Taniej, ale czy wydajniej? Recenzja Radeona RX 7900 XTX

AMD wprowadza innowacyjną (dla GPU) technologię chiplet – podziału rdzenia GPU na chip z silnikiem graficznym (GCD) i mniejsze chipy z kontrolerem pamięci oraz Infinity Cache (MCD). Przekłada się to na niższy koszt produkcji oraz wyższą wydajność z tej samej energii. Nowe Radeony mają cenowo konkurować z zapowiedzianą na nowy rok kartą NVIDIA RTX 4070 Ti.Zmiany w architekturze (m.in. więcej cache L0/1/2, wyższe taktowanie, więcej jednostek) podnoszą teoretyczną wydajność blisko trzykrotnie względem poprzednika. Zwiększona została również pojemność pamięci graficznej z 16 GB na 24 GB, ale standard tej pamięci pozostał bez zmian – GDDR6.Realna wydajność Radeona RX 7900 XTX znacznie przewyższa to, co oferują obecnie inne karty w tej samej cenie, a w niektórych przypadkach potrafi pokonać znacznie droższego konkurenta RTX 4080. To również pierwszy Radeon, który realnie pozwala cieszyć się współczesnymi grami w 4K z aktywnym Ray Tracingiem.Radeony RX 7900 posiadają podwójny enkoder video z obsługą kodeka AV1 oraz ze wsparciem dla Smart Access Video – dynamicznego przełączania procesu enkodowania pomiędzy procesorem AMD Ryzen a kartą AMD Radeon. Nowe Radeony wprowadzają do świata PC nowy standard DisplayPort 2.1, co pozwala uzyskać wyższe rozdzielczości i odświeżania bez stosowania kompresji obrazu na monitorach, które z czasem zaczną być produkowane.Konstrukcja referencyjna autorstwa AMD pozostawia wiele do życzenia w kwestii kultury pracy i w praktyce nie posiada potencjału OC. Jest za to dosyć zgrabna i zmieści się nawet do niewielkich obudów, a przy tym wymaga tylko dwóch złączy zasilania.

Już w listopadzie AMD oficjalnie zaprezentowało najnowszą architekturę RDNA 3 – iście przełomowy rozdział rozwoju układów graficznych, o czym za moment nieco więcej napiszemy. Karty po około miesiącu od tej prezentacji trafiły do naszej redakcji i niedawno mogliśmy Wam pokazać (w ramach filmu prezentującego rozpakowanie Radeona RX 7900 XTX oraz RX 7900 XT), jak wyglądają ich finalne wersje. Teraz, na dzień przed oficjalnym startem sprzedaży, możemy zaprezentować Wam, na jaką faktycznie wydajność oraz na jakie nowe funkcje można liczyć. Miłej lektury!

Nowe Radeony to przede wszystkim nowa architektura. Sporo już o tym powiedzieliśmy przy okazji unboxingu Radeonów RX 7900, ale nie zaszkodzi tutaj również temat dokładnie przedłożyć. RDNA 3 to pierwszy na świecie układ graficzny nieposiadający monolitycznego rdzenia – zatem nie jest on produkowany z jednego kawałka krzemu. AMD słusznie zwróciło uwagę, iż dalsze zmniejszanie procesu technologicznego, o ile jest niezbędne dla zwiększania wydajności samego procesora graficznego, tak nie przynosi niemal żadnych korzyści w przypadku podsystemu pamięci.

Postanowiono zatem wydzielić z GPU sekcje odpowiedzialne za pamięć cache 3. poziomu (L3, zwane również Infinity Cache) oraz kontroler GDDR6 w formie osobnych chipów osadzonych bezpośrednio przy krawędzi głównego chipu graficznego. Pierwszy układ otrzymał najnowszy proces technologiczny w wymiarze 5 nm, podczas gdy pamięci zadowoliły się produkcją w procesie 6 nm.

Prawdziwym wyzwaniem było zaprojektowanie połączenia, które zapewni odpowiednią przepustowość dla tak krytycznej części GPU, jaką jest pamięć podręczna oraz kontroler pamięci graficznej. Połączenie, które finalnie odnajdziemy w kartach z układem Navi31, oferuje ponad 10x większą przepustowość niż te stosowane w procesorach AMD Ryzen oraz Epic (z których to wywodzi się idea „Chiplet”).

Poza przepustowością pewnym wyzwanie było również opóźnienie sygnału powstałe w wyniku fizycznego zwiększenia dystansu, jaki musi pokonać sygnał do pamięci. Tutaj naturalnym rozwiązaniem okazało się zwiększenie taktowania – zarówno procesora graficznego (18%), jak i samego Infinity Fabric (43%). W rezultacie opóźnienie udało się zmniejszyć nawet względem poprzedniej generacji aż o 10%.

