Tytan vs Blizna, Intel vs AMD, i9-13980HX vs R9 7945HX3D - ostateczne starcie w laptopach!

Rok 2023 jest niesamowicie gorący, jeżeli chodzi o wyścig zbrojeń wewnątrz panującego od lat duopolu producentów mobilnych procesorów w architekturze x86. Zaczęło się niewinnie od równoczesnej premiery na targach CES 2023 procesorów Intel Core i9-13980HX oraz AMD Ryzen 9 7945HX. Oba te modele wniosły do laptopów obsługę aż 32 wątków, całkowicie zacierając w tej kwestii różnice między komputerami klasy PC a notebookami. Niestety wyłonienie bezwzględnego zwycięzcy w tym przypadku okazało się trudne, jako że procesor AMD, pomimo całkowitego zdominowania wydajności w zastosowaniach profesjonalnych, nie był w stanie jednak sprostać względem Intela w grach. AMD podeszło do tego osobiście i wytoczyło swoje najcięższe działo – przenieśli do laptopa niemalże 1:1 procesor AMD Ryzen 9 7950X3D, zmieniając mu przy tym nazwę na Ryzen 9 7945HX3D.

Słowem przypomnienia, jest to procesor wyposażony w aż 128 MB pamięci L3 (Infinity Cache), z której korzystać mogą oba chipsety (każdy po 8 rdzeni i 16 wątków). To ten sam procesor, który pozwolił im przejąć koronę wydajności na rynku gier PC i który jednocześnie pobiera nawet mniej energii od swojego odpowiednika bez dodatkowej pamięci (co wynika z niższego napięcia oraz taktowania, z jakim pracuje). W laptopie oczywiście im niższy pobór energii, tym mniej ciepła do rozproszenia przez zwykle niewystarczające chłodzenie. Ponadto jeżeli procesor potrzebuje mniej energii, to większą jej część (ze wspólnego limitu) można przekazać karcie graficznej. To wszystko składa się na wizję, w której procesor AMD nadal utrzymuje prowadzenie w zastosowaniach profesjonalnych, ale jednocześnie pokonuje najmocniejszego Intela w grach. Postanowiliśmy sprawdzić, czy tak się faktycznie stanie :)

Aby obu stronom dać najlepsze szanse, postawiliśmy na najlepsze laptopy, jakie można dostać z ich procesorami. Po stronie AMD zasadniczo nie mieliśmy wyboru – dostępny jest obecnie tylko jeden laptop wyposażony w Ryzena 9 7945HX3D – ASUS ROG Strix SCAR 17 X3D. Z kolei po stronie Intela mieliśmy cały wachlarz możliwości, ale słuszny wybór był tylko jeden – MSI Titan GT77 HX 13V, czyli laptop z dwukrotnie większym chłodzeniem niż spotykane w typowych laptopach gamingowych – jeżeli na tym laptopie Intel nie utrzyma prowadzenia, to wynik będzie przesądzony.

Pomiary rozpoczęliśmy od testów syntetycznych w postaci pakietu 3DMark. Pierwszy z testów skupia się tylko na procesorze i prezentujemy tam wynik dla pełnego obciążenia (wszystkie wątki) oraz dla obciążenia 8 wątków (co reprezentuje typowe obciążenie w dzisiejszych grach). Aby naszym dwóm bohaterom nie było samotnie na wykresach, to dorzucamy do nich (archiwalne!) wyniki równie topowych maszyn, ale z procesorami z poprzedniej generacji. Pojawia się również wynik dopiero co testowanego ASUSa w wersji bez dopisku 3D, tak aby wykazać różnice pomiędzy tymi dwoma wariantami.

