Recenzja ASUS GeForce RTX 5090 ROG Astral LC – absolutny TOP GPU nowej generacji

NVIDIA kazała nam długo czekać na następcę najprawdopodobniej najlepszej karty, jaką kiedykolwiek wypuścili, czyli GeForce RTX 4090. Kiedy w końcu pierwszy GeForce RTX 5090 – model Founders Edition – trafił w moje ręce, wzbudził we mnie raczej mieszane uczucia. Wzrost wydajności był w porządku, ale został okupiony analogicznym wzrostem poboru energii, co w połączeniu z odchudzonym układem chłodzenia NVIDIA oznaczało przeciętną kulturę pracy. Karta ta odznaczała się również bardzo małym potencjałem podkręcania, co odczytałem początkowo jako cechę tego dosyć przecież wyżyłowanego już GPU. Teraz jednak, gdy jestem po testach modelu ASUS ROG Astral Liquid Cooling, wiem, że były to pochopne wnioski…

Zanim przejdę do omówienia wyników przeprowadzonych testów, koniecznie trzeba przedstawić samą kartę, jako że już nawet na etapie jej rozpakowywania ASUS rozpieszcza nabywcę tego, jakby nie patrzeć, prestiżowego produktu. Pod ozdobną warstwą kartonu skrywa się karton właściwy, a w nim, w dwóch piętrach, ułożono kartę i akcesoria. Pierwsze, co widzimy, to właśnie karta, która – nawet mimo tylko jednego wentylatora – wygląda absolutnie masywnie. Jednak prawdziwy szok przychodzi dopiero, gdy zaczniemy ją wydobywać i okaże się, że pod spodem czeka na nas jeszcze większy radiator – wszystko fabrycznie zmontowane i gotowe do podłączenia w PC.

W opakowaniu poza kartą czeka na nas cały zestaw akcesoriów oraz kartka z podziękowaniem za zakup. Do dziś zastanawiam się, dlaczego NVIDIA do karty graficznej dołącza linijkę wyskalowaną do 21 cm (8 cali) – w załączonej instrukcji nie znalazłem informacji, co dokładnie mam nią zmierzyć, niemniej jest to miły dodatek. Jest też plastikowy Tazos z logo ROG – nawet nie wiedziałem, że nadal się je zbiera. W roli podpórki dla karty występuje spotykany również w serii TUF wysuwany wspornik, który jednocześnie jest śrubokrętem (rdzeń po wyjęciu z cylindra odsłania mały krzyżakowy bit). Przydatny do spięcia węży chłodnicy okazał się dołączony w zestawie ozdobny rzep. Finalnie jest też adapter zasilania z 12V 2x 6-PIN na 4x 8-PIN, choć w tym przypadku to akurat ten dołączony z kartą Founders Edition bardziej przypadł mi do gustu.

Karta, tak jak wspomniałem na wstępie, jest gigantyczna – cały zestaw waży ponad 3,5 kg, w tym sama karta to 2 kg, zatem tyle, co podobnych rozmiarów Founders Edition od NVIDIA. Zgadza się – tutaj samo chłodzenie sekcji zasilania karty razem z blokopompą jest podobnych rozmiarów, co cały układ chłodzenia w karcie NVIDIA… Chłodnica, w którą wyposażono Astrala, też nie należy do typowych – blisko 4 cm wysokości radiatora w połączeniu z wysokimi wentylatorami sprawia, że chłodzenie to będzie miało realny problem zmieścić się w sporej części typowych obudów – choć nie wiem, na ile to w ogóle problem, jako że nie jest to karta, którą wkłada się do typowej obudowy…

Wentylatory na radiatorze mają podświetlenie ARGB, które możemy synchronizować z podświetleniem na samej karcie oraz z podświetleniem reszty naszego zestawu (np. w aplikacji Armory Crate). Są to też wentylatory łączone bez przewodów i magnetycznie. Oczywiście są przykręcone, ale żadne dodatkowe przewody nie psują pięknego wyglądu całego zestawu. Sama komunikacja wentylatorów z kartą została poprowadzona pod oplotem bardzo grubych i długich (60 cm) węży. Warto zaznaczyć, że do karty możemy też podłączyć dodatkowe, standardowe wentylatory przewodowe. Karta będzie wówczas traktować je jako część swojego układu chłodzenia (tzn. będą kręcić się zgodnie z zapotrzebowaniem karty).