Całościowo takie rozwiązanie pozwoliło znacznie zmniejszyć zapotrzebowanie na energię oraz obniżyć koszt produkcji GPU. Ostatecznie, zamiast produkować układ o powierzchni 520 mm2, jak miało to miejsce w poprzedniej generacji, obecnie głównych chip posiada powierzchnię 306 mm2, podczas gdy reszta chipletów nie przekracza łącznie 230 mm2 (każdy MCD ma powierzchnię 37,5 mm2). Przekłada się to na większy uzysk sprawnych układów z jednego wafla krzemowego, co znajduje swoje odzwierciedlenie w niższej cenie finalnej karty (i to pomimo szalejącej inflacji!). Jednocześnie to, co dla wydajności karty najważniejsze, faktycznie otrzymało najnowszy (i droższy) proces technologiczny i zaowocowało znacznym przyrostem wydajności.

Poza samą topologią GPU istotne zmiany zaszły również w kontekście samej architektury. Największą zmianą (wynikającą pośrednio z przejścia na chiplety) jest ogromna rozbudowa pamięci podręcznej niższych poziomów, czyli tej bliższej samym jednostkom obliczeniowym. Podwojeniu uległy pamięci L0 oraz L1, a o 50% zwiększyła się pojemność L2. Za tym wzrostem nastąpił również wzrost przepustowości połączeń pomiędzy tymi poziomami cache – o 50% na każdym połączeniu, z wyjątkiem nowego łączenia pomiędzy L2 a L3 (zatem tego pomiędzy chipletami) – tutaj wzrost wyniósł 125%! Zmniejszeniu w tym wszystkim (o 25%) uległa pamięć L3, ale biorąc pod uwagę kolosalny wzrost jej przepustowości, nie ma to większego znaczenia.

Naturalnie przybyło również jednostek obliczeniowych o równo 20% - liczba bloków CU wzrosła z 80 do 96 (względem topowego układu Navi21 z karty RX 6900 XT). W samych blokach (poza wzrostem L0) usprawniono również metody wykonywania przez nie operacji (jak dokładnie, to już nie będziemy Was zanudzać), co ostatecznie przełożyło się na 17,4% przyrostu wydajności przy tych samych zegarach.

Ostatecznym usprawnieniem w Navi31 jest innowacyjne podejście do zarządzania taktowaniem. AMD zaobserwowało, że rozdzielenie taktowania shaderów (w których przypadku dalsze zwiększanie taktowania zwiększało głównie zużycie energii) od taktowania front-end pozwoli połączyć efektywność z wydajnością. Tak też poczyniono i zegar shaderów pozostał bez zmian, podczas gdy taktowanie główne wzrosło o 15% do 2,5 GHz.

Podsumujmy zatem – mamy więcej jednostek, więcej pamięci podręcznej, wyższe taktowanie i ogólnie usprawnienia w samym działaniu shaderów. To wszystko przekłada się na niebagatelny 2,7-krotny wzrost czystej wydajności względem poprzedniej generacji. Innymi słowy nowy, najszybszy Radeon RX 7900 XTX osiąga aż 61 TFLOPS wydajności zmiennoprzecinkowej (FP32). To o 12 TFLOPS więcej niż RTX 4080, ale też o 20 TFLOPS mniej od pozostającego poza zasięgiem Radeonów RTX 4090...

W przypadku kart AMD nie mamy do czynienia z całkowicie oddzielnymi jednostkami odpowiedzialnymi za śledzenie promieni – są one częścią bloków CU. Oznacza to, że 20-procentowy przyrost tych bloków przekłada się również na tylko 20-procentowy wzrost tychże jednostek RT (przynajmniej do czasu aż ktoś w AMD wpadnie na pomysł, aby każde CU rozbudować o więcej tych jednostek). Skoro nie można liczyć na jakże Radeonom potrzebny przyrost wydajności w śledzeniu promieni za sprawą samego przyrostu jednostek, to trzeba o tą wydajność zawalczyć innymi usprawnieniami. A tych AMD poczyniło zaskakująco dużo.

Tak oto RDNA 3 wprowadza jednostki RT drugiej generacji. Jeżeli interesuje Was, co dokładnie zmieniono, to polecamy dokładną analizę poniższych slajdów. My tylko temat podsumujemy tym, że AMD obiecuje łączny wzrost wydajności w przypadku gier korzystających ze śledzenia promieniu nawet do 80% względem RX 6950 XT. To powinno faktycznie pozwolić nowym Radeonom bez skrępowania konkurować przynajmniej z poprzednią generacją kart RTX.

Pomiń ten rozdział -> do opisu platformy testowej i wyników testów syntetycznych.

Skoro omówienie nowości w architekturze Navi31 mamy już za sobą, to pora przyjrzeć się faktycznej karcie, którą już 13 grudnia będzie można zamówić bezpośrednio w sklepie AMD. Najszybszy z nowych Radeonów z pewnością wyłamuje się z panujących obecnie trendów tworzenia kart, które nie mieszczą się do przeciętnej obudowy. Owszem – kupując nowy zestaw nie ma to dużego znaczenia, po prostu dobierzemy odpowiednio dużą skrzynkę, ale w przypadku, gdy mamy już wydajny komputer i chcemy tylko wymienić kartę, to może to mieć kluczowe znaczenie. Miło zatem odnotować, że nowy RX 7900 XTX tylko minimalnie urósł względem RX 6900XT, a jednocześnie jest mniejszy od nawet poprzedniej generacji kart autorskich.

