Czy AMD naprawdę pokonało NVIDIĘ? Recenzja Radeona RX 9070 XT 

AMD już pod koniec zeszłego roku oficjalnie zapowiedziało, że nie planują w tej generacji wydawać modelu z najwyższego segmentu i skupiają się na kartach, które są najczęściej wybierane. Na ten moment mowa o segmencie średnim, który mają reprezentować dziś recenzowane karty – RX 9070 XT oraz opisany w osobnym artykule RX 9070. W kolejnych miesiącach ofertę ma uzupełnić RX 9060 (być może też z wariantem XT). To o tyle ciekawe, że ich konkurent ostatecznie zrobił odwrotnie – zaprezentował nową i mocniejszą kartę dla entuzjastów gotowych wydać ponad 20 tysięcy złotych (tyle realnie teraz kosztują GeForce RTX 5090), a pozostałe karty nowej generacji okazały się nie różnić zbytnio od swoich poprzedników (modeli Super poprzedniej generacji) lub nawet być od nich gorsze, jak GeForce RTX 5070 z wczorajszej recenzji… AMD zatem niespodziewanie ma wyjątkowo okazję naprawdę zabłysnąć! Ale czy się udało?

Mimo długo utrzymywanej przez AMD narracji o tym, jakoby śledzenie promieni w grach było tylko dodatkiem i fanaberią, w końcu zdaje się są gotowi przyznać, że to faktycznie przyszłość gier PC (i konsol w sumie też). A jako że w nowej architekturze postanowili skupić się właśnie na tym, czego potrzebują gracze, to RDNA 4, w które wyposażono nowe Radeony, ma zaoferować nawet dwukrotny wzrost wydajności podczas intensywnych operacji na rdzeniach RT. To najpewniej nadal nie wystarczy, aby w każdych warunkach zrównać się z tym, co oferują karty NVIDII, ale powinno pomóc nieco zmniejszyć przepaść, która dzieliła karty obu producentów w poprzednich generacjach (zwłaszcza że NVIDIA postanowiła stać w miejscu w kwestii rozwoju…).

Druga istotna albo nawet najistotniejsza zmiana to optymalizacja jednostek AI pod kątem upscalingu w ramach trzeciej generacji rdzeni Matrix Acceleration (rdzenie akceleracji macierzowej?) – to, co NVIDIA uskutecznia w swoich kartach od pierwszych RTXów w postaci DLSS, teraz też będzie wykorzystywane w ramach FSR 4, gdy ten uruchomimy na nowych Radeonach. Owszem – starsze Radeony nie będą w stanie podołać takim obliczeniom i FSR 4 w trybie ML jest zarezerwowany tylko dla serii RX 9000. Co to oznacza w praktyce? Że Radeony po tylu latach będą w stanie nawiązać walkę również w kwestii jakości obrazu z aktywnym upscalingiem (zatem na domyślnych ustawieniach większości współczesnych gier). Potencjalnie też może się okazać, że nowy FSR 4, podobnie jak DLSS 4, będzie oferować wyższą jakość obrazu od natywnej rozdzielczości – to też sprawdziłem i nieco dalej do tematu wrócimy przy dokładnej analizie FSR 4.

Warto zauważyć, że te zmiany otwierają przed AMD drogę do wprowadzenia odpowiednika DLSS Ray Reconstrucion, zatem zoptymalizowanego pod Radeony denoisera (odszumiacza) używanego, podczas gdy aktywny jest Path Tracing. Na prezentacji AMD widać nawet, że nad tym pracują, choć efekt nie jest jeszcze tak dobry, jak u NVIDII. Kluczowe jednak, że faktycznie AMD słucha graczy oraz reaguje na to, w jakim kierunku zmierza branża gier, dzięki czemu Radeony w końcu jawią się jako realna alternatywa dla kart NVIDII.

Takie odszumianie na podstawie pojedynczego próbkowania realnie robi wrażenie.

Zmiany w architekturze dotyczą też silnika multimedialnego, co ma przynieść poprawę w jakości streamowania rozgrywki w niskim bitrate. Tutaj w sumie najbardziej cieszy rozwiązanie problemów, jakie miewały poprzednie Radeony z tego typu strumieniowaniem, niż sam wzrost jego jakości. Szybciej powinny też działać programy do obróbki wideo, zwłaszcza że te też korzystają teraz mocno z AI, które AMD bardzo wzmocniło w ramach RDNA 4. Enkoder i dekoder nadal są tutaj pojedyncze, ale w przeciwieństwie do NVIDII, która tę opcję rezerwuje dla kosztownych kart z segmentu profesjonalnego, można na nich prowadzić dowolną ilość jednoczesnych strumieni.

Poza tym mamy ogólne optymalizacje w architekturze, w tym te związane z uczynieniem tych kart przystępnymi cenowo. Oznacza to powrót do monolitycznego rdzenia (RX 7000 w większości korzystały z architektury chipletowej) oraz pozostanie na GDDR6 (tu w sumie spodziewałem się przeskoku na chociaż GDDR6X, ale jak przekonacie się w testach, karta lepiej wypada, gdy pamięci jest więcej i korzysta z szerszej szyny). Co ciekawe, mimo tego postanowiono przejść na PCI-E 5.0… Proces technologiczny pozostał bez zmian (TSMC 4N), zatem tutaj karty NVIDII i AMD się obecnie całkiem zrównały. Ostatecznie jednak nowe Radeony mają raczej odpowiednią dla średniego segmentu powierzchnię rdzenia 357 mm2 – bardzo podobnie do RX 7800XT.

