Koniec ze spalonymi wtyczkami? Test płyty Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink

Firma Sapphire do tej pory była kojarzona głównie z kartami graficznymi, jednak coraz śmielej wchodzi na rynek płyt głównych. Niedawno miałem okazję sprawdzić model Sapphire Nitro+ B850A WIFI7, czyli podstawową propozycję dla mniej wymagających użytkowników.

Tym razem przyszła jednak pora na coś więcej — a może nawet coś wyjątkowego. Przed wami Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink Edition, czyli pierwsza płyta główna wyposażona w złącze Sapphire Phantom Link. A przynajmniej tak mogłoby się wydawać, bo jak zaraz się przekonacie, nie do końca jest to prawda.

Gotowa na wydajne konfiguracje

Płyta Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink Edition dostępna jest w dwóch wariantach kolorystycznych: klasycznym czarno-srebrnym oraz srebrno-białym (Polar Edition). Różnice między nimi są wyłącznie wizualne, choć towarzyszy im niewielka różnica w cenie — standardowa wersja powinna kosztować około 1800 zł, a Polar Edition około 1850 zł.

Płyta główna Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink i Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink Polar Edition

Specyfikacja płyty głównej Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink Edition

Producent postawił na ciekawe wzornictwo, które łączy minimalizm z perforowanymi elementami oraz subtelnym podświetleniem osłony tylnego panelu (podświetlane jest również logo Nitro+). Oczywiście do płyty można podłączyć dodatkowe urządzenia z podświetleniem RGB/ARGB. Na rewersie znalazł się również backplate, który usztywnia konstrukcję i poprawia ogólne wrażenia z wykonania.

Płyta została przygotowana z myślą o najnowszych procesorach AMD Ryzen 7000, 8000 i 9000 pod gniazdo AM5. Do tego dochodzi obsługa dwukanałowej pamięci DDR5 – producent przewidział cztery sloty, co pozwala na instalację nawet 256 GB RAM (4 × 64 GB). Maksymalne taktowanie według specyfikacji sięga 8400 MT/s (po OC), więc nie jest to absolutna czołówka w tej kategorii.

W praktyce jednak nie ma powodów do narzekań. Płyta bez problemu poradziła sobie z zestawem Kingston Fury Renegade DDR5-8000 CL38 (2 × 16 GB). Wystarczyło wczytać profil XMP/EXPO w BIOS-ie, by system działał w pełni stabilnie – bez ręcznego dostrajania parametrów.

Na plus wyróżnia się również solidna sekcja zasilania, ukryta pod dwoma masywnymi radiatorami z aluminium. Producent zastosował układ 16+2+1 z mosfetami o obciążalności 90 A, co jasno sugeruje, że konstrukcja została zaprojektowana także z myślą o bardziej wymagających użytkownikach – montujących najwydajniejsze i najbardziej prądożerne procesory.

Żeby to zweryfikować, do testów wykorzystałem AMD Ryzen 9 9950X – jeden z najbardziej wymagających procesorów dostępnych na rynku. Co ważne, płytę sprawdzałem w dość trudnych warunkach: przy mocnym obciążeniu procesora z chłodzeniem be quiet! Pure Loop 2 FX 280, które nie zapewnia bezpośredniego nawiewu na sekcję zasilania.

  
Temperatury sekcji zasilania z mocno obciążonym procesorem AMD Ryzen 9 9950X w trybie standardowym (po lewej) i podkręconym (po prawej)

Efekty? Co prawda płyta nie ma czujnika monitorującego temperaturę VRM, ale sprawdziłem ją kamerą termowizyjną. Przy standardowym limicie mocy (PPT 200 W) temperatura sekcji zasilania dochodziła do około 72°C. Po jego odblokowaniu (około 220 W) wzrastała do mniej więcej 80°C. To bardzo dobre wyniki, pokazujące, że płyta poradzi sobie również z podkręconymi procesorami.

Wprawdzie nie jest to płyta dla ekstremalnych overclockerów, ale producent przewidział dodatki dla entuzjastów i osób testujących sprzęt ”na pająka”. Na laminacie znalazły się przyciski do włączania i restartowania komputera, a także wyświetlacz kodów POST, który znacząco ułatwia diagnozowanie ewentualnych problemów. Z tyłu znajdziemy przyciski do przywracania domyślnych ustawień oraz awaryjnej aktualizacji BIOS.

PhantomLink – porządek i bezpieczeństwo w jednym

Dla kart rozszerzeń przewidziano trzy wzmocnione złącza PCI-Express x16: jedno PCI-Express 5.0 x16 oraz dwa PCI-Express 4.0 x16 (działające w trybie x4). Jest tutaj jednak mała niespodzianka, bo obok głównego slotu umieszczono również złącze PhantomLink, które pozwala na doprowadzenie zasilania do karty graficznej bezpośrednio przez płytę główną.

