Test Ryzen 7 5800X3D. Czy AMD przejmuje tytuł najlepszego procesora do gier?

Firma AMD wprowadziła do oferty procesor Ryzen 7 5800X3D, czyli pierwszy konsumencki model, w którym zastosowano rewolucyjną technologię 3D V-Cache.Technologia 3D V-Cache ma przełożyć się na lepsze osiągi w grach. AMD twierdzi, że wzrost jest tak duży, że pozwoli mu przejąć tytuł króla wydajności.W naszych testach sprawdziliśmy wydajność procesora zarówno w zastosowaniach procesorowych, jak i nowszych grach. Możemy Wam zdradzić jedno - wyniki mocno nas zaskoczyły.

Na rynku procesorów robi się coraz ciekawiej, a producenci coraz mocniej konkurują ze sobą o klienta. Śmiało można powiedzieć, że już dawno nie mieliśmy tak owocnego okresu w branży, co oczywiście bardzo nas cieszy - konkurencja i nowe, lepsze jednostki to oczywiście zysk dla użytkowników, którzy otrzymują coraz ciekawszy sprzęt.

Największa walka jednak toczy się o tytuł króla wydajności w grach. Jeszcze do niedawna tytuł ten należał do modelu Core i9-12900K, czyli flagowej jednostki Intel Alder Lake-S – nowoczesna konstrukcja pozwoliła uzyskać spory wzrost wydajności i pokonać konkurencyjne modele Ryzen 5000. Takie zwycięstwo najwyraźniej nie wystarczało producentowi, bo ostatnio wprowadził on do oferty przyspieszony model Core i9-12900KS, który miał postawić tzw. kropkę nad „i” w kwestii gamingowej dominacji.

Ale to dopiero początek zabawy! Firma AMD nie ma jednak zamiaru tak łatwo odpuszczać i przygotowała tajną broń. Oczywiście mowa o modelu Ryzen 7 5800X3D, czyli pierwszym konsumenckim procesorze korzystającym z technologii 3D V-Cache – producent jeszcze przed premierą odgrażał się, że dzięki nowemu, rewolucyjnemu rozwiązaniu zdoła posłać „i-dziewiątkę” do piachu i przejąć tytuł króla wydajności w grach. Jak będzie w praktyce? Postanowiliśmy to sprawdzić!

Ryzen 7 5800X3D to bliski kuzyn zwykłego modelu Ryzen 7 5800X i słabszego Ryzen 7 5700X. Warto jednak bliżej przyjrzeć się jego specyfikacji, bo znajdziemy tutaj kilka niespodzianek.

Jednostka została wyposażona w 8 rdzeni i 16 wątków na bazie mikroarchitektury Zen 3 – nowe rdzenie oferują spory przyrost współczynnika IPC (Instructions per cycle - instrukcje wykonywane w jednym cyklu zegara), co oczywiście powinno mieć wpływ na wzrost wydajności względem modeli Ryzen 3000 (Zen 2).

Producent postawił tutaj na konstrukcję bazującą na chipletach - rdzenie zgrupowano w jednym bloku CCX (CPU Core Complex) w jądrze CCD (Core Chiplet Die), natomiast interfejsy w drugim jądrze IOD (I/O Die). Taka budowa pozwoliła uprościć konstrukcja procesora i zmniejszyć jego koszta produkcji.

To jednak koniec! Nowy model wyróżnia się jednak zastosowaniem technologii 3D V-Cache. W praktyce mamy do czynienia z dodatkowym chipletem (L3Die) z 64 MB pamięci podręcznej trzeciego poziomu, który został zamontowany na chiplecie CCD.

Dodatkowa pamięć L3Die komunikuje się z blokiem CCD za pomocą połączenia TSVs (Through Silicon Vias). Taka konstrukcja ma zapewniać bardzo dużą przepustowość (2 TB/s), a przy tym cechować się lepszą efektywnością energetyczną względem podobnych rozwiązań. Warto również dodać, że chiplet CCD ma tutaj cieńszą budowę, dzięki czemu cały procesor zachowuje standardowe wymiary i mieści się pod standardowym odpromiennikiem ciepła.

W praktyce oznacza to, że procesor łącznie ma do dyspozycji 96 MB współdzielonej pamięci podręcznej trzeciego poziomu. Producent chwali się, że zwiększona pojemność w niektórych zastosowaniach (głównie w grach) ma przełożyć się na spory wzrost wydajności. Czy tak jest w rzeczywistości? Oczywiście sprawdzimy to podczas testów.