Zasadnicza część karty okazuje się jedną z wyższych, jakie obecnie da się nabyć (154 mm), a jako że złącze zasilania osadzono tu jedynie 14 mm poniżej szczytu karty, to w praktyce tylko najszersze obudowy będą w stanie akomodować tę kartą w klasycznej pozycji. I dobrze, bo w praktyce nie chcecie jej mocować klasycznie – Astral zdecydowanie zaprojektowano z myślą o wertykalnym montażu. Wtedy pięknie wyeksponowane zostają oba paski ARGB oraz wentylator sekcji zasilania z ozdobnym ringiem dookoła swojego otworu. Obok wentylatora mamy też ozdobną, wypolerowaną na połysk wstawkę z logo ROG Astral.

Backplate nie jest przesadnie zdobiony – ot, kolejne logo ROG Astral oraz duży napis GeForce RTX. Co jednak ważne, cała jego powierzchnia pełni funkcję odpromiennika ciepła. Zdecydowanie jest to odczuwalne. Plecy karty potrafią się rozgrzać powyżej 60°C, wspomagając odprowadzanie ciepła z GPU i pamięci, dzięki thermalpadom, które ASUS umieścił pod tymże backplate. Tutaj też mamy opis dotyczący przełącznika BIOS ukrytego obok złącza zasilania. Tak jak wspominałem – najlepiej, jeżeli ta strona karty będzie skierowana ku płycie głównej.

Karty ASUS od dawna wyróżnia stosowanie dwóch złączy HDMI 2.1b obok łącznie trzech DisplayPortów – w tej generacji te ostatnie są oczywiście w standardzie 2.1a z pełnym wsparciem dla UHBR20, co oznacza możliwość przesyłania bez kompresji obrazu z rozdzielczością 4K przy 240 Hz (lub 8K przy 60 Hz). Niestety NVIDIA dalej dla serii GeForce limituje liczbę jednocześnie używanych ekranów do czterech, zatem nigdy nie wykorzystamy wszystkich złączy jednocześnie do przesyłania obrazu.

Póki co wszystko, o czym pisałem, można podciągnąć do wspólnej kategorii „zachwytu” – nieco natomiast zawiodłem się na technologii faktycznego systemu chłodzenia. Po tym, jak w ASUS ROG Matrix Platinium (zatem RTX 4090) miałem okazję podziwiać bardzo zbliżony układ AiO, spodziewałem się, że tutaj zmiany pójdą w stronę wydajniejszego odprowadzania ciepła, zwłaszcza że GPU, które mamy do schłodzenia, jest znacznie bardziej łase na energię. Tymczasem nadal mamy miedzianą płytę odbierającą ciepło od rdzenia i pamięci (tym razem bez VRM, to jest sekcji zasilania – tę chłodzą osobne radiatory), zatem rozwiązanie mniej efektywne od komory parowej, jaką można spotkać chociażby w Founders Edition.

Co więcej, ASUS w przypadku Astral LC nie pokusił się o zastosowanie w roli materiału termoprzewodzącego ciekłego metalu, jak miało to miejsce w modelu Matrix Platinium, ale również w 5090 Founders Edition. Zamiast tego dostajemy drugą najlepszą rzecz – pastę zmiennofazową. Ten materiał, gdy jest chłodny, staje się sztywniejszy i nie wysycha, a gdy się rozgrzeje, staje się bardziej plastyczny, dzięki czemu idealnie wnika we wszystkie nierówności materiałów, które ma ze sobą spajać. Dobra wiadomość jest taka, że nie oszczędzano na sekcji zasilania, choć w zasadzie tu też spodziewałbym się jej rozbudowy względem Matrixa, ale nawet bez tego zapewnia o 35% większy zapas niż rozwiązania referencyjne i powinna tym samym pozwolić na stabilne podkręcanie karty, w tym przy obniżeniu napięcia.

