Direct Storage pozwala znacznie przyspieszyć ładowanie gier do pamięci, ale niestety niewiele daje w sytuacji, gdy pojemność vRAM jest niewystarczająca.
Warto tutaj też podkreślić, że różne karty korzystają z różnych generacji pamięci graficznej. W tej kwestii to NVIDIA ma przewagę i GeForce RTX 5060 oraz RTX 5060 Ti wyposażono w GDDR7, która wewnętrzną przepustowością niemal dubluje pamięć GDDR6 stosowaną w kartach AMD oraz Intel. To jednak ma znaczenie tylko w sytuacji, gdy pamięci nie brakuje i limitem jest przepustowość wewnętrzna - zwykle 128 bitów, za wyjątkiem kart Intel (te mają 160 bitów i 196 bitów szerokości wewnętrznej szyny danych). W niczym natomiast to nie pomoże, gdy karta będzie musiała co chwilę dopraszać się o podmianę danych z pamięcią systemową.
Co w grach wymaga tyle tej pamięci?
Jeżeli na tym etapie zadajecie sobie pytanie, jak powyżej, to w sumie wam się nie dziwię. Dawniej gry, które potrafiły zachwycać wyglądem (choć polecam do nich już nie wracać, jeżeli chcecie dalej ten zachwyt tak ciepło wspominać) zadowalały się buforem na poziomie 512 MB (pierwszy Crysis), a z czasem jeszcze piękniejsze gry (Wiedźmin 3) potrafiły pokazać się z najpiękniejszej strony na kartach z 4 GB vRAM. Co się zatem zmieniło?
Ponad 20 lat temu taka grafika zachwycała i wydawała się fotorealistyczna - a działała na kartach wyposażonych w mniej niż 0,5 GB vRAM!
Przede wszystkim wzrosła rozdzielczość, w jakiej gramy - dawniej uznawane za opcję dla entuzjastów FHD (1920x1080) to dziś już wypierana i ekstremalnie budżetowa opcja w sytuacji, gdy kupujemy nowy monitor. Nie jest to bezpodstawna zmiana, jako że w grach stosuje się obecnie techniki, które pozwalają stosować praktycznie nieskończoną ilość wierzchołków w modelach. Te określają szczegółowość modeli i świata, o której nawet się nie śniło te 10 lat temu i której zwyczajnie nie widać na ekranach FHD. Natomiast im większa rozdzielczość, tym większe zapotrzebowanie na pamięć graficzną.
Nowe, bardziej realistyczne techniki renderowania obrazu wymagają znacznie więcej pamięci graficznej...
Wraz ze wzrostem rozdzielczości twórcy zaczęli też przygotowywać tekstury w większym rozmiarze - to, co dawniej tylko najodważniejsi dorzucali do gier w formie modów, teraz jest często traktowane jako średni poziom tekstur, normalnie dostępny w grze, a najwyższe ustawienia sprawiają, że nawet karty z ponad 20 GB vRAM mają co robić… W niektórych grach są mechanizmy, które automatycznie skalują jakość tekstur do rozmiaru bufora, ale są też takie, które po prostu wyrzucą nas z gry, jeśli przesadzimy i pamięć się “rozleje”.
Tak wygląda Star Wars: Outlaws na najwyższych ustawieniach, gdy zabraknie vRAM... Do tego wydajność też wyraźnie spada.
Ostatecznie pojawiło się szeroko pojęte śledzenie promieni. To technika realistycznego operowania światłem w grze, za sprawą której dostajemy fotorealistyczne cienie, odbicia oraz oświetlenie wnętrz uwzględniające np. przenikanie światła przez różne materiały. Wszystko to liczone w czasie rzeczywistym. To niestety również oznacza więcej obliczeń, których dane trzeba gdzieś przechowywać… Jeżeli jednak zależy nam na fotorealistycznej grafice w grach, to innej drogi nie ma, zwłaszcza jeżeli jednocześnie chcemy też poruszać się po światach wypełnionych detalami i dynamicznymi obiektami, których cieniowanie (oraz odbicia) są nierealne do uzyskania z pomocą klasycznej rasteryzacji (przy zachowaniu choćby szczątków wydajności), abstrahując już od nakładu pracy, jakiej klasyczne metody wymagały od twórców gier.