Karta ma długość 28,7 cm, szerokość 2,5 slotu PCI-E (co w mniej oficjalnej jednostce oznacza 5 cm) oraz 13,5 cm wysokości, co oznacza, że w praktyce zmieści się nawet w obudowach typu microTower, a już z pewnością w każdej obudowie midiTower. Dużą zaletą z punktu widzenia kompatybilności wstecznej jest zastosowanie dwóch złączy zasilania starego typu (8-PIN) – jeżeli posiadamy starszy zasilacz, to nie potrzeba stosować adapterów. Oznacza to jednak brak komunikacji karty z zasilaczem oraz nieco więcej przewodów prowadzonych w samej obudowie (w porównaniu do pojedynczego, nowszego kabla 12+4-PIN, który od dwóch generacji stosuje NVIDIA).

Karta jest opakowana w aluminiową obudowę, która dodaje jej sztywności. Wbrew panującej modzie, AMD nie zdecydowało się stosować przelotowego układu chłodzenia, zatem backplate nie posiada perforacji. Nie pełni on również funkcji chłodzenia, jako że nie zastosowano tu żadnych termopadów odbierających ciepło od spodu krytycznych sekcji aż 14-warstwowego PCB. W praktyce służy za izolacje termiczną :)

Na śledziu karty wyprowadzono standardowo 4 złącza wideo, ale one same dalece wyprzedzają obecnie panujące standardy. Mamy tu bowiem 2 pełnowymiarowe złącza DisplayPort 2.1 o przepustowości do 54 Gbps, jedno złącze USB-C z obsługą takiego samego standardu DisplayPort oraz jedno złącze HDMI 2.1 o przepustowości 48 Gbps. Ze wszystkich czterech złączy można korzystać jednocześnie, a maksymalne obsługiwane odświeżanie to 165 Hz dla 8K lub 480 Hz dla 4K (na złączach DP z aktywną kompresją DSP). Oczywiście granie w takich rozdzielczościach przy odpowiednio wysokim FPS jest poza zasięgiem Radeonów w tej generacji, ale przepustowość złącza będzie można wykorzystać do wyświetlania obrazu bez kompresji przy niższym (bardziej realnym) odświeżaniu. Oczywiście jak tylko pojawią się w sprzedaży takie monitory…

Chłodzenie zaprojektowane od nowa przez AMD na potrzeby tej generacji Radeonów jest masywniejsze oraz oczywiście nieco większe niż w poprzedniej generacji. RX 7900 XTX jest ciut wyższy od zwykłego „XT” i waży przy tym 1800 g. Ogólnie czuć to upakowanie, trzymając kartę w rękach. Ponownie postawiono na trzy raczej małe wentylatory o wysokiej prędkości obrotowej, co z pewnością nie ucieszy fanów cichej pracy sprzętu.

Z tego, co udało nam się ustalić, chłodzenie nowych Radeonów opiera się na komorze parowej, która razem z kartą urosła o 10%. Ciągnie się ona nad całym PCB karty, chłodząc nie tylko GPU i vRAM, ale również sekcję zasilania. Bezpośrednio do niej, już bez pomocy ciepłowodów, jak zwykle ma to miejsce, przymocowany jest aluminiowy radiator, z którego ciepło wydmuchują wspomniane wcześniej wentylatory.

Podczas naszych testów model ten okazał się być raczej umiarkowanie głośny, oferując podobny poziom kultury pracy, co tańsze z konstrukcji autorskich w Radeonach RX 6950 XT. Wentylatory podczas grania nigdy nie schodziły poniżej 1600 RPM, a często dobijały do 1800 RPM, co przekłada się na zdecydowanie słyszalną pracę karty. Kiedyś uznalibyśmy to za normę, ale w porównaniu do znacznie przewymiarowanych kart NVIDII z obecnej generacji, należy referencyjną konstrukcję AMD uznać głośną podczas pracy. Przynajmniej do momentu, kiedy nie spróbujemy sił w podkręceniu…

Podkręcony referencyjny Radeon RX 7900 XTX praktycznie cały czas pracuje przy 100% prędkości obrotowej (ponad 2000 RPM), generując przy tym dosłownie hałas godny raczej tego, co zwykle serwują nam gamingowe laptopy ze średniego segmentu… Dodatkowo w takich warunkach temperatura rdzenia z 65°C utrzymywanych na domyślnych zegarach wzrasta szybko do ponad 70°C. Jeszcze gorzej ma się temperatura Hot Spot, która nawet bez OC potrafi przekroczyć 100°C (co jest zgodne z projektem karty) – po osiągnięciu 110°C zaczynają działać zabezpieczenia i podbite ręcznie taktowanie i tak jest automatycznie obniżane.