Jasno widać, że procesory AMD obecnej generacji (bo ta poprzednia szoruje dno wykresu) dominuje w przypadku, gdy procesor naprawdę mocno obciążamy i korzystamy ze wszystkich rdzeni. To sytuacje, takie jak rendering lub kompilacja, zatem czynności raczej rzadko wykonywane przez graczy. Z kolei gdy obciążymy tylko 8 rdzeni (a tyle rdzeni faktycznie wydajnych posiada procesor Intela), to sytuacja się znacznie dla Core i9 poprawia i ten wychodzi na (delikatne) prowadzenie. Kolejny test to już pomiar w typowym środowisku 3D, które mocno obciąża jednostki śledzące promienie – te obliczenia, jak wiadomo, również dokładają dodatkowe obciążenie na procesorze (trzeba więcej danych dostarczyć do karty).

W tym przypadku procesor AMD stanowczo nie radzi sobie już tak dobrze, a najnowszy model X3D przegrywa nawet ze swoim bratem uboższym o nadmiar L3. Oczywiście to stanowczo za mało, aby ogłaszać, który z procesorów jest tym najlepszym. Dlatego w następnej kolejności przeszliśmy do testów w grach.

Biorąc się za testy w grach mieliśmy przed sobą istotny dylemat. Pierwszą opcją było wykonać testy zgodnie ze sztuką, czyli obniżyć rozdzielczość w laptopach do FHD i potencjalnie zmniejszyć jeszcze bardziej obciążenia na karcie graficznej, obniżając część detali. Druga opcja to jednak postawić na realistyczne odwzorowanie sytuacji i testować w rozdzielczościach oraz ustawieniach, w jakich nabywcy tak drogiego sprzętu będą chcieli prowadzić rozgrywkę – ostatecznie co nam po informacji, że procesor XX będzie wydajniejszy od YY, jeżeli będzie to dotyczyć warunków, w których nikt danego sprzętu nie będzie używać.

Pomiary wydajności procesorów w laptopach nieco odbiegają od tych na PC - tutaj z góry mamy przypisaną kartę graficzną i ekran

Finalnie wygrało drugie podejście (również dlatego, że testy w pierwszej wersji da się odszukać w sieci), dlatego też wyniki prezentujemy w dwóch opcjach – rozdzielczość UHD (2160p), z jaką dostarczany jest laptop MSI Titan oraz rozdzielczości QHD (1440p), z jaką operuje ASUS SCAR. Testy odbywały się na zewnętrznym wyświetlaczu podłączonym bezpośrednio do kart graficznych przez złącze HDMI 2.1. Laptopy były ustawione w najwyższym trybie wydajności (bez podkręcania podzespołów) z MUX przestawionym na wykorzystywanie tylko i wyłącznie dedykowanej karty (w obu przypadkach RTX 4090 Laptop z limitem 175 W).

Wyniki w najwyższej rozdzielczości, zgodnie z oczekiwaniem, nie są jednoznaczne. W tym przypadku często limitem i tak była wydajność karty graficznej i procesory nie miały okazji się wykazać. Sumarycznie częściej na prowadzenie wychodził laptop MSI, co wynika bardziej z lepszego chłodzenia, w jakie zaopatrzył je producent i przez to utrzymywania wyższego taktowania karty graficznej. Jeżeli chcemy grać w takiej rozdzielczości (co, jak widać, jest całkowicie realne na tak potężnych laptopach), to zasadniczo wybór procesora nie będzie miał znaczenia.

Obniżając rozdzielczość (ale nadal pozostawiając ustawienia, w jakich wypada grać na takim sprzęcie) na wykresach zaczyna już wyraźnie dominować kolor czerwony. Czasami minimalnie lub tylko w kwestii minimalnego FPS, ale czasami różnica jest już dość istotna (Far Cry 6, Horizon Zero Dawn, Miles Morales). Intel obronił się tylko w swoim ostatnim bastionie – CS:GO, które faktycznie średnio się dogaduje z procesorami AMD, gdy aktywny jest Resizable BAR. Warto zauważyć, że gry z największym wzrostem to tytuły z dużym otwartym światem, w którym procesor zawsze ma więcej roboty.