Jak widać, topowy, tutaj omawiany, model RX 9070 XT posiada jeden blok jednostek więcej, co samo w sobie jest już stosowną różnicą, ale do tego jest znacznie wyżej taktowany. Takie różnice w specyfikacji sprawiają, że dopłata $50 do lepszego modelu wydaje się być oczywistym wyborem, ale nie jest to aż tak oczywiste, o czym możecie przeczytać w teście drugiej karty.

Karta, jaką AMD wysłało na potrzeby testu, to nie najtańsza, ale też nie najdroższa propozycja od w zasadzie wiodącego producenta kart z GPU AMD – Sapphire Pure. Jest to model z masywnym, trzyslotowym i trzywentylatorowym układem chłodzenia, co ciekawe, identycznym jak w tańszym RX 9070. Takie chłodzenie idzie tutaj w parze z fabrycznym podkręceniem – zwiększono taktowanie rdzenia o 40 MHz (1,3%...) oraz podniesiono limit zasilania o 13 W (3%). Nie brzmi to groźnie, ale w sumie mówimy o karcie, która ma bazowo sporo TGP, zatem odpowiednio duże chłodzenie przyda się, aby zapewnić wysoką kulturę pracy.

Karta posiada trzy wentylatory o średnicy 92 mm, które owiewają podzielony na dwa segmenty spory radiator. Blisko połowa karty jest przewiewna, co dodatkowo podnosi wydajność chłodzenia. Rdzeń i pamięci są ukryte pod miedzianą płytką kontaktową, z której ciepło do radiatora wędruje pięcioma ciepłowodami. Ogólnie jeszcze przed włożeniem karty do komputera czuć, że temperatury nie będą jej straszne. Zakładając, że do komputera się zmieści – 32 cm długości i 13,3 cm wysokości to więcej, niż przyjmą niektóre z mniejszych obudów. Karta jest też dosyć ciężka (1,25 kg), a dołączona w zestawie podpórka jest mocowana na śledzie, zatem w co bardziej „plastycznych” obudowach karta może nieco zwisać.

Tutaj też należy przypomnieć, że nowe Radeony nie mają tak samo szybkiego złącza DisplayPort, co karty NVIDII z serii RTX 5000 – jest to, co prawda, DisplayPort 2.1a, ale obsługuje jedynie przepustowość do poziomu 54 Gbps (UHBR13.5). Karta Sapphire jest o tyle specyficzna, że posiada jedynie dwa takie wyjścia DP, a pozostałe dwa to HDMI 2.1b, zatem obsługujące do 48 Gbps. Starszy standard dotyczy też złączy zasilania – mamy tu klasyczne 2x 8-PIN, choć w kontekście tego, co się dzieje z kartami ze złączem 12V 2x6PIN, które też pobierają ponad 300 W, to może nawet lepiej, że tego akurat AMD nie zaktualizowało…

Karta, jako że jest biała, to będzie oczywiście kierowana głównie do takich bardziej białych zestawów. Nie zabrakło tu również RGB – logo producenta umieszczone na pasku, który domyślnie mieni się wszystkimi odcieniami tęczy. Co ciekawe, na karcie wyprowadzono klasyczne złącze ARGB (3PIN), a w zestawie producent dołącza przewód, który pozwala w ten sposób podpiąć kartę do jednego z kanałów ARGB na naszej płycie głównej, aby łatwiej synchronizować pracę podświetlenia z całą resztą zestawu.

Mimo iż karta faktycznie potrafi pobierać ponad 300 W, to chłodzenie Sapphire robi tu wyśmienitą robotę i nowy Radeon, nawet po fabrycznym OC, utrzymuje temperaturę rdzenia na poziomie 51-53°C – a przynajmniej takie są wskazania z czujników. Podkreślam to, ponieważ zachodzi nietypowa dysproporcja między temperaturą całego rdzenia a jego ciepłego punktu – tutaj odczyty praktycznie zawsze wykraczały poza 80°C, co jeszcze nie jest powodem do obaw, ale wygląda podejrzanie na tle wcześniej podanych temperatur GPU. Przy tym wszystkim karta jest bardzo cicha – po 30 minutach intensywnego obciążenia (w obudowie z dobrą wentylacją) wentylatory rozkręciły się do 1750 RPM, co w ich przypadku generowało okolice 35-36 dBm (już po otwarciu obudowy).

Mimo i tak bardzo wysokiego zegara, udało mi się jeszcze dodatkowo kartę całkiem pokaźnie podkręcić. Po obniżeniu napięcia o 95 mV i podbiciu limitu zasilania o 10%, na które pozwala konstrukcja Sapphire (zatem łącznie o 13% względem limitu referencyjnego), udało się podnieść taktowanie rdzenia do niebotycznych 3300 MHz (zatem uczciwe 10% wzrostu taktowania). Tak samo też udało się podkręcić, zdawać by się mogło, już przecież i tak wysoko taktowane GDDR6, tym samym osiągając 22 Gbps przepustowości. To przełożyło się na wzrosty wydajności, które często zbliżały się do 10%.