W praktyce 16-pinowa wtyczka jest podłączana do płyty, a energia przekazywana jest dalej – od spodu karty graficznej poprzez PhantomLink (w zasadzie jest to złącze ASUS GC-HPWR, ale licencjonowane pod inną nazwą). Dzięki temu można całkowicie zrezygnować z widocznego przewodu przy karcie, co przekłada się na bardziej uporządkowane i estetyczne wnętrze komputera.

Efekt to nie tylko ładniejszy wygląd komputera, ale przede wszystkim większe bezpieczeństwo sprzętu. Takie rozwiązanie eliminuje problem zginanych przewodów zasilających, a co za tym idzie – zmniejsza się ryzyko przegrzewania czy nawet uszkodzenia wtyczki. Dodatkowo w aplikacji TRIXX można monitorować temperatury i prąd w złączach 12V-2x6 oraz GC-HPWR, co pozwala zabezpieczyć sprzęt w przypadku wykrycia nieprawidłowości.

Aplikacja TRIXX pozwala monitorować temepratury i prąd w złączach 12V-2x6 i GC-HPWR

Warto jednak pamiętać, że rozwiązanie wymaga kompatybilnej karty graficznej — w praktyce mamy do czynienia z pomysłem zapożyczonym od firmy ASUS, więc płyta współpracuje zarówno z konstrukcjami Sapphire PhantomLink, jak i ASUS BTF. Obecnie na rynku dostępnych jest jednak tylko kilka takich modeli. Wraz z płytą debiutuje Sapphire Nitro+ Radeon RX 9070 XT Gaming OC PhantomLink, a ASUS ma w ofercie kilka kart GeForce RTX 40 i RTX 50 BTF, więc wybór pozostaje mocno ograniczony.

Sprawdziłem, jak rozwiązanie działa w praktyce właśnie na przykładzie karty Sapphire Nitro+ Radeon RX 9070 XT Gaming OC PhantomLink. Aplikacja Sapphire TRIXX monitoruje temperaturę, jednak model nie jest na tyle wymagający, abym mógł doprowadzić do przegrzewania wtyczki (tak jak zrobiłem to np. w przypadku karty GeForce RTX 4090).

Z myślą o nowych dyskach SSD

Na płycie znalazły się cztery gniazda M.2 – dwa dla najszybszych dysków SSD NVMe PCIe 5.0 x4 oraz dwa w standardzie PCIe 4.0 x4. Do tego dochodzą cztery porty SATA 6 Gb/s, przeznaczone dla klasycznych dysków HDD i SSD.

Radiatory wykorzystują system szybkiego montażu, jednak ich instalacja nie jest do końca wygodna – precyzyjne spasowanie elementów potrafi sprawiać problemy

Gniazda M.2 zostały wyposażone w chłodzenie i to nie byle jakie. Szczególnie warto zwrócić uwagę na slot przy podstawce procesora, który otrzymał pokaźny i efektowny radiator. Sprawdziłem i płyta poradziła sobie nawet z topowymi dyskami PCIe 5.0, które potrafią generować sporo ciepła.

  
Temperatury dysku Goodram IRDM PRO Gen 5 w złączu przy podstawce procesora (po lewej) i między złączami PCI-Express (po prawej)

Goodram IRDM PRO Gen 5 (z kontrolerem Phison PS5026-E26), przy dużym obciążeniu utrzymywał temperatury na poziomie ok. 57°C w głównym slocie i ok. 56°C w drugim, więc nie sprawiał żadnych problemów.

Dźwięk, sieć i złącza

Za dźwięk odpowiada kodek Realtek ALC897, czyli dość podstawowy układ, częściej spotykany w budżetowych płytach głównych. Szkoda, bo konkurencja w tej półce cenowej potrafi już oferować wyraźnie lepsze rozwiązania. Na tylnym panelu znajdziemy dwa złącza audio minijack oraz wyjście optyczne S/PDIF.

Znacznie lepiej wypada kwestia łączności. Na pokładzie znalazła się bowiem karta 5G LAN oraz moduł Wi-Fi 7, co zapewnia bardzo szybkie połączenia zarówno przewodowe, jak i bezprzewodowe. W tym segmencie właśnie oczekujemy takich rozwiązań.