Ale zaraz! Przecież mamy DLSSy i FSRy, a nawet XeSSy!
Była przed chwilą mowa o tym, że rozdzielczość odgrywa kluczową rolę w kwestii tego, ile vRAM potrzebujemy do płynnej gry, a z pewnością nieraz obiło wam się o uszy lub oczy hasło “upscaling” (w formie DLSS, FSR lub XeSS), który zasadniczo oznacza przecież, że gra renderowana jest w niższej rozdzielczości. To faktycznie prawda - znacząco zmniejsza się wtedy złożoność obliczeniowa i GPU ma mniej do roboty, zwłaszcza w przypadku Path Tracingu (najbardziej zaawansowanego śledzenia promieni), który jest ściśle powiązany z ilością pikseli. Niestety nie ma nic za darmo i w tym przypadku ceną jest właśnie vRAM.
Nowoczesne upscalery AI potrafią zaoferować lepszą jakość oprawy niż natywna rozdzielczość, ale wymagają więcej vRAM...
Modele AI, które odpowiadają za przetwarzanie takiego obrazu wygenerowanego w niższej rozdzielczości do natywnej ilości pikseli naszego ekranu, również zajmują miejsce w pamięci. O ile w takim 4K z upscalingiem można nawet nieco odzyskać pamięci, tak w QHD, czy też tym bardziej w FHD zysk jest praktycznie żaden. A jeżeli do tego jeszcze postanowimy skorzystać z wciskanych nam teraz w gardła generatorów klatek, to często okazuje się, że pamięci zaczyna jeszcze bardziej brakować i gra zamiast przyspieszyć, wyraźnie zwolni po aktywacji generatora.
Testy w grach “Triple-A” - tam gdzie vRAMu faktycznie będzie brakować
Zacznijmy od najtrudniejszej sytuacji, ale też takiej dosyć życiowej - wymieniacie starego PC na coś świeżego i przy okazji też kupujecie bardziej współczesny monitor z rozdzielczością QHD (2560x1440 px), aby móc dostrzec więcej detali, jakie obecnie oferują największe gry. Czy w takim przypadku warto nieco więcej przeznaczyć na kartę, aby ta miała te 16 GB vRAM? Zobaczmy wyniki testów.
Alan Wake 2 - Las - 1440p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Ultra RT, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
37 33
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
32 29
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
32 29
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
30 24
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
30 25
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
27 20
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
26 23
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
23 16
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
22 18
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
21 18
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
18 12
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
17 16
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Black Myth: Wukong - Akt 1, Las - 1440p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Filmowe, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
48 40
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
43 31
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
40 28
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
40 28
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
37 33
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
36 25
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
43 37
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
39 34
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
38 32
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
35 23
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
30 19
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
29 22
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
28 21
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
26 19
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
25 22
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
24 20
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
23 20
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
21 17
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Tutaj właśnie wychodzi to, o czym dosłownie trąbią wszyscy eksperci w branży PC - jeżeli chcemy grać w nowe oraz dopiero zapowiedziane gry w rozdzielczości, która obecnie jest standardem dla świeżo kupionych monitorów, to nawet DLSS nie pomoże kartom z 8 GB vRAM. W kilku starszych tytułach jest jeszcze znośnie, ale im nowsza gra, tym sytuacja ma się gorzej - do tego stopnia, że w grze Indiana Jones i Wielki Krąg większość lokalizacji, które zwiedzamy, nawet się nie wczyta, jeżeli wybierzemy inne niż średnie ustawienia bufora graficznego, a jak widać po wynikach, nawet po takiej redukcji ustawień gra działa znacznie gorzej niż na kartach z przynajmniej 12 GB vRAM.
