Ryzen 5 7600X mocno mnie zaskoczył. Ten procesor jest inny niż myślicie

AMD wprowadza do sprzedaży procesory Ryzen 7000 - to nowe modele z generacji Zen 4 (5 nm), które mają oferować lepszą wydajność i funkcjonalność.Do obsługi procesorów wymagane są też nowe płyty główne. Wraz z nowymi procesorami na rynku debiutuje nowa platforma AMD AM5, która oferuje wsparcie dla najnowszych interfejsów. W recenzji sprawdziliśmy procesor Ryzen 5 7600X, a więc najsłabszego przedstawiciela nowej generacji - to następca popularnego modelu Ryzen 5 5600X. Układ porównaliśmy do konkurencyjnego modelu Core i5-12600K.

W końcu doczekaliśmy się premiery procesorów Ryzen 7000 (Zen 4) i możemy wyjawić Wam szczegóły o jednostkach. Producent twierdzi, że nowe układy mają stanowić duży progres względem poprzednich modeli Ryzen 5000 (Zen 3) – nie tylko jeśli chodzi o wydajność, ale też funkcjonalność. AMD nie ma jednak prostego zadania. W międzyczasie jednak sytuacja zdążyła się mocno zmienić i na rynku pojawiły się bardzo udane modele Intel Core 12. generacji (Alder Lake-S).

W artykule sprawdziliśmy model AMD Ryzen 5 7600X, czyli najsłabszego i najtańszego przedstawiciela nowej generacji Raphael (Zen 4) – teoretycznie jest to propozycja dla entuzjastów, którzy składają tańszy zestaw do grania. Jeśli jesteście zainteresowani czymś z górnej półki, zachęcamy, to zapoznania się z naszym testem modelu Ryzen 9 7900X.

Nim przejdziemy do samego procesora, warto jeszcze powiedzieć kilka słów o nowej mikroarchitekturze Zen 4, bo wprowadzono tutaj kilka istotnych usprawnień. Nowa generacja ma zapewniać najwyższy skok wydajności między generacjami procesorów.

Podobnie jak w przypadku poprzednich generacji, modele Ryzen 7000 bazują na konstrukcji opartej o chiplety (procesor skada się z kilku jąder krzemowych), co pozwala uprościć budowę procesora i zmniejszyć jego koszty produkcji. Na jednym podłożu znajdziemy jedno lub dwa jądra CCD (Core Complex Die) z rdzeniami oraz jedno jądro cIOD (I/O Die) z interfejsami i kontrolerami.

AMD chwali się, że Ryzeny 7000 to 5-nanometrowe procesory, ale nie jest to do końca prawda - wprawdzie jądra z rdzeniami wykonano w 5-nanometrowej litografii, ale to z interfejsami zostało już wykonane w 6-nanometrowej technologii.

Nowe rdzenie bazują na architekturze Zen 4, gdzie wprowadzono kilka istotnych udoskonaleń – m.in. usprawnienia przewidywania rozgałęzień, ładowania i przechowywania danych, większy plik rejestru czy większą pojemność pamięci L2.

Ważną zmianą jest też wsparcie dla instrukcji AVX-512 w jednostce zmiennoprzecinkowej, które w niektórych profesjonalnych zastosowaniach mogą przełożyć się na kilkukrotny wzrost wydajności względem modeli Ryzen 5000.

Według wewnętrznych testów AMD, zmiany wprowadzone w architekturze Zen 4 przekładają się na średnio 13% wzrostu współczynnika IPC (Instructions Per Clock – instrukcji wykonywanych w jednym cyklu zegara) względem generacji Zen 3. Różnica w wydajności ma być więc naprawdę  spora (do tego dochodzą wyższe zegary). Czy tak będzie w rzeczywistości? Przekonamy się podczas testów.

Duże zmiany wprowadzono również w samym jądrze z interfejsami. Producent przewidział dwukanałowy kontroler pamięci DDR5 RAM z korekcją błędów ECC (niestety procesory już nie wspierają starszych modułów DDR4), kontroler magistrali PCI-Express 5.0 z 28 liniami transmisyjnymi oraz układ graficzny z 2 jednostkami obliczeniowymi (CU) opartymi o architekturę RDNA 2.