Samo podkręcanie jest również rozczarowujące – pozornie zegary można podnieść zaskakująco mocno – z 2950 MHz do prawie 3200 MHz, ale w praktyce i tak niewiele z tego realnie uświadczymy, prawdopodobnie właśnie ze względu na temperatury. Model referencyjny, co ciekawe, pozwala podnieść limit mocy o 15%, co dla 355 W oznacza dodatkowe 53 W do rozdysponowania przez kartę. Dlaczego to ciekawe? Ponieważ specyfikacja PCI-E zakłada 75 W z samego slotu, a dwa złącza 8-PIN w teorii dostarczają do 300 W – łącznie zatem powinniśmy być ograniczeni do 375 W, a nie ponad 400 W, na które pozwala karta… Profilaktycznie sprawdziliśmy i szczęśliwie okazuje się, że z płyty głównej (nawet po OC) Radeon RX 7900 XT nie pobiera więcej niż 65 W. Nadmiar zatem "ciągnięty" jest z kabli zasilających, którym to nie powinno zaszkodzić. 

Pomiń ten rozdział -> do testów w grach.

Zasadnicze testy nadal wykonywaliśmy na naszej standardowej platformie testowej, której opis znajdziecie poniżej, ale wyjątkowo na czas testów nowych Radeonów udostępniono nam również platformę AM5 z najszybszym z nią kompatybilnym procesorem AMD Ryzen 9 7950X. W zestawie dostaliśmy również szybsze niż nasze pamięci, ale dla zachowania spójności użyliśmy naszych kości. Testy na dodatkowej platformie dotyczą tylko porównania działania standardowego Resizable Bar (standard PCI-E) oraz Smart Access Memmory (AMD SAM), czyli jego zoptymalizowanej wersji na platformie AMD. Te testy znajdziecie nieco niżej, po testach w grach.

• Procesor: Intel Core i9-12900KS
• Chłodzenie: NZXT Kraken Z73
• Pamięć: Fury Beast 2x16 GB DDR 5 (5600 MHz, CL40, gear 2)
• Płyta główna: ASUS ROG Strix Z690-F
• SSD: Samsung SSD 980 PRO 1 TB (PCI-E 4.0)
• Zasilacz: Corsair RM1000x
• Obudowa: Cooler Master Master Case H500M

Sterowniki, z których korzystaliśmy, to GeForce Game Ready 527.56 w przypadku kart z GPU NVIDII oraz najnowszego w tym momencie dostępnego sterownika dla Radeonów – Adrenaline 22.11.2. Wyjątkiem były nasz główny bohater, który otrzymał sterownik beta dedykowany dla nowych Radeonów (przedpremierowy). System Windows 11 użyty w czasie testów to build 21H2 i wszystkie testy wykonywaliśmy z aktywnym Resizable BAR – zakładamy, że nikt nie będzie kupować nowego RX 7900 XTX do komputera bez jego obsługi…

ʚ(*´꒳`*)ɞ

Czego by o testach z grupy 3DMark nie mówić, to wyjątkowo precyzyjnie pozwalają określić różnice w wydajności pomiędzy kartami w ramach jednej architektury, oraz nieco mniej precyzyjnie na tle innych kart. RX 7900 XTX w tym przypadku możemy zestawić z RX 6900 XT, ale również z obecną generacją GeForce RTX 4000.

Pierwsze testy dają zdumiewające wyniki – Radeon RX 7900 XTX wyprzedza bowiem GeForce RTX 4080 na domyślnych zegarach. Oczywiście podkręcanie, za które chwaliliśmy kartę NVIDII, pozwala jej odzyskać prowadzenie, ale tylko o włos (a w przypadku wyników graficznych jedynie zrównać się z nowym RXem) – a pamiętajmy, że to karta droższa o 1000 zł! Zanim zweryfikujemy ten stan rzeczy w grach, pora jeszcze na testy syntetyczne z użyciem API DXR, czyli z aktywnym śledzeniem promieni.

W testach z Ray Tracingiem mamy kolejne zaskoczenie – Radeon RX 7900 XTX pokonuje (minimalnie w teście Speed Way oraz całkiem mocno w starszym Port Royale) topowego GeForce'a – szkoda tylko, że mowa o topowym modelu poprzedniej generacji, czyli RTX 3090 Ti… Robi to, co prawda, przy znacznie niższym poborze energii, jednak nadal pozostaje pewien niesmak, że w tej materii wszystko pozostaje „po staremu” – przynajmniej w testach syntetycznych, bo pamiętajmy, że gry rządzą się swoimi prawami (i optymalizacjami…).

Pomiń ten rozdział -> do testów Smart Access Memmory i Smart Access Video.

Standardowy zestaw testowanych gier wyjątkowo rozszerzyliśmy o świeżynkę, która kilka dni temu okazała się prawdziwym killerem wydajności – niebezpiecznie zbliżając się do niesławnego w tej kwestii Cyberpunka 2077. Mowa o grze The Callisto Protocol, której pełen test, w większej ilości ustawień i z większym spektrum użytych kart, niebawem również opublikujemy.