Po takim podkręceniu karta oczywiście zrobiła się cieplejsza - 55°C na GPU i 85°C na HotSpot przy wzroście prędkości wentylatorów do 2000 RPM. Mimo tego karta dalej była cichutka i odczyty nie przekraczały 39 dBm. Po zamknięciu obudowy szum karty zupełnie znika w tle pomieszczenia i ogólnego szumu, jaki generuje reszta platformy. Naprawdę jestem pod wrażeniem tego układu chłodzenia - nawet mimo jego sporych wymiarów. Pamiętajmy jednak, że możliwości podkręcania to zawsze do pewnego stopnia „loteria krzemowa” i nie każda karta osiągnie tyle, ile wskazuję wyżej (ale też mogą być modele, które uzyskają więcej). Zobaczmy zatem, jak wydajność nowego Radeona wypadnie na tle konkurencji, ale bez podkręcania.

Testy wydajności, jak zwykle, odbywają się na otwartej platformie testowej i skład platformy pozostaje bez zmian. Topowy procesor dla graczy (przynajmniej jeszcze przez chwilę…), ekstremalnie szybkie pamięci i stabilna płyta główna - to wszystko pozwala testować karty bez obaw o mocne limitowanie wydajności GPU przez inne czynniki.

• Procesor: AMD Ryzen 7 9800X3D
• Chłodzenie: Arctic Liquid Freezer II 420 mm RGB
• Płyta główna: ASUS ROG STRIX X670E-E GAMING WIFI
• RAM: 2x16 GB DDR5 6400 MT/s CL28 (Kingston Fury Renegade 8000 MHz)
• SSD: Lexar NM1090 1 TB + Lexar NM790 4 TB
• Zasilacz: be quiet! Dark Power Pro 13 1300 W
• Obudowa: testbench Cooler Master (testy wydajności)
                   Cougar Duo Face Pro RGB (testy kultury pracy)

Tym razem do bazy wyników dołożyłem tylko oba Radeony, choć skupiać będę się w tym artykule na tym droższym i mocniejszym RX 9070 XT. Obie nowe karty zostały przetestowane na nowym sterowniku dostarczonym przez AMD razem z kartami. Sprawdziłem i nie ma z jego pomocą różnic w wydajności na starszych Radeonach, zatem ich wyniki na wykresach (zebrane w ostatnich dwóch miesiącach) powinny nadal być aktualne. Jedynie testy w Indiana Jones pochodzą z tego tygodnia i wszystkie karty sprawdziłem na najnowszych sterownikach.

Wyniki w rasteryzacji (test Steel Nomad) nie powalają, ale to, co się stało w teście śledzenia promieni (Speed Way), to właśnie skok generacyjny, na który czekaliśmy! Średniopółkowy RX 9070 XT bez problemu wyprzedza flagowca z poprzedniej generacji - to diametralna odmiana od tego, do czego przyzwyczaiła nas przez ostatnie dwa miesiące NVIDIA… Mając na uwadze, że śledzenie promieni to podstawa w nowych grach, to można powiedzieć, że na ostatnią chwilę AMD dokonało tej zmiany podejścia.

Syntetyki, takie jak wyżej, to wyśmienite narzędzie do testowania możliwości podkręcania kart, ale pozwalają też dobrze porównywać karty w ramach jednego producenta, a zwłaszcza jednej architektury. Niestety często nie oddają realiów, jakie mamy w grach. Dlatego też, jak zwykle, sprawdziłem nowe karty w możliwie szerokim przekroju najnowszych tytułów.

Tutaj należy nakreślić kontekst ceny - bez której wszelkie porównania mają jedynie charakter akademicki. Nowa karta AMD ma być sprzedawana w cenach zaczynających się od 2999 zł, ale takie nieco lepsze modele, jak testowany przeze mnie Sapphire Pure, najpewniej będą jeszcze o 10% droższe. Możliwe też, że sklepy, w których zwyczajnie skończyły się karty graficzne, będą chciały zebrany przez dwa miesiące zapas Radeonów (te pierwotnie miały trafić do sprzedaży na początku stycznia!) sprzedawać z większą niż zwykłe marża.

Nie spodziewam się jednak, aby ceny nowych RX 9070 XT przekroczyły 3500 zł, zatem cenę, w której, jak widzicie, są sprzedawane RTX 4070 Super (oraz ich gorszy następca RTX 5070). Dlatego też zwykle do tych kart będę się odnosić jako konkurencji. Teoretycznie RTX 5070 Ti miał kosztować $749 zatem 3899 zł, ale w praktyce z cudem graniczy dorwanie sensownego modelu poniżej 5000 zł, co czyni z karty zielonych „znacznie droższą alternatywę” - tak zwykle też będę się do tej karty odnosić.