Mimo iż chłodzenie nie jest może aż tak imponujące, jak mogłoby być, to i tak okazało się aż nadto wystarczające, aby pozwolić karcie na pełne rozwinięcie skrzydeł układu Blackwell GB202. Zresztą już fabrycznie karta posiada podniesiony do maksimum limit mocy (600 W), zatem o te 25 W ponad domyślne limity modelu Founders Edition, a dodatkowo faktycznie jest w stanie stabilnie tyle energii do GPU dostarczać. Zegary dla BIOS OC mają teoretycznie podniesione taktowanie Boost tylko o 30 MHz, ale w praktyce karta zwykle boostuje znacznie wyżej niż w analogicznej sytuacji robi to i tak całkiem dobry Founders od NVIDIA. Natomiast jeżeli weźmiemy się za ręczne podkręcanie, to momentami brakuje skali na suwakach…

Pamięci GDDR7, które zastosował ASUS w swoim RTX 5090, bez problemu okazały się pracować po podniesieniu ich taktowania do końca skali w popularnych aplikacjach, ale na szczęście w autorskim GPU Tweak III możliwe było przebicie tego poziomu 30 Gbps i stabilnie udało się uzyskać 31 Gbps (mowa zatem o podkręceniu o 11%!). Taktowanie rdzenia z fabrycznego podbicia o symboliczne 30 MHz udało mi się podbić o kolejne 270 MHz w przypadku testów 3DMark, ale w grach stabilne okazało się ostatecznie taktowanie podbite o 230 MHz, co w praktyce i tak dawało Boost na poziomie nieco ponad 3 GHz. Niestety limitu zasilania nie da się podnieść powyżej 600 W, mimo iż w teorii poza przewodem 12V 2x6PIN (który dostarcza 600 W), karta ASUS mogłaby pobierać jeszcze 75 W ze złącza PCI-E – widzę tu potencjał na kolejne wersje BIOS karty ;)

W grach, w których karta przed OC nie wyczerpywała całkowicie budżetu energetycznego, dodatkowe podbicie zegarów praktycznie zawsze podnosiło te odczyty do poziomu dokładnie 600 W (pod warunkiem, że wydajności nie limitowały inne podzespoły). Niestety często już na domyślnych zegarach ASUS Astral LC trzyma się blisko tego limitu i karta nie może w pełni wykorzystać podbitych zegarów. Realnie jestem zdania, że ASUS powinien w tym modelu zastosować dwa złącza 12V 2x 6-PIN do zasilania karty, aby ta nie tylko mogła pokazać swój pełen potencjał, ale też nie obciążała aż tak bardzo pojedynczego przewodu…

Przy tej kwestii będąc – z pewnością słyszeliście już o sytuacjach, w których uszkodzony kabel lub zasilacz spowodował stopienie się gniazda zasilania karty (lub zasilacza). To oczywiście wina braku systemu monitorowania natężenia prądu, płynącego przez każdą z sześciu linii 12 V na większości sprzedawanych obecnie kart GeForce RTX. ASUS Astral wychodzi tutaj przed szereg, jako że w tej karcie producent faktycznie poważnie podchodzi do kwestii jakości i każda jedna linia zasilania ma swój niezależny pomiar natężenia prądu, jaki przez nią płynie. Odczyty te można sprawdzić właśnie w GPU Tweak III, a karta automatycznie zgłosi, gdy tylko wystąpią jakieś problemy. U mnie najwyższej klasy zasilacz, nawet mimo setek odłączeń i podłączeń wtyczki, nie wykazywał nawet najmniejszych nieprawidłowości, ale i tak duże brawa dla ASUS-a, że taki system został zaimplementowany.