Im nowsza gra, tym bardziej 8 GB vRAM będzie doskwierać na najwyższych ustawieniach
Indiana to też wyjątkowy przykład z uwagi na implementację Path Tracingu - tak zaawansowane śledzenie promieni dostępne jest tylko dla kart posiadających przynajmniej 12 GB vRAM. Na kartach z mniejszym buforem opcja w menu się nawet nie pokaże. Oczywiście to też ustawienia (Path Tracing), którym w 1440p karty graficzne z tego najniższego segmentu i tak nieszczególnie są w stanie sprostać samą mocą obliczeniową, ale już w niższej rozdzielczości można się pokusić o granie również z aktywnym Path Tracingiem. Jeżeli natomiast ogólnie obniżymy ustawienia do poziomu “optymalnych”, zatem zwykle po prostu “wysokich”, ale już rezygnując całkowicie ze śledzenia promieni (tam gdzie to możliwe, bo część gier i tak wymusza jego działanie), to wyniki prezentują się nieco lepiej.
Alan Wake 2 - Las - 1440p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Wysokie, - [FPS] więcej=lepiej
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
57 49
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
55 48
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
53 43
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
51 36
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
45 36
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
43 38
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
41 33
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
39 35
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
33 24
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
32 26
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
31 25
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
28 23
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Black Myth: Wukong - Akt 1, Las - 1440p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Wysokie, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
52 48
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
50 40
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
49 42
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
46 42
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
46 37
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
55 45
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
51 40
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
45 37
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
45 31
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
42 29
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
41 30
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
41 27
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
40 35
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
37 33
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
35 30
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
29 23
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
28 23
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Nadal trafiają się gry, w których wydajności tracimy niewspółmiernie dużo względem różnicy w cenie pomiędzy kartami z 8 GB i 16 GB, ale nie są to już tak dramatyczne zaorania wydajnością o glebę. Trzeba jednak odnotować że zwykle i tak model z większą pojemnością vRAM wypada po prostu opłacalniej - różnica w wydajności przewyższa procentową dopłatę. A do tego komfort gry bez poszukiwania ustawień które nie robia problemów jest zwyczajnie bezcenny, chyba że to akurat Wam nie przeszkadza, to faktycznie można rozważyć oszczędność tych 200-300 zł.
To wszystko nowoczesne i bardzo wydajne GPU - szkoda, że czasem limituje je pojemność pamięci graficznej.
Nie lubię detali w grach, a poza tym ludzkie oczy nie widzą powyżej FHD...
Podobnie, jak przy graniu w QHD na średnich/wysokich ustawieniach, wygląda sytuacja, jeżeli nadal posiadacie monitor FHD (albo skuszeni oszczędnością 200-300 zł też wolicie zakupić taki monitor, zamiast większego panelu QHD). Tu często nawet da się pograć w najwyższych ustawieniach standarowych (bez Path Tracingu) - choć jak dobrze się przyjrzycie, to tylko pozornie przyjemne granie.
Alan Wake 2 - Las - 1080p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Ultra RT, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
49 44
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
45 40
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
44 34
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
41 34
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
40 36
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
40 36
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
39 24
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
34 31
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
30 27
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
30 26
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
27 24
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
24 22
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Black Myth: Wukong - Akt 1, Las - 1080p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Filmowe, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
57 46
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
52 42
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
49 39
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
62 51
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
57 48
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
54 36
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
54 35
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
52 31
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
48 32
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
45 37
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
43 28
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
37 31
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
35 30
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
33 29
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
29 25
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Jeżeli jednak dokładnie przyjrzymy się wynikom, a w szczególności pomiarom chwilowych spadków FPS (najniższy 1% wszystkich odczytów), to szybko odkryjemy, że braki vRAM mogą dawać mniej oczywiste objawy, których najpewniej nawet byśmy nie dostrzegli nie mając porównania do hojniej obdarzonych przez producenta w vRAM wariantów danej karty. Wyśmienitym przykładem będzie też taki Horizon Forbidden West - nowy Radeon RX 9060 XT oraz oba 8-gigabajtowe RTX “60” oferują pozornie bardzo przyjemną średnią ilość klatek na sekundę na poziomie 60-70 FPS - gdybyśmy te karty kupili, to bylibyśmy przekonani, że wszystko jest super i ekstra.