Alan Wake 2 z aktywnym „tylko” śledzeniem promieni od zawsze był zmorą Radeonów i, jak widać powyżej, topowy model podrzędnej generacji zmaga się, aby utrzymać 50 FPS w 1440p. Tymczasem nowe Radeony konkurują jak równy z równym z obecną generacją RTXów. Najszybsza z nowych kart okazuje się wręcz doganiać znacznie droższego RTX 5070 Ti, a tak samo wyceniony RTX 5070 pozostaje daleko w tyle. Przynajmniej od strony wydajności, jako że w Alan Wake 2 na ten moment nie ma opcji aktywowania FSR 4, zatem Radeony nie są w stanie zaoferować tej samej jakości oprawy przy zachowaniu wysokiej wydajności, jaką daje upscaling.

Sytuacja się pogarsza po aktywowaniu Path Tracingu - mam przez to na myśli, że nowy Radeon RX 9070 XT zrównuje się z tak samo wycenionym Geforce RTX 5070. W praktyce jednak na obu tych kartach trzeba by podnieść poziom upscalingu, aby pograć przyjemnie, co jest większym problemem dla Radeonów - w ich przypadku jakość pogarsza się znacznie bardziej niż na GeForce z DLSS 4. Ponadto Radeony nadal nie mają dobrego denoisera i obraz w takich ustawieniach jest po prostu znacznie ładniejszy na kartach NVIDII, co może się zmieni, jeśli twórcy dodadzą obsługę FSR 3.1, aby móc wymusić nowszy FSR 4.

Avatar odpalony na sekretnych najwyższych ustawieniach też sprawia, że kosztujący zwykle ponad cztery tysiące złotych flagowy Radeon RX 7900 XTX musi podkulić ogon i uznać wyższość nowego modelu ze średniego segmentu. Odpowiednik cenowy NVIDII został gdzieś daleko z tyłu, a sam RX 9070 XT zrównuje się z RTX 4070 Ti Super - to super wyniki i bez problemu pogramy w tych najwyższych ustawieniach na monitorze QHD.

Wukong realizujący oświetlenie przez Lumen ponownie wykazuje wyższość nowej architektury - tu nawet zbliżamy się do wyników o 50% droższego RTX 5070 Ti, co oznacza, że komfortowo pogramy w QHD na takich właśnie bardzo wysokich ustawieniach. Czego więcej wymagać od karty ze średniego segmentu?

Złośliwi powiedzą, że powinniśmy oczekiwać płynności również po aktywowaniu Path Tracingu. Tu z jednej strony mamy ponad dwa razy wyższą wydajność niż u odpowiednika tej serii w poprzedniej generacji Radeonów (RX 7900 GRE), ale jednocześnie nawet w FHD wydajności nie wystarczy, aby komfortowo pograć… A na to pozwala RTX 5070 (i raczej tylko w FHD), zatem tu poniekąd NVIDIA jest górą.

Pora na największą niespodziankę tych testów - Cyberpunk 2077 to gra kojarzona praktycznie od samego początku ze śledzeniem promieni oraz kartami NVIDII, które długo jako jedyne pozwalały z tych funkcji sensownie korzystać. Teraz, jak to mawiają, stoły się obróciły i nawet przy najwyższych ustawieniach śledzenia promieni nowy RX 9070 XT depcze po piętach znacznie droższemu RTX 5070 Ti, wyprzedzając przy tym o ponad 20% RTX 5070, najwięcej jednak zyskają posiadacze topowego Radeona poprzedniej generacji - tutaj mówimy o wzroście średniego FPS o około 30%! Niestety tutaj też mamy sytuację, w której twórcy zadali sobie trud implementacji FSR 3.0, ale mimo kilku kolejnych aktualizacji, w tym tej ze stycznia, kiedy dodano DLSS 4, nie raczyli zaktualizować FSR do 3.1, aby teraz można było aktywować w sterowniku nowy FSR 4. Nieładnie, Redzi.

Nowe Radeony odstają jeszcze bardziej w kwestii jakości oprawy po aktywowaniu Path Tracingu (starsze też, ale 25 FPS na RX 7900 GRE i tak zniechęca do używania tego trybu). AMD koniecznie musi pilnować twórców gier, aby przynajmniej nowe gry miały możliwie często implementację FSR 3.1. Sama wydajność, nawet jeżeli z aktywnym Path Tracingiem uzyskujemy wyniki na poziomie RTX 5070, to nie wszystko, gdy zależy nam na najwyższej jakości obrazu (a tylko po to aktywuje się Path Tracing). Niemniej - brawa dla AMD, że w ramach tylko jednej generacji poczyniła taki skok wydajności w śledzeniu promieni.

Wyścigi Formuły 1 z 2024 roku korzystają z na tyle delikatnej implementacji śledzenia promieni, że nawet poprzednia generacja Radeonów mocno nie odstaje od kart NVIDII. Nowy RX 9070 XT zdołał ponownie wyprzedzić topową kartą poprzedniej generacji i zbliżył się nawet do RTX 4080 Super (a zatem RTX 5080 Super też…). Jeżeli ceny się potwierdzą, to za 3000 zł dostajemy wyższą wydajność niż na karcie za 5000 zł (RTX 5070 Ti). Tutaj, co prawda, też nie ma FSR 3.1, aby móc na nowych Radeonach aktywować FSR 4, ale obecny tu FSR 3 daje sobie radę całkiem nieźle, miejscami nawet wypadając lepiej od starszego DLSS 3. RTX 5070 musiałby przyspieszyć o 30%, aby w tym teście dogonić tańszego Radeona…