Sam fakt, że chłodzenie karty radzi sobie z odprowadzaniem tych 600 W ciepła jest dosyć imponujący, ale dopiero fakt, że może to robić tak cicho, zrobił na mnie prawdziwe wrażenie. Na domyślnych ustawieniach (BIOS OC) karta pod pełnym obciążeniem w moim teście okazała się pracować ciszej od RTX 5090 Founders Edition i uplasowała się na poziomie RTX 4090 Founders Edition. Po przełączeniu BIOS w tryb cichy i wybraniu profilu cichego w aplikacji GPU Tweak, obniżony zostaje limit mocy do 540 W oraz przywrócone zostają fabryczne zegary – karta jest wtedy ledwie słyszalna nawet z kilku centymetrów, a standardowy pomiar z odległości jednego metra nie wykrywa wzrostu natężenia dźwięku ponad poziom tła (zatem ponad 30 dB).

Tutaj należałoby zaznaczyć, że powyższe odczyty dotyczyły sytuacji, w której radiator karty umieściłem na froncie obudowy, co wymusiło wymianę chłodzenia procesora na AiO 240 mm na czas tych testów głośności (pewnie na palcach jednej ręki emerytowanego drwala można zliczyć obudowy, które pomieszczą jednocześnie AiO Arctic 420 mm i chłodnicę 360 mm Astrala…). Taki układ był przychylny dla pomiarów temperatur karty, ale pogarszał odczyty temperatur pozostałych podzespołów (jako że te efektywnie były podgrzewane 600-watową farelką…). Tutaj najlepiej sprawdziłaby się jedna z nowszych obudów, które posiadają miejsce na dwanaście wentylatorów – po trzy na dole i froncie, wciągające świeże powietrze, i po trzy na boku i szczycie, wyrzucające je.

Podczas testów prowadzonych na otwartej platformie testowej (21°C w pomieszczeniu) chłodzenie utrzymywało nawet po podkręceniu poniżej 60°C na GPU i poniżej 75°C na pamięciach. Jednakże w obudowie aż tak dobrze to nie wyglądało i już na domyślnych ustawieniach w BIOSie OC karta nieco przekraczała 60°C i dobijała do 80°C na pamięciach. Przełączenie na BIOS cichy nieco podnosi target temperatur, co pozwala zmniejszyć prędkości obrotowe, a po maksymalnym podkręceniu, w grach, które realnie na OC zyskują, uzyskałem 64°C na GPU, 82°C na pamięciach – zatem o ponad 10°C mniej niż w analogicznym teście na domyślnie taktowanym Founders Edition, który to, jak zaraz się przekonacie, bywa że ustępuje Astralowi wydajnością.

Kartę oczywiście sprawdziłem w boju w ramach mojej standardowej procedury testowania GPU, co pozwala zestawić ją z innymi wcześniej testowanymi. Dla czytelności wyników na wykresach pozostawiłem tylko inne równie topowe karty i jeszcze dla kontekstu dwie karty z segmentu średniego. Platforma testowa pozostała bez zmian, choć ASUS-a testowałem na nieco nowszych sterownikach niż pozostałe RTXy, z wyłączeniem RTX 5090 Founders Edition, którego testy powtórzyłem na tym samym sterowniku co w przypadku Astrala.

• Procesor: AMD Ryzen 7 9800X3D
• Chłodzenie: Arctic Liquid Freezer II 420 mm RGB
• Płyta główna: ASUS ROG STRIX X670E-E GAMING WIFI
• RAM: 2x16 GB DDR5 6400 MT/s CL28 (Kingston Fury Renegade 8000 MHz)
• SSD: Lexar NM1090 1 TB + Lexar NM790 4 TB
• Zasilacz: be quiet! Dark Power Pro 13 1300 W
• Obudowa: testbench Cooler Master (testy wydajności)
                   Cougar Duo Face Pro RGB (testy kultury pracy)