Jeśli w nowych grach musimy redukować detale nawet w FHD, to znaczy, że nasz sprzęt jest już niedzisiejszy - nawet jeżeli miał premierę miesiąc wcześniej...
Tymczasem okazuje się, że w praktyce przyjemniej będzie się grało na starym Radeonie RX 7600 XT 16 GB, który nie łapie co chwilę spadków płynności. Natomiast dopłata 300 zł do RX 9060 XT 16 GB nawet w tej niskiej rozdzielczości zaoferuje nam dodatkowe 50% więcej średniego FPS i 100% wyższy odczyt minimalnego FPS. A to nie koniec - w takim Hogwarts Legacy oraz Star Wars: Outlaws na kartach z 8 GB dodatkowo jeszcze doświadczymy efektu ziemniaczanych tekstur, jeżeli zbyt szybko postanowimy przemierzać świat gry (i karta nie nadąży z doczytywaniem nowych plików z pamięci systemowej). Czy warto w tym przypadku oszczędzać na cenie zestawu 5-10%? Zobaczmy, czy obniżenie nie tylko rozdzielczości, ale jeszcze detali, poprawi tę sytuację.
Alan Wake 2 - Las - 1080p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Wysokie, - [FPS] więcej=lepiej
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
74 68
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
74 66
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
71 66
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
71 64
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
69 64
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
65 59
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
62 55
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
53 48
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
50 43
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
47 41
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
46 39
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
43 38
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Black Myth: Wukong - Akt 1, Las - 1080p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Wysokie, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
72 61
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
72 60
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
70 61
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
70 61
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
63 52
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
75 62
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
73 64
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
70 55
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
68 52
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
65 49
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
62 50
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
59 51
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
55 48
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
45 39
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
41 35
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
37 33
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
36 31
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
W końcu się udało - karty z 8 GB w takich ustawieniach uzyskują wyniki niemalże identyczne, co ich odpowiedniki z 16 GB i różnice sprowadzają się do taktowania różnych modeli referencyjnych (na tym polu testowany Gigabyte GeForce RTX 5060 Aorus Elite wypada nad wyraz dobrze - znacznie lepiej, niż bym oczekiwał w przypadku tego GPU). Wyjątkiem nadal jest Indiana Jones, w którym ręcznie trzeba wybrać absolutnie najniższe ustawienia bufora graficznego, aby gra dobrze działała na 8 GB vRAM. Pamiętajmy jednak, że mówimy o grach, które już wyszły, a często wręcz premierę miały ponad rok temu, a sprzęt zwykle jednak kupujemy z myślą o graniu też w gry, które dopiero nadejdą - w tym roku lub w kolejnych dwóch, trzech latach.
Karty z 8 GB wymagają ostrożnego dobierania ustawień w grach, ale nadal da się na nich sensownie pograć nawet w najnowsze gry - przynajmniej w FHD
Skoro już wywołałem do tablicy temat przyszłości kart, to warto też mieć na uwadze nową generację konsol. Nie dlatego, aby ją kupić, ale jednak faktem jest, że to pod ten sprzęt twórcy gier zwykle optymalizują swoje dzieła. Konsola Xbox Series X oraz Playstation 5 (w tym Pro) wyposażono w 16 GB pamięci współdzielonej, z czego zwykle 10-12 GB zostaje na użytek układu graficznego - stąd też problem z dotrzymaniem tempa nawet tej już ustępującej generacji w przypadku kart z niskiego segmentu z 8 GB vRAM. Można, myślę, śmiało zakładać, że kolejna generacja dostanie ponownie jeszcze więcej pamięci i wtedy, za te 2-3 lata, karty z 8 GB nagle znajdą się w sytuacji takiej, jak ta, w której dziś są karty z 4 GB vRAM, czyli…
Karty z 8 GB vRAM to wyśmienita i realnie atrakcyjna propozycja dla graczy e-sportowych!