Tak tak, w końcu doczekaliśmy się zintegrowanej grafiki. Wprawdzie nie jest to tak wydajny układ, jak w przypadku mobilnych procesorów Ryzen 6000, ale na pewno nie można mu odmówić funkcjonalności. Grafika obsługuje interfejsy HDMI 2.1 z FRL, DisplayPort 2.0 z UHBR10 i USB typ C w trybie DisplayPort, a do tego wspiera dekodowanie AV1 oraz kodowanie/dekodowanie H/264 i HEVC.

Wprowadzone zmiany wymagały zastosowania całkowicie nowej platformy - do obsługi procesorów konieczne są nowe płyty główne z gniazdem AM5. Na początek dostępne będą tylko lepsze, droższe modele z chipsetami X670 i X670E, ale niedługo mają pojawić się też tańsze konstrukcje z układami B650 i B650E. Co ważne, według zapowiedzi producenta platforma ma być wspierana co najmniej do 2025 roku, co może oznaczać dobrą opcję dla osób planujących późniejsze modernizacje sprzętu.

Jaka jest różnica między chipsetami? W zasadzie sprowadza się do funkcjonalności - modele X670/X670E oferują więcej interfejsów, natomiast B650/B650E odpowiednio mniej. I tu, i tu możliwe jest podkręcanie procesorów i pamięci RAM, więc entuzjaści OC nie są skazani na drogie modele (jak w przypadku platformy konkurencji).

AMD Ryzen 5 7600X to obecnie najsłabszy przedstawiciel nowej generacji Raphael (Zen 4). Procesor ma zastąpić bardzo popularny model Ryzen 5 5600X.

Procesor został wyposażony w 6 rdzeni z technologią wielowątkowości SMT (łącznie 12 wątków) - według specyfikacji, standardowo pracują one z taktowaniem 4,7 GHz, ale w trybie Boost mogą przyspieszyć maksymalnie do 5,3 GHz (w praktyce zegar jest wyższy - 5,3 GHz dla wszystkich rdzeni i 5,45 GHz dla jednego rdzenia). Dodatkowo przewidziano tutaj odblokowany mnożnik, dzięki czemu istnieje możliwość przetaktowania procesora (co zresztą też sprawdzimy w praktyce).

Jednostka oferuje po 1 MB pamięci podręcznej drugiego poziomu na rdzeń (łącznie 6 MB) i współdzielone 32 MB pamięci podręcznej trzeciego poziomu. Ponadto przewidziano dwukanałowy kontroler pamięci z natywnym wsparciem dla modułów DDR5-5200, kontroler PCI-Express 5.0 z 28 liniami transmisyjnymi, a także zintegrowany układ graficzny Radeon z 2 jednostkami CU.

Ryzen 5 7600X charakteryzuje się współczynnikiem TDP na poziomie 105 W (maksymalny limit mocy PPT to 142 W). W zestawie z procesorem nie znajdziemy chłodzenia, więc trzeba je dokupić we własnym zakresie. Co prawda producent zaleca średniej klasy chłodzenie powietrzne, ale może sobie ono nie poradzić z "okiełznaniem" jednostki (na chłodzeniu SilentiumPC Fortis 5 procesor pod mocnym obciążeniem rozgrzewał się do 90 stopni Celsjusza). Polecamy więc porządny cooler powietrzny (taki z górnej półki z dwoma wieżami) lub nawet dobre chłodzenie AiO w rozmiarze 240 lub 280 mm. 

Procesor został wyceniony na 299 dolarów, zatem u nas powinniśmy spodziewać się ceny na poziomie około 1750 zł. Konkurenta nie trzeba daleko szukać. W podobnej cenie możemy znaleźć 10-rdzeniowy/16-wątkowy model Intel Core i5-12600K (ten obecnie można kupić za mniej więcej 1600 zł)... a przynajmniej tak to wygląda w teorii.