W Dziedzictwie Hogwartu, na zalesionych terenach (jak Zakazany Las, w którym obecnie robię testy, jako że Hogsmeade jest limitowane przez procesor...) śledzenie promieni potrafi mocno przydusić starsze Radeony - to na szczęście całkowicie nie grozi nowym kartom AMD, a wręcz te charakteryzują się mniejszym narzutem sterownika i w FHD wyprzedzają wszystkie karty NVIDII, z RTX 5090 włącznie - choć oczywiście nikt na takich GPU nie będzie kisił się w FHD.. W realnych scenariuszach jest i tak bardzo dobrze - RX 7090 XT zrównuje się z RTX 4080 Super i o 50% wyprzedza swojego poprzednika! Potencjalnie podobnie wyceniony RTX 5070 traci do karty AMD blisko 30% w tych najwyższych ustawieniach, gdy gramy w QHD, a w 4K w zasadzie na karcie NVIDII nie da się grać z uwagi na zbyt mało vRAM, podczas gdy karta AMD dalej dzielnie pomyka w 80 FPS - no i to jest klasa! Do pełni szczęścia zabrakło tylko FSR 3.1, aby nowe Radeony mogły też w kwestii jakości obrazu dogonić karty NVIDII.

Nowy Horizon, co prawda, bardzo mocno lubi się z nowymi kartami NVIDII, ale nie na tyle, aby RX 9070 XT poczuł się zagrożony przez RTX 9070 XT. W zasadzie to wręcz dogania on RTX 4080 Super, co jest spektakularnym widokiem. Ponownie też mocno wyprzedza topowy model poprzedniej generacji i ma przy tym jeszcze asa w rękawie! W tej oto grze można aktywować FSR 4 i tym samym uzyskać znacznie lepszą oprawę graficzną niż na starszych Radeonach. Czy aż tak dobrą, jak wymuszony w sterowniku DLSS 4 na kartach NVIDII? Niekoniecznie, ale przynajmniej na tyleż zbliżoną, aby w ogóle obie techniki porównywac. Kolejny wielki sukces na koncie AMD.

Indiana Jones w nowej lokalizacji (końcówka gry) pozwala dobrze skalować wydajność na różnych kartach - na nowym RX 9070 XT pogramy sobie na ustawieniach Ultra nawet w 4K, podczas gdy karty NVIDI znowu dławią się przez oszczędność producenta na pojemności vRAM. Dopiero po obniżeniu pojemności bufora pamięci RTX 5070 jest w stanie nawiązać walkę, choć i tak jest tu o blisko 20% wolniejszy, podobnie jak poprzednik ze średniego segmentu AMD - RX 7900 GRE. Twórcy tydzień temu dodali do gry FSR w wersji… 3.0. Owszem, świadomość branży deweloperskiej o istnieniu FSR 3.1 woła o pomstę do nieba.

Niestety po aktywacji pełnego śledzenia promieni (albo raczej Path Tracingu) gra nie daje szans nowym Radeonom. Co ciekawe, RX 9070 XT w tym przypadku nawet jakoś specjalnie nie wyprzedza topowego Radeona z serii RX 7000, choć od swojego poprzednika (RX 7900GRE) jest blisko dwukrotnie szybszy. Obniżenie ustawień Path Tracingu do średnich nieco wyrównuje wykres, ale nawet wtedy NVIDIA ma ogromną przewagę w postaci jakości renderowanego obrazu. Tutaj punkt dla zielonych.

O tym, jak kluczowa jest możliwość aktywowania FSR 4, świetnie pokazuje właśnie SM2 (o czym więcej za moment), choć powyższe testy dla zachowania obiektywności wykonałem bez wymuszania nowszego FSR/DLSS na żadnej z kart. To przy okazji gra, która działa tylko w oparciu o klasyczną rasteryzację - to widać na wykresach, jako że Radeon RX 7900 XTX mocno wyprzedza nowego RX 9070 XT. Ba! Robi to nawet RX 7900 XT oraz RTX 5070 (o 5%), jako że Space Marine nadzwyczaj lubi serię Blackwell. Przynajmniej do czasu, gdy nie aktywujemy rozdzielczości 4K, która jak zwykle pokazuje, że nie ma w niej miejsca dla kart z 12 GB vRAM. Wydajność na poziomie RTX 4070 Ti Super to w sumie i tak bardzo dobry wynik. Zwłaszcza że w tej grze to akurat AMD RDNA 4 (za sprawą FSR 4) oferuje lepszą jakość obrazu od tego, co generują karty NVIDII!

W drugim Stalkerze RX 9070 XT pozwoli pograć nawet w 4K na absolutnie najwyższych ustawieniach, co jest wybitnym wynikiem jak dla karty ze średniego segmentu i czego nie zaoferuje RTX 5070. Na wykresie może tego aż tak dobrze nie widać, ale po 10-20 minutach gry na kartach z 12 GB zaczynają się pojawiać przycięcia wynikające z przepełnienia vRAM. Z drugiej strony, pomimo iż S.T.A.L.K.E.R. 2 ma rzekomo zaimplementowany FSR 3.1, to nie udało mi się tutaj wymusić FSR 4 i gra dalej wygląda znacznie gorzej na kartach bez wsparcia dla DLSS.