Owszem - nie każdy czerpie przyjemność z grania w gry fabularne i piękne graficznie. Ostatnimi laty można by nawet powiedzieć, że staje się to wyjątkowo kosztowną niszą dla koneserów, a gro graczy nie wychyla nosa poza gry, na których się wychowało, co zwykle oznacza Fortnite, Counter-Strike, League of Legends, Apex, Overwatch albo najbardziej jeszcze wymagające w tym towarzystwie GTA Online. Teraz, żeby nie było - nie ma w tym absolutnie nic złego - złe jest to, że recenzenci (w tym ja sam!) natarczywie unikają poruszania tego tematu. A tymczasem zobaczcie sami.
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
705 226
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
701 220
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
700 225
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
695 218
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
654 194
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
563 149
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
549 143
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
534 179
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
504 146
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
485 169
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Fortnite - miasto przy moście - 1080p, DX12, ustawienia niskie + wysoki zasięg rysowania, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
471 306
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
464 293
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
441 265
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
438 260
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
430 279
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
417 262
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
387 253
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
319 240
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
311 215
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
254 194
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
238 201
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
215 174
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Fortnite - miasto przy moście - 1440p, DX12, ustawienia niskie + wysoki zasięg rysowania, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
395 257
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
355 251
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
353 232
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
331 226
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
325 209
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
323 239
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
277 183
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
263 198
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
248 205
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
235 156
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
227 159
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
202 139
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
W grach nastawionych na rywalizację wszelkie wodotryski i upiększenia graficzne są wprost niepożądane. Czasem przydają się cienie liczone w czasie rzeczywistym (widzimy cień wroga czyhającego na nas za winklem), ale te nie muszą być robione z precyzją i realizmem, jaką oferuje śledzenie promieni. Często wręcz gra się łatwiej, gdy na ekranie renderuje się mniej trawy, a drzewa się nie ruszają - dużo łatwiej dostrzec wtedy naszych oponentów. W takich niskich ustawieniach zwykle to procesor będzie limitować naszą wydajność, choć niekoniecznie, jak widać powyżej, dotyczy to kart z najniższego segmentu, gdy połączymy je z topowym CPU. Widać również, że nie występują nawet najmniejsze różnice w wydajności pomiędzy tymi samymi kartami w wariantach 8 i 16 gigabajtów.
Czy w starszym PC warto dopłacać do karty z większą pamięcią?
Na koniec pozostały zdaje się najciekawsze testy - dotyczące sytuacji, przed którą staje najpewniej największe grono graczy. Karta graficzna to obecnie najłatwiejszy w wymianie podzespół - wyjmujemy starą i wkładamy nową - jeżeli trzymamy się tego samego segmentu, to zwykle nawet przewód zasilający pozostanie bez zmian. Gracze znajdujący się właśnie w tej sytuacji, w której chcą do starego PC dopłacić nieco, aby wymienić kartę, są najbardziej narażeni na pułapkę zastawioną przez producentów GPU. Ostatecznie łatwo dojść do wniosku, że zakup karty z 16 GB własnej pamięci do PC, który ma 16 GB pamięci systemowej, to lekka przesada…
Gdyby tylko długość karty wpływała na pojemność pamięci...