Testy syntetyczne pięknie pokazują, że nawet na domyślnych ustawieniach ASUS ROG Astral LC wyprzedza podkręconego do maksimum Founders’a. Co ciekawe, tryb cichy osiąga tylko nieco niższe wyniki od karty NVIDIA na domyślnych ustawieniach, przy czym faktycznie wtedy karta jest bezgłośna, czego o FE zdecydowanie nie można powiedzieć. Wyniki po podkręceniu sprawiają, że ASUS mógłby tę kartę nazwać RTX 5090 Ti Super i nikt nie miałby nic przeciwko. Mimo wszystko trzeba mieć świadomość, że ten wynik będzie zależny konkretnie od potencjału testowanej karty i dlatego też w testach w grach nie będę uwzględniać wyników po podkręceniu (nawet tych, które już pokazałem na wcześniejszym wykresie).

Wszystkie gry testowałem tylko na absolutnie najwyższych ustawieniach, oczywiście z DLSS w trybie Jakości, co obecnie jest najlepszą i najbardziej efektywną formą wygładzania krawędzi, przy okazji podnoszącą wydajność.

Testy w Hogwarts wykonywałem już w całości w nowej lokalizacji testowej, która wykazuje dobre skalowanie wydajności dla kart ze średniego segmentu dopiero w QHD. Niespodzianek jednak brak – tym razem to RTX 4070 Super ma minimalną przewagę, a RTX 4070 utrzymuje się w dystansie zaledwie 10% za nową kartą. Przesiadka z serii 3000 da nam 50% wzrostu wydajności, ale tyle samo zyskamy kupując Radeona RX 7900 XT… Nawet pomimo iż testy odbywały się z aktywnym śledzeniem promieni. Choć tutaj warto zaznaczyć, że posiadacze RTXów pograją z lepszą oprawą graficzną za sprawą DLSS oraz dodatkowo mogą przehandlować nieco wydajności w zamian za aktywację dodanego do gry niedawno DLSS Ray Reconstruction.

Analiza każdego z tytułów z osobna nie miałaby większego sensu – to u podstaw nadal RTX 5090, zatem GPU, które jest tak bardzo bez konkurencji, jak to tylko możliwe. Domyślne ustawienia zwykle wykazują przewagę na poziomie 2-5%, choć zdarzały się gry (jak Indiana Jones), w których ASUS GeForce RTX 5090 ROG Astral LC na domyślnych ustawieniach wyprzedza model Founders Edition o ponad 5%. W trybie cichym wydajność osiągana przez kartę ASUS-a plasuje się w marginesie błędu odczytów karty NVIDIA. To, co jednak warto odnotować, to wyższe odczyty 1% niskich FPS i to w obu BIOSach karty ASUS.

ASUS GeForce RTX 5090 Astral LC nawet na domyślnych ustawieniach wyprzedza podkręconego GeForce RTX 5090 Founders Edition, będąc przy tym cichszym i chłodniejszym, a po dodatkowym podkręceniu pozostawia model wzorcowy daleko z tyłu!

Tak, jak podczas premierowej recenzji GeForce RTX 5090 podkreśliłem, że to pierwsza karta, która pozwoli w każdej nowej grze utrzymać idealną płynność niezależnie od wybranych ustawień, tak tutaj mamy to samo, tylko że ciszej i chłodniej. A jeżeli faktycznie z karty wyciśniemy, ile się da, to często będzie można uzyskać taką samą wydajność, stosując mniej intensywny poziom upscalingu. Przygotowałem dla was film prezentujący gameplay w testowanych grach, który te słowa potwierdza, a pamiętajmy, że w tych najbardziej wymagających grach zwykle można jeszcze aktywować DLSS MFG, co podniesie kilkukrotnie płynność (niewielkim kosztem responsywności).

Nowe RTXy najbardziej zabłysnęły w zastosowaniach związanych z AI i na tym polu stabilniejsza praca i wyższe taktowanie karty od ASUS-a też poprawią wyniki w testach. Sporo zyskują aplikacje do renderowania, zwłaszcza jeżeli faktycznie pracujemy na dużych projektach, których renderowanie zajmuje więcej czasu (tutaj chłodzenie cieczą sprawdza się lepiej). Symbolicznie zyskały natomiast aplikacje takie jak Photoshop czy DaVinci Resolve.