Sytuacja zmienia się, gdy podliczymy koszt całej platformy. W przypadku Ryzena trzeba do tego jeszcze doliczyć dosyć drogą płytę główną X670 za co najmniej 1200 – 1500 zł (w późniejszym terminie na rynku mają pojawić się tańsze płyty B650) i drogie pamięci DDR5 – za zestaw 2x 8 GB 5200 MHz przyjdzie nam zapłacić około 600 zł. Do obsługi Intela wystarczy płyta Z690 za jakieś 1000 - 1200 zł (lub nawet B660 za 700 – 800 zł, gdy nie chcemy bawić się w podkręcanie) i tańsze pamięci DDR4 – zestaw 2x 8 GB 3600 MHz to koszt około 400 złotych.

Procesor AMD Ryzen 5 7600X przetestowaliśmy na platformie, która nie powinna ograniczać jego potencjału - to high-endowy sprzęt, który można uznać za mocny sprzęt gamingowy.

• procesor: AMD Ryzen 5 7600X
• chłodzenie procesora: Arctic Liquid Freezer II 420
• płyta główna: ASUS ROG Crosshair X670E Hero (BIOS 0604)
• pamięć RAM: Kingston Fury Beast DDR5 RGB 2x 8 GB 6000 MHz CL40
• karta graficzna: Nvidia GeForce RTX 3080 Founders Edition
• dysk SSD: ADATA XPG Gammix S70 Blade 1 TB
• zasilacz: be quiet! Dark Power 12 750W

Przy standardowych testach pamięć RAM pracowała z domyślnym zegarem kontrolera wbudowanego w dany procesor (dla tj. 5200 MHz - FCLK 1733 MHz). Przy podkręconych ustawieniach zwiększyliśmy też taktowanie pamięci RAM:

• AMD Ryzen 5000: DDR4-3200 CL-16-16-16-36/ OC DDR4-3600 CL16-16-16-36
• Intel Core 12000: DDR4-4800 (Gear2) CL40-40-40-80/OC DDR5-5200 (Gear2) CL40-40-40-80
• AMD Ryzen 7000: DDR4-5200 (FCLK 1733 MHz) CL40-40-40-80/ OC DDR5-6000 (FCLK 2000 MHz) CL-40-40-40-80

Testy procesorów AMD Ryzen 5000 przeprowadziliśmy pod systemem Windows 10. W nowszych modelach Intel Core 12000 i AMD Ryzen 7000 postawiliśmy system Windows 11, który powinien lepiej wykorzystywać potencjał nowych układów.

Jak nowy Ryzen wypada w programach? Skupiliśmy się na tych zastosowaniach, gdzie procesor ma istotny wpływ na wydajność - to głównie praca twórcza typu renderowanie filmów, konwersja i renderowanie 3D.

Ryzen 5 7600X w procesorowych zastosowaniach wypada naprawdę nieźle. W porównaniu do poprzednika - modelu Ryzen 5 5600X wzrost wydajności jest ogromny (to już właściwie poziom 8-rdzeniowych modeli Ryzen 5000), niemniej jednak do konkurencyjnego Core i5-12600K często mu jeszcze trochę brakuje (wyjątkiem jest tutaj enkodowanie wideo x265 i renderowanie przy użyciu pojedynczego rdzenia - tutaj jest naprawdę mocny).

Producent podczas prezentacji zachwalał model Ryzen 5 7600X jako dobry tańszy model do grania. Jak jest w rzeczywistości? Sprawdziliśmy to w syntetycznym benchmarku 3DMark i kilku grach w rozdzielczości 1080p (czyli przy scenariuszu, gdzie dużą rolę odgrywa procesor - należy zatem oczekiwać, że przy wyższych rozdzielczościach różnice też będą coraz mniejsze).

W benchmarku 3DMark widać sporą różnicę między procesorami. O ile przy ogólnej punktacji rozbieżność nie jest tak znacząca (kluczową rolę odgrywa tutaj karta graficzna - ta się nie zmieniła), tak przy składowej odpowiedzialnej za procesor jest to ponad 1/3 na korzyść Intela. Widać jednak spory wzrost wydajności względem Ryzena 5 5600X.