Żeby łatwiej było zrozumieć zamysł technologii, polecamy obejrzeć poniższy filmik, w którym inżynier AMD opowiada o nowatorskim rozwiązaniu z modelu Ryzen 7 5800X3D.

Jest tutaj tylko jedno "ale" (a właściwie dwa). Ryzen 7 5800X3D pracuje z nieco niższymi zegarami względem zwykłego Ryzena 7 5800X – bazowy zegar wynosi wynosi 3,4 GHz (-400 MHz), a w trybie Boost może ona wzrosnąć maksymalnie do 4,5 GHz (-200 MHz). Dodatkowo producent zrezygnował z odblokowanego mnożnika, więc nie ma tutaj możliwości podkręcania przez zmianę mnożnika (można tylko w niewielkim stopniu zwiększyć taktowanie magistrali BCLK). AMD tłumaczy, że decyzja została podyktowana koniecznością utrzymania stabilnego działania dodatkowego jądra.

Pozostałe elementy specyfikacji nie uległy zmianie. Podobnie jak w innych modelach Ryzen 5000 z generacji Vermeer, producent przewidział dwukanałowy kontroler pamięci, który natywnie obsługuje moduły DDR4-3200, a także kontroler z 24 liniami PCI-Express 4.0. Procesor nie oferuje zintegrowanej grafiki, więc koniecznie trzeba go połączyć z samodzielną kartą graficzną.

Mimo dołożenia dodatkowego jądra (a więc też sporej ilości tranzystorów!), procesor zachowuje współczynnik TDP na poziomie 105 W. W zestawie nie znajdziemy żadnego chłodzenia, więc trzeba je dokupić we własnym zakresie.

Procesor Ryzen 7 5800X3D został wyceniony na 449 dolarów, więc na tyle samo co podczas premiery kosztował zwykły Ryzen 7 5800X (ten w międzyczasie zdążył jednak mocno potanieć). W polskich sklepach przyjdzie nam za niego zapłacić około 2200 złotych, czyli dużo mniej niż za konkurencyjnego Core i9-12900K (nie wspominając już o kosmicznie drogim Core i9-12900KS, który kosztuje 4000 zł).

Przy okazji warto dodać, że Ryzen 7 5800X3D zachowuje kompatybilność z płytami głównymi pod AM4 (oficjalna lista kompatybilności obejmuje modele z serii 400 i 500, ale producenci przygotowali też testowe BIOS-y dla niektórych modeli ze starszej serii 300). Procesor może zatem być ciekawą propozycją dla posiadaczy starszych platform, którzy chcieliby zmodernizować sprzęt oszczędzając gotówkę.

Testy procesora AMD Ryzen 7 5800X3D przeprowadziliśmy na platformie, która nie powinna ograniczać jego wydajności – wykorzystaliśmy high-endową płytę główną ASUS ROG Crosshair VIII Hero (z najnowszym BIOS-em) oraz dwukanałowy zestaw pamięci DDR4 RAM, na potrzeby zwykłych testów, moduły pracowały z natywnym taktowaniem kontrolera pamięci, czyli 3200 MHz (16-18-18-36). Do chłodzenia posłużył dobry, wydajny cooler SilentiumPC Fortis 5 ARGB.

• Procesor: AMD Ryzen 7 5800X3D
• Chłodzenie procesora: SilentiumPC Fortis 5 ARGB
• Płyta główna: ASUS ROG Crosshair VIII Hero (Wi-Fi) (BIOS 4006 AGESA V2 PI 1.2.0.6b)
• Pamięć RAM: ADATA XPG Spectrix D60G 2x 8 GB 4133 MHz CL19
• Karta graficzna: Nvidia GeForce RTX 3080 Founders Edition
• Dysk SSD: Corsair MP600 1 TB
• Zasilacz: be quiet! Dark Power 12 750W

Testy procesorów AMD Ryzen i Intel Core 11. generacji przeprowadziliśmy pod systemem Windows 10, który powinien sprawiać mniej problemów. Nowsze modele Intel Core 12. generacji testowaliśmy pod systemem Windows 11, w którym zaimplementowano technologię Intel Thread Director.

Na pierwszy ogień testy w programach - skupiliśmy się na zastosowaniach, gdzie procesor powinien mieć największy wpływ na wydajność (przeważająca część testów opiera się o pracę wielowątkową).