Pierwsza gra na liście to nie tylko tytuł optymalizowany pod AMD (albo raczej pod konsole, w których AMD jest obecne), ale również gra na tyle stara, że jeszcze niekorzystająca ze śledzenia promieni. Efekt? Radeon błyszczy, plasując się w połowie drogi pomiędzy RTX 4080 a RTX 4090, jednocześnie pobierając mniej energii od każdej z nich. W 4K dystans do RTX 4090 nieco się zwiększa, ale RTX 4080 nadal ustępuje tutaj pola nowemu Radeonowi.

Wspomniany na wstępie The Callisto protocol to gra, która zdaje się dosyć intensywnie korzystać ze śledzenia promieni (sadząc po spadku wydajności, związanym z jego aktywowaniem), nawet jeżeli nie jest to szczególnie widoczne na ekranie (bo to dosyć mroczna gra :P). Tym samym realnie jesteśmy zszokowani tym, jak dobrze w tym teście wypada nowy Radeon! Oczywiście – RTX 4090 jest całkowicie poza zasięgiem, ale jednocześnie RTX 4080 (przypominamy – o 1000 zł droższa karta) oferuje identyczną albo wręcz minimalnie niższą wydajność. Dotyczy to każdej rozdzielczości, tak że brawo AMD!

Cyberpunk 2077 to gra często nazywana demem technologicznym – czy słusznie, to nie nam oceniać, ale faktem jest, że wymaganiami pozostaje nadal niedościgniona (choć nadal nie skończyliśmy testować Portal z RTX, który ma wszelkie podstawy, aby Cyberpunka zdetronizować…). Intensywność śledzenia promieni, używanego przy graniu na wysokich i najwyższych ustawieniach, zdecydowanie daje popalić nowemu Radeonowi – do tego stopnia, że nie tylko znacznie ustępuje RTX 4080, ale przegrywa nawet ze znacznie obecnie tańszym RTX 3080 Ti… Warto jednak zaznaczyć, że mamy tu ponad 60-procentowy przyrost wydajności i wspomagając się całkiem dobrą implementacją FSR 2.1 w tej grze można na nowym Radeonie bez skrępowania pograć nawet w tych najwyższych ustawieniach. Przynajmniej w 1440p – bo 4K to nadal domena RTXów dla tej konkretnej gry.

Sytuacja powtarza się w kwestii proporcji w kolejnej grze (testowany przez nas na początku roku Dying Light 2), która mocno korzysta ze śledzenia promieni, gdy ustawimy wysoki lub najwyższy poziom detali. Z tą różnicą, że tym razem na nowym Radeonie zagramy nawet w 4K (z odpowiednim poziomem FSR 2.1). Biorąc pod uwagę, że RTX 3080 Ti jest obecnie IDENTYCZNIE wyceniany, co sugerowana cena nowych Radeonów, to w zasadzie trudno tutaj mówić o przegranej AMD – ot, oferuje taką samą wydajność w przeliczeniu na złotówki, co konkurencja w poprzedniej generacji (ale już nieco ten przelicznik wypada w przypadku RTX 4080...).

Elden Ring, czyli zdaje się oficjalnie już gra roku 2022, to tytuł, który nie tylko nie korzysta ze śledzenia promieni, ale domyślnie nawet nie pozwala uzyskać więcej niż 60 FPS (do testów używaliśmy nieoficjalnej modyfikacji)… Co ciekawe, mimo iż jest to port konsolowy bez Ray Tracingu, to i tak nieco do RTX 4080 nowemu RX 7900 XTX zabrakło. Przy czym nie jest to różnica, która uzasadniałaby tak znaczną dopłatę do karty zielonych. A jeżeli gramy bez modyfikacji, to i tak nawet przez moment nie ujrzymy innego odczytu niż 60 FPS.

Szósta odsłona serii Far Cry to kolejna gra po Callisto Protocol i serii Assassin’s Creed preferująca karty czerwonych. Tutaj również najwyższe ustawienia uwzględniają używanie śledzenia promieni (same, dosyć delikatne odbicia), ale mimo tego Radeon bez problemu dominuje nad RTX 4080 w rozdzielczości 4K, która w naszych testach nie była limitowana przez procesor.

Dla odmiany Forza Horizon 5 okazała się wyjątkowo oporna w kwestii wzrostu wydajności względem poprzedniej generacji Radeonów. Gra używa w równie delikatnym stopniu śledzenia promieni, co Far Cry 6 (albo nawet w mniejszym), zatem zwykle Radeony nie miały tu problemu z dorównywaniem swoim odpowiednikom ze stajni NVIDII, a tymczasem nowy RX 7900 XTX bliżej ma do RTX 3090 Ti niż RTX 4080. Możliwe, że jest to kwestia braku optymalizacji w sterowniku i sytuacja się poprawi z czasem – w miarę możliwości postaramy się to w przyszłych testach ponownie zweryfikować.