Zapominamy lub zwyczajnie nie mamy świadomości o tym, że nasz starszy PC może korzystać z CPU, które wspiera tylko PCI-E 3.0 (np. Ryzen 5 2600 albo kiedyś nawet popularniejszy Core i5-10400F), co znacząco wpłynie na i tak już problematyczną sytuację z vRAM. Oliwy do ognia dolewają tu karty NVIDII, w których dodatkowo producent o połowę zmniejszył ilość aktywnych linii PCI-E i efektywnie w takim starym PC ich przepustowość spadnie nie czterokrotnie, jak na kartach AMD, tylko ośmiokrotnie! Jak to przekłada się na wydajność? Poniżej kilka specjalnie wybranych przykładów, w których faktycznie zabrakło pamięci i karta musiała korzystać z bufora w RAM - zatem sytuacji, których spodziewam się widywać więcej w nowych i zapowiedzianych grach odpalonych na kartach z 8 GB. Ale najpierw szybka prezentacja platformy testowej przygotowanej na potrzeby tych testów:
Dodatkowa platforma testowa (starszy PC z PCI-E 3.0):
Procesor: AMD Ryzen 5 5500
Chłodzenie: Endorfy Fera 5
Płyta główna: ASUS B550 TUF Gaming
RAM: 2x8 GB DDR4 3000 MT/s CL16 (G.Skill)
SSD: Lexar NM790 1 TB
Zasilacz: Corsair HX750W
Obudowa: Cougar Duo Face
Alan Wake 2 - Las (PCI-E 3.0) - 1080p + DLSS/FSR Jakość, ustawienia Wysokie, - [FPS] więcej=lepiej
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
45 39
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
41 36
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
34 29
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
25 21
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
24 19
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
21 18
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
21 9
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
20 15
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
16 7
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 16 GB ASUS TUF Gaming OC
59 48
AMD Radeon RX 9060 XT 16 GB Gigabite Gaming OC
56 47
AMD Radeon RX 9060 XT 8 GB Gigabite Gaming OC
45 28
AMD Radeon RX 7700 XT 12 GB Sapphire Pulse
43 35
NVIDIA GeForce RTX 5060 Ti 8 GB MSI Ventus 2X
39 24
AMD Radeon RX 7600 XT 16 GB Gigabyte Gaming OC
35 28
NVIDIA GeForce RTX 4060 Ti 8 GB NVIDIA Founders Edition
35 22
NVIDIA GeForce RTX 5060 8 GB Gigabyte Aorus Elite
31 20
NVIDIA GeForce RTX 3060 12 GB ASUS Phoenix
30 26
Intel ARC B580 12 GB Intel Limited Edition
30 25
NVIDIA GeForce RTX 4060 8 GB MSI Ventus 2X
27 19
Intel ARC B570 10 GB Asrock Challenger
24 20
Legenda
// średni FPS // 1% Low FPS
Jak widzicie, tam, gdzie wcześniej było “jako tako”, na topowym dziś CPU, które oferuje pełną przepustowość PCI-E, sytuacja drastycznie się zmieniła na starszym PC ze średniego segmentu. Co więcej, w zależności od gry, mniej lub bardziej wzrasta wykorzystanie pamięci systemowej i w zestawie, który ma jej tylko 16 GB, może się okazać, że jej również zabraknie, a wtedy dane będą doczytywane z dysku, co oznacza aktywację trybu pokazu slajdów (albo wyrzucenie gry do pulpitu)…
Platforma z niższego segmentu i na starszych podzespołach - w sumie nadal nie wygląda staro...
Jedyne niewzruszone gry to te nastawione na grę online i z wybranymi niskimi ustawieniami, choć tam i tak wydajność spadła bardzo mocno, z uwagi na po prostu słabszy procesor. W zasadzie jeżeli siedzicie na platformie AM4 z procesorem typu Ryzen 5 1600X albo nawet wspomnianym Ryzen 5 3600, a do tego macie kartę klasy GeForce 1060 albo Radeona RX 580 4 GB, to w grach e-sportowych dużo więcej zyskacie wymieniając samo CPU na Ryzen 7 5700X3D (upewniwszy się, że dla waszej płyty głównej wydano BIOS wspierający to CPU), niż zmieniając GPU na najświeższy model. Będzie to też tańsze ulepszenie.
Jakoś gram na karcie z 2-4 GB i jest ok - po co mi więcej niż 8 GB?!