Wydajność procesora nie jest szczególnie imponująca. Ryzen 7 5800X w wielowątkowych zastosowaniach oferuje trochę lepsze osiągi względem modelu Ryzen 7 5700X czy Core i9-11900K, ale przegrywa już z dużo tańszym modelem Core i5-12600K (nie mówiąc już o Core i9-12900K czy 12900KS). Pojedynczy wątek, ze względu na niskie taktowanie rdzenia, wypada dosyć słabo.

Ryzen 7 5800X3D jeszcze przed premierą był reklamowany jako świetny procesor do gier - według producenta miał on tutaj zbliżyć się lub nawet pokonać konkurencyjny model Core i9-12900K. Jak jest w rzeczywistości? 

Ogólna punktacja w dużej mierze zależy od karty graficznej, więc poszczególne konfiguracje wypadają dosyć podobnie. Inaczej to wygląda w przypadku składowej odpowiedzialnej za wydajność procesora - Ryzen 7 5800X3D wypada ciut lepiej względem Ryzen 7 5700X. Nadal jednak traci względem Core i5-12600K (nie wspominając już o Core i9-12900K czy 12900KS).

Testy w grach przeprowadziliśmy w rozdzielczości 1080p, gdzie duże znaczenie odgrywa procesor. W wyższych rozdzielczościach (np. 1440p czy 4K) dużo ważniejsza jest wydajność karty graficznej, więc różnice między poszczególnymi procesorami będą mniejsze.

Wyniki w grach robią wrażenie! Ryzen 7 5800X3D w większości tytułów dogania Core i9-12900K i 12900KS (pracujące z szybszymi pamięciami DDR5). Widać zatem, że zysk z powiększenia pojemności pamięci podręcznej jest spory. Wyjątkiem jest tutaj CS:GO, gdzie nowa technologia nie przekłada się na poprawę osiągów (a nawet możemy mówić o spadku liczby kl./s względem takiego 5700X).

Ryzen 7 5800X3D został wyposażony w dodatkowy chiplet z pamięcią podręczną L3, ale producent nadal klasyfikuje go jako model o współczynniku TDP na poziomie 105 W. Jak to się przekłada na pobór energii elektrycznej? Testy przeprowadziliśmy dla dwóch kluczowych scenariuszy: mocnego obciążenia procesora w wielowątkowym programie (Cinebench R23) i wymagającej grze (Cyberpunk 2077).

WOW! Jak na oferowaną wydajność, Ryzen 7 5800X3D wyróżnia się stosunkowo niedużym zapotrzebowaniem na energię elektryczną (duża w tym zasługa niskiego napięcia zasilającego). W porównaniu do topowych modeli konkurencji to prawdziwa przepaść.

Ryzen 7 5800X3D nie ma odblokowanego mnożnika, więc nie można go w ten sposób podkręcić (AMD tłumaczy, że decyzja została podyktowana koniecznością utrzymania stabilnego działania dodatkowego jądra 3D V-Cache).

Jedyna opcja to podkręcanie za pomocą zmiany taktowania magistrali BCLK. Metoda nie pozwala na duże pole manewru (realnie można uzyskać jakieś 5-7% wzrostu zegara), a do tego nie jest najlepszym rozwiązaniem, bo może powodować problemy ze stabilnością działania komputera.

Procesor pozwala jednak na zmianę taktowania pamięci RAM. Producent podczas premiery Ryzenów 5000 chwalił się możliwością uzyskania efektywnych 4000 MHz (w trybie synchroniznym z magistralą Infinity Fabric).

Nasza sztuka oferowałą podobne możliwości - wbudowany kontroler pozwolił na ustawienie efektywnego taktowania 4000 MHz (rzeczywiste 2000 MHz).

Na potrzeby testów zwiększyliśmy taktowanie pamięci RAM - w przypadku modeli Intel 12. generacji z DDR5 4800 MHz CL38-40-40-78 do DDR5 5200 MHz CL38-40-40-78. Pozostałe modele pracowały z pamięcią przyspieszoną z DDR4 3200 MHz CL16-18-18-36 do DDR4 3600 MHz CL16-18-18-36.

Jak Ryzen 7 5800X3D z szybszymi pamięciami wypada na tle innych, podkręconych modeli? Na początek zerknijmy na testy wydajności w programach...

Ryzen 7 5800X3D wyraźnie traci w takiej sytuacji - szybsza pamięć RAM ma marginalny wpływ na wydajność w programach, a podkręcona konkurencja jeszcze bardziej oddala się na wykresach.

Przy okazji sprawdziliśmy też jak zastosowanie szybszej pamięci RAM przekłada się na wydajność w grach...

