Intel Core i9-11900K - czy to nowy król wydajności w grach?

Premiera procesorów Intel Core 11. generacji niewątpliwie była jednym z najbardziej wyczekiwanych wydarzeń sprzętowej branży. Po kilku latach odgrzewania kotletów odświeżania architektury, producent wprowadził całkowicie nową konstrukcję o nazwie kodowej Rocket Lake-S, która ma tchnąć powiew świeżości na rynku desktopów, a przy okazji stawić czoła konkurencyjnym modelom Ryzen 5000. Czy rzeczywiście jest tak, jak mówi producent? Nadszedł czas, by powiedzieć „sprawdzam”.

• Co nowego w procesorach Rocket Lake-S?
• Specyfikacja procesora Intel Core i9-11900K
• Podkręcanie procesora Intel Core i9-11900K
• Jak testowaliśmy?
• Testy wydajności i poboru mocy
• Testy wydajności i poboru mocy po podkręceniu
• Jak oceniamy procesor Intel Core i9-11900K?

Szczegóły na temat nowej generacji procesorów opisaliśmy w newsie z (papierowej) premiery układów. Główne zmiany można streścić w kilku punktach:

• Nowa mikroarchitektura Cypress Cove (do 19% wzrostu współczynnika IPC względem starej mikroarchitektury Skylake)
• Natywne wsparcie dla pamięci DDR4-3200
• Nowy zintegrowany układ graficzny na bazie architektury Xe-LP
• Obsługa nowych koderów/dekoderów wideo i interfejsu HDMI 2.0 HBR3
• Obsługa Intel Deep Learning Boost / VNNI
• Wsparcie dla PCI-Express 4.0 (20 linii transmisyjnych)
• Usprawnione funkcje podkręcania
• Wsparcie dla technologii Resizable BAR
• Nowa seria płyt głównych z serii 500
• Kompatybilność ze starszymi płytami głównymi LGA 1200 (H470 i Z490)

Do naszej redakcji dotarły dwa procesory z nowej generacji - w tym artykule skupimy się na topowym modelu Core i9-11900K, a w drugim tekście opisaliśmy wrażenia z testów Core i5-11600K (czyli „średniaka” dla szerszego grona odbiorców). Celowo pominęliśmy też testy zintegrowanej grafiki (na nie też przyjdzie czas).

Jak już wspomnieliśmy we wstępie, Core i9-11900K to topowy przedstawiciel generacji Rocket Lake-S. Specyfikacja procesora jednak może Was trochę zdziwić, bo oferuje on „tylko” 8 rdzeni i 16 wątków. Mamy zatem do czynienia z regresem w porównaniu do poprzedników (modele Core i9 z 10. generacji oferowały 10 rdzeni/20 wątków).

Kolejne zmiany dotyczą zegarów. Bazowe taktowanie procesora wynosi 3,5 GHz, ale w trybie Thermal Velocity Boost może ono chwilowo wzrosnąć do 5,3 GHz (tylko przy obciążeniu maksymalnie dwóch rdzeni i pod warunkiem, że utrzymuje on temperaturę nie wyższą niż 70 stopni Celsjusza). W modelach Core i9 K/KF wprowadzono też funkcję Adaptive Boost Technology, dzięki której procesor na wszystkich rdzeniach może chwilowo przyspieszyć do 5,1 GHz.

Istotną kwestię odgrywają tutaj limity mocy. Co prawda współczynnik TDP wynosi 125 W, ale specyfikacja procesora określa krótkotrwały limit mocy (PL2) aż na 251 W - domyślnie jest on ustawiony na 56 sekund (Tau). Cóż, nie powinniśmy więc oczekiwać niskiego poboru mocy.

Core i9-11900K kosztuje 2700 złotych, więc znacznie więcej niż jego poprzednik - Core i9-10900K (szczególnie, że ten ostatnio mocno potaniał). Taniej można dorwać model Core i9-11900KF bez zintegrowanej grafiki… lub po prostu Core i7-11700K/KF, które oferują tyle samo rdzeni/wątków, ale pracują z niższymi zegarami.

Konkurentem „i-dziewiątki” teoretycznie jest Ryzen 9 5900X. W praktyce dostępność procesora jest mocno ograniczona i albo jest dostępny w mocno zawyżonej cenie albo nie można go kupić w ogóle. W takiej sytuacji bliżej mu będzie do modelu Ryzen 7 5800X, który kosztuje około 2000, ale niestety nie mieliśmy go pod ręką, by sprawdzić jego wydajności.