Śledzenie promieni jest natomiast wymagane w Star Wars: Outlaws i tutaj już nowości, jakie wnosi do tematu RT architektura RDNA 4, są wyraźnie widoczne. RX 9070 XT wyprzedza RX 7900 XTX oraz tej samej wydajności RTX 4070 Ti. Niestety do grania w 4K wszystkim kartom “dla ludu” brakuje mocy w takich ustawieniach - a jeszcze można aktywować Path Tracing…

Wtedy już w FHD robi się ciężko, ale nowy RX 9070 XT dotrzymuje tempa RTX 5070, choć niestety oba plasują się za kosztującym niegdyś 2500 zł RTX 4070 Super (owszem - nowy RTX bywa, że przegrywa z kartą, którą miał zastąpić…). Oznacza to, że mamy 50% wzrostu wydajności względem poprzednika. Gdyby nie fatalna jakość obrazu generowanego przez FSR 3.0 w trybie Wydajności, to bym powiedział, że nawet w QHD karta AMD zrównuje się z najnowszym RTX 5070 (w jego przypadku bez skrępowania można korzystać z DLSS 4 Wydajność i w sumie nadal mieć lepszą jakość obrazu niż FSR w trybie Jakości…). To dobitnie pokazuje, jak kluczowe dla AMD będzie w tym roku dopilnowanie, aby FSR 3.1/4.0 trafił do KAŻDEJ dużej nowości.

Finalnie zrobiłem jeszcze testy w grze sieciowej, jaką jest Counter-Strike - mówimy tu o DirectX 11 i czystej rasteryzacji, w której RX 7900 XTX wygrywa ze nowszym RX 9070 XT brutalną siłą - i to o niebagatelne 30%... Na pocieszenie mamy RTX’a 5070, który przegrywa z nowym RX’em. Testów w Fortnite niestety nie będzie, bo zmieniła się mapa w grze i nie zdążyłem już powtórzyć testów wszystkich albo nawet kilku kart.

Nowy Radeon RX 9070 XT okazał się średnio o 16% szybszy od GeForce RTX 5070 i o symboliczne 3% wyprzedził RTX 4070 Ti Super, a w grach z intensywnym śledzeniem promieni wyprzedza RX 7900 XTX o 30-50%!

Przyznam, że zupełnie nie spodziewałem się aż takich przyrostów - bezpośredni poprzednik został pokonany o blisko 40%, co na tle miejscami ujemnych przyrostów, jakie w tej generacji oferują karty NVIDII, wygląda oszałamiająco dobrze. Choć w istocie to tak właśnie powinna wyglądać porządnie wykonana nowa generacja sprzętu, więc też nie chcę przesadzać z optymizmem. Ogólnie im nowsza gra (i bardziej obciążająca rdzenie RT), tym większa szansa, że nowa karta ze średniego segmentu wyprzedzi poprzedni model flagowy, który nawet w tej chwili jest o 50% droższą propozycją.

Jeżeli czytaliście opisy testów wydajności, to z pewnością zwróciliście uwagę na powtarzające się narzekanie na gorszą jakość obrazu na kartach AMD. To niestety jest fakt - NVIDIA DLSS jest w stanie zaoferować jakość obrazu na poziomie natywnej rozdzielczości, a miejscami nawet ją przewyższyć, jeżeli gra natywnie wspiera się TAA w celu wygładzania. Na nowym modelu Transformer, z którego mogą korzystać wszystkie RTX (z różnym kosztem wydajności), można wręcz porównywać tryb zbalansowany z graniem w natywnej rozdzielczości… Odpowiednik DLSS u AMD, zatem FSR, zwykle w tych samych grach jest implementowany w znacznie starszej wersji, niż do niedawna najbardziej aktualna 3.1, przez co nawet w trybie Jakość powoduje znaczną utratę jakości obrazu (jego rozmazanie, utratę stabilności krawędzi oraz problemy z powidokiem, czyli ghostingiem). Na dobrą sprawę nawet FSR 3.1 nie rozwiązuje porządnie większości tych problemów, jako że to nadal upscaling, który nie korzysta z jednostek AI.

Dopiero teraz wprowadzony FSR 4 faktycznie sprawia, że pole walki się wyrównuje i będzie można porównywać karty AMD z kartami NVIDII jak równe z równymi. Duży akcent pada tu na “będzie można”, jako że obecnie z 12 testowanych gier, w których 11 pozwoliło aktywować DLSS 4, tylko dwie posiadały na tyle świeży FSR, abym mógł dokonać porównanie upsalerów… Dlatego też dodatkowo sięgnąłem po jeszcze jedną, z łącznie 30 gier, jakie mają na premierę otrzymać takie wsparcie, aby mieć przynajmniej tę nieparzystą ilość testów do porównania. A wnioski są zaskakujące, zwłaszcza że przypadkiem jedna z gier, która dostała możliwość aktywowania FSR 4.0, jednocześnie nie pozwoliła uruchomić się z aktywnym DLSS 4.0, zatem w przypadku Warhammer 40,000: Space Marine 2, bo to o nim mowa, porównanie dotyczy DLSS 3.7 z FSR 4.0. Zapraszam do filmu, który wszystko to ukazuje:

Powiem szczerze, że jestem w ciężkim szoku, ale też jestem zły na AMD, że tak długo podtrzymywało narrację, że do upscalingu nie potrzeba jednostek AI i ważniejsza jest wsteczna kompatybilność. Cóż - ten się śmieje, kto się śmieje ostatni, jako że obecnie to NVIDIA oferuje nieporównywalnie większą kompatybilność - z DLSS zadziała każda karta zielonych z dopiskiem RTX, czyli praktycznie każda, jaką da się obecnie kupić, podczas gdy z nowego, w końcu dobrego FSR, skorzystają tylko nowi nabywcy serii RX 9000. A wystarczyło już te 4-5 lat temu wprowadzić taki zamknięty standard, względnie śladem Intela rozwijać równocześnie FSR “dla wszystkich” i FSR “dla Radeonów” (korzystający z jednostek ML na kartach AMD).

Obstawiam jednak, że dopiero nowe jednostki AI są w stanie operować na takim algorytmie bez znaczącego spadku wydajności (stąd też blokada FSR 4 tylko dla nowych kart). Jak widzicie, obecnie ulepszony upscaling ma bardzo niski koszt - w zależności od gry i rozdzielczości uzyskujemy od 3% do 10% mniejszy wzrost wydajności niż na FSR 3.1. W sumie to może nie powinienem pisać, że okolice 10% to mało, bo obrażą się osoby, które przesiadły się po dwóch latach z RTX 4080 na RTX 5080 i tyle właśnie zyskały na wydajności…

Ale już całkiem na serio - FSR 4 okazuje się być praktycznie całkiem pozbawiony efektu powidoku, co stawia go w tej kwestii na równi z DLSS 4. Równie dobrze prezentuje się stabilność obrazu w ruchu - to, co mi osobiście najbardziej przeszkadzało w poprzednich wcieleniach FSR - koniec z migającymi krawędziami albo całymi połaciami półprzezroczystych tekstur. DLSS 4 nadal lepiej radzi sobie w tej materii z bardzo drobnymi elementami, takimi jak futro zwierząt (również te przetworzone do formy ubrania), ale nie są to różnice na tyle duże, abym uznał je za znaczące dla ogółu.

FSR 4.0 plasuje się bliżej DLSS 4 niż wcześniejszych jego odmian, ale to NVIDIA nadal posiada lepszy upscaler

Obraz jest też nieporównywalnie ostrzejszy, zwłaszcza w ruchu, niż wcześniejsze wersje DLSS - tu spokojnie można powiedzieć, że FSR 4 Zbalansowany wyprzedza to, co oferuje DLSS 3 w trybie Jakości. Jest w tej kwestii również lepiej niż na DLSS 3.7, ale nie aż tak dobrze, jak na DLSS 4.0 - najnowsze wcielenie upscalera NVIDII czyni tutaj wręcz cuda, rekonstruując obraz do formy lepszej niż to, co widzimy bez upscalingu. Podsumowując - nowy FSR to prawdziwy krok milowy dla AMD i z powrotem wprowadza tego producenta na salony GPU dla wymagających graczy.

Albo raczej zrobi to, jeżeli AMD dopilnuje, aby technikę tę implementować w nowych grach. Tak samo oczekuję wprowadzenia do FSR porządnego denoisera, aby kolejne generacje GPU od AMD (które, miejmy nadzieję, poradzą sobie już z Path Tracingiem nie gorzej od kart NVIDII) mogły też liczyć na mniej zaszumiony, szybciej reagujący i odpowiednio doświetlony obraz, jaki już teraz dostają użytkownicy kart NVIDII w tym nadrzędnym sposobie renderowania.

Wraz z ulepszeniem jednostek odpowiedzialnych za sztuczną inteligencję (na potrzeby chociażby FSR 4) przyszła też poprawa ogólnej wydajności w środowiskach związanych z nauczaniem maszynowym. Nie na tyle, aby chociaż trochę zagrozić kartom NVIDII, ale to też nie jest segment kart, w którym tego typu zastosowania traktuje się poważnie/profesjonalnie. Jeżeli zastanawia was, dlaczego na wykresie poniżej nie ma kart RTX 5000, to cóż - nadal nie wydano aktualizacji, która pozwoliłaby na nowych kartach testować wydajność w aplikacji, z której korzystam.

Za to nowe karty AMD nie chcą przejść testu analizy ścieżki dźwiękowej z pomocą AI w Davinci Resolve, a szkoda, bo wcześniejsze testy (te też związane z AI) wykonują na RDNA 4 znacznie szybciej. To wszystko oczywiście problemy przedpremierowych testów i najpewniej niebawem aplikacje dostaną stosowne łatki. To, gdzie już teraz widać miejscami ogromny wzrost wydajności, to testy w SPEC - w takim teście MEDIC można wręcz mówić o przełomie!