Można zatem już otwarcie potwierdzić – to AMD w tym roku zaoferowało najszybszy mobilny procesor dla graczy (i nie tylko). Przy czym jednocześnie doszło do zabawnej sytuacji, w której okazuje się, że oba testowane laptopy zostały wyposażone w procesor, który wysyca ich potencjał wydajności (z uwagi na natywną rozdzielczość zastosowanych w nich matryc). Titan nic by nie zyskał na wymianie procesora na ten od AMD – przynajmniej w grach. Z kolei ASUS SCAR 17 faktycznie dopiero z nowym procesorem AMD pokazał, na co go stać.

Testy wydajności zwieńczyliśmy jeszcze weryfikacją, ile wydajności w bardziej wymagających sytuacjach kosztowało AMD zastosowanie dodatkowej pamięci L3. Okazuje się, że jednak całkiem sporo, czego się w sumie nie spodziewaliśmy – na PC różnica w taktowaniu wynika z konieczności obniżenia napięcia (pamięć 3D V-Cache tego wymaga), ale w laptopie to napięcie już w standardowym Ryzen 9 7945HX jest odpowiednio niskie.

Intel w tym przypadku pozostaje dosyć daleko w tyle – zwłaszcza w zastosowaniach, które dłużej obciążają wszystkie rdzenie – przykładowo test w Cinebench R23 zajmuje tym laptopom kilka sekund, podczas gdy V-Ray 5 trwa pełną minutę – tutaj widać, jak bardzo wydajność procesorów Intel spada po tym, jak skończy się okienko czasowe początkowego boost. Testy korzystające głównie z GPU nadal wypadają lepiej na laptopie MSI, z uwagi na jego przewymiarowany system chłodzenia. Na koniec jeszcze szybki rzut okiem na testy w PCMark 10, który w sumie najlepiej podsumowuje poziom wydajności nowych procesorów w zastosowaniach „poza grami”.

Poza kwestią wydajności oczywiście pozostają tematy bardziej „przyziemne”, takie jak kultura pracy i czas działania na baterii. Tutaj dużo oczywiście zależy od modelu laptopa, czyli tego, jak producent zaprojektuje chłodzenie i w jaką baterię wyposaży swój sprzęt. Łatwo jednak zauważyć pewną tendencję – laptopy z nowymi procesorami AMD pobierają mniej energii, pracują ciszej oraz… krócej wytrzymują na zasilaniu z baterii (zwłaszcza gdy są wyposażone w mniejszą baterię niż porównywany model z procesorem Intel).

Przyznamy, że już podczas testów pierwszego modelu SCAR zdziwiło nas, że czas pracy na baterii w najlepszym przypadku „nie zachwyca”. Ostatecznie jednak trudno było oczekiwać innych efektów po zwykłym przeniesieniu procesora „desktop” do laptopa (nawet jeżeli obniży się mu napięcie oraz zegary). Procesory Intela oferują jednak szereg optymalizacji, wydłużających ten czas pracy na baterii, podobnie jak ma to miejsce w przypadku faktycznie mobilnych procesorów AMD (np. Ryzen 9 7940HS). Nie da się jednak AMD odmówić wyższej kultury pracy, nawet biorąc pod uwagę, że laptop, którego testowaliśmy, posiada wyraźnie mniejszy układ chłodzenia (ale za to oparty o komorę parową). Co ciekawe, model SE (testowany wcześniej) zachowywał się znacznie lepiej w tej kwestii.

W najszybszym trybie pracy nowy procesor AMD w konstrukcji ASUSa zdołał niemalże zrównać się poziomem generowanego hałasu z MSI Titan, a po ograniczeniu nieco wydajnośći laptopa, to konstrukcja MSI wychodzi na stanowcze prowadzenie (choć SCAR SE ze zwykłym Ryzenem jest jeszcze cichszym laptopem). Zupełnie inną kwestią jest też to, że procesor AMD lepiej znosi limitowanie zasilania, ale to temat na osobną publikację :)