Intel Core i9-11900K wyróżnia się odblokowanym mnożnikiem, a zatem można go podkręcić. Na jaki potencjał możemy liczyć?

Co prawda wykorzystana przez nas płyta główna jeszcze korzystała z niedopracowanej wersji oprogramowania i miała problem z zarządzaniem napięciami, ale ostatecznie udało nam się wycisnąć 5,1 GHz na wszystkich rdzeniach (oczywiście przy wyłączonych limitach mocy).

Problem jednak w tym, że procesor na chłodzeniu Arctic Liquid Freezer II 420 osiągał temperatury w okolicach 90 Stopni Celsjusza (a mówimy o najwydajniejszym zestawie AiO, który może się równać z podstawowymi układami LC).

W nowych procesorach wprowadzono także zmiany w obsłudze kontrolera RAM. W modelach Core i9 K/KF producent gwarantuje, że będzie on działał w trybie synchronicznym (Gear 1) do 3200 MHz, ale dla wyższych taktowań ma przełączać się w tryb asynchroniczny (Gear 2) z dzielnikiem 1:2. Mamy zatem do czynienia z podobną sytuacją, jak w układach AMD Ryzen.

Do ilu można podkręcić pamięć RAM na Core i9-11900K? Pod tym względem sprzęt nas nieco rozczarował - maksymalnie udało nam się osiągnąć 3600 MHz (powyżej tej wartości kontroler obniżał taktowanie, co w praktyce przekładało się na spadek wydajności). Liczymy, że nowe oprogramowanie do płyty zwiększy tę granicę co najmniej do 4000 MHz.

Testy procesora Intel Core i9-11900K przeprowadziliśmy na nowej platformie, która nie powinna ograniczać osiągów sprzętu (wykorzystaliśmy m.in. bardzo wydajną kartę graficzną GeForce RTX 3080).

Testowany procesor. Intel Core i9-11900K to topowy model z generacji Rocket Lake-S. Układ został wyposażony w 8 rdzeni/16 wątków o taktowaniu 3,5 - 5,3 GHz. Jednostka pracowała z zalecanymi ustawieniami dotyczącymi limitów mocy (PL1 125W, PL2 251W, Tau 56s) z aktywną technologią Adaptive Boost Technology.

Do chłodzenia procesora wykorzystaliśmy zestaw Arctic Liquid Freezer II 420, a więc jedno z najwydajniejszych chłodzeń AiO dostępnych na rynku. Za konstrolę obrotów odpowiadała płyta główna.

Za podstawę platformy testowej posłużyła nam płyta główna ASUS ROG Maximus XIII Hero (BIOS 0610). Konstrukcja wyróżnia się mocną sekcją zasilania, bogatym zestawem portów oraz efektownym designem.

Dwukanałowy zestaw pamięci ADATA XPG Spectrix D60G o pojemności 16 GB. Na potrzeby testów ograniczyliśmy je do 3200 MHz CL16-18-18-36 (standardowe ustawienia) i 3600 MHz CL16-18-18-36 (testy po podkręceniu).

ADATA XPG SX8200 PRO to popularny nośnik, który posłużył nam jako dysk systemowy. Konstrukcja korzysta z interfejsu PCI-Express 3.0 x4, a jej osiągi sięgają 3500 MB/s.

Zasilacz be quiet! Dark Power 12 750W to high-endowy model, który bez problemu poradzi sobie z nowoczesnymi komputerami. Jednostka wyróżnia się bardzo wysoką sprawnością energetyczną (80 PLUS Titanium).

Testy procesorowe nie powinny być dla nas zaskoczeniem - 8-rdzeni Core i9-11900K nie ma szans w starciu z 12-rdzeniowymi modelami konkurencji. Nowa jednostka Intela odnosi honorowe zwycięstwo w wydajności pojedynczego rdzenia.

Jak wypada Core i9-11900K w grach? Dużo tutaj zależy od konkretnego tytułu - w Cyberpunku, Watch Dogs: Legion i Horizon Zero Dawn nieznacznie pokonał modele konkurencji, ale w Counter-Strike: Global Offensive i Wolfenstein: Youngblood lepsze okazały się Ryzeny.

Pobór mocy nie jest najmocniejszą stroną nowej i-dziewiątki - procesor charakteryzuje się ogromnym zapotrzebowaniem na energię (i to przy standardowych ustawieniach).

Testy po podkręceniu zegarów nie przyniosły niespodzianki. Core i9-11900K nadal nie ma szans w starciu z 12-rdzeniowymi modelami konkurencji.