3DMark potwierdza nasze wcześniejsze obserwacje - ale składowa procesora jest zbliżona do podkręconego modelu Ryzen 7 5700X. Najnowsze modele Intela wyraźnie odskakują tutaj Ryzenowi.

Jak wygląda sytuacja w grach? Podobnie jak przy standardowych ustawieniach, testy przeprowadziliśmy w rozdzielczości 1080p (gdzie nadal istotne znaczenie ma procesor). W wyższych rozdzielczościach należy spodziewać się mniejszych różnic między poszczególnymi modelami.

Okazuje się, że szybsza pamięć RAM nie ma aż tak dużego wpływu na wydajność w grach (co w zasadzie zrozumiałe, bo procesor dysponuje większą pojemnością pamięci podręcznej L3 i rzadziej korzysta z RAM). W wiekszości tytułów nadal depcze on po piętach topowym modelom Intela, aczkolwiek te zyskują na przetaktowaniu.

Jak zastosowanie szybszych pamięci RAM przekłada się na pobór mocy? Testy przeprowadziliśmy dla dwóch kluczowych scenariuszy: mocnego obciążenia procesora w wielowątkowym programie i wymagającej grze.

Zgodnie z podejrzeniami różnica w zasadzie jest pomijalna - Ryzen 7 5800X3D nadal zalicza się do stosunkowo energooszczędnych jednostek (szczególnie patrząc przez pryzmat osiągów w grach).

WOW! Ryzen 7 5800X3D to jeden z tych procesorów, które ostatnio zrobiły na nas największe wrażenie. Co prawda wydajność w programach nie jest tutaj aż tak imponująca, ale zastosowanie technologii 3D V-Cache rzeczywiście można nazwać rewolucją w kontekście gier. I to wszystko jeszcze na starej platformie AMD!

No właśnie, Ryzen 7 5800X3D nadal oferuje 8 rdzeni i 16 wątków Zen 3, ale wyróżnia się powiększoną pojemnością pamięci podręcznej L3 (3-krotnie!). Zapewniono też wsparcie dla PCI-Express 4.0 i szybkich pamięci DDR4 RAM. Jest jednak pewne „ale” - nowa konstrukcja wymusiła jednak obniżenie zegarów i zablokowanie tradycyjnego podkręcania (za pomocą zmiany mnożnika).

W programach wydajność nie jest zbytnio konkurencyjna. Co prawda Ryzen 7 5800X3D oferuje bardzo dobre osiągi i bez problemu poradzi sobie z kreatywnymi zadaniami, ale wypada tutaj podobnie do dużo tańszego Ryzena 7 5700X lub Core i5-12600K/KF. Mówiąc wprost – jak na segment około 2200 złotych to szału nie ma. Do tego niższe zegary przekładają się na dosyć słabe osiągi w jednowątkowych zastosowaniach.

Co innego jeśli chodzi o wydajność w grach, bo Ryzen 7 5800X3D to zdecydowanie jeden z najwydajniejszych procesorów jaki przyszło nam testować. W wielu tytułach depcze on po piętach lub pokonuje konkurencyjne (a przy tym dużo droższe!) model Intel Core i9-12900K i KS, aczkolwiek są też takie, gdzie wypada od nich wyraźnie gorzej. Warto również zauważyć, że model AMD nie jest tak czuły na zastosowanie szybszych pamięci RAM.

Najlepsze jest jednak to, że wszystko dzieje się na starej platformie AM4 (!). Ryzen 7 5800X3D stanowi ciekawą propozycję dla maniaków fps-ów. Mało tego! Nowy Ryzen jest świetną propozycją dla osób, które nadal posiadają starszą konfigurację z procesorem Ryzen 1000 lub 2000 oraz płytą główną B450 i chciałyby niewielkim kosztem znacznie poprawić osiągi sprzętu w grach. W przypadku przesiadki na platformę Intela z procesorem Core 12. generacji musieliby się oni liczyć z dużo wyższym wydatkiem (a przy okazji też dużo wyższym poborem energii elektrycznej).

Ryzen 7 5800X3D to piękne zwieńczenie żywotu starej dobrej platformy AM4. Wiemy, że za kilka miesięcy na rynku ma zadebiutować nowocześniejsza platforma AM5 z procesorami Ryzen 7000, które mają przynieść spory przyrost wydajności. Możemy jednak podejrzewać, że taka konstrukcja będzie droższa od, co jak co, ale ekonomicznego 5800X3D na dobrej, niedrogiej płytce AM4.

PS. Pozostało jeszcze wyjaśnić kwestię tytułu króla wydajności – dajcie znać w sondzie co o tym myślicie.