Spotkałem się z licznymi komentarzami, jakoby większość graczy siedziała na kartach ze znacznie skromniejszą pojemnością pamięci graficznej, niż te krytykowane obecnie 8 GB i że dla nich taka przesiadka będzie super wyborem. Cóż - trudno się nie zgodzić, że odczują spory przyrost wydajności. Tego nikt nie neguje (a NVIDIA ostatnio nawet pokazała wykres, który sugeruje 90x więcej FPS na RTX 5060 względem GeForce GTX 1050…), ale też moją rolą nie jest ślepe przyklaskiwanie marketingowym zapewnieniom producentów. Jeżeli widzę, że dana konfiguracja ma istotne wady i w licznych sytuacjach sprawia problemy, to uważam, że warto taki produkt napiętnować.
To, że produkt działa, nie oznacza, że jest wybitnym lub rozsądnym wyborem - czasami warto spojrzeć na sprawę szerzej.
Nawet argument o tym, że większość graczy gra tylko w gry pokroju CS2 albo LoL, które dobrze radzą sobie nawet na 2-4 GB vRAM, jest zupełnie nieprzemyślany. Grają tylko w takie gry, bo zwyczajnie nie mają wyboru! A skoro już wydają ciężko zarobione lub długo zbierane pieniądze na nową kartę, to raczej nie chcieliby, aby ta za rok okazała się być tak samo niezdolna uciągnąć ambitniejszych gier w przyzwoitej oprawie. Dlatego tak ważne jest, aby ten przekaz dotarł jak najszerzej i aby decyzje zakupowe były świadome.
Tutaj wspomniany wyżej wykres NVIDII, na którym widać, że ich zdaniem RTX 5060 jest UŚREDNIAJĄC 90x szybszy od GTX 1050 w 1080p na zwykłych "wysokich ustawieniach"... Względnie 15x więcej FPS, jeżeli nie aktywujemy DLSS.
To w końcu warto, czy nie warto pakować się w karty z 8 GB vRAM?
Rola recenzentów sprzętu komputerowego polega na tym, aby testowany sprzęt sprawdzić w różnych scenariuszach i porównać do innych propozycji w zbliżonej cenie. Oceniając karty graficzne zawsze staram się wybiegać nieco w przyszłość, jako że też mam ciut większy wgląd w to, w jaką stronę zmierza świat gier. Stąd też trudno mi rekomendować dla typowego odbiorcy zakup nowej karty, która już dziś często okazuje się przestarzała, zwłaszcza że dopłata do pełnowartościowego wariantu jest zwykle relatywnie niewielka (tym bardziej w skali zakupu całego nowego PC - wtedy ta dopłata waha się w przedziale 5-10%).
Jednocześnie trzeba mieć świadomość, że są gracze, którzy nie kupują karty albo nawet całego PC po to, aby kupować i grać w nowe i zachwycające oprawą gry dla pojedynczego gracza. Jeżeli faktycznie szukają sprzętu, który ma dostarczać maksymalnie dużo FPS w popularnych grach online, to te 200-300 zł zdecydowanie lepiej dopłacić do szybszego RAM albo CPU, niż do dodatkowych 8 GB vRAM na karcie graficznej. Zatem absolutnie nie jest tak, że karty z 8 GB w 2025 roku to zmarnowany krzem i nie nadają się do niczego.
Szkoda tylko, że producenci nie są w tej kwestii bardziej transparentni albo chociaż nie zaprzestaną promować tych kart jako “ta sama wydajność, tylko mniej pamięci”, jako że wydajność zbyt mocno jest uzależniona od tej pamięci… Może jakieś oznaczenie “E-Sport Edition” na kartach z 8 GB? Albo “Retro-Gaming”? Ostatecznie jeżeli szukacie karty, na której chcecie pograć w gry z lat 2000-2019, to faktycznie vRAM nigdy nie będzie problemem. A tymczasem pozostaje mi oraz moim kolegom z branży dalej starać się uświadomić nabywców kart graficznych o tym, w jak wielu zastosowaniach 8 GB jest dziś niewystarczające i że z czasem będzie tylko gorzej.
Dziękuję firmie Gigabyte za dostarczenie kart do testów.