WOW! Ryzen 5 7600X w grach wypada po prostu fenomenalnie - procesor bez problemu pokonuje nie tylko konkurencyjnego Core i5-12600K, ale nawet dużo droższe modele Core i9-12900K/KS. Widać, że nowa architektura i wysokie taktowanie przełożyły się na spory wzrost wydajności.

No dobrze, a jak zmiany przełożyły się na pobór energii elektrycznej? Warto zauważyć, że układ cechuje się wyższym współczynnikiem TDP - teraz to już 105 W (limit mocy PPT to 142 W). Testy przeprowadziliśmy dla dwóch kluczowych scenariuszy: mocnego obciążenia procesora w wielowątkowym programie (Cinebench R23) i wymagającej grze (Cyberpunk 2077).

Nowy Ryzen przynosi spory przyrost wydajności, ale został on okupiony wyraźnie wyższym zapotrzebowaniem na energię elektryczną - można powiedzieć, że to zbliżony poziom do konkurencyjnego modelu Core i5-12600K czy 8-rdzeniowych modeli Ryzen 5000.

Procesor Ryzen 5 7600X cechuje się odblokowanym mnożnikiem, dzięki czemu istnieje możliwość jego podkręcenia. Można tutaj posłużyć się płytą główną z chipsetem X670/X670E lub tańszym modelem B650/B650E. Warto też zaopatrzyć się w wydajne chłodzenie (my posłużyliśmy się zestawem Arctic Liquid Freezer II 420).

Naszą sztukę z 26. tygodnia 2022 roku udało się przyspieszyć do 5,5 GHz na wszystkich rdzeniach (mówimy więc realnie o przyroście 200 MHz dla obciążeń wielowątkowych i około 50 MHz dla obciążeń jednowątkowych). Utrzymanie stabilności wymagało zwiększenia Load-Line Calibration do LLC5 i podniesienia napięcia zasilającego do 1,25 V. Przy takich ustawieniach przy mocnym obciążeniu procesor rozgrzewał się do jakichś 90° C.

Jak podkręcenie zegarów przekłada się na osiągi? Na pierwszy ogień sprawdziliśmy to na przykładzie programów - przetaktowanego Ryzena 5 7600X porównaliśmy do innych modeli po OC (jeśli oficjalnie nie można ich podkręcić, pozostaliśmy tylko przy szybszej pamięci RAM).

Co tu dużo mówić - szału nie ma. Podkręcenie zegarów przekłada się na jakieś 3 - 5% wzrostu wydajności. Konkurencyjny model Intela co prawda nie rozpędza się do aż takich zegarów, ale oferuje większy przyrost zegarów, odnotowuje większy przyrost wydajności i w większości utrzymuje przewagę nad 7600X.

Przy okazji sprawdziliśmy, jak podkręcenie procesora i zastosowanie szybszych pamięci wpływa na wydajność w grach.  Podobnie jak przy standardowych ustawieniach, testy przeprowadziliśmy w rozdzielczości 1080p (gdzie nadal istotne znaczenie ma procesor). W wyższych rozdzielczościach należy spodziewać się mniejszych różnic między poszczególnymi modelami.

Podkręcenie zegarów raczej nie zmieniło obserwacji w benchmarku 3DMark - model Intela ponownie okazuje się dużo wydajniejszy od Ryzena.

Podniesienie zegarów i zastosowanie szybszych pamięci RAM akurat w tym przypadku nie przekłada się na znaczący wzrost wydajności w grach. Mimo wszystko Ryzen 5 7600X nadal okazuje się wydajniejszy od Core i5-12600K, a często pokonuje też dopakowane "i-dziewiątki".

Jak podkręcenie i zastosowanie szybszych pamięci RAM przekłada się na pobór mocy? Testy przeprowadziliśmy dla dwóch kluczowych scenariuszy: mocnego obciążenia procesora w wielowątkowym programie i wymagającej grze.

