Właśnie zaliczyłem egzamin na drona - oto jak zdobyć licencję

Patrząc na Wasze komentarze pod ostatnimi publikacjami dotyczącymi dronów związane z nimi kwestie prawne wciąż wywołują niemałe emocje. Sporo jest też niejasności co widać było choćby w reakcjach na nasz test DJI Mini 2 (i to czy konieczny jest egzamin by móc nim latać) czy próbie uszeregowania znowelizowanych przepisów w artykule Drony a prawo autorstwa Kancelarii Prawnej RPMS Staniszewski & Wspólnicy.

Dlatego też, będąc świeżo po egzaminie na kategorię A2 (i wcześniejszym – na A1/A3), postanowiłem wszystko nieco uprościć rozwiewając niektóre wątpliwości. W jaki sposób? Ot, odpowiadając na kilka zapewne najpopularniejszych pytań. Albo przynajmniej tych, które pojawiają się w sieci najczęściej. No to zaczynamy.

Tak, o ile waga tego drona nie przekracza 250 gramów bądź jest zabawką (posiada takie oznaczenia na pudełku, w którym jest sprzedawany). Jeśli jednak w tym pierwszym przypadku twój BSP (bezzałogowy statek powietrzny) posiada kamerkę to nim w ogóle zaczniesz latać konieczne będzie zarejestrowanie się jako operator na stronie drony.ulc.gov.pl.

Operator drona to, według przepisów, dowolna osoba fizyczna lub prawna eksploatująca lub zamierzająca eksploatować co najmniej jeden system bezzałogowego statku powietrznego. Pilot zaś to osoba, która faktycznie wykonuje lot. Innymi słowy operator może być właścicielem kilku dronów, ale staje się pilotem dopiero, gdy którą z posiadanych maszyn sam uniesie w powietrze. 

W Internecie możesz natknąć się na obrazowe porównania operatora do właściciela linii lotniczych – samemu nimi nie lata, ale je wykorzystuje. W przypadku dronów jest identycznie. Mogę posiadać drona (i być zarejestrowanym Operatorem), ale latanie zostawić komu innemu np. użyczając sprzęt koledze (Pilotowi). Pamiętać jednak należy, że w takim przypadku odpowiedzialność za ewentualne szkody może ponosić także operator.

Nie, by móc legalnie korzystać z DJI Mini 2 nie musisz przechodzić szkolenia ani zdawać egzaminu na kategorię A1/A3. Jeśli jednak to Twoja „maszyna” musisz wcześniej zarejestrować się jako operator i umieścić nadany Ci numer na dronie. To jeden z wymogów prawnych. Przy okazji, będąc już na stronie drony.ulc.gov.pl, warto „przejść” znajdujące się tam szkolenie online A1/A3. 

Jeśli pytacie po co to robić, skoro nie trzeba, to odpowiadamy – a choćby po to by dowiedzieć, gdzie i jak latać mając pewność, że nie narażamy się na ewentualną odpowiedzialność karną. Właśnie to szkolenie podpowie Ci między innymi dlaczego każdy pilot przed lotem powinien skorzystać z aplikacji DroneRadar, jak daleko możesz odlecieć dronem (zasięg wzroku) i jakiej wysokości nie możesz przekroczyć (120 metrów).

Około 1,5-2 godzin - tyle trzeba poświęcić na przeczytanie i dokładne zapoznanie się w kilkunastoma przygotowanymi „slajdami”. Obejmują one kilka bloków tematycznych, pośród których znalazły się między innymi kwestie ograniczeń przestrzeni powietrznej, przepisów lotniczych i procedur operacyjnych. Co istotne, wszystkie one stanowią podstawę późniejszego egzaminu na podkategorię A1/A3.

Nie, jest stosunkowo prosty. Możemy podejść do niego zaraz po „ukończeniu” kursu online bądź później np. po powtórzeniu sobie szkolenia. Sam egzamin przeprowadzany jest również online, przy czym odbywa się on pod presją czasu. Na każde pytanie z 40, które wylosujemy (pula pytań jest ponoć znacznie większa) mamy bowiem jedynie 90 sekund na odpowiedź. 

Warunkiem zaliczenia egzaminu, a tym sam otrzymania certyfikatu uprawniającego do latania dronami A1/A3 w kategorii otwartej, jest uzyskanie 75% poprawnych odpowiedzi. Co istotne jednak, w razie, gdyby nam nie poszło możemy od razu, z marszu przystąpić do drugiej próby. Nie ma tu bowiem żadnych ograniczeń, a sam egzamin pozostaje darmowy.

I tak, i nie. Tak, bo obejmuje on znacznie bardziej szczegółową materię z zakresu meteorologii, osiągów systemu BSP w locie oraz technicznych i operacyjnych środków ograniczających ryzyko na ziemi. I nie, bo sam test nie jest przesadnie ciężki. Trzeba jednak poświęcić nieco czasu by przyswoić odpowiednią wiedzę. Może pomóc w tym kurs na A2 dostępny również na stronie drony.ulc.gov.pl choć przed przystąpieniem do faktycznego egzaminu warto nieco poszerzyć wiedzę.

W odróżnieniu bowiem od testu na A1/A3 w A2 pośród 30 zaserwowanych na pytań mogą zdarzać się zarówno pytania wielokrotnego wyboru, jak i te z gatunku podchwytliwych. Musicie też wiedzieć, że ten egzamin jest płatny (koszt to 30-40 zł) i nadzorowany. Co prawda wciąż odbywa się on online, ale przeprowadzany jest w całości pod okiem wyznaczonego przez ULC (Urząd Lotnictwa Cywilnego) egzaminatora. By w ogóle móc przystąpić do tego egzaminu koniecznie jest posiadanie kamerki i mikrofonu. 

Trzeba również ukończyć szkolenie praktyczne w trybie samokształcenia, co potwierdzamy naszym podpisem pod stosownym oświadczeniem. Zaliczenie zaś całego testu wymaga osiągniecia wyniku 75% poprawnych odpowiedzi, w każdym ze wspomnianych wyżej trzech bloków tematycznych – meteorologia, osiągi BSP w locie oraz techniczne i operacyjne środki ograniczające ryzyko na ziemi.

Przykładowy slajd ze szkolenia na podkategorię A2 (źródło: drony.ulc.gov.pl)

Nie, nie musisz. Warto wiedzieć jednak, że na tę chwilę żaden dron nie posiada jeszcze oficjalnie nadanej klasy i w związku z tym obowiązują przepisy przejściowe. A jeśli tak to posiadając uprawnienia A1/A3 możesz latać jedynie dronami o masie do 500 gramów (zamiast 900 gramów po nadaniu klas) stosując się do ograniczeń związanych ze strefami geograficznymi oraz lotem nad osobami postronnymi. Pozytywnie zaliczony egzamin A2 rozszerzy twoje możliwości o sprzęty o masie do 2 kilogramów (w przyszłości, do 4 kg). Czy istnieją od tego wyjątki? A i owszem, odpowiedź na to pytanie znajdziesz poniżej.

Tak, jest to możliwe. Co prawda oba te drony posiadają masę powyżej 500 gramów co automatycznie pociąga za sobą wymagania kompetencyjne dla podkategorii A2 (szkolenie i egzamin A1/A3, samokształcenie praktyczne oraz egzamin teoretyczny dla A2), ale jeżeli loty nimi odbywać się będą z dala od ludzi i w odległości 150 metrów od zabudowań to można wykonywać je w podkategorii A3. 

Jedna ważna uwaga – we wszystkich przypadkach loty FPV w kategorii otwartej mogą być wykonywane wyłącznie z obserwatorem, czyli dodatkową osobą, która zapewni pilotowi świadomość sytuacyjną o tym co dzieje się wokoło.

O ile jest to w granicach Unii Europejskiej to jak najbardziej tak. Między innymi po to było właśnie ujednolicenie przepisów i procedur dla operacji bezzałogowych we wszystkich państwach członkowskich UE. Należy jednak pamiętać, że oprócz przepisów unijnych każdy kraj może „dorzucić” do tego własne ograniczenia np. w kwestii stref geograficznych. Nim więc zdecydujesz się zabrać drona ze sobą na wakacje sprawdź obowiązujące tam przepisy miejscowe i upewnij się dwa razy, że możesz bezpiecznie tam latać.

Druga, nie mniej istotna sprawa – pamiętaj o ograniczeniach w przewożeniu baterii litowo-polimerowych (LiPo). Lepiej zawczasu sprawdzić czy i jak możesz np. wziąć drona na pokład samolotu, który zabierze Cię na miejsce. O ile oczywiście transport samolotowy w ogóle będzie wchodził w grę.

Niestety, nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Tak naprawdę zależy to bowiem od posiadanych uprawnień, strefy przestrzeni powietrznej, w której chcemy latać i udzielonej nam na to zgody. I tu właśnie przydaje się aplikacja DroneRadar, która z miejsca podpowie Ci czy w danej strefie możesz latać czy nie oraz kogo musisz spytać o zgodę. Pamiętaj, że tam gdzie lotnisko tam i strefa kontrolowana lotniska, a więc spore ograniczenia w lotach BSP. Pamiętaj też, że wtargnięcie na cudzą posesję bez zgody właściciela może zostać źle odebrane narażając Cię tym samym na nieprzyjemności. Lepiej więc zawsze choćby poinformować takie osoby o tym, iż zamierzasz realizować lot w najbliższej okolicy.

Może to trochę dziwić, ale aktualnie nie ma obowiązku posiadania przez wszystkich pilotów dronów ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Taki wymóg dotyczy wyłącznie maszyn, których masa startowa przekracza 20 kg. Warto jednak przemyśleć zakup odpowiedniej polisy, na wypadek ewentualnych, nieprzewidzianych okoliczności i późniejszych problemów finansowych w przypadku, gdy nasz dron uszkodzi np. czyjś samochód.

Przypuszczam, że pytań o to jak korzystać z drona w nowym porządku prawnym może pojawić się znacznie więcej. Dlatego mam propozycje – piszcie w komentarzach co jeszcze warto byłoby ująć w naszym artykule, a my, w miarę możliwości, będziemy go aktualizować. Kto wie, może uda się nam w ten sposób wspólnie pomóc innym, mniej orientującym się użytkownikom dronów. I pamiętajcie – podczas lotu dronami zdrowy rozsądek jest najważniejszy!!

Oto co jeszcze może Cię zainteresować:

• Drony a prawo - wszystko co musisz wiedzieć nim zaczniesz latać
• Jakiego drona wybrać? TOP 10
• Mały, leciutki dron z kamerą 4K? DJI Mini 2 i rok 2021 pokazują, że to ma sens!