Tylny panel oferuje też rozbudowany zestaw portów USB: dwa USB 2.0, cztery USB 3.0 5 Gb/s, cztery USB 3.2 Gen2 10 Gb/s oraz dwa USB4 40 Gb/s w standardzie USB-C (z obsługą PD 15W i DisplayPort Alt). Całość robi dobre wrażenie, choć obecność USB 2.0 w tej klasie sprzętu jest już trochę przesadą. Kolejne porty można wyprowadzić na front panel – do dyspozycji oddano dwa pinowe złącza USB 2.0 (łącznie cztery porty), jedno USB 3.0 (łącznie dwa porty), a także USB 3.2 Gen2x2 typ C (z obsługą PD 60W).

BIOS UEFI i TRIXX-M

Płyta główna korzysta z interfejsu Sapphire Core (w trakcie testów korzystałem z najnowszej dostępnej wersji 5.41 z AGESA ComboAM5 PI 1.3.0.0). Producent postawił na nowoczesny, panoramiczny układ UEFI. W głównej zakładce znajdziemy najważniejsze funkcje, takie jak aktywacja AMD PBO, XMP/EXPO, Re-Size BAR czy zmiana kolejności bootowania, natomiast kolejne sekcje oferują bardziej zaawansowane opcje konfiguracji i podkręcania.

Niestety, układ menu sprawia wrażenie dość chaotycznego i momentami trudno się w nim odnaleźć. W trakcie testów natrafiłem też na problemy — zmiana limitów PPT/EDC/TDC skutkowała ustawianiem nieprawidłowych wartości i obniżaniem limitów mocy procesora, co przekładało się na spadki wydajności, a nawet przycięcia systemu. W obecnej formie UEFI wymaga jeszcze dopracowania i jest jednym ze słabszych elementów tej płyty głównej.

Producent udostępnił też oprogramowanie TRIXX-M do obsługi płyty głównej już pod systemem Windows. Mając doświadczenie z aplikacjami innych producentów, trudno uznać je za szczególnie rozbudowane — oferuje w zasadzie tylko podstawowe funkcje, takie jak monitorowanie parametrów komputera oraz sterowanie podświetleniem.

Podsumowanie

Sapphire Nitro+ X870EA PhantomLink Edition to ciekawostka, która wnosi powiew świeżości na rynek płyt głównych. Złącze PhantomLink to interesujące rozwiązanie, które może przyciągnąć osoby szukające bardziej estetycznego i potencjalnie bezpieczniejszego sposobu zasilania karty graficznej. Tym bardziej, że w ostatnim czasie pojawia się sporo doniesień o problemach z wtyczkami 16-pin, a producenci intensywnie pracują nad ich wyeliminowaniem. Właśnie ten element stanowi główny argument przemawiający za wyborem tej płyty (podobne możliwości oferuje również ASUS ROG Crosshair X870E Hero BTF, jednak jest to niemal dwukrotnie droższa konstrukcja). Jeśli zdecydujemy się na klasyczną kartę graficzną z zasilaniem prowadzonym standardowym kablem 16-pin, płyta traci swój wyróżnik i ustępuje konkurencyjnym modelom.

Nowy Nitro+ wbrew pozorom nie należy do segmentu topowych płyt głównych – to raczej średnia półka. Mimo tego oferuje solidny zestaw możliwości, który pozwoli zbudować nowoczesny i wydajny komputer. Bez problemu obsłuży topowe procesory, szybkie pamięci RAM oraz dyski SSD PCIe 5.0. Na pokładzie znajdziemy także szybką łączność 5G LAN i Wi-Fi 7. Producent mógłby jednak dopracować kilka elementów – między innymi zastosowanie budżetowego kodeka audio wypada dość słabo jak na tę klasę sprzętu.

Wbrew nazwie (która mogłaby sugerować aspiracje do topowego segmentu), nie jest to płyta przeznaczona do ekstremalnego podkręcania i nie spełni oczekiwań najbardziej wymagających overclockerów. Do poprawy pozostaje również warstwa oprogramowania, która jest najsłabszym elementem zestawu. UEFI nie należy do najbardziej intuicyjnych i potrafi sprawiać problemy, a aplikacja TRIXX-M jest bardzo uboga i wyraźnie odstaje od rozwiązań konkurencji.

Warto kupić jeśli:

• składasz nowoczesny, wydajny komputer z procesorem AMD Ryzen
• planujesz zamontować szybkie pamięci RAM i dyski SSD
• zależy ci na zmianie systemu zasilania karty graficznej

Nie warto kupować jeśli:

• wystarczy ci standardowy sposób zasilania karty graficznej
• oczekujesz dobrej jakości układu dźwiękowego
• lubisz dłubać w UEFI i zmieniać ustawienia komputera

Produkt do przeprowadzenia testu został użyczony przez firmę Sapphire. Firma użyczająca nie miała wpływu na treść ani wyglądu w nią przed publikacją. Jest to niezależna recenzja dziennikarska.