Zwiększenie zegarów nie wymagało radykalnego podniesienia "woltażu", więc nie wpłynęło ono aż tak bardzo na zapotrzebowanie na energię elektryczną. Jak na OC wynik jest dosyć niski, szczególnie na tle przetaktowanej "i-piątki".

Co tu dużo mówić, Ryzen 5 7600X mocno zaskakuje! Nowy model już nie jest ekonomiczną propozycją, którą cechuje dobry kompromis wydajności do ceny. To gamingowy killer w dosyć sporej cenie. A jeśli dodamy do tego inne sprzęty, okazuje się, że za komputer z procesorem Ryzen 5 7600X musimy zapłacić naprawdę gruby hajs. Ale po kolei...

Ryzen 5 7600X to wprawdzie najsłabszy przedstawiciel nowej generacji, niemniej jednak oferuje on naprawdę niezłe możliwości. Zmiany w architekturze przełożyły się na znaczną poprawę osiągów. Możemy liczyć na całkiem konkurencyjną wydajność w procesorowych zastosowaniach (porównywalną do konkurencyjnego Core i5-12600K), a przy okazji świetne osiągi w grach – pod tym względem nowy model bije nawet dużo droższe modele Intel Core i9.

Entuzjaści OC niestety nie będą pocieszeni. Wprawdzie procesor oferuje odblokowany mnożnik i można go dodatkowo podkręcić, ale nie powinniśmy liczyć na wysoki potencjał na przetaktowanie – w naszym przypadku udało się uzyskać zaledwie kilka procent przyrostu wydajności. Niestety, procesor nawet bez OC wymaga zastosowania wydajnego chłodzenia i pobiera dużo mocy. Do OC polecamy wykorzystanie porządnego zestawu AiO. Pytanie czy warto, bo w przypadku 7600X raczej nie jest to gra warta świeczki.

Nie bez znaczenia jest też sama platforma AM5. Konstrukcja zapewnia obsługę pamięci DDR5 RAM i wsparcie dla magistrali PCI-Express 5.0, co daje możliwość zbudowania nowoczesnej konfiguracji np. z superszybkimi nośnikami SSD NVMe czy przyszłymi generacjami kart graficznych. Niestety, musimy się liczyć z dużo wyższym wydatkiem, niż w przypadku platformy AM4 czy nawet konkurencyjnej LGA 1700. Tyle dobrze, że producent deklaruje wsparcie co najmniej do 2025 roku, co w dłuższej perspektywie może przełożyć się na oszczędności, gdy będziemy chcieli przesiąść się na takiego Ryzena 7 8800X lub Ryzena 9 9800X3D.

Komu zatem polecamy wybór procesora Ryzen 5 7600X? Umówmy się, nowy Ryzen 5 nie jest dobrą i tanią propozycją, jak jego poprzednik – model 5600X. Według luźnych kalkulacji, za cały komputer z kartągraficzną ze średniej półki przyjdzie nam zapłacić jakieś 7000 – 8000 złotych. Teoretycznie taki sprzęt zainteresuje przede wszystkim graczy, którzy obecnie korzystają z konfiguracji opartych o starsze modele Ryzen 3000 lub Core 10./11. generacji. Otrzymają oni porządny, przyszłościowy sprzęt, a przede wszystkim spory przyrost wydajności. Na pewno nie jest to opłacalny model pod procesorowe zastosowania (korzystniejszą opcją będzie tutaj np. stary Ryzne 9 5900X z tańszą platformą).

Absolutnie jednak nie polecamy kupować go na premierę, bo końcówka roku może jeszcze sporo zmienić na rynku podzespołów. Pojawią się tańsze płyty główne B650/B650E, które mogą obniżyć koszt platformy, a do tego widzimy trend z obniżkami nowych pamięci DDR5. Krótko mówiąc - później będzie można przyoszczędzić. Warto jeszcze zaznaczyć, że niedługo na rynku mają pojawić się nowe procesory Intel Core 13. generacji, które na pewno będą poważną konkurencją dla nowych Ryzenów 7000. Warto więc poczekać, pomyśleć i odpowiednią platformę wybrać dopiero po premierze Inteli.