Takie wzrosty wydajności nie biorą się znikąd – ASUS RTX 5090 Astral LC to karta, która raczej dąży do tego, aby pobierać te 600 W, do których odprowadzania w formie ciepła została idealnie przystosowana. Widać też, że po podkręceniu faktycznie karta dalej jest limitowana do 600 W – karta przez slot PCI-E pobiera stale 10 W – trochę szkoda, bo aż prosi się, aby limit podnieść do 650 W!

Gorzej natomiast wygląda pobór energii w spoczynku – nawet gdy wentylatory się dezaktywują, to karta dalej tłoczy ciecz i pobór energii podczas zwykłego przeglądania sieci, gdy karta praktycznie nic nie robi, oscyluje w okolicy 30 W – to praktycznie dwa razy więcej, niż potrzebuje model Founders Edition.

Po zakończeniu testów trudno mi wyciągnąć inne wnioski niż ten w nagłówku wyżej. W każdym teście, jaki wykonałem, dominacja karty ASUS nad i tak dosyć udanym modelem Founders Edition jest bardzo wyraźna, a dodatkowy potencjał podkręcania, mimo zablokowanych limitów mocy, jest tutaj iście imponujący. Takie osiągi uzyskujemy dzięki rozbudowanej sekcji zasilania oraz wydajności układu chłodzenia. Ostatni raz, gdy miałem okazję trzymać w rękach kartę, którą wykonano z taką dbałością o szczegóły, był nią ASUS GeForce RTX 4090 Matrix Platinium.

Jednocześnie nie ukrywam, że troszkę, tak tyci tyci, zawiodłem się właśnie na tym, że w kilku kwestiach mamy tu regres względem wspomnianego Matrixa. W tak topowym i ekstremalnie drogim modelu oczekiwałbym już dostać wszystko, co najlepsze, nawet jeżeli tańsze rozwiązania sprawdzają się wystarczająco dobrze. Mam tu na myśli brak komory parowej, zrezygnowanie z ciekłego metalu czy właśnie brak drugiej wtyczki 12 V 2x 6-PIN, dzięki której Astral oferowałby tak samo możliwość podniesienia limitu mocy o 30%, jak miało to miejsce w RTX 4090 Matrix. Z tego względu karta nie otrzyma ode mnie najwyższej noty, mimo iż bez wątpienia jest to jeden z najlepszych, jeżeli nie ten najlepszy, RTX 5090, jakiego obecnie da się kupić.

Obecna sytuacja na rynku GPU nie sprzyja zakupom karty graficznej tej klasy – pozostaje się nimi zachwycać w oczekiwaniu na poprawę dostępności i związanych z nią cen...

Kartę wyceniono pierwotnie na 15 999 zł, zatem i tak astronomiczne (hehe) 55% ponad MSRP, w jakim sprzedawany był RTX 5090 Founders Edition (wszystkie, zdaje się, cztery sztuki). Obecnie (w połowie marca 2025) w tej kwocie raczej nie ma szans, aby dostać nawet „zwyczajnego” RTX 5090, a testowany dziś Astral LC, jeśli już gdzieś się pojawi, to oscyluje bliżej kwoty 20 tysięcy złotych… Teraz myślę, że rozumiecie, dlaczego można od tej karty wymagać absolutnie wszystkiego na tak wysokim poziomie, jak to technologicznie możliwe.

Jeżeli faktycznie pieniądze nie grają dla was roli (bo inaczej nie można określić wydawania 20 tysięcy złotych na kartę graficzną do grania) albo tego typu zakup i tak się zwróci, jako że karta będzie narzędziem do pracy, to ASUS GeForce RTX 5090 ROG Astral LC bez wątpienia zrobi na was ogromne wrażenie i dostarczy bezwzględnie najwyższą wydajność, zachowując przy tym najwyższy poziom kultury pracy.