Sierpniowe wydanie przygód Spider-Mana (działające minimalnie lepiej od niedawno testowanego przez nas Miles Morales, w którym to śledzenie promieni rozbudowano dodatkowo o generowanie cieni) od pierwszych testów wydajności w owym Marvel's Spider-Man Remastered jest wyzwaniem dla AMD – zarówno od strony CPU, jak i GPU (co zaskakuje, biorąc pod uwagę, że pierwotnie było tworzone pod taki właśnie duet w konsoli Sony). Nie inaczej jest i tym razem, choć za sprawą znacznego zapasu pamięci graficznej (tak zakładamy) RX 7900 XTX znacznie mniej traci do swojego konkurenta w rozdzielczości 4K – w praktyce trzeba dopłacić znacznie mniej niż do RTXa. Brawo AMD?

Metro Exodus w wersji rozszerzonej już tak łaskawe dla AMD nie było – nowy RX 7900 XTX z ledwością pokonuje RTX 3090 Ti (przy znacznie niższym poborze energii – przypominamy). RTX 4080 trzyma tutaj wystarczający dystans, aby uzasadnić swoją wyższą cenę, a do tego jeszcze w tej grze oferuje DLSS, podczas gdy Radeon musi zadowolić się bardzo przeciętnie wyglądającym RSR (które jak wiadomo upscaluje również interfejs).

Testy w symulatorze lotów tym razem ograniczyliśmy tylko do 4K – pokazywanie płaskiego wykresu w 1440p nie ma sensu. Natomiast w 4K robi się już ciekawie – Radeon RX 7900 XTX realnie zagraża tu pozycji RTX 4080 – przynajmniej tak długo, jak na karcie zielonych nie aktywujemy DLSS 3, co wystrzeli ją praktycznie na dwa razy wyższy wynik. W tej kwestii pozostaje czekać na więcej szczegółów dotyczących FSR 3.0, które ma dawać podobny efekt.

GTA na Dzikim Zachodzie to jedyna gra w naszej procedurze korzystająca z API Vulkan. Okazuje się ono być dosyć łaskawe dla nowych Radeonów – RX 7900 XTX w 4K zrównuje się praktycznie z RTX 4080 (ponownie – przy niższej cenie).

To prawdopodobnie jedno z ostatnich wystąpień Warzone w naszych testach – niebawem zostanie zastąpione przez CoD: MW II z obecnego roku. Ogólnie, jak widać, nowe Radeony nie płatają figli w popularnym Battle Royale i bez problemu pogramy, jak na każdej innej karcie za ponad 1500 zł.

Pomiń ten rozdział -> do testów w zastosowaniach profesjonalnych.

Zanim skończymy temat gier, pozostało jeszcze zaspokoić naszą i zapewne również Waszą ciekawość. Czy faktycznie Radeony uwalniają dodatkowy potencjał w połączeniu z procesorem AMD? Do tego testu użyliśmy najmocniejszego procesora najnowszej generacji Ryzen 7950 X, a żeby jeszcze bardziej zniwelować wpływ wydajności samego CPU, testy wykonaliśmy tylko w 4K. Wyniki są miejscami zaskakujące.

Karta NVIDII połączona z procesorem AMD praktycznie w każdym teście odnotowała mniejszy lub znacznie większy spadek wydajności – testy wielokrotnie powtarzaliśmy i nie chcą wyjść inaczej. Z kolei nowy Radeon zwykle albo zyskiwał albo utrzymywał ten sam poziom wydajności, co na procesorze Intela. W przypadku gry Spider-Man Remastered zmiana procesora odwróciła znacząco kolejność na wykresie, zamieniając lekką przewagę RTXa na znaczącą przewagę karty AMD! Wniosek? Z całą pewnością nie łączyć kart NVIDII z procesorami AMD… A w przypadku Radeona? Faktycznie lepiej wybrać procesor AMD Ryzen, zwłaszcza że to nie koniec korzyści, jakie z takiej kooperacji płyną.

Jedną z nowości, jakie ukazano w Las Vegas, była również funkcja AMD Smart Access Video i stanowczo za mało się o niej mówi. Jej działanie jest bajecznie proste, ale zarazem bardzo pomocne. Otóż mając w komputerze nowy procesor AMD oraz ich nową kartę, możemy cieszyć się automatycznym przełączaniem sprzętu zajmującego się enkodowanem video (np. podczas streamingu) pomiędzy kartą a procesorem. Po co to komu? Zapytacie. Otóż pozwala to zoptymalizować działanie komputera – jeżeli gramy w tytuł, który mocno obciąża procesor i karta odpoczywa, to lepiej aby ona zajmowała się przechwytywaniem i kompresowaniem obrazu. Jeżeli jednak gra bardzo mocno obciąża kartę, a to procesor ma wolne zasoby, Smart Access Video automatycznie przekieruje na niego proces enkodowania. Proste, ale jakże skuteczne. Stety-niestety wymaga to posiadania obu podzespołów z czerwonym logo producenta.