Jak wyglądają zależności między procesorami po podkręceniu zegarów i zwiększeniu taktowania pamięci RAM do 3600 MHz? Właściwie bez niespodzianek. Intel ponownie wygrywa w Cyberpunku, Watch Dogs: Legion i Horizon Zero Dawn. W pozostałych tytułach lepiej wypadają modele AMD.

Pobór mocy po podkręceniu? Może lepiej nie komentujmy tego...

Testy topowego procesora Intel Rocket Lake-S już za nami, więc pora na kilka słów podsumowania. Prawdę mówiąc mamy mieszane uczucia – z jednej strony po latach oczekiwania w końcu otrzymaliśmy całkowicie nową konstrukcję, ale z drugiej nasze oczekiwania nie zostały do końca zaspokojone.

Procesory Rocket Lake-S wprowadzają nową mikroarchitekturę, która ma przekładać się nawet na 19% wzrostu współczynnika IPC względem poprzedniej mikroarchitektury. Dodatkowo możemy liczyć na obsługę PCI-Express 4.0, nowy, wydajniejszy układ graficzny i oficjalne wsparcie dla funkcji Resizable BAR. Co więcej, producentowi udało się tego dokonać przy zachowaniu kompatybilności z obecnymi płytami głównymi Z490 i H470 (szkoda, że takiego wsparcia nie oferują tańsze modele H410 i B460).

Core i9-11900K niestety nie wypada jakoś rewelacyjnie - powiedzmy sobie jasno, że to dosyć specyficzna jednostka „niebieskich”. Producent zdecydował się ograniczyć liczbę rdzeni/wątków, co oczywiście ma przełożenie na wydajność w procesorowych zastosowaniach – procesor zbiera tęgie lanie od 12-rdzeniowych modeli Ryzen 9. Praktycznie nie ma zastosowania, w którym „i-dziewiątka” mogłaby nawiązać walkę z modelami konkurencji.

Nieco lepiej wygląda sytuacja w grach, aczkolwiek na pewno nie możemy tutaj mówić o nowym królu wydajności – dużo tutaj zależy od konkretnego tytułu (są gry, w których 11900K wypada rewelacyjnie, ale są też gry, gdzie lepsze okazują się Ryzeny). Sytuacji nie ułatwia fakt ograniczenia wsparcia dla szybkich pamięci RAM, które do tej pory były sporym atutem jednostek Intela.

Mogłoby się wydawać, że dodatkową zaletą Core i9-11900K jest odblokowany mnożnik, dzięki czemu można pokombinować z samodzielnym podkręcaniem i podniesieniem osiągów. W praktyce możliwości OC są bardzo ograniczone i bez konkretnego chłodzenia lepiej się za to nie zabierać (a i tak musimy się liczyć z bardzo wysokim poborem energii elektrycznej).

Na koniec cena – Core i9-11900K kosztuje około 2700 złotych. Czy to dużo? Cóż, sytuacja na rynku podzespołów jest zwariowana i trudno jednoznacznie ocenić sprzęt na tle konkurencji, bo ceny Ryzena 9 5900X obecnie są mocno zawyżone (jeżeli da się go kupić to za 4000 złotych). Mimo wszystko bardziej opłacalną propozycją wydaje się Core i9-11900KF (bez zintegrowanej grafiki) lub Core i7-11700K / 11700KF (z taką samą liczbą rdzeni, ale z niższymi zegarami).

Wypuszczenie modeli Rocket Lake-S wygląda na ruch na przeczekanie, aby móc czymkolwiek konkurować z AMD. Warto bowiem przypomnieć, że pod koniec roku Intel ma wydać całkowicie nowe modele Alder Lake-S, które wprowadzą prawdziwą rewolucję na rynku PC-tów... a przynajmniej mamy taką nadzieję.

• bardzo dobra wydajność w grach
• świetna wydajność w zastosowaniach jednowątkowych
• wsparcie dla PCI-Express 4.0
• nowy zintegrowany układ graficzny UHD 750 (Xe)
• kompatybilność z dotychczasowymi płytami głównymi Z490 i H470

• wydajność w procesorowych zastosowaniach dużo słabsza niż u konkurenta
• bardzo wysoki pobór mocy
• bardzo wysokie temperatury po OC
• śladowe możliwości podkręcania
• ograniczenia przy obsłudze szybkich pamięci RAM
• nieopłacalny na tle Core i9-11900KF, Core i7-11700K i Core i7-11700KF

Może Cię również zainteresować:

• Jaki procesor do gier kupić? TOP 10
• Jak podkręcić procesor
• Polecane płyty główne pod procesory Intel