Pod względem poboru energii Radeon RX 9070 XT w nieco podkręconej wersji, jaką otrzymałem do testów, faktycznie w grach dobija do 320 W zmierzonych na przewodach zasilających i slocie PCI-E. Ale zasadniczo bazowa wersja karty powinna zadowolić się takim samym poborem energii, co Radeon RX 7900 GRE lub może nieco bliżej RX 7900 XT. Czy to dużo? Tak, to nadal oznacza gorszą sprawność energetyczną względem kart NVIDII, choć nie jest to już przepaść, jaka dzieliła RDNA 3 od Ada Lovelace. Poniżej możecie się przekonać, że tyle samo energii pobiera RTX 5070 Ti i RTX 4080 Super, zatem karty, które są tylko o około 10% szybsze od nowego Radeona RX 9070 XT.

Jest to zatem poprawa względem RDNA 3 - tu przypominam, że RX7900 XTX pobierał kolejne 30 W (10%) więcej energii, a w tej konkretnej grze, która jest tu testowana, okazał się oferować identyczną wydajność, co RX 9070 XT. W grach, w których znaczenie ma śledzenie promieni, efektywność wzrosła jeszcze bardziej, tak że ogólnie jest w tej kwestii lepiej - więcej energii nowe karty pobierają w Blenderze, ale są też w nim znacznie szybsze, co ponownie prowadzi do minimalnej przewagi nowej architektury. Tak samo w spoczynku - choć tu trudno będzie odczuć redukcję z takich 15-18 W na 9 W poboru przy pracy biurowej.

Nie da się ukryć, że NVIDIA zrobiła AMD spory prezent, wprowadzając generację RTX 5000 w stanie, cenie (oby), dostępności oraz wydajności, w jakiej się pojawiły i pośród których to na dobrą sprawę tylko RTX 5090 faktycznie oferuje “coś więcej”, nawet jeżeli cena (w każdym znaczeniu) do poniesienia jest tu bardzo wysoka. Cieszę się, że AMD nie potraktowało tego jako sygnału, aby samemu też wypiąć się na graczy i mimo wszystko dostaliśmy uczciwą, miejscami przełomową architekturę RDNA 4. Daje to szansę na odwrócenie trendu, przez który AMD zmniejszył swój udział na rynku GPU z ponad 20% do około 10%... zwłaszcza jeżeli nowe karty faktycznie będą w sklepach i to będą w takiej ilości, aby zaspokoić wszystkich tych, którym fizycznie nie udało się kupić karty NVIDII w choć nieco rozsądnej cenie.

Skupienie się na rozwoju śledzenia promieni i upscalingu dało wymierny efekt i w końcu karty AMD mają szansę wyjść z cienia NVIDII, w jakim znajdowały się od dłuższego czasu. Skończy się polecanie karta AMD na zasadzie “Super wybór, JEŻELI…” - teraz to po prostu super wybór :) Na ten moment w średnim segmencie, pod względem przyszłych gier, które miejmy nadzieję dostaną już na premierę wsparcie dla FSR 4, nie ma lepszej karty niż Radeon RX 7090 XT. W starszych grach też dobrze, gdyby to wsparcie dla FSR 3.1/4.0 się pojawiło, ale jeśli miałbym wybierać, to na miejscu AMD wybrałbym skupienie się na nadchodzących dużych tytułach - Assassin’s Creed Shadows, Doom Dark Ages, GTA 6 czy nawet Gothic Remake - to te gry najpewniej będą odpalane przez graczy, którzy wybiorą ich nowe karty.

Radeon RX 9070 XT okazuje się być wybitnie opłacalną kartą, w której trudno doszukać się istotnych wad - poradzi się z dzisiejszymi grami, a także ma zapas wydajności na przyszłość

Niewątpliwie dużą zaletą nowych kart jest też ich potencjał podkręcania - nawet pozornie wysilony już układ RX 9070 XT daje tu całkiem dobre rezultaty. Cieszy też wzrost efektywności energetycznej, mimo pozostania na tym samym procesie technologicznym. Ostatecznie karta AMD, jak zwykle, nie zawodzi w kwestii pojemności vRAM - 16 GB daje poczucie komfortu właśnie w perspektywie tych gier, które dopiero nadejdą, choć zasadniczo to już teraz taki Indiana Jones pokazuje, że w średnim segmencie nie ma miejsca na karty z 12 GB vRAM.

To wszystko to jednak małe drobiazgi - najważniejsze, aby jutro karty faktycznie były dostępne w cenach MSRP lub nieco tylko wyższych, tak aby faktycznie każdy zainteresowany ulepszeniem swojego komputera albo złożeniem pierwszego zestawu w swoim życiu, mógł swobodnie wybrać pasującą mu kartę - chociażby takiego białego Sapphire Pure, którego miałem okazję testować. Obawiam się jednak, że przynajmniej początkowo ceny mogą być znacznie wyższe niż wskazuje na to MSRP - pamiętajmy że AMD sprzedawało te karty producentom w czasach, gdy planowało przeprowadzić premierę obu kart o $100 drożej i ci producencie pewnie musieliby teraz pierwsze karty sprzedawać ze stratą... Pytanie też, jak sklepy zareagują na pozytywne recenzje, a co za tym idzie duży popyt (dodatkowo podsycany brakami na stanie kart NVIDII... Bądźmy jednak dobrej myśli, jako że to pierwsza premiera AMD w tym roku i zasługują na kredyt zaufania - oby go od razu nie roztrwonili!