Skoro już przy streamingu jesteśmy, to grzechem byłoby nie wspomnieć o tym, jak ogromny postęp w tej materii poczyniło AMD. Radeon RX 7900 XTX nie tylko wspiera wspomniany w nagłówku kodek AV1, ale również posiada fizycznie dwa enkodery. W praktyce przekłada się to na możliwość przechwytywania obrazu 8K 60 FPS – identycznie, co karty konkurencji, w zaskakująco zbliżonej jakości obrazu. Poniżej możecie porównać jakość kompresji (na filmie dodatkowo skompresowanym jeszcze przez YT…).

Dodatkowy enkoder to również znacznie wydajniejsza praca w środowisku edytorskim. Co prawda, nieco w naszych testach zabrakło do tego, co oferuje RTX 4080 (lub tym bardziej prawie 2x droższy RTX 4090), ale to i tak prawdziwa przepaść względem poprzedniej generacji kart AMD. Podsumowując – realnie w końcu jesteśmy w stanie z czystym sumieniem polecić karty AMD (z serii Radeon RX 7000) dla osób parających się streamowaniem rozgrywki (lub edycją wideo). Zwłaszcza, jeżeli kartę AMD połączą z procesorem tego samego producenta, aby korzystać też ze Smart Access Video.

Podwójny enkoder przydaje się również, gdy bardziej profesjonalnie zajmujemy się obróbką wideo. Sprawdziliśmy i faktycznie szybkość eksportowania wzrosła bardzo mocno. Co prawda w tej materii nadal prym wiodą karty NVIDII, ale nowe Radeony zdecydowanie nie mają się czego wstydzić.

Pomiń ten rozdział -> do testów poboru energii.

Ten segment, jak zwykle, rozpoczyna szybkie sprawdzenie wyników w Blenderze. Ten nadal czeka na aktualizację 3.5, w której to ma zawitać sprzętowe wsparcie dla rdzeni RT kart AMD, co umożliwi im nawiązanie rywalizacji z kartami NVIDII. Obecnie, jak widać, najnowszy Radeon plasuje się gdzieś pomiędzy RTX 3050 a RTX 3060 w przypadku tej, dosyć popularnej aplikacji do renderingu – niewiele lepiej sytuacja zresztą wygląda w aplikacjach korzystających z silnika V-Ray.

Na koniec, jak zwykle, pakiet testów SPEC w aplikacjach bardziej „projektowych”, ale korzystających często z akceleracji graficznej. Po krótkim okresie dominacji NVIDII oficjalnie czerwony kolor powrócił na szczyt większości wykresów.

Pomiń ten rozdział -> do podsumowania.

Kilkukrotnie podczas testów w grach zwróciliśmy uwagę na to , że nowy Radeon pobiera mniej energii od RTX’a 4080 – nie jest to wprawdzie reguła, gdyż obie karty często w różnym stopniu ograniczał procesor lub pamięci, ale faktycznie mimo w teorii większego limitu mocy Radeona bywało, że potrzebował on mniej energii. Niemniej, w scenariuszu, w którym karty są w pełni obciążone, to jednak karta zielonych zadowala się mniejszą ilością energii, co zawdzięcza zapewne niższemu procesowi technologicznemu (4-5 nm, względem 5-6 nm u AMD).

Tutaj narodził się pewien problem z naszą procedurą pomiarową - jak pewnie pamiętacie, mierzymy zawsze pomiar zużycia energii przez cały zestaw - zatem nie tylko kartę, ale również procesor, pamięci itp. Jeżeli w danej grze karta oferuje wyraźnie mniej FPS, to mniej obciążony będzie również procesor, co wpływa wyraźnie na wyniki... Stąd znaczna rozbieżność pomiędzy poniższymi wynikami testu w grze i w aplikacji (która faktycznie obciąża tylko kartę). Planujemy w niedalekiej przyszłości przejść na pomiar bezpośredniego zużycia energii przez karty, czego dokonamy z pomocą profesjonalnego narzędzia NVIDIA PCAT (dostarczonego przez NVIDIĘ) - nieco więcej na ten temat napiszemy w osobym artykule. 

O ile wyniki na domyślnych ustawieniach są jeszcze całkiem dobre, tak pomiar po OC znacząco przekracza wartości, na jakie certyfikowane są złącza 8-PIN PCI-E oraz sam slot PCI-E. Nic dziwnego, skoro limit można podnieść aż o 15% względem 355 W, jakie są domyślną wartością. Biorąc jednak pod uwagę wcześniej ukazane rezultaty podkręcania oraz drastyczny spadek (zanik?) kultury pracy, można w zasadzie te wyniki zignorować i zwyczajnie uznać, że modelu referencyjnego się nie podkręca.

Rok 2022 w branży PC zamykamy z ogromnym przytupem – nie ma co ukrywać, że nowe Radeony przyniosą długo oczekiwany przyrost wydajności w przedziale „do $1000” i już z tego punktu widzenia są pozornie bezkonkurencyjne – a przynajmniej opisywany tu Radeon RX 7900 XTX tak się prezentuje. Owszem – to nadal drogie karty i ceny tym razem nie uzasadnia „topowa wydajność”, ale AMD przynajmniej nie tworzy nowej półki cenowej, jak zasadniczo zrobiła to NVIDIA. Skok wydajności względem poprzednika jest stanowczo odczuwalny, a przy tym karta nadal pobiera akceptowalne ilości energii (zbliżone do modelu RX 6950 XT).

Zszokowani? My owszem! Nasza procedura testowa składa się z czterech gier, które intensywnie korzystają ze śledzenia promieni, kolejnych czterech, które zupełnie tej funkcji nie oferują, oraz trzech gier, które korzystają z RT w sposób minimalny. Mimo tego nowy Radeon uplasował się powyżej RTX 3090 Ti, a kosztujący o 20% więcej RTX 4080 uzyskał tylko 14% przewagi! Gdyby brać pod uwagę tylko testy w starszych grach bez Ray Tracingu, to nowy Radeon nawet wyszedłby na prowadzenie – podobnie sprawa by wyglądała, gdybyśmy w platformie testowej mieli Ryzena 9 7950X, który zdaje się wyjątkowo nie lubić z GeForcem (albo wyjątkowo lubić z Radeonem).

To, co jednak jest tutaj całkiem istotnym wnioskiem, to to, że w praktycznie każdej grze (od biedy nawet w tym Cyberpunku) na nowym Radeonie RX 7900 XTX faktycznie bez problemu pogramy w najwyższych ustawieniach detali w 4K – tak jak na kartę w tej cenie przystało. Już nie trzeba się zastanawiać, czy więcej gramy w klasycznej rasteryzacji, czy z Ray Tracingiem – nowy Radeon poradzi sobie w obu przypadkach (przynajmniej w obecnych grach). Dużo dobrych zmian (oraz całkowicie bezproblemowe działanie podczas testów) widzimy również po stronie sterowników – to jednak temat, który zasługuje na zupełnie osobny artykuł, możliwe, że jeszcze tym roku :)

Zmiany poczynione w architekturze pozwoliły po raz kolejny AMD zabłysnąć w kwestii stosunku ceny do wydajności, jednocześnie zachowując odpowiednio wysoką wydajność z aktywnym śledzeniem promieni

Niebagatelną zaletą nowych kart jest również w końcu konkurencyjnie prezentujący się system enkodowania obrazu, co czyni z tej karty dobrą propozycję dla streamerów. Wydajność w zastosowaniach profesjonalnych, z paroma wyjątkami (aplikacji posiadającymi optymalizację dla CUDA) również prezentuje się bardzo dobrze, zwłaszcza w tej cenie – a przypominamy, że dostajemy tu 24 GB pamięci graficznej 600 USD taniej niż w konkurencyjnej karcie NVIDII (choć realnie można też w podobnej do Radeona cenie dostać RTX 3090, jeżeli to kluczowe kryterium). Duży plus to również obsługa przez karty z tej serii nowych standardów wyjść wideo (DisplayPort 2.1).

Jedyne, co w tej całej premierze wypada bardzo przeciętnie, to… sama karta AMD Radeon RX 7900 XTX w wersji referencyjnej. AMD mocno chwaliło się małym rozmiarem, a tymczasem karta okazała się za mała, przez co niewydajnie chłodzona i w konsekwencji głośna podczas grania. Całkowicie też odpada w jej przypadku podkręcanie, a dwie wtyczki zasilania zdają się pracować ponad swoją specyfikację. Jeszcze z dwie generacje temu taki model karty referencyjnej uznalibyśmy za całkiem znośny, ale obecnie mamy już nieco większe oczekiwania. Szczęśliwie partnerzy AMD zdają się mieć podobne zdanie i konstrukcje autorskie nie odbiegają znacznie od tego, co widzimy w RTX 4080 – możliwe zatem, że z takich kart uda się jeszcze więcej wykrzesać!

Pozostaje tylko czekać, czy faktycznie nowe Radeony RX 7900 XTX pojawią się jutro w sklepach w cenie $999, co powinno się przeliczyć na „okrągłe” 5499 zł. Pozostaje jeszcze Radeon RX 7900 XT, którego recenzję jeszcze dziś Wam dostarczymy.

• Bardzo wysoka wydajność w klasycznej rasteryzacji – zwykle niewiele poniżej RTX 4080,
• zadowalająca wydajność w grach intensywnie korzystających z Ray Tracingu,
• bardzo wydajny system enkodowania wideo (jeszcze wydajniejszy dzięki SAV),
• wyśmienita wydajność w zastosowaniach profesjonalnych (zwłaszcza w stosunku do ceny),
• obsługa DisplayPort 2.1,
• przyjazne, stabilne oraz często aktualizowane sterowniki,
• dodatkowy zysk wydajności w połączeniu z AMD Ryzen 5000/7000 (dzięki SAM).

• Nadal duży spadek wydajności po aktywowaniu śledzenia promieni w grach,
• na ten moment brak odpowiedzi na DLSS 3 NVIDII (do czasu wydania FSR 3.0).

Kartę na czas testów otrzymaliśmy